Λιγότερος χώρος, περισσότερα κέρδη και οι επιβάτες στο σκοτάδι
Η οικονομική θέση στα αεροπλάνα δεν ήταν ποτέ συνώνυμο της άνεσης. Τα τελευταία χρόνια, όμως, πολλοί επιβάτες διαπιστώνουν, ότι ο χώρος για τα πόδια έχει περιοριστεί σε βαθμό που η πτήση μετατρέπεται σε δοκιμασία αντοχής. Το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο η ίδια η μείωση του χώρου, αλλά το γεγονός ότι οι αεροπορικές εταιρείες δεν υποχρεούνται να ενημερώνουν εκ των προτέρων τους επιβάτες για το πόσος χώρος θα τους αναλογεί. Με άλλα λόγια, ο καταναλωτής αγοράζει ένα προϊόν χωρίς να γνωρίζει ένα βασικό χαρακτηριστικό του.
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε πρόσφατα στον Καναδά, όταν ένα βίντεο που έγινε viral έδειχνε οικογένεια από την Αλμπέρτα να δυσκολεύεται εμφανώς να καθίσει σε νέας διαμόρφωσης καθίσματα αεροσκάφους της WestJet. Στο βίντεο, ένας από τους επιβάτες φαίνεται να μην μπορεί καν να τοποθετήσει τα πόδια του ευθεία μπροστά, λόγω της ελάχιστης απόστασης από το κάθισμα που βρίσκεται μπροστά του. Η εικόνα αυτή άγγιξε χιλιάδες ταξιδιώτες που αναγνώρισαν τη δική τους εμπειρία.
Σύμφωνα με τα ΜΜΕ, η συγκεκριμένη πτήση πραγματοποιήθηκε με αεροσκάφος που ανήκει σε στόλο «νέας διαμόρφωσης», στο πλαίσιο της προσπάθειας της εταιρείας να αυξήσει τον αριθμό των θέσεων. Ο τρόπος; Η μείωση του λεγόμενου «seat pitch», δηλαδή της απόστασης από το πίσω μέρος ενός καθίσματος μέχρι το πίσω μέρος του επόμενου. Στον καναδικό κλάδο, το σύνηθες seat pitch στην οικονομική θέση είναι περίπου 30 ίντσες. Σε ορισμένα από τα αναδιαμορφωμένα αεροσκάφη, αυτή η απόσταση μειώθηκε στις 28 ίντσες. Η διαφορά των δύο ιντσών μπορεί να ακούγεται μικρή στα χαρτιά, αλλά στην πράξη μεταφράζεται σε σημαντική απώλεια άνεσης, ιδιαίτερα για επιβάτες μέσου ή μεγαλύτερου αναστήματος.
Συχνός ταξιδιώτης με τη συγκεκριμένη εταιρεία περιέγραψε, σε γενικές γραμμές, ότι παλαιότερα μπορούσε να κάθεται σχετικά άνετα στην οικονομική θέση, με μικρό αλλά επαρκή χώρο μπροστά από τα γόνατα. Σήμερα, όπως ανέφερε, αυτό δεν ισχύει, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να καθίσει με τα πόδια τεντωμένα, ακόμη και σε πτήσεις μικρής διάρκειας.
Το πιο προβληματικό στοιχείο, όπως τονίζουν ειδικοί και επιβάτες, είναι η έλλειψη διαφάνειας κατά την κράτηση. Κατά τη διαδικασία αγοράς εισιτηρίου, δεν αναφέρεται αν το κάθισμα έχει seat pitch 28 ή 30 ιντσών. Ο επιβάτης βλέπει μόνο προσφορές για «αναβάθμιση με περισσότερο χώρο για τα πόδια», χωρίς να γνωρίζει ποιο είναι το αρχικό σημείο αναφοράς. Έτσι, η άνεση μετατρέπεται σε προαιρετικό πρόσθετο, αντί να αποτελεί μέρος μιας στοιχειώδους παροχής.
Ειδικός στην αεροπορία από το McGill University επισημαίνει, ότι στον Καναδά δεν υπάρχει κανονιστική υποχρέωση για τις αεροπορικές εταιρείες να δηλώνουν το seat pitch κατά την κράτηση. Σε αντίθεση, όπως σημειώνει, με ορισμένες χαμηλού κόστους ευρωπαϊκές εταιρείες, που αναφέρουν ξεκάθαρα την απόσταση των καθισμάτων, ακόμη και ως στοιχείο του μάρκετινγκ τους. Κατά τον ίδιο, ο επιβάτης θα έπρεπε να γνωρίζει εκ των προτέρων το επίπεδο άνεσης που αγοράζει, ώστε να μπορεί να κρίνει αν το αποδέχεται ή όχι.
Οι ανησυχίες, ωστόσο, δεν περιορίζονται στην άνεση. Εκπρόσωποι πιλότων έχουν προειδοποιήσει, ότι η υπερβολική μείωση του χώρου μπορεί να επηρεάσει τα περιθώρια ασφάλειας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις έκτακτης εκκένωσης. Παρότι οι νέες διαρρυθμίσεις έχουν εγκριθεί από τις αρχές, η στενότητα καθισμάτων μπορεί να δυσκολέψει την κίνηση επιβατών μεγαλύτερου σωματότυπου σε κρίσιμες στιγμές.
Από την πλευρά του, το Transport Canada έχει δηλώσει, ότι οι τροποποιήσεις συμμορφώνονται με τους ομοσπονδιακούς κανονισμούς ασφαλείας, οι οποίοι όμως δεν ορίζουν ελάχιστο seat pitch. Αυτό αφήνει ουσιαστικά ελεύθερο πεδίο στις εταιρείες να «στριμώχνουν» όλο και περισσότερο τους επιβάτες, αρκεί να πληρούνται οι βασικές τεχνικές προδιαγραφές.
Παράλληλα, ανακύπτουν σοβαρά ζητήματα υγείας. Νομικοί και ιατρικοί αναλυτές επισημαίνουν, ότι η παρατεταμένη ακινησία σε περιορισμένο χώρο αυξάνει τον κίνδυνο θρομβώσεων, ειδικά σε πτήσεις μεγάλης διάρκειας. Σε γενικευμένες μαρτυρίες επιβατών που έχουν μιλήσει στα μέσα ενημέρωσης, περιγράφονται περιστατικά όπου η έλλειψη χώρου και η αδυναμία κίνησης συνέβαλαν σε σοβαρά προβλήματα υγείας κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την πτήση.
Η ανησυχία αυτή συνδέεται άμεσα με τις οδηγίες του World Health Organization, οι οποίες συνιστούν συχνή κίνηση των ποδιών και τακτικό περπάτημα, σε ταξίδια άνω των τεσσάρων ωρών. Όταν όμως ο χώρος είναι τόσο περιορισμένος ώστε ακόμη και το απλό τέντωμα των ποδιών να είναι δύσκολο, οι επιβάτες πρακτικά αδυνατούν να ακολουθήσουν αυτές τις οδηγίες.
Πολλοί ειδικοί καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: χρειάζεται ρύθμιση. Όχι απαραίτητα για να επιβληθεί πολυτέλεια στην οικονομική θέση, αλλά για να καθοριστεί ένα ελάχιστο επίπεδο υπηρεσίας που θα περιλαμβάνει σαφή ενημέρωση και βασικά όρια άνεσης. Χωρίς τέτοιους κανόνες, όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, η αγορά λειτουργεί σαν «Άγρια Δύση», όπου το κέρδος προηγείται της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Σε μια εποχή που τα αεροπορικά ταξίδια παρουσιάζονται ως ολοένα και πιο προσβάσιμα, το ερώτημα παραμένει: προσβάσιμα για ποιον και με ποιο κόστος; Όσο οι επιβάτες καλούνται να πληρώνουν περισσότερα για λιγότερο χώρο, χωρίς καν να γνωρίζουν τι ακριβώς αγοράζουν, η δυσπιστία απέναντι στις αεροπορικές εταιρείες θα εντείνεται. Και μαζί της, η απαίτηση για κανόνες που θα βάζουν τον άνθρωπο, και όχι μόνο το κέρδος, στο επίκεντρο της αερομεταφοράς.
