Μια μοναδική εκπαιδευτική εμπειρία είχαν την ευκαιρία να ζήσουν φέτος οι μαθητές της Δ’ Δημοτικού του Σχολείου Σωκράτης-Δημοσθένης στο Μόντρεαλ, συμμετέχοντας σε ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα μουσειακής αγωγής του Μουσείου Pointe-à-Callière. Αντί να επισκεφθούν απλώς μια έκθεση ως θεατές, οι μαθητές κλήθηκαν να συμβάλουν ενεργά στη δημιουργία της, βλέποντας τελικά το δικό τους έργο να παρουσιάζεται δίπλα στα επίσημα εκθέματα, ενός από τα σημαντικότερα μουσεία ιστορίας και αρχαιολογίας του Καναδά.
Το Pointe-à-Callière, που ιδρύθηκε το 1992 με αφορμή τον εορτασμό των 350 χρόνων του Μόντρεαλ, θεωρείται σήμερα ένα από τα κορυφαία μουσεία αρχαιολογίας και ιστορίας της Βόρειας Αμερικής. Στεγάζεται ακριβώς στο σημείο όπου ιδρύθηκε η πόλη το 1642 και φιλοξενεί σημαντικές διεθνείς εκθέσεις, αφιερωμένες σε αρχαίους πολιτισμούς και μεγάλες ιστορικές θεματικές. Το μουσείο έχει φιλοξενήσει στο παρελθόν ιδιαίτερα επιτυχημένες εκθέσεις αφιερωμένες στην αρχαία Ελλάδα, όπως την περίφημη έκθεση «Από τον Αγαμέμνονα στο Μέγα Αλέξανδρο», η οποία προσέλκυσε χιλιάδες επισκέπτες από ολόκληρο τον Καναδά.
Ήταν ακριβώς ο ενθουσιασμός και η συμμετοχή που είχε επιδείξει το Σχολείο Σωκράτης-Δημοσθένης κατά την προηγούμενη ελληνική έκθεση, που οδήγησαν το μουσείο να επιλέξει το σχολείο για την εφαρμογή ενός καινοτόμου προγράμματος «μουσειακής αγωγής με ενεργή συμμετοχή».
Σύμφωνα με τη διευθύντρια του Σωκράτη ΙΙ, Ειρήνη Τουρκομανώλη, πρόκειται για μια σύγχρονη εκπαιδευτική προσέγγιση που δεν είναι ακόμη ιδιαίτερα διαδεδομένη. Οι μαθητές συμμετέχουν στην προετοιμασία της έκθεσης, μαθαίνουν παράλληλα με τη διαδικασία οργάνωσής της και στη συνέχεια βλέπουν το αποτέλεσμα της δικής τους εργασίας να εκτίθεται στον ίδιο χώρο με τα επίσημα εκθέματα.
Η προετοιμασία ξεκίνησε ήδη από τον περασμένο Ιούνιο, όταν εκπρόσωποι του μουσείου συναντήθηκαν με τους εκπαιδευτικούς του σχολείου για να παρουσιάσουν το πρόγραμμα. Από την πρώτη στιγμή έγινε φανερό, ότι επρόκειτο για μια ιδιαίτερη συνεργασία, η οποία θα έδινε στους μαθητές τη δυνατότητα να γνωρίσουν την αρχαία ελληνική μυθολογία και ιστορία μέσα από μια βιωματική διαδικασία.
Το Σεπτέμβριο 2025, το μουσείο απέστειλε στο σχολείο τα εκθέματα και τα πρόσωπα που θα αποτελούσαν το αντικείμενο μελέτης των μαθητών. Συνολικά 21 μαθητές και μαθήτριες ανέλαβαν από ένα θεό ή ήρωα της ελληνικής μυθολογίας. Η επιλογή δεν έγινε τυχαία. Η διευθύντρια και η δασκάλα των γαλλικών αντιστοίχισαν τους ήρωες και τους θεούς στα παιδιά, λαμβάνοντας υπόψη το χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τις ιδιαίτερες κλίσεις του καθενός. Ακολούθησε μια πολύμηνη περίοδος προετοιμασίας, κατά την οποία η ιστορία, η τέχνη και η δημιουργικότητα συνδυάστηκαν με υποδειγματικό τρόπο.
Τον Οκτώβριο 2025, ένας τροβαδούρος επισκέφθηκε τρεις φορές το σχολείο. Με τη συνοδεία κιθάρας και τραγουδιού, αφηγήθηκε στους μαθητές τις ιστορίες της Ιλιάδας και τους γνώρισε ξανά τους μεγάλους ήρωες και θεούς της αρχαιότητας. Μέσα από τη μουσική και την αφήγηση, οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με τον κόσμο του Ομήρου με τρόπο ζωντανό και άμεσο, πολύ διαφορετικό από εκείνον ενός συμβατικού σχολικού μαθήματος.
Παράλληλα, μια επαγγελματίας ζωγράφος και γραφίστρια πραγματοποίησε τρία ειδικά εργαστήρια σχεδίου και ζωγραφικής. Με την καθοδήγησή της, τα παιδιά δημιούργησαν τις δικές τους εικαστικές αποδόσεις των μυθολογικών προσώπων που είχαν αναλάβει να μελετήσουν. Οι μαθητές δεν περιορίστηκαν στην αναπαραγωγή εικόνων, αλλά κλήθηκαν να εκφράσουν δημιουργικά τη δική τους αντίληψη για τους θεούς και τους ήρωες της αρχαιότητας.
Η ερευνητική διάσταση του προγράμματος υπήρξε εξίσου σημαντική. Κάθε μαθητής αναζήτησε πληροφορίες για το πρόσωπο που του είχε ανατεθεί, συγκέντρωσε υλικό και συνέταξε μια σύντομη περίληψη με δικά του λόγια. Η διαδικασία αυτή ενίσχυσε την αυτενέργεια των παιδιών, ενώ παράλληλα τους βοήθησε να αναπτύξουν δεξιότητες έρευνας, σύνθεσης και γραπτής έκφρασης. Στην προσπάθεια αυτή συμμετείχαν ενεργά οι εκπαιδευτικοί του σχολείου, ο τροβαδούρος και η υπεύθυνη του μουσείου.
Η πρώτη φάση του προγράμματος ολοκληρώθηκε με την παράδοση όλων των εργασιών στο Pointe-à-Callière. Στη συνέχεια, οι επιμελητές του μουσείου ενσωμάτωσαν το υλικό των μαθητών στη συνολική παρουσίαση της έκθεσης.
Η κορυφαία στιγμή ήρθε την Παρασκευή 5 Ιουνίου, όταν οι μαθητές προσκλήθηκαν να επισκεφθούν την έκθεση πριν ακόμη ανοίξει για το ευρύ κοινό.
Κατά την ξενάγησή τους, αντίκρισαν τις δικές τους ζωγραφιές και τα δικά τους κείμενα, τοποθετημένα δίπλα στα επίσημα εκθέματα. Η συγκίνηση ήταν εμφανής. Όπως περιγράφει η διευθύντρια, τα παιδιά ήταν ενθουσιασμένα και ιδιαίτερα περήφανα, βλέποντας τη δουλειά τους να παρουσιάζεται σε έναν τόσο σημαντικό πολιτιστικό χώρο.
Το ενδιαφέρον τους ήταν ακόμη μεγαλύτερο επειδή κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς είχαν ήδη διδαχθεί την αρχαία ελληνική ιστορία. Πολλά από τα πρόσωπα, τα γεγονότα και τις αφηγήσεις που συνάντησαν στην έκθεση αποτελούσαν μέρος της ύλης που είχαν πρόσφατα μελετήσει στην τάξη. Επιπλέον, οι μαθητές είχαν δημιουργήσει το δικό τους μικρό μουσείο στο σχολείο και το είχαν παρουσιάσει, τόσο στους συμμαθητές τους όσο και στους γονείς τους, γεγονός που συνέβαλε στην εμβάθυνση των γνώσεων τους.
Η συνεργασία με το Pointe-à-Callière ανέδειξε με τον καλύτερο τρόπο τη φιλοσοφία του Σχολείου Σωκράτης-Δημοσθένης. Σε ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον όπου συνυπάρχουν η ελληνική, η γαλλική και η αγγλική γλώσσα, οι μαθητές δεν αποκτούν μόνο γλωσσικές δεξιότητες αλλά και τη δυνατότητα να κινούνται με άνεση ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς και τρόπους σκέψης.
Όπως επισημαίνει η διευθύντρια Ειρήνη Τουρκομανώλη «δράσεις σαν αυτή δείχνουν πόσες ευκαιρίες για εμπλουτισμένη παιδεία μπορεί να προσφέρει το σχολείο “Σωκράτης-Δημοσθένης”. Οι μαθητές μας δε γίνονται απλώς τρίγλωσσοι ούτε γνωρίζουν απλά την ελληνική πολιτιστική τους κληρονομιά. Βιώνουν μια πολυγλωσσική και πολυπολιτισμική πραγματικότητα στο σχολείο, το οποίο τους βοηθάει να συνδυάζουν και να μεταφέρουν τις γλωσσικές και πολιτισμικές δεξιότητες που αποκτούν. Σε μια κοινωνία όπου η πολυγλωσσία είναι προσόν και η πολυπολιτισμικότητα βασική αξία του Καναδά, οι μαθητές του “Σωκράτη-Δημοσθένη” γίνονται φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση».
Σε μια χώρα όπως ο Καναδάς, όπου η πολυπολιτισμικότητα αποτελεί θεμελιώδη κοινωνική αξία, τέτοιες πρωτοβουλίες αναδεικνύουν το σημαντικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα σχολεία στη διαμόρφωση ενεργών, δημιουργικών και πολιτισμικά ευαισθητοποιημένων πολιτών. Και για τους 21 μαθητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, η εμπειρία τού να δουν το έργο τους να εκτίθεται σε ένα διεθνώς αναγνωρισμένο μουσείο, θα παραμείνει αναμφίβολα μία από τις πιο αξέχαστες στιγμές της σχολικής τους ζωής.
