Επτά ώρες στο κενό του Διαστήματος
Εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη, εκεί όπου δεν υπάρχει αέρας, η θερμοκρασία μεταβάλλεται δραματικά και κάθε κίνηση απαιτεί απόλυτη ακρίβεια, ένας Καναδός αστροναύτης ολοκλήρωσε μια από τις πιο απαιτητικές εργασίες της καριέρας του. Την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026, ο συνταγματάρχης Τζόσουα Κούτρικ (Joshua Kutryk) πέρασε έξι ώρες και 59 λεπτά έξω από το Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, συνεργαζόμενος με τον Αμερικανό αστροναύτη Ανίλ Μένον (Anil Menon) για την εγκατάσταση ενός νέου ηλιακού συλλέκτη.
Ήταν η δεύτερη διαστημική έξοδος του Κούτρικ μέσα σε μόλις επτά ημέρες. Η προηγούμενη, στις 29 Οκτωβρίου, είχε διαρκέσει επτά ώρες και 11 λεπτά. Συνολικά, ο Καναδός αστροναύτης πέρασε περισσότερες από 14 ώρες εργαζόμενος στο κενό του Διαστήματος μέσα σε μία εβδομάδα. Το επίτευγμα δεν περιορίζεται στην προσωπική του επιτυχία. Η ολοκλήρωση της εγκατάστασης των νέων ηλιακών συλλεκτών αποτελεί σημαντικό βήμα για την ενεργειακή αναβάθμιση του διαστημικού σταθμού και για τη συνέχιση των επιστημονικών του αποστολών.
ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΥ ΔΕ ΣΥΓΧΩΡΕΙ ΛΑΘΗ
Η έξοδος στο Διάστημα, γνωστή ως spacewalk, είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη επιχείρηση. Οι αστροναύτες πρέπει να εργάζονται μέσα σε ειδικές στολές που τους παρέχουν οξυγόνο, ρυθμίζουν τη θερμοκρασία και τους προστατεύουν από το αφιλόξενο περιβάλλον. Κάθε εργαλείο πρέπει να είναι ασφαλισμένο, κάθε κίνηση προγραμματισμένη και κάθε εργασία συντονισμένη με τις ομάδες ελέγχου στη Γη.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής της 5ης Νοεμβρίου, οι δύο αστροναύτες εγκατέστησαν τον όγδοο και τελευταίο ηλιακό συλλέκτη νέας γενιάς του προγράμματος αναβάθμισης που ξεκίνησε το 2021.
Οι νέοι συλλέκτες, γνωστοί ως iROSA, αναπτύσσονται στο χώρο σαν μεγάλα εύκαμπτα πάνελ και ενισχύουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας του σταθμού. Σύμφωνα με την Καναδική Διαστημική Υπηρεσία, το σύνολο των αναβαθμίσεων μπορεί να αυξήσει την ενεργειακή παραγωγική ικανότητα έως και 30%.
ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
ΕΝΑΣ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ;
Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός δεν είναι απλώς ένα όχημα που περιφέρεται γύρω από τη Γη. Είναι ένα μεγάλο επιστημονικό εργαστήριο, όπου διεξάγονται πειράματα που είναι δύσκολα, ή αδύνατον να πραγματοποιηθούν υπό τις συνθήκες βαρύτητας της Γης. Η ηλεκτρική ενέργεια είναι απαραίτητη για τη λειτουργία των συστημάτων υποστήριξης ζωής, των υπολογιστών, των επικοινωνιών, των επιστημονικών οργάνων και του εξοπλισμού των πληρωμάτων.
Οι αρχικοί ηλιακοί συλλέκτες του σταθμού έχουν ήδη συμπληρώσει πολλά χρόνια λειτουργίας. Οι νέοι δεν τους αντικαθιστούν πλήρως, αλλά συνεργάζονται μαζί τους, προσφέροντας πρόσθετη ενεργειακή ισχύ. Η ολοκλήρωση του προγράμματος επιτρέπει στο σταθμό να συνεχίσει πιο αποτελεσματικά τις ερευνητικές του δραστηριότητες κατά τα επόμενα χρόνια.
Ο ΚΑΝΑΔΑΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΑΠΛΩΣ ΘΕΑΤΗΣ
Η καναδική συμμετοχή στην επιχείρηση ήταν πολύ μεγαλύτερη από την παρουσία ενός αστροναύτη. Το περίφημο ρομποτικό σύστημα Canadarm2 χρησιμοποιήθηκε για τη μετακίνηση και την τοποθέτηση του εξοπλισμού, επιτρέποντας στους αστροναύτες να πραγματοποιήσουν την εγκατάσταση. Παράλληλα, η Καναδή αστροναύτης Τζένι Γκίμπονς (Jenni Gibbons) συμμετείχε από το κέντρο ελέγχου της NASA στο Χιούστον, διατηρώντας την επικοινωνία με το πλήρωμα.
Ομάδες ειδικών της Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας, από το Λονγκέι του Κεμπέκ, παρακολουθούσαν τις λειτουργίες του Canadarm2 σε συνεργασία με τους Αμερικανούς συναδέλφους τους. Η αποστολή ανέδειξε έτσι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του καναδικού διαστημικού προγράμματος: την εξειδίκευση στη ρομποτική τεχνολογία και τη στενή συνεργασία με διεθνείς εταίρους.
ΜΟΛΙΣ Ο ΠΕΜΠΤΟΣ ΚΑΝΑΔΟΣ
Ο Τζόσουα Κούτρικ έγινε στις 29 Οκτωβρίου μόλις ο πέμπτος αστροναύτης της Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας που πραγματοποίησε έξοδο στο Διάστημα. Πριν από αυτόν, είχαν πραγματοποιήσει αντίστοιχες αποστολές οι Κρις Χάντφιλντ, Στιβ ΜακΛιν, Ντέιβ Γουίλιαμς και Νταβίντ Σεν-Ζακ.
Ο Κούτρικ, αξιωματικός της Βασιλικής Καναδικής Πολεμικής Αεροπορίας και δοκιμαστής πιλότος, βρίσκεται στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό στο πλαίσιο της αποστολής Crew-13, η οποία ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου. Η παραμονή του στο τροχιακό εργαστήριο αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι μήνες. Πέρα από τις τεχνικές εργασίες, το πλήρωμα συμμετέχει σε επιστημονικά πειράματα και δραστηριότητες, που συμβάλλουν στην κατανόηση των επιπτώσεων της μακροχρόνιας παραμονής στο Διάστημα.
ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΙΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ
Η τεχνολογία των νέων ηλιακών συλλεκτών δεν έχει σημασία μόνο για το σημερινό διαστημικό σταθμό. Η εμπειρία από την εγκατάσταση και τη λειτουργία τους μπορεί να αξιοποιηθεί στο σχεδιασμό ενεργειακών συστημάτων για μελλοντικές αποστολές. Καθώς οι διαστημικές υπηρεσίες σχεδιάζουν αποστολές μεγαλύτερης διάρκειας και μεγαλύτερης απόστασης από τη Γη, η αξιόπιστη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται ολοένα σημαντικότερη.
Η επιτυχία της αποστολής της 5ης Νοεμβρίου δείχνει επίσης ότι η διαστημική εξερεύνηση εξακολουθεί να βασίζεται σε ανθρώπινη συνεργασία, ακόμη και στην εποχή της προηγμένης αυτοματοποίησης.
Για τον Καναδά, το επίτευγμα του Κούτρικ αποτελεί μια υπενθύμιση, ότι μια χώρα δε χρειάζεται να διαθέτει δικούς της μεγάλους πυραύλους για να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εξερεύνηση του Διαστήματος. Αρκούν η επιστημονική γνώση, η τεχνολογική εξειδίκευση και η δυνατότητα συνεργασίας, σε έργα που ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα.
Και ενώ ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός συνεχίζει να περιφέρεται γύρω από τη Γη, η εικόνα ενός Καναδού να εργάζεται στο απέραντο κενό υπενθυμίζει κάτι ακόμη: ορισμένα από τα σημαντικότερα ανθρώπινα επιτεύγματα πραγματοποιούνται εκεί όπου δεν υπάρχουν ούτε δρόμοι ούτε σύνορα.
Η ιστορία του καναδικού διαστημικού προγράμματος ξεκινά το 1962, με την εκτόξευση του δορυφόρου Alouette 1, που κατέστησε τον Καναδά την τρίτη χώρα στον κόσμο που κατασκεύασε και έθεσε σε τροχιά δικό της δορυφόρο. Τις επόμενες δεκαετίες, ο Καναδάς διακρίθηκε στην ανάπτυξη δορυφορικών τηλεπικοινωνιών και διαστημικής ρομποτικής. Το περίφημο ρομποτικό σύστημα Canadarm, που χρησιμοποιήθηκε στα αμερικανικά διαστημικά λεωφορεία, αποτέλεσε σημαντικό τεχνολογικό επίτευγμα. Το 1989 ιδρύθηκε η Καναδική Διαστημική Υπηρεσία (CSA), ενώ Καναδοί αστροναύτες συμμετείχαν σε αποστολές της NASA και στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.
Σήμερα, ο Καναδάς συνεχίζει τη διαστημική του δραστηριότητα, συμμετέχοντας στο διεθνές πρόγραμμα Artemis για την επιστροφή του ανθρώπου στη Σελήνη.
