Πλοιάρχου Α’ Τάξεως Ε.Ν.
Στο λόγο του προς τους Αθηναίους, λίγο πριν από το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού Πολέμου — όπως τον διέσωσε ο Θουκυδίδης — ο Περικλής διατύπωσε μια διαχρονική αλήθεια για την ουσία της θαλάσσιας ισχύος: «Τὸ δὲ ναυτικὸν τέχνης ἐστίν, ὥσπερ καὶ ἄλλο τι, καὶ οὐκ ἐνδέχεται, ὅταν τύχῃ, ἐκ παρέργου μελετᾶσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον οὐδὲν ἐκείνῳ πάρεργον ἄλλο γίγνεσθαι».
Η ναυτική επικράτηση δεν είναι αποτέλεσμα τύχης ή ευκαιριακής ενασχόλησης· είναι επιστήμη, απαιτεί απόλυτη αφοσίωση, εξειδίκευση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Σε συνδυασμό με τη διαπίστωση ότι «μέγα γὰρ τὸ τῆς θαλάσσης κράτος», ο αρχαίος ιστορικός χαρτογράφησε τον πυρήνα της ελληνικής επιβίωσης: η θάλασσα αποτελεί το συνδετικό ιστό του ελληνισμού, την πηγή της οικονομικής του ισχύος και το βασικό πυλώνα της εθνικής του ανεξαρτησίας.
Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΚΟΥ
ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΣΜΟΥ
Στη σύγχρονη εποχή, η θουκυδίδεια αυτή παρακαταθήκη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη συστηματική κλιμάκωση του τουρκικού αναθεωρητισμού. Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» δε συνιστά μια πρόσκαιρη πολιτική ρητορική, αλλά μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική της Άγκυρας, η οποία ήδη περνά στο στάδιο της εσωτερικής νομικής θεσμοθέτησης και της προσπάθειας επιβολής τετελεσμένων στο πεδίο — όπως αποδείχθηκε περίτρανα με την επιδεικτική ανακήρυξη των δύο τουρκικών «θαλάσσιων πάρκων» στις 15 Αυγούστου 2026 σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Στόχος της είναι η αμφισβήτηση της γεωγραφικής οργανικότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών, ο εγκλωβισμός της Ελλάδας στα χωρικά της ύδατα και η πλήρης παράκαμψη των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS 1982).
Η τουρκική πλευρά αντιμετωπίζει τη θαλάσσια ισχύ με τη μεθοδικότητα που περιγράφει ο Θουκυδίδης: επενδύοντας συστηματικά στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία, στην ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση του στόλου της και στη διαμόρφωση επιθετικών επιχειρησιακών δογμάτων.
Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΝΟΟΤΡΟΠΙΩΝ
Απέναντι σε αυτή τη συστηματική πρόκληση, στο εσωτερικό της χώρας μας εκδηλώνεται μια βαθιά σύγκρουση μεταξύ δύο εκ διαμέτρου αντίθετων πολιτικών και στρατηγικών αντιλήψεων:
Η «Θουκυδίδεια» προσέγγιση βασίζεται στην αρχή, ότι η εθνική κυριαρχία προστατεύεται αποκλειστικά μέσω της διαρκούς ισχύος και της αποτροπής. Επιτάσσει τη συνεχή επένδυση στην αμυντική υπεροχή (διακλαδικό συντονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων, αμυντική καινοτομία και διαρκή εκσυγχρονισμό των μέσων), σε απόλυτη συνέργεια με το σύνολο των πολιτικών, διπλωματικών και νομικών μέσων, καθώς και την αδιάλειπτη άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, επιβάλλει την αντιμετώπιση της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας ως ζητημάτων πρωτεύουσας σημασίας, που απαιτούν απόλυτη αφοσίωση και δεν επιδέχονται ερασιτεχνισμούς.
Στον αντίποδα, βρίσκεται η «Νοοτροπία του Εφησυχασμού και του Κατευνασμού»· μια πολιτική και επικοινωνιακή στάση που αντιμετωπίζει τα εθνικά θέματα ως δευτερεύον «πάρεργο» της καθημερινότητας, τρέφοντας την αυταπάτη ότι η αναθεωρητική πίεση θα αμβλυνθεί αυτόματα μέσω επιφανειακών διπλωματικών κινήσεων, τουριστικών ανταλλαγών ή ευκαιριακών οικονομικών συνεργειών με την απέναντι όχθη.
Αυτοί που όντως αυταπατώνται, ίσως να έχουν μια δικαιολογία· όμως εκείνοι που ηθελημένα, σκόπιμα και για ίδιον όφελος εθελοτυφλούν (γιατί υπάρχουν και τέτοιοι), καμία.
Η νοοτροπία αυτή εκδηλώνεται με δημόσιες τοποθετήσεις και αναφορές που «σχετικοποιούν» τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα — μάλιστα και από σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα — προβάλλοντας επιχειρήματα περί «θαλάσσιων δικαιωμάτων» της απέναντι πλευράς λόγω γεωγραφικών παραμέτρων (όπως π.χ. το μήκος των τουρκικών ακτογραμμών), παραβλέποντας τις ρητές προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας για την επήρεια των νησιών.
Επίσης, εκδηλώνεται με συμπεριφορές «προετοιμασίας» της κοινής γνώμης από πολιτικούς και δημοσιογραφικούς κύκλους για ενδεχόμενους συμβιβασμούς, καλλιεργώντας το αφήγημα ότι η υποχωρητικότητα μπορεί να εξαγοράσει την ειρήνη.
Και τέλος, ενισχύοντας τα φοβικά σύνδρομα της κοινής γνώμης απέναντι στις τουρκικές απειλές (Casus Belli) τα οποία χρησιμοποιούνται ως «άλλοθι» σε αυτόν το συνεχιζόμενο για τρίτη και πλέον δεκαετία, ηθελημένο αυτοπεριορισμό των νόμιμων δικαιωμάτων της χώρας (όπως η επέκταση των χωρικών υδάτων από τα 6 στα 12 ν.μ. και η ανακήρυξη ΑΟΖ, που κατά το Δίκαιο της Θάλασσας αποτελούν νόμιμη μονομερή ενέργεια).
Πρόκειται για έναν πρωτοφανή γεωπολιτικό «φαρισαϊσμό»: Τη στιγμή που η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) αποτελεί το «Σύνταγμα των Ωκεανών» με τη συμμετοχή 168 κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Τουρκία παραμένει μία από τις ελάχιστες χώρες παγκοσμίως που αρνήθηκαν ακόμα και να την υπογράψουν. Κι όμως, απέναντι σε αυτή τη συστηματική άρνηση αποδοχής του διεθνούς νομικού πολιτισμού, ορισμένοι σπεύδουν να δικαιολογήσουν τους παράνομους τουρκικούς ισχυρισμούς, βαφτίζοντας τον αναθεωρητισμό ως «εύλογη γεωγραφική απαίτηση».
