Στις 14 Μαρτίου 2026 συμπληρώθηκε ένας χρόνος από την ανάληψη της πρωθυπουργίας του Καναδά, από τον Μαρκ Κάρνεϊ. Αυτή είναι η πρώτη… επίσημη επέτειος του νυν καναδού πρωθυπουργού. Η επόμενη θα είναι στις 28 Απριλίου 2026, όταν θα συμπληρώνει ένα χρόνο από τις Ομοσπονδιακές Εκλογές του 2025, τις οποίες κέρδισαν οι Φιλελεύθεροι, κι έτσι ξεκίνησε η τετραετία διακυβέρνησης υπό τον Μαρκ Κάρνεϊ.
Εξαιτίας αυτών των δύο επετειακών ημερών, ας δούμε ποιος είναι ο Μαρκ Κάρνεϊ, τι έχει επιφέρει η πολιτική του στον Καναδά αλλά και ποιοι υπήρξαν οι πρωθυπουργοί του Καναδά από το 1935 (λίγο πριν ξεσπάσει ο Β΄ΠΠ) μέχρι σήμερα.
ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΜΑΡΚ ΚΑΡΝΕΪ
Ο Μαρκ Τζόζεφ Κάρνεϊ γεννήθηκε στις 16 Μαρτίου 1965 στο Φορτ Σμιθ, στα Βορειοδυτικά Εδάφη, μεγάλωσε στο Έντμοντον της Αλμπέρτα και είναι πρωτίστως οικονομολόγος. Αποφοίτησε με πτυχίο στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ το 1987 και στη συνέχεια σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα στα οικονομικά το 1993 και διδακτορικό δίπλωμα στα οικονομικά το 1995. Στη συνέχεια κατείχε διάφορες θέσεις στην επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs, πριν ενταχθεί στην Τράπεζα του Καναδά ως αναπληρωτής διοικητής το 2003. Το 2004 διορίστηκε ανώτερος αναπληρωτής υφυπουργός Οικονομικών του Καναδά. Διετέλεσε όγδοος Διοικητής της Τράπεζας του Καναδά από το 2008 έως το 2013, όπου ήταν υπεύθυνος για την καναδική νομισματική πολιτική, κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, διορίστηκε επίσης δεύτερος Πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, θέση που κατείχε για δύο θητείες, από το 2011 έως το 2018. Μετά τη θητεία του ως Διοικητής της Τράπεζας του Καναδά, διορίστηκε 120ός Διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, υπηρετώντας από το 2013 έως το 2020, όπου ηγήθηκε της αντίδρασης της βρετανικής κεντρικής τράπεζας στο Brexit και στην πρώιμη φάση της πανδημίας COVID.
Αφού αποχώρησε από την κεντρική τράπεζα, ο Κάρνεϊ κατείχε διάφορους ρόλους στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, συμπεριλαμβανομένης της προεδρίας της Bloomberg LP και της προεδρίας και επικεφαλής των επενδύσεων με αντίκτυπο στην Brookfield Asset Management. Το Δεκέμβριο του 2019, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, διόρισε τον Κάρνεϊ ως Ειδικό Απεσταλμένο του για τη Δράση για το Κλίμα και τα Οικονομικά. Το 2023 ο Κάρνεϊ έγινε συμπρόεδρος του εργαστηρίου επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα της Παγκόσμιας Τράπεζας. Ο Κάρνεϊ εργάστηκε, επίσης, ως ένας από τους αρκετούς άτυπους συμβούλους του Καναδού πρωθυπουργού Τζάστιν Τρουντό κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID και διορίστηκε πρόεδρος της ομάδας εργασίας για την οικονομική ανάπτυξη του Φιλελεύθερου Κόμματος από τον Τρουντό το Σεπτέμβριο του 2024.
Η ΔΙΑΔΟΧΗ ΤΟΥ ΤΡΟΥΝΤΟ
Ο Τζάστιν Τρουντό ανακοίνωσε επίσημα την παραίτησή του από την ηγεσία του Φιλελεύθερου Κόμματος και την πρωθυπουργία του Καναδά τη Δευτέρα 6 Ιανουαρίου 2025. Η αποχώρησή του έγινε σε δύο στάδια:
☛ Ανακοίνωση παραίτησης: Στις 6 Ιανουαρίου 2025, σε διάγγελμα έξω από την κατοικία του (Rideau Cottage) στην Οτάβα, δήλωσε ότι θα παραμείνει στη θέση του μέχρι την εκλογή του διαδόχου του.
☛ Επίσημη λήξη θητείας: Η θητεία του ολοκληρώθηκε στις 14 Μαρτίου 2025, όταν παρέδωσε την εξουσία στον Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος είχε εκλεγεί νέος ηγέτης των Φιλελευθέρων λίγες ημέρες νωρίτερα.
Η απόφασή του ακολούθησε μια περίοδο έντονων εσωκομματικών πιέσεων και πολιτικής κρίσης, η οποία κορυφώθηκε μετά την παραίτηση της αναπληρώτριας πρωθυπουργού Κρίστια Φρίλαντ το Δεκέμβριο του 2024.
ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΥ
Ο Μαρκ Κάρνεϊ (Mark Carney) εξελέγη Πρωθυπουργός του Καναδά στις ομοσπονδιακές εκλογές που διεξήχθησαν στις 28 Απριλίου 2025. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία:
➥ Ανάληψη καθηκόντων: Ανέλαβε επίσημα την πρωθυπουργία το Μάρτιο του 2025, αρχικά ως διάδοχος του Τζάστιν Τρουντό στην ηγεσία του Φιλελεύθερου Κόμματος.
➥ Πρόωρες εκλογές: Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τις 28 Απριλίου 2025, επιδιώκοντας τη λαϊκή εντολή.
➥ Αποτέλεσμα: Στις εκλογές αυτές, το Φιλελεύθερο Κόμμα υπό την ηγεσία του αναδείχθηκε πρώτο, σχηματίζοντας κυβέρνηση μειοψηφίας.
Ο Κάρνεϊ είναι ο πρώτος πρώην διοικητής κεντρικής τράπεζας (έχοντας διατελέσει επικεφαλής της Τράπεζας του Καναδά και της Τράπεζας της Αγγλίας) που καταλαμβάνει το αξίωμα του Πρωθυπουργού στον Καναδά.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ & ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ
Ο Μαρκ Κάρνεϊ, από την ανάληψη των καθηκόντων του το Μάρτιο του 2025, έχει επικεντρωθεί σε μια πολιτική «οικονομικής ανθεκτικότητας και εθνικής οικοδόμησης». Η κατεύθυνσή του χαρακτηρίζεται από τη μετατόπιση προς μια πιο κεντροδεξιά οικονομική προσέγγιση σε σύγκριση με τον προκάτοχό του, δίνοντας έμφαση στην παραγωγικότητα, τη μείωση των φόρων και την επιτάχυνση μεγάλων έργων υποδομής. Τα σημαντικότερα νομοσχέδια είναι τα εξής:
✓ Νόμος για τη «Μία Καναδική Οικονομία» (One Canadian Economy Act – Bill C-5): Θεωρείται το εμβληματικό του νομοσχέδιο. Αποσκοπεί στην άρση των εμποδίων στο διαπαρχιακό εμπόριο και την κινητικότητα της εργασίας. Περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία του Γραφείου Μεγάλων Έργων (Major Projects Office) για την ταχεία αδειοδότηση ενεργειακών και βιομηχανικών έργων εθνικής σημασίας.
✓ Φορολογικές Ελαφρύνσεις (Bill C-4):
• Κατάργηση του Φόρου Άνθρακα (Carbon Tax): Μία από τις πρώτες του πράξεις ήταν η κατάργηση της τιμολόγησης άνθρακα για τους καταναλωτές (από 1η Απριλίου 2025), αντικαθιστώντας την με κίνητρα για πράσινες επιλογές.
• Μείωση Φόρου Εισοδήματος: Μείωση του χαμηλότερου φορολογικού συντελεστή κατά μία ποσοστιαία μονάδα για τη μεσαία τάξη.
• Απαλλαγή GST: Κατάργηση του Φόρου Πωλήσεων (GST) για όσους αγοράζουν πρώτη φορά κατοικία αξίας έως 1 εκατ. δολαρίων.
✓Μεταρρύθμιση Ποινικού Κώδικα (Bill C-14): Αυστηροποίηση των κανόνων εγγύησης (bail reform) και των ποινών για βίαια εγκλήματα και επαναλαμβανόμενους παραβάτες, με στόχο την ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας.
✓ Πολιτική «Buy Canadian»: Εισαγωγή κανόνων που υποχρεώνουν την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να προτιμά Καναδούς προμηθευτές στις κρατικές προμήθειες και στα έργα υποδομής.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ
Η στρατηγική του Κάρνεϊ συνοψίζεται στις εξής προτεραιότητες:
1] Οικονομική Κυριαρχία: Ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας και άμυνας ως απάντηση στις διεθνείς γεωπολιτικές πιέσεις και τους δασμούς.
2] Στέγαση: Στόχος ο διπλασιασμός του ρυθμού κατασκευής κατοικιών (έως 500.000 ετησίως) μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και μείωσης της γραφειοκρατίας.
3] Ενεργειακή Ισχύς: Μετατροπή του Καναδά σε «ενεργειακή υπερδύναμη», προωθώντας τόσο τις ανανεώσιμες πηγές όσο και στρατηγικά έργα φυσικού αερίου (LNG).
4] Δημοσιονομική Πειθαρχία: Περιορισμός των κυβερνητικών δαπανών για τη χρηματοδότηση των φοροελαφρύνσεων και των επενδύσεων στην παραγωγικότητα.
Η ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ ΤΩΝ ΚΑΝΑΔΩΝ ΠΙΣΤΕΥΕΙ ΟΤΙ Ο ΚΑΡΝΕΪ ΕΦΕΡΕ ΑΛΛΑΓΕΣ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ
Ένα χρόνο μετά την πρωθυπουργία του Μαρκ Κάρνεϊ, το 61% των Καναδών πιστεύει ότι η κυβέρνηση Κάρνεϊ έφερε αλλαγές σε σύγκριση με την κυβέρνηση Τρουντό. Πράγματι, περισσότεροι λένε ότι η κυβέρνηση του Κάρνεϊ μοιάζει με την πρώτη θητεία μιας νέας κυβέρνησης (40%) παρά με την τέταρτη θητεία μιας φιλελεύθερης κυβέρνησης (35%).
Ως επί το πλείστων, οι Καναδοί βλέπουν αυτή την αλλαγή ως θετική. Σε όλα τα θέματα που δοκιμάστηκαν, περισσότεροι ψηφοφόροι λένε ότι προτιμούν την προσέγγιση του Κάρνεϊ από αυτή του Τρουντό, ειδικά όταν πρόκειται για τις σχέσεις Καναδά – ΗΠΑ, τις διεθνείς σχέσεις, την οικονομία και το στυλ διακυβέρνησής του.
Εκεί που οι κριτικές για την πρώτη χρονιά του Carney γέρνουν πιο αρνητικές, είναι στα αποτελέσματα. Στα περισσότερα θέματα, οι Καναδοί αισθάνονται ότι τα πράγματα έχουν επιδεινωθεί, αντί να βελτιωθούν, από τότε που ανέλαβε ο Carney, με την πλειοψηφία να αισθάνεται ότι τα πράγματα έχουν χειροτερέψει στις σχέσεις Καναδά – ΗΠΑ (55%) και στο κόστος ζωής (55%).
ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΙ ΤΟΥ ΚΑΝΑΔΑ (1935-2026]
Ακολουθεί η λίστα των πρωθυπουργών του Καναδά από το 1935 μέχρι σήμερα (Μάρτιος 2026):
1] Γουίλιαμ Λάιον Μακένζι Κινγκ (William Lyon Mackenzie King): 1935–1948 [13 χρόνια]
2] Λουί Σαιν-Λωράν (Louis St. Laurent): 1948–1957 [9 χρόνια]
3] Τζον Ντίφενμπεϊκερ (John Diefenbaker): 1957–1963 [6 χρόνια]
4] Λέστερ Πίρσον (Lester B. Pearson): 1963–1968 [5 χρόνια]
5] Πιερ Έλιοτ Τρουντό (Pierre Elliott Trudeau): 1968–1979 [11 χρόνια]
6] Τζο Κλαρκ (Joe Clark): Ιούνιος 1979 έως Μάρτιος 1980
7] Πιερ Έλιοτ Τρουντό (Pierre Elliott Trudeau): 1980–1984 [4 χρόνια]
8] Τζον Τέρνερ (John Turner): 1984 [Ιούνιος έως Σεπτέμβριος]
9] Μπράιαν Μαλρόνι (Brian Mulroney): 1984–1993 [9 χρόνια]
10] Κιμ Κάμπελ (Kim Campbell): Πρώτη γυναίκα 1993 [Ιούνιος έως Νοέμβριος]
11] Ζαν Κρετιέν (Jean Chrétien): 1993–2003 [10 χρόνια]
12] Πολ Μάρτιν (Paul Martin): 2003–2006 [3 χρόνια]
13] Στίβεν Χάρπερ (Stephen Harper): 2006–2015 [9 χρόνια]
14] Τζάστιν Τρουντό (Justin Trudeau): 2015–2025 [10 χρόνια]
15] Μαρκ Κάρνεϊ (Mark Carney): 2025–σήμερα
