Bill 2, πίεση στους γιατρούς και αγωνία για τους ασθενείς
Το Κεμπέκ μπήκε στο 2026 με μια υγειονομική συζήτηση, που ξεπερνά κατά πολύ το ζήτημα των αμοιβών των γιατρών και αγγίζει τον πυρήνα της πρόσβασης στην περίθαλψη. Στις 2 Ιανουαρίου, ρεπορτάζ στο Μόντρεαλ κατέγραψε το κλίμα επιφυλακής και αβεβαιότητας που επικρατεί στο ιατρικό σώμα της επαρχίας, μετά την αναβολή και την επικείμενη αναθεώρηση του περίφημου Bill 2, με νέα προθεσμία την 28η Φεβρουαρίου. Το νομοσχέδιο, που επρόκειτο να αποτελέσει κεντρικό εργαλείο μεταρρύθμισης της πρωτοβάθμιας φροντίδας, μετατράπηκε σε πεδίο ανοιχτής πολιτικής τριβής μέσα στις πρώτες ημέρες του νέου έτους.
Η ουσία της σύγκρουσης είναι πολιτικά εκρηκτική. Το Bill 2 συνδέθηκε με ένα μοντέλο που θα συνέδεε μέρος της αμοιβής των γιατρών με στόχους απόδοσης, στο πλαίσιο της κυβερνητικής προσπάθειας να βελτιωθεί η πρόσβαση των πολιτών σε οικογενειακούς γιατρούς και βασικές υπηρεσίες υγείας. Η λογική ήταν σαφής, περισσότερη χρηματοδότηση με αντάλλαγμα μετρήσιμα αποτελέσματα. Στην πράξη όμως, η αντίδραση υπήρξε έντονη. Οικογενειακοί γιατροί και επαγγελματικές ενώσεις προειδοποίησαν, ότι τέτοιες ρυθμίσεις κινδυνεύουν να οδηγήσουν σε αποχώρηση προσωπικού από το δημόσιο σύστημα, σε κλείσιμο μικρών κλινικών και σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση ενός ήδη πιεσμένου δικτύου πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Για τους ηλικιωμένους, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό ούτε ιδεολογικό. Οι seniors αποτελούν τους συχνότερους και πιο σταθερούς χρήστες του συστήματος υγείας και συχνά αντιμετωπίζουν σύνθετες ανάγκες, χρόνια νοσήματα, πολλαπλές φαρμακευτικές αγωγές, ανάγκη παρακολούθησης από περισσότερες της μίας ειδικότητες και, πάνω απ’ όλα, ανάγκη για ένα σταθερό οικογενειακό γιατρό που γνωρίζει το ιστορικό τους.
Όταν η πρωτοβάθμια φροντίδα παρουσιάζει κενά, το κόστος δεν εξαφανίζεται. Μεταφέρεται στα επείγοντα, στις εισαγωγές, στις καθυστερήσεις εξετάσεων και τελικά στην ίδια την οικονομία, με αυξημένες δημόσιες δαπάνες, χαμένες εργατοώρες φροντιστών και οικογενειακή εξάντληση.
Το ίδιο ρεπορτάζ της 2ας Ιανουαρίου ανέδειξε και μια αλλαγή προσώπων με σαφή πολιτικό συμβολισμό. Η αποχώρηση του Christian Dubé από το φάκελο της υγείας παρουσιάστηκε ως αποτέλεσμα δύσκολων διαπραγματεύσεων με τις ιατρικές ενώσεις, ενώ το χαρτοφυλάκιο περνά πλέον στη Sonia Bélanger. Η αλλαγή αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια της κυβέρνησης να επανατοποθετηθεί, αναζητώντας ένα νέο τόνο διαλόγου, που θα επιτρέψει την προώθηση μεταρρυθμίσεων χωρίς μια ανοιχτή ρήξη με το ιατρικό σώμα.
Στο δημόσιο διάλογο, τέτοιες μεταρρυθμίσεις παρουσιάζονται συχνά ως σύγκρουση «συντεχνιών» με το κράτος. Ωστόσο, η πραγματική δοκιμή για το Bill 2 και κάθε παρόμοια πρωτοβουλία, δε βρίσκεται στους τίτλους των νομοσχεδίων ούτε στους δείκτες των υπουργικών αναφορών. Βρίσκεται στην καθημερινή εμπειρία του ασθενούς, στο αν μπορεί να κλείσει ραντεβού, στο αν θα χρειαστεί να καταφύγει στα επείγοντα για ένα πρόβλημα που θα έπρεπε να λυθεί σε πρωτοβάθμιο επίπεδο. Στο Κεμπέκ, όπου μεγάλος αριθμός πολιτών εξακολουθεί να μην έχει σταθερό οικογενειακό γιατρό, κάθε περίοδος αβεβαιότητας, ακόμη και ολίγων εβδομάδων, λειτουργεί αποτρεπτικά για τη στελέχωση και αποθαρρύνει νέους γιατρούς από το να επενδύσουν στο δημόσιο σύστημα.
Η οικονομική διάσταση της κρίσης είναι εξίσου βαριά. Η υγεία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους πυλώνες δημόσιας δαπάνης στην επαρχία και κάθε καθυστέρηση στην πρωτοβάθμια φροντίδα διογκώνει το κόστος της νοσοκομειακής περίθαλψης, που είναι και η ακριβότερη βαθμίδα του συστήματος. Για τους ηλικιωμένους, αυτό μεταφράζεται σε μακρύτερους χρόνους αναμονής, περισσότερες επισκέψεις στα επείγοντα και μια καθημερινότητα όπου το «θα το δούμε» γίνεται συχνά μόνιμη απάντηση.
Το κρίσιμο ερώτημα μέχρι την 28η Φεβρουαρίου δεν είναι αν το Bill 2 θα επιστρέψει απλώς «βελτιωμένο» στα χαρτιά. Είναι αν το Κεμπέκ μπορεί να χτίσει πραγματική εμπιστοσύνη με τους γιατρούς του, χωρίς να εγκαταλείψει την απαίτηση των πολιτών για ουσιαστική πρόσβαση στην περίθαλψη. Και σε αυτή την εξίσωση, οι ηλικιωμένοι βρίσκονται πρώτοι στη γραμμή, γιατί αυτοί πληρώνουν ακριβότερα κάθε ημέρα που το σύστημα υγείας αδυνατεί να βρει ισορροπία.
