Του Αντώνη Μπότσικα
Η νέα ενεργειακή συμφωνία Καναδά-Αλμπέρτα αναμένεται να επιφέρει σημαντικές μακροοικονομικές αλλαγές, αλλά έχει ταυτόχρονα προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στην Οτάβα, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης να την προσεγγίζουν από διαμετρικά αντίθετες σκοπιές.
ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΑΥΤΗ Η ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΕΡΓΟ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΑΝΘΡΑΚΑ (PATHWAYS)
Η νέα ενεργειακή συμφωνία Καναδά-Αλμπέρτα επηρεάζει καθοριστικά το Pathways Alliance (τη συμμαχία των 6 μεγαλύτερων εταιρειών πετρελαιοφόρου άμμου), ενώ παράλληλα έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις από την πλευρά των περιβαλλοντικών οργανώσεων.
ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ PATHWAYS ALLIANCE
Το Pathways Alliance σχεδιάζει ένα γιγαντιαίο έργο δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCUS) ύψους 16,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο περιλαμβάνει έναν αγωγό CO2 που θα συνδέει περισσότερες από 20 εγκαταστάσεις πετρελαιοφόρου άμμου με έναν κεντρικό υπόγειο χώρο αποθήκευσης κοντά στο Cold Lake της Αλμπέρτα. Η συμφωνία ξεκλειδώνει αυτό το έργο με τρεις τρόπους:
Επενδυτική Ασφάλεια: Η θέσπιση των Συμβολαίων επί της Διαφοράς Άνθρακα (CFDs) και η εγγυημένη κατώτατη τιμή (floor price) από το 2030 προσφέρουν στις εταιρείες την οικονομική βεβαιότητα που ζητούσαν εδώ και χρόνια. Τώρα γνωρίζουν την ελάχιστη αξία που θα έχουν τα πιστωτικά μόρια άνθρακα που θα παράγουν, μειώνοντας το ρίσκο για τους μετόχους τους.
Λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης (FID): Στελέχη του κλάδου αφήνουν να εννοηθεί ότι μετά τη συμφωνία, η κοινοπραξία Pathways είναι έτοιμη να προχωρήσει στην επίσημη έγκριση χρηματοδότησης (FID) εντός των επόμενων μηνών.
Ανταλλαγή με τον Αγωγό: Η βιομηχανία δέχθηκε την αυστηροποίηση των ορίων εκπομπών (TIER stringency) με αντάλλαγμα την κατασκευή του νέου αγωγού πετρελαίου προς την Ασία, ο οποίος διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη κερδοφορία της.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ (ΑΕΠ ΚΑΙ ΕΞΑΓΩΓΕΣ)
Η κατασκευή του νέου αγωγού και η επενδυτική σταθερότητα που προσφέρει η συμφωνία, αναμένεται να δώσουν ισχυρή ώθηση στην καναδική οικονομία:
Αύξηση του ΑΕΠ: Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών και του Conference Board of Canada, η κατασκευή και η λειτουργία του αγωγού, σε συνδυασμό με τις επενδύσεις στο Pathways Alliance, αναμένεται να προσθέσουν έως και 1,2% στο ΑΕΠ του Καναδά έως το 2035.
Μείωση της Έκπτωσης Τιμής (Price Discount): Ιστορικά, το βαρέλι του Heavy Crude της Αλμπέρτα (Western Canadian Select – WCS) πωλείται φθηνότερα από το αμερικανικό WTI λόγω έλλειψης πρόσβασης σε διεθνείς αγορές. Ο νέος αγωγός προς τη Δυτική Ακτή εκτιμάται ότι θα μειώσει αυτή τη διαφορά κατά $4 έως $6 ανά βαρέλι, αυξάνοντας δραματικά τα έσοδα της χώρας.
Έσοδα από Εξαγωγές: Η διοχέτευση 1.000.000 βαρελιών ημερησίως στην Ασία αναμένεται να ενισχύσει τις καναδικές εξαγωγές κατά $15 έως $20 δισεκατομμύρια ετησίως, σταθεροποιώντας το καναδικό δολάριο (CAD).
Δημιουργία Θέσεων Εργασίας: Μόνο η κατασκευή του αγωγού και των υποδομών CCUS αναμένεται να δημιουργήσει πάνω από 35.000 προσωρινές θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό κλάδο και τουλάχιστον 5.000 μόνιμες θέσεις υψηλής εξειδίκευσης στην Αλμπέρτα και τη Βρετανική Κολομβία.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΡΗΤΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΚΟΛΟΜΒΙΑΣ
Η ενεργειακή συμφωνία περιλαμβάνει κρίσιμες οικονομικές ρήτρες, που μεταφέρουν σημαντικό οικονομικό βάρος, ενώ η κυβέρνηση της Βρετανικής Κολομβίας (B.C.) αντέδρασε επιδιώκοντας τη δική της παράλληλη οικονομική εξασφάλιση.
ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΡΗΤΡΕΣ & ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΥΣ
Η συμφωνία περιλαμβάνει μια «κρυφή» οικονομική δέσμευση, η οποία προστατεύει τη βιομηχανία πετρελαίου αλλά επιβαρύνει το δημόσιο ταμείο:
Το κόστος των $600 εκατομμυρίων: Η Αλμπέρτα και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση συμφώνησαν να χρηματοδοτήσουν από κοινού (50-50) ένα πακέτο $600 εκατομμυρίων για να στηρίξουν τη βιομηχανική μετάβαση, διασφαλίζοντας ότι οι εταιρείες δε θα επωμιστούν μόνες τους το κόστος της αυστηροποίησης του συστήματος TIER.
Η ρήτρα των Συμβολαίων επί της Διαφοράς (CFDs): Οι δύο κυβερνήσεις θα εκδώσουν εγγυήσεις για 75 εκατομμύρια τόνους άνθρακα. Εάν η πραγματική τιμή του άνθρακα στην αγορά πέσει κάτω από την τιμή-στόχο, το κράτος θα πληρώσει τη διαφορά απευθείας στις εταιρείες. Αυτό μεταφέρει το επενδυτικό ρίσκο από τους μετόχους των πετρελαϊκών εταιρειών στους Καναδούς φορολογούμενους.
Χρηματοδότηση του Pathways: Προβλέπεται άμεση κρατική συνδρομή στη χρηματοδότηση και κατασκευή του μεγάλου έργου CCUS, καθιστώντας το κράτος ουσιαστικά συν-επενδυτή της βιομηχανίας.
Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΚΟΛΟΜΒΙΑΣ (B.C.)
Η Βρετανική Κολομβία αποτελεί το «κλειδί» της συμφωνίας, καθώς ο νέος αγωγός πρέπει υποχρεωτικά να διασχίσει το έδαφός της για να φτάσει στα λιμάνια του Ειρηνικού. Η επαρχία αντέδρασε με μια στρατηγική κίνηση εξισορρόπησης:
Ταυτόχρονη έγκριση του LNG: Σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση της συμφωνίας στο Κάλγκαρι, ο Πρωθυπουργός της B.C., David Eby, υπέγραψε ξεχωριστή συμφωνία με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στο Βανκούβερ για την προώθηση της Φάσης 2 της επέκτασης του Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) στο Kitimat. Με αυτόν τον τρόπο, η B.C. εξασφάλισε τα δικά της τεράστια οικονομικά οφέλη.
Απαίτηση για Οικονομικά Ανταλλάγματα: Η επίσημη συμφωνία Carney-Smith δεσμεύει ρητά τις δύο κυβερνήσεις να ξεκινήσουν άμεσες διαβουλεύσεις με την κυβέρνηση της B.C. και τις τοπικές κοινότητες των Αυτοχθόνων. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η B.C. θα λάβει «σημαντικά οικονομικά και χρηματο-οικονομικά οφέλη» (όπως τέλη διέλευσης, φόρους και θέσεις εργασίας) για να επιτρέψει το πέρασμα του αγωγού.
Περιβαλλοντικές Δικλείδες: Η B.C. ξεκαθάρισε ότι η τελική της έγκριση θα εξαρτηθεί από την τήρηση των δικών της αυστηρών επαρχιακών περιβαλλοντικών προτύπων και τη συγκατάθεση των Πρώτων Εθνών (First Nations) από τα εδάφη των οποίων θα περάσει ο αγωγός.
Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΧΘΟΝΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΩΓΟ ◘ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΠΡΟΣ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ
Η συμμετοχή των Αυτοχθόνων πληθυσμών και η στόχευση των ασιατικών αγορών αποτελούν τους δύο βασικούς πυλώνες που καθιστούν το νέο αγωγό οικονομικά και πολιτικά υλοποιήσιμο.
Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΧΘΟΝΩΝ (INDIGENOUS CO–OWNERSHIP)
Η συμφωνία Carney-Smith εισάγει ένα νέο μοντέλο οικονομικής συμφιλίωσης, μετατρέποντας τις κοινότητες των Πρώτων Εθνών (First Nations) από απλούς παρατηρητές σε μετόχους των ενεργειακών υποδομών:
Μοντέλο Συνιδιοκτησίας (Equity Ownership): Προβλέπεται η δημιουργία μιας κοινοπραξίας Αυτοχθόνων (Indigenous consortium), η οποία θα έχει τη δυνατότητα να εξαγοράσει και να κατέχει έως και το 50% των μετοχών του νέου αγωγού.
Ομοσπονδιακές Εγγυήσεις Δανείων: Για να μπορέσουν οι κοινότητες να χρηματοδοτήσουν τη συμμετοχή τους, η Οτάβα θα ενεργοποιήσει το Εθνικό Πρόγραμμα Εγγύησης Δανείων για Αυτόχθονες (Indigenous Loan Guarantee Program). Αυτό επιτρέπει στις κοινότητες να δανειστούν δισεκατομμύρια δολάρια με τα χαμηλά επιτόκια της καναδικής κυβέρνησης.
Μακροπρόθεσμα Έσοδα: Τα κέρδη από τα τέλη διέλευσης του πετρελαίου θα ρέουν απευθείας στα ταμεία των κοινοτήτων. Τα χρήματα αυτά θα επενδυθούν αυτόνομα σε τοπικές υποδομές, στέγαση, υγεία και εκπαίδευση, χωρίς κρατική παρέμβαση.
Πολιτική Θωράκιση: Η συμμετοχή των Αυτοχθόνων ως ιδιοκτητών μειώνει δραματικά τον κίνδυνο δικαστικών προσφυγών και μπλοκαρίσματος του έργου, καθώς οι ίδιες οι κοινότητες έχουν πλέον άμεσο οικονομικό συμφέρον για την ολοκλήρωση της κατασκευής.
ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ
Η ανάγκη για το νέο αγωγό προέκυψε από τη στρατηγική επιθυμία του Καναδά να σπάσει το μονοπώλιο των ΗΠΑ, οι οποίες μέχρι σήμερα αγοράζουν σχεδόν το 100% του εξαγόμενου καναδικού πετρελαίου σε μειωμένη τιμή. Με τη χωρητικότητα του αγωγού να φτάνει το 1.000.000 βαρέλια ημερησίως, οι κύριοι προορισμοί της Ασίας διαμορφώνονται ως εξής:
Κίνα: Παραμένει ο μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας παγκοσμίως. Τα διυλιστήρια της Κίνας είναι ειδικά σχεδιασμένα για την επεξεργασία του βαρέος αργού πετρελαίου (όπως αυτό της Αλμπέρτα), καθιστώντας την τον κύριο αγοραστή.
Ινδία: Αποτελεί την ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία στον κόσμο με διαρκώς αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες. Η Ινδία αναζητά σταθερούς και δημοκρατικούς εταίρους, για να μειώσει την εξάρτησή της από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία.
Ιαπωνία και Νότια Κορέα: Οι δύο αυτές χώρες ενδιαφέρονται κυρίως για την ενεργειακή τους ασφάλεια. Αν και επικεντρώνονται στη μείωση των εκπομπών, η πρόσβαση σε καναδικό πετρέλαιο που παράγεται υπό αυστηρούς περιβαλλοντικούς ελέγχους (λόγω του TIER και του Pathways) ταιριάζει με τα δικά τους κριτήρια ESG (Environmental, Social, and Governance).
