Από το TikTok και τα ατελείωτα βίντεο μέχρι τις σχολικές απαγορεύσεις των κινητών, γονείς και εκπαιδευτικοί προσπαθούν να βρουν τη χρυσή τομή ανάμεσα στην τεχνολογία και την πραγματική ζωή
Το παιδί είναι στο δωμάτιό του. Δεν κάνει φασαρία, δεν ενοχλεί κανέναν, δε ζητάει τίποτα. Μόνο που εδώ και τρεις ώρες κοιτάζει μια οθόνη. Ένα βίντεο διαδέχεται το άλλο, οι ειδοποιήσεις δε σταματούν και η ώρα του ύπνου μετατίθεται συνεχώς. Για χιλιάδες οικογένειες στο Κεμπέκ, αυτή η εικόνα δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι μια απολύτως συνηθισμένη βραδιά. Και κάπου ανάμεσα στο «άσε επιτέλους το κινητό» και στο «όλοι οι φίλοι μου είναι εκεί», εξελίσσεται μια από τις μεγαλύτερες διαμάχες της σύγχρονης οικογενειακής ζωής.
ΜΙΑ ΓΕΝΙΑ ΠΟΥ ΔΕ ΓΝΩΡΙΣΕ
ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΧΩΡΙΣ WI-FI
Οι σημερινοί έφηβοι δε χρειάστηκε να μάθουν να ζουν με το διαδίκτυο. Γεννήθηκαν μέσα σε αυτό. Οι φιλίες τους συνεχίζονται σε ομαδικές συνομιλίες. Η μουσική τους βρίσκεται σε πλατφόρμες. Η ψυχαγωγία τους χωράει σε μια συσκευή που κρατούν στην παλάμη τους. Ακόμη και οι σχολικές εργασίες απαιτούν συχνά πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία.
Για τους γονείς, όμως, το τοπίο είναι πολύ διαφορετικό από εκείνο στο οποίο μεγάλωσαν. Κάποτε, η ανησυχία ήταν εάν το παιδί θα αργούσε να επιστρέψει από το πάρκο. Σήμερα, μπορεί να βρίσκεται ασφαλές στο σπίτι, αλλά να επικοινωνεί με ανθρώπους που οι γονείς του δε γνωρίζουν, να δέχεται προσβλητικά μηνύματα ή να παρακολουθεί περιεχόμενο που δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία του. Και όλα αυτά, χωρίς να έχει βγει ούτε λεπτό από το δωμάτιό του.
ΤΟ ΚΕΜΠΕΚ ΕΠΕΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ
Η επαρχία του Κεμπέκ έχει ήδη επιλέξει να παρέμβει στη σχολική καθημερινότητα, με αυστηρότερους περιορισμούς στη χρήση προσωπικών ηλεκτρονικών συσκευών. Η λογική είναι απλή: το σχολείο πρέπει να παραμείνει χώρος μάθησης, συζήτησης και ανθρώπινης επαφής — όχι ένας ακόμη χώρος όπου κάθε ειδοποίηση διεκδικεί την προσοχή των μαθητών.
Τι γίνεται όταν ο μαθητής επιστρέφει σπίτι και περνά το υπόλοιπο απόγευμα μπροστά σε μια οθόνη; Πώς αντιμετωπίζεται ο διαδικτυακός εκφοβισμός, που συνεχίζεται ακόμη και μετά το τέλος των μαθημάτων; Και πώς μπορεί ένας γονιός να επιβάλει όρια, όταν η ίδια η κοινωνική ζωή του παιδιού έχει μεταφερθεί στο διαδίκτυο;
ΤΟ ΚΙΝΗΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ
Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΕΝΟΧΟΣ
Η εύκολη απάντηση είναι να κατηγορήσουμε την τεχνολογία για τα πάντα: την έλλειψη συγκέντρωσης, τις κακές επιδόσεις, την αϋπνία και την απομόνωση. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σύνθετη.
Οι επίσημες έρευνες του Institut de la statistique du Québec για την υγεία και την ευημερία των μαθητών, δείχνουν πόσο σημαντικό είναι να εξετάζουμε συνολικά τη ζωή των εφήβων: την ψυχική τους κατάσταση, τις κοινωνικές τους σχέσεις, τις συνήθειες και το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν.
Ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιεί την τεχνολογία για να μάθει μια ξένη γλώσσα, να δημιουργήσει μουσική ή να διατηρήσει επαφή με συγγενείς στο εξωτερικό. Ένα άλλο μπορεί να εγκλωβίζεται σε ατελείωτη παρακολούθηση βίντεο, να χάνει ώρες ύπνου ή να αισθάνεται ότι πρέπει διαρκώς να συγκρίνει την εμφάνιση και τη ζωή του, με τις φαινομενικά τέλειες εικόνες των άλλων. Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι απλώς η ύπαρξη μιας οθόνης. Είναι τι συμβαίνει μπροστά της — και τι δε συμβαίνει εξαιτίας της.
Η ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ, ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ
Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν σχεδιαστεί ώστε να διατηρούν το ενδιαφέρον του χρήστη. Το επόμενο βίντεο εμφανίζεται σχεδόν αμέσως. Μια νέα ειδοποίηση υπόσχεται κάτι ενδιαφέρον. Μια φωτογραφία περιμένει ένα σχόλιο ή μια αντίδραση. Για έναν έφηβο, η αποσύνδεση δε σημαίνει πάντοτε απλώς ότι κλείνει μια συσκευή. Μπορεί να σημαίνει ότι απομακρύνεται προσωρινά από την παρέα του.
Εδώ βρίσκεται και η δυσκολία για τους γονείς. Η επιβολή ενός ορίου μπορεί να είναι αναγκαία, αλλά χρειάζεται να συνοδεύεται από συζήτηση και κατανόηση. Αντί να μετρούν αποκλειστικά τις ώρες, οι οικογένειες μπορούν να παρατηρούν τι αλλάζει στην καθημερινότητα: Κοιμάται αρκετά το παιδί; Βλέπει τους φίλους του από κοντά; Συμμετέχει σε δραστηριότητες; Μπορεί να αφήσει το τηλέφωνο στην άκρη χωρίς έντονη αναστάτωση;
ΚΑΙ ΟΙ ΕΝΗΛΙΚΟΙ; ΠΟΣΟ
ΚΑΛΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΝΟΥΝ;
Υπάρχει, βέβαια, και μια μικρή αντίφαση, που δύσκολα περνά απαρατήρητη. Ο γονιός που ζητά από το παιδί του να αφήσει το κινητό μπορεί, λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, να ελέγχει τα δικά του μηνύματα την ώρα του φαγητού. Η ψηφιακή εξάρτηση της προσοχής δεν είναι αποκλειστικά νεανικό φαινόμενο. Γι’ αυτό και οι οικογενειακοί κανόνες έχουν μεγαλύτερη αξία όταν εφαρμόζονται από όλους: γεύματα χωρίς τηλέφωνα, λιγότερες οθόνες πριν από τον ύπνο και χρόνος αφιερωμένος σε δραστηριότητες που δε χρειάζονται σύνδεση στο διαδίκτυο.
Τα σχολεία μπορούν να περιορίσουν τα κινητά. Οι γονείς μπορούν να θέσουν κανόνες. Οι ειδικοί μπορούν να προειδοποιούν για τους κινδύνους. Το ερώτημα για το Κεμπέκ δεν είναι πώς θα μεγαλώσει μια γενιά χωρίς κινητά. Είναι πώς θα μεγαλώσει μια γενιά που θα ξέρει πότε να τα αφήνει στην άκρη.
