Εδώ και δύο αιώνες οι ΗΠΑ καταφεύγουν στην ίδια πρακτική με τον Μαδούρο όταν θεωρήσουν ότι «απειλούνται» τα συμφέροντά τους ◙ Οι 19+1 περιπτώσεις που δόθηκε εντολή για «εισβολή/απαγωγή»
Του Αντώνη Μπότσικα
Με τη διαταγή του Ντόναλντ Τραμπ για εισβολή στη Βενεζουέλα και σύλληψη του Νικολά Μαδούρο, πολλοί έχουν σπεύσει να προσδώσουν αποκλειστικά την ευθύνη στο πρόεδρο των ΗΠΑ. Είναι όμως έτσι;
Όταν μιλάμε για τις ΗΠΑ, και ειδικότερα για την εξωτερική της πολιτική, καλό είναι να καταφεύγουμε και σε ιστορικές πληροφορίες, όσον αφορά το παρελθόν. Χωρίς να έχουμε καμία απολύτως διάθεση να «αθωώσουμε» τον Ντόναλντ Τραμπ, πρέπει παρ’ όλα αυτά να αποδώσουμε «τα του Καίσαρος τω Καίσαρι».
Ψάξαμε λοιπόν και βρήκαμε, ήδη από την… αρχή της ιστορίας των ΗΠΑ και τον πρώτο πρόεδρο Τζορτζ Ουάσιγκτον, πόσες φορές έχει συμβεί το ίδιο. Το αποτέλεσμα εντυπωσιάζει και δείχνει ότι όχι μόνο ανάλογες περιπτώσεις υπήρξαν πολλές, αλλά ότι ουσιαστικά, αποτελούν συνήθη πρακτική των ΗΠΑ και προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό την εξωτερική της πολιτική.
Πάμε λοιπόν να δούμε, πόσες φορές ιστορικά πρόεδρος των ΗΠΑ έχει διατάξει την εισβολή σε άλλο κράτος και την απαγωγή/εκτέλεση άλλου ηγέτη. Μάλιστα, τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας των ΗΠΑ, αυτό συνέβη και στο εσωτερικό των Πολιτειών, λόγω μεταξύ τους προστριβών. Έχουμε και λέμε λοιπόν:
18ΟΣ ΚΑΙ 19ΟΣ ΑΙΩΝΑΣ
➥ Περίοδος Τζορτζ Ουάσιγκτον (1794): Κατά τη διάρκεια της «Επανάστασης του Ουίσκι» (Whiskey Rebellion), ο Ουάσιγκτον έγινε ο μόνος εν ενεργεία Πρόεδρος που ηγήθηκε προσωπικά στρατευμάτων για να καταστείλει μια εξέγερση και να συλλάβει τους ηγέτες της εντός της επικράτειας.
➥ Τόμας Τζέφερσον (1807): Διέταξε τη σύλληψη του πρώην Αντιπροέδρου του, Άαρον Μπερ, ο οποίος κατηγορήθηκε ότι οργάνωσε στρατιωτική εκστρατεία για να καταλάβει εδάφη και να ιδρύσει δικό του κράτος. Η σύλληψη έγινε από ομοσπονδιακά στρατεύματα.
➥ Άντριου Τζάκσον (1832): Διέταξε στρατιωτική δράση κατά του αρχηγού Black Hawk των ιθαγενών, οδηγώντας στην ήττα και τη σύλληψή του, με σκοπό τον έλεγχο των εδαφών τους.
➥ Πόλεμος ΗΠΑ-Μεξικού (1846-1848): Υπό τον Πρόεδρο Τζέιμς Πολκ, οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Μεξικό, κατέλαβαν την Πόλη του Μεξικού και ανάγκασαν την κυβέρνηση σε παραίτηση και την παραχώρηση τεράστιων εδαφών.
ΑΡΧΕΣ 20ΟΥ ΑΙΩΝΑ («ΠΟΛΕΜΟΙ ΤΗΣ ΜΠΑΝΑΝΑΣ»)
➥ Λιλίουοκαλάνι (Χαβάη, 1893): Με την υποστήριξη Αμερικανών πεζοναυτών, ανατράπηκε η Βασίλισσα της Χαβάης, ανοίγοντας το δρόμο για την προσάρτηση των νησιών από τις ΗΠΑ.
➥ Νικαράγουα & Ονδούρα (1903-1925): Οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν δεκάδες επεμβάσεις για να προστατεύσουν εταιρικά συμφέροντα, συχνά ανατρέποντας ή εγκαθιστώντας ηγέτες («Banana Wars»).
ΨΥΧΡΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ (1945-47 / 1989-91)
➥ Μοχάμεντ Μοσαντέκ (Ιράν, 1953): Ο Πρόεδρος Αϊζενχάουερ ενέκρινε την επιχείρηση «Ajax» της CIA, η οποία οδήγησε στην ανατροπή και τη σύλληψη του εκλεγμένου πρωθυπουργού.
➥ Χακόμπο Άρμπενζ (Γουατεμάλα, 1954): Ανατράπηκε με εισβολή μισθοφόρων που οργάνωσε η CIA υπό τις εντολές της κυβέρνησης Αϊζενχάουερ.
➥ Πατρίς Λουμούμπα (Κονγκό, 1961): Η κυβέρνηση των ΗΠΑ (υπό τους Αϊζενχάουερ και Κένεντι) ενεπλάκη στην επιχείρηση που οδήγησε στην ανατροπή και τη δολοφονία του.
➥ Νγκο Ντιν Ντιέμ (Νότιο Βιετνάμ, 1963): Οι ΗΠΑ ενθάρρυναν πραξικόπημα που κατέληξε στη δολοφονία του ηγέτη του Νοτίου Βιετνάμ, ο οποίος είχε θεωρηθεί πλέον ανεπιθύμητος σύμμαχος.
Ενώ οι σύγχρονες περιπτώσεις (Μαδούρο, Σαντάμ) είναι πιο γνωστές λόγω της τηλεοπτικής κάλυψης, η πρακτική της χρήσης ισχύος για την εξουδετέρωση ηγετών αποτελεί μέρος της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής εδώ και δύο αιώνες.
➥ Χάντσον Όστιν (Γρενάδα, 1983): Ο Ρόναλντ Ρέιγκαν διέταξε εισβολή (Operation Urgent Fury) που οδήγησε στην ανατροπή της στρατιωτικής κυβέρνησης.
ΑΛΛΕΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ
➥ Ιστορικές απόπειρες της CIA: Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, υπήρξαν σχέδια ή απόπειρες κατά των Φιντέλ Κάστρο (Κούβα), Πατρίς Λουμούμπα (Κονγκό) και Ραφαέλ Τρουχίγιο (Δομινικανή Δημοκρατία).
ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1989 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ
1] Μανουέλ Νοριέγκα (Παναμάς, 1989)
➥ Πρόεδρος: Τζορτζ Χ.Ο. Μπους.
☛ Επιχείρηση: «Operation Just Cause». Οι ΗΠΑ εισέβαλαν στον Παναμά με κύριο στόχο τη σύλληψη του Νοριέγκα, ο οποίος κατηγορούνταν για διακίνηση ναρκωτικών.
☛ Αποτέλεσμα: Ο Νοριέγκα παραδόθηκε, μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ, δικάστηκε και φυλακίστηκε.
2] Σαντάμ Χουσεΐν (Ιράκ, 2003)
➥ Πρόεδρος: Τζορτζ Ο. Μπους.
☛ Επιχείρηση: Εισβολή στο Ιράκ. Πριν την έναρξη, δόθηκαν εντολές για «πλήγματα αποκεφαλισμού» (decapitation strikes) κατά της ηγεσίας.
☛ Αποτέλεσμα: Ο Σαντάμ συνελήφθη από τις αμερικανικές δυνάμεις τον Δεκέμβριο του 2003 και αργότερα εκτελέστηκε από την ιρακινή κυβέρνηση.
3] Μουαμάρ Καντάφι (Λιβύη, 2011)
➥ Πρόεδρος: Μπαράκ Ομπάμα.
☛ Επιχείρηση: Οι ΗΠΑ συμμετείχαν σε στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ για την επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων και την προστασία αμάχων.
☛ Αποτέλεσμα: Αν και επίσημα ο στόχος δεν ήταν η δολοφονία του, οι αεροπορικές επιθέσεις κατέστρεψαν τις δυνάμεις του, οδηγώντας στην αιχμαλωσία και τον θάνατό του από επαναστάτες.
4] Οσάμα μπιν Λάντεν (Πακιστάν, 2011):
➥ Πρόεδρος: Μπαράκ Ομπάμα.
☛ Επιχείρηση: Ο Μπαράκ Ομπάμα διέταξε ειδική επιχείρηση (Operation Neptune Spear) εντός του Πακιστάν για την εξόντωσή του.
☛ Αποτέλεσμα: Εκτέλεση του Μπιν Λάντεν.
5] Κασέμ Σουλεϊμανί (Ιράν/Ιράκ, 2020)
➥ Πρόεδρος: Ντόναλντ Τραμπ.
☛ Επιχείρηση: Στοχευμένη επίθεση με drone στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης.
☛ Αποτέλεσμα: Ο Σουλεϊμανί, κορυφαίος στρατιωτικός ηγέτης του Ιράν, σκοτώθηκε ακαριαία.
Όπως βλέπουμε, υπάρχουν πολλές ιστορικές περιπτώσεις που χρονολογούνται από την ίδρυση των ΗΠΑ. Αν και ο όρος «εισβολή για απαγωγή/εκτέλεση ηγέτη» με τη σύγχρονη έννοια (όπως η περίπτωση Μαδούρο) εμφανίζεται συχνότερα μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιήθηκε για την ανατροπή ή τη σύλληψη ηγετών και εχθρών του κράτους από την εποχή του Τζορτζ Ουάσιγκτον, αποδεικνύοντας περίτρανα ότι αυτού του είδους οι «επιχειρήσεις» δεν είναι «προνόμιο» ενός προέδρου αλλά αποτελούν αναπόσπαστο «εργαλείο» της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ εδώ και δύο αιώνες…
