Η Αθάνατη Κληρονομιά σε έναν κόσμο που αλλάζει
Η 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού, έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.
Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ραγδαία, η ελληνική γλώσσα, ο συνεκτικός ιστός του ελληνισμού εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια, βρίσκεται αντιμέτωπη με προκλήσεις που απειλούν την ίδια την επιβίωσή της.
Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της κυριαρχίας της αγγλικής, η ελληνική γλώσσα δέχεται μια άνευ προηγουμένου πίεση. Η εισβολή ξένων όρων στην καθημερινότητα, η επικράτηση των «Greeklish» στην ψηφιακή επικοινωνία και η τάση για ένα γλωσσικό απλουστευτισμό, οδηγούν σε ένα αβέβαιο μέλλον για τη διατήρησή της.
Ενώ η ελληνική ιστορία υπήρξε μία διαδρομή που δανειζόταν και δάνειζε λέξεις, η σημερινή παθητική υιοθέτηση ξένων στοιχείων απειλεί να μετατρέψει τη γλώσσα μας σε ένα «φτωχό συγγενή» των μεγάλων γλωσσικών συνόλων, αποκομμένο από τη διανοητική του κληρονομιά. Πέρα από τις λέξεις, η μεγαλύτερη απειλή είναι η σταδιακή συρρίκνωση των φυσικών φορέων της γλώσσας.
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια κρίσιμη δημογραφική υποχώρηση. Όταν ένας πληθυσμός φθίνει αριθμητικά, η γλώσσα του χάνει τη ζωτική της βάση. Η υπογεννητικότητα, σε συνδυασμό με τη σταδιακή αλλοίωση της σύνθεσης του πληθυσμού, δημιουργεί τον κίνδυνο μιας σιωπηλής υποχώρησης του ελληνικού στοιχείου εντός της ίδιας της χώρας. Χωρίς μια σοβαρή εθνική στρατηγική για το δημογραφικό και την παιδεία, η ελληνική γλώσσα κινδυνεύει να καταστεί μια «νεκρή» ακαδημαϊκή γνώση, παρά μια ζωντανή καθημερινότητα.
Μέσα σε αυτό το γκρίζο τοπίο, το φως έρχεται από την ομογένεια και συγκεκριμένα από τον Καναδά. Εδώ, ο ελληνισμός δίνει ένα μάθημα επιβίωσης και αξιοπρέπειας. Το εκπαιδευτικό δίκτυο της Ελληνικής Κοινότητας Μόντρεαλ, με κορωνίδα το σχολείο «Σωκράτης-Δημοσθένης» και το Ελληνορθόδοξο σχολείο «Μεταμόρφωση» του Τορόντο, αποτελούν παγκόσμιο πρότυπο. Σε ένα περιβάλλον όπου τα αγγλικά και τα γαλλικά κυριαρχούν, οι ομογενείς κατάφεραν να εντάξουν τη διδασκαλία της ελληνικής στο επίσημο κρατικό πλαίσιο, προσφέροντας στους μαθητές μια τριπλή γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα.
Τα ελληνικά μας σχολεία δεν είναι απλώς εκπαιδευτικά ιδρύματα, είναι οχυρά πολιτισμού, αποδεικνύοντας ότι η γλώσσα διατηρείται μόνο όταν υπάρχει όραμα και συλλογική προσπάθεια. Για το λόγο αυτό, η ελληνική πολιτεία οφείλει να στηρίξει έμπρακτα τα σχολεία του εξωτερικού, οι μαθητές των οποίων αποτελούν τους καλύτερους Έλληνες πρεσβευτές.
Η μεταλαμπάδευση της γλώσσας από τη μια γενιά στην άλλη, είναι το πρώτο και τελευταίο ανάχωμα απέναντι στον αφελληνισμό. Η ελληνική γλώσσα δεν είναι απλώς ένα εργαλείο επικοινωνίας, είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Επιβίωσε χιλιάδες χρόνια μέσα από αυτοκρατορίες, πολέμους και κατακτήσεις.
Στο χέρι μας είναι το 2026 να μην αποτελέσει την αρχή της δύσης της, αλλά την αφετηρία μιας νέας αναγέννησης, εντός και εκτός των συνόρων. Η 9η Φεβρουαρίου αποτελεί την ιδανική αφορμή για να αναδειχθεί η διαχρονικότητα και η οικουμενικότητα της ελληνικής γλώσσας στον 21ο αιώνα…
