Μια νέα έκθεση της οργάνωσης Food Banks Canada κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον του καναδικού συστήματος ασφάλισης ανεργίας (Employment Insurance – EI), υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμα έχει μείνει πίσω σε σχέση με τις ραγδαίες αλλαγές που έχουν συντελεστεί στην αγορά εργασίας τις τελευταίες δεκαετίες.
Καθώς ολοένα και περισσότεροι Καναδοί εργάζονται με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή σε θέσεις μερικής απασχόλησης, η πρόσβαση στα επιδόματα ανεργίας γίνεται ολοένα δυσκολότερη, ακόμη και για ανθρώπους που εργάζονται σταθερά και πληρώνουν φόρους.
Σύμφωνα με την έκθεση που δημοσιοποιήθηκε στις αρχές Ιουνίου, το ισχύον σύστημα Employment Insurance εξακολουθεί να βασίζεται σε ένα εργασιακό μοντέλο που κυριαρχούσε πριν από αρκετές δεκαετίες: εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης, με σταθερό ωράριο και ένα μόνο εργοδότη. Όμως η πραγματικότητα της σύγχρονης καναδικής οικονομίας είναι πολύ διαφορετική.
Η ανάπτυξη της λεγόμενης «gig economy», δηλαδή της οικονομίας των περιστασιακών εργασιών μέσω ψηφιακών πλατφορμών, η αύξηση των συμβασιούχων εργαζομένων και η εξάπλωση της μερικής απασχόλησης, έχουν μεταμορφώσει την αγορά εργασίας. Χιλιάδες Καναδοί εργάζονται πλέον σε περισσότερες από μία δουλειές ταυτόχρονα, συχνά με ακανόνιστα ωράρια και διαφορετικούς εργοδότες.
Η διευθύνουσα σύμβουλος της Food Banks Canada, Kirstin Beardsley, χαρακτήρισε το σημερινό σύστημα EI «μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την ανθεκτικότητα του Καναδά», ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ανεργία παραμένει σχετικά αυξημένη και το κόστος ζωής εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά.
Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με την έκθεση, είναι οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας. Για να δικαιούται κάποιος παροχές ανεργίας, πρέπει να έχει συγκεντρώσει συγκεκριμένο αριθμό ασφαλίσιμων ωρών εργασίας, μέσα σε μια προκαθορισμένη χρονική περίοδο. Ο αριθμός αυτός διαφέρει ανάλογα με την περιοχή και το ποσοστό ανεργίας που επικρατεί σε κάθε περιοχή του Καναδά.
Ωστόσο, εργαζόμενοι που απασχολούνται σε πολλαπλές θέσεις εργασίας ή έχουν ακανόνιστα ωράρια, δυσκολεύονται συχνά να συγκεντρώσουν τις απαραίτητες ώρες με τον τρόπο που απαιτεί το πρόγραμμα. Ακόμη και άτομα που εργάζονται σχεδόν συνεχώς μπορεί να βρεθούν εκτός του συστήματος όταν χάσουν τη δουλειά τους.
Η κατάσταση αυτή έχει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες. Όταν ένας εργαζόμενος δε δικαιούται επίδομα ανεργίας, η οικονομική του κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί πολύ γρήγορα. Με τα ενοίκια να παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα σε πολλές πόλεις του Καναδά, τις τιμές των τροφίμων να έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και το κόστος στέγασης να αποτελεί το μεγαλύτερο έξοδο για τα περισσότερα νοικοκυριά, ακόμη και μια σύντομη περίοδος χωρίς εισόδημα μπορεί να οδηγήσει σε οικονομική ανασφάλεια.
Δεν είναι τυχαίο, ότι οι τράπεζες τροφίμων σε ολόκληρη τη χώρα καταγράφουν τα τελευταία χρόνια αριθμούς ρεκόρ. Η Food Banks Canada έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει, ότι όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι άνθρωποι, όχι μόνο άνεργοι, αναγκάζονται να ζητούν βοήθεια για να καλύψουν βασικές ανάγκες διαβίωσης.
Το Employment Insurance αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία του καναδικού κοινωνικού κράτους. Χρηματοδοτείται από εισφορές εργαζόμενων και εργοδοτών, και έχει ως στόχο να προσφέρει προσωρινή οικονομική στήριξη σε όσους χάνουν την εργασία τους χωρίς δική τους υπαιτιότητα.
Σήμερα, το πρόγραμμα καταβάλλει περίπου το 55% των μέσων ασφαλίσιμων εβδομαδιαίων αποδοχών ενός εργαζόμενου. Για το 2026, το ανώτατο επίπεδο παροχής αντιστοιχεί σε περίπου 729 δολάρια την εβδομάδα για εργαζόμενους που είχαν ετήσιο εισόδημα έως το ανώτατο ασφαλίσιμο όριο των 68.900 δολαρίων.
Παρότι το ποσό αυτό μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν επαρκεί για να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες διαβίωσης, σε ακριβές αστικές περιοχές όπως το Τορόντο, το Βανκούβερ και το Μόντρεαλ. Επιπλέον, για όσους δεν καταφέρνουν καν να πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας, το επίδομα παραμένει απλώς μια θεωρητική δυνατότητα.
Οι εκκλήσεις για μεταρρύθμιση του συστήματος δεν είναι καινούργιες. Συνδικάτα, κοινωνικές οργανώσεις και ερευνητικά κέντρα, ζητούν εδώ και χρόνια να προσαρμοστεί το πρόγραμμα στις σύγχρονες μορφές εργασίας. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν κατά καιρούς συζητηθεί, περιλαμβάνονται η μείωση των απαιτούμενων ωρών εργασίας, η ευκολότερη αναγνώριση πολλαπλών εργοδοτών και η επέκταση της κάλυψης σε περισσότερους αυτοαπασχολούμενους και εργαζόμενους της gig economy.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, σε μια εποχή όπου η τεχνολογία, η αυτοματοποίηση και οι νέες μορφές απασχόλησης αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι Καναδοί. Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν, ότι εάν το σύστημα Employment Insurance δεν εκσυγχρονιστεί σύντομα, ένας ολοένα μεγαλύτερος αριθμός εργαζόμενων θα συνεχίσει να βρίσκεται εκτός του βασικού δικτύου κοινωνικής προστασίας της χώρας.
