Ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ ανακοίνωσε στις 22 Αυγούστου, ότι ο Καναδάς αποχωρεί από μια κακή συμφωνία και αναστέλλει τις εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είχε ήδη καλέσει τους Καναδούς διαπραγματευτές να επιστρέψουν στην Οτάβα, αφού η Ουάσιγκτον παρουσίασε, την τελευταία στιγμή, νέους όρους, που η καναδική κυβέρνηση χαρακτήρισε οικονομικά ασύμφορους, άδικους και ασυμβίβαστους με μια αξιόπιστη συμφωνία.
Η σωστή λέξη είναι «αναστολή»: δεν καταργήθηκε η CUSMA και δε σταμάτησε το διασυνοριακό εμπόριο. Σταμάτησε μια διαδικασία που, σύμφωνα με την Οτάβα, ζητούσε διαρκώς περισσότερα από τον Καναδά και προσέφερε όλο και λιγότερη ασφάλεια. Σε μια τόσο άνιση διαπραγμάτευση, η άρνηση δεν είναι αποτυχία. Είναι άσκηση ευθύνης.
ΔΑΣΜΟΙ 50% ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
ΔΟΛΑΡΙΟ ΠΡΟΣ ΔΟΛΑΡΙΟ
Από τα μεσάνυχτα της 21ης προς την 22α Αυγούστου, οι ΗΠΑ προχώρησαν σε δασμό 50% σε καναδικά αγαθά αξίας περίπου 28 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η απειλή αφορούσε κλάδους από τον αθλητικό εξοπλισμό και την ένδυση, μέχρι το τσιμέντο και την μπύρα. Ο Κάρνεϊ ανακοίνωσε, ότι ο Καναδάς θα απαντήσει «δολάριο προς δολάριο», με αντίμετρα που θα τεθούν σε ισχύ την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου, μετά την Labour Day.
Η κυβέρνηση ανέφερε ότι θα επικεντρωθούν, μεταξύ άλλων, σε χάλυβα, γαλακτοκομικά, οικιακές συσκευές, γεωργικό εξοπλισμό, χαρτοπολτό, και χαρτί και ηλεκτρονικά. Οι λεπτομέρειες επρόκειτο να δημοσιοποιηθούν τις επόμενες ημέρες. Πρόκειται για δύσκολη άμυνα, όχι για πανηγυρική επιλογή: οι δασμοί αυξάνουν τιμές και περιορίζουν επιλογές και στις δύο πλευρές.
Η ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ ΑΛΛΑΖΕ
ΣΥΝΕΧΩΣ ΤΟ ΠΡΟΣΧΗΜΑ
Η κριτική προς την αμερικανική κυβέρνηση δε στηρίζεται σε αντιαμερικανισμό, αλλά στην ακολουθία των ίδιων των γεγονότων. Στην ομιλία του, ο Κάρνεϊ απαρίθμησε τις μεταβαλλόμενες δικαιολογίες της Ουάσιγκτον για εμπορικά μέτρα: από τη φαιντανύλη και τη φορολόγηση αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών, μέχρι την καναδική πολιτική γαλακτοκομικών, την πιστοποίηση αεροσκαφών, τις επαρχιακές αποφάσεις για την πώληση αμερικανικού αλκοόλ και ακόμη μια τηλεοπτική διαφήμιση με λόγια του Ρόναλντ Ρέιγκαν.
Όταν η αιτιολογία μετακινείται κάθε φορά που πλησιάζει συμβιβασμός, η υπογραφή του ισχυρότερου εταίρου παύει να προσφέρει βεβαιότητα. Επιχειρήσεις και εργαζόμενοι δεν μπορούν να επενδύουν με κανόνες που αλλάζουν από ανακοίνωση σε ανακοίνωση.
ΟΙ ΚΟΚΚΙΝΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΗΤΑΝ
ΚΑΝΑΔΙΚΕΣ, ΟΧΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ
Η Οτάβα δήλωσε ότι ήταν διατεθειμένη να άρει τα εναπομείναντα αντίμετρα σε στρατηγικούς τομείς, ιδίως χάλυβα, αλουμίνιο και αυτοκίνητα, εφόσον οι ΗΠΑ μείωναν ουσιαστικά τους δικούς τους δασμούς. Ήταν επίσης έτοιμη να ενθαρρύνει τις επαρχίες να επαναφέρουν αμερικανικά αλκοολούχα προϊόντα στα ράφια και να λάβει διοικητικά μέτρα για την προστασία της διαχείρισης προσφοράς, χωρίς να καταργήσει το σύστημα.
Εκεί όπου σωστά σταμάτησε η συζήτηση ήταν η κυριαρχία, οι βασικοί κλάδοι, η προστασία της γαλλικής γλώσσας και ο πολιτισμός. Αυτά δεν είναι διαπραγματευτικά χαρτιά ενός πρωθυπουργού. Είναι θεσμικά και κοινωνικά συμφέροντα του Καναδά, με ιδιαίτερο βάρος για το Κεμπέκ.
Ο ΜΥΘΟΣ ΟΤΙ Ο ΚΑΝΑΔΑΣ
«ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΕΤΑΙ» ΤΙΣ ΗΠΑ
Η αμερικανική ρητορική περί εμπορικού ελλείμματος αποσιωπά τη δομή της σχέσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρωθυπουργός, ο Καναδάς προμηθεύει το 99% των εισαγωγών φυσικού αερίου των ΗΠΑ, το 85% των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας και το 60% των εισαγωγών αργού πετρελαίου. Το στενό έλλειμμα των ΗΠΑ στα αγαθά συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με αυτή την ενεργειακή ζήτηση. Αν συνυπολογιστούν οι υπηρεσίες, η Οτάβα επισημαίνει επίμονο αμερικανικό πλεόνασμα.
Οι Αμερικανοί πούλησαν πέρυσι σχεδόν 600 δισεκατομμύρια δολάρια σε αγαθά και υπηρεσίες στον Καναδά, πάνω από 1,6 δισεκατομμύρια την ημέρα. Ο Καναδάς είναι ο μεγαλύτερος πελάτης 26 πολιτειών και ένας από τους τρεις μεγαλύτερους για 45. Αυτό δεν είναι λεηλασία. Είναι αλληλεξάρτηση.
Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΕΝΙΣΧΥΕΙ
ΤΗ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΙΚΗ ΘΕΣΗ
Στις 22 Αυγούστου ο Κάρνεϊ συναντήθηκε διαδικτυακά με τους πρωθυπουργούς των επαρχιών και εδαφών. Η κοινή γραμμή έχει πρακτική αξία: η Ουάσιγκτον δεν πρέπει να μπορεί να διαχωρίζει επαρχίες, κλάδους ή πολιτικά κόμματα, για να αποσπά παραχωρήσεις. Ακόμη και οι αντίπαλοι της ομοσπονδιακής κυβέρνησης έχουν λόγο να στηρίξουν την υπεράσπιση της καναδικής κυριαρχίας. Αυτό δε σημαίνει λευκή επιταγή στον Κάρνεϊ. Το Κοινοβούλιο, οι επαρχίες, τα συνδικάτα και οι επιχειρήσεις, πρέπει να ελέγχουν ποιοι πληρώνουν το κόστος των αντιμέτρων. Σημαίνει όμως ότι η θεμιτή εσωτερική διαφωνία δεν πρέπει να μετατρέπεται σε εργαλείο μιας ξένης κυβέρνησης που επιβάλλει μονομερώς όρους.
Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΘΗΜΑ
Ο Καναδάς στέλνει περίπου το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του προς τις ΗΠΑ και καμία αγορά δεν αντικαθίσταται από τη μια ημέρα στην άλλη. Παρ’ όλα αυτά, η εξάρτηση έχει πλέον αποδειχθεί στρατηγικός κίνδυνος. Η κυβέρνηση προβάλλει προτιμησιακή πρόσβαση σε 1,5 δισεκατομμύριο καταναλωτές, μέσω υφιστάμενων συμφωνιών και στόχο διπλασιασμού αυτής της πρόσβασης ως το τέλος του έτους. Αναφέρει επίσης σχεδόν 500 δισεκατομμύρια δολάρια σε μεγάλα έργα υποδομής. Οι αριθμοί αυτοί χρειάζονται συνεχή δημόσιο έλεγχο, όμως η κατεύθυνση είναι σωστή: λιμάνια, ενεργειακά δίκτυα, εσωτερικό εμπόριο και νέες αγορές, ώστε μια απόφαση στην Ουάσιγκτον να μην παραλύει καναδικές κοινότητες.
ΜΙΑ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΑΡΝΗΣΗ, ΜΕ ΑΝΟΙΧΤΗ
ΠΟΡΤΑ ΣΕ ΔΙΚΑΙΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ
Ο Κάρνεϊ δεν είπε ότι ο Καναδάς δε θέλει συμφωνία. Είπε ότι δε θέλει συμφωνία με οποιοδήποτε τίμημα. Η διάκριση είναι ουσιώδης. Η γεωγραφία, οι οικογένειες, η ενέργεια και οι αλυσίδες παραγωγής, θα συνεχίσουν να συνδέουν τις δύο χώρες. Μια μελλοντική συμφωνία που θα σέβεται την CUSMA, θα μειώνει το κόστος και θα παρέχει σταθερούς κανόνες, παραμένει επιθυμητή.
Αυτό που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, είναι η οικονομική ισχύς να χρησιμοποιείται ως όπλο για υποχώρηση σε γλώσσα, πολιτισμό, γεωργία ή ανεξάρτητες εμπορικές επιλογές. Η Ουάσιγκτον επέλεξε την πίεση και τις απαιτήσεις της τελευταίας στιγμής. Ο πρωθυπουργός επέλεξε να μην υπογράψει. Για τον Καναδά, αυτή ήταν η υπεύθυνη επιλογή.
