Τους πρώτους μήνες του 2026
Σε πορεία διαρκούς επιδείνωσης βρίσκεται το δημογραφικό ζήτημα στην Ελλάδα, με τα στοιχεία να καταγράφουν έντονη ανισορροπία μεταξύ γεννήσεων και θανάτων. Η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική στις τοπικές κοινωνίες, κυρίως σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές, όπου η πληθυσμιακή συρρίκνωση γίνεται ολοένα και πιο εμφανής. Στο ΕΡΤnews μίλησε για το θέμα ο διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης.
Το πρόβλημα είναι έντονο σε εθνικό επίπεδο, αλλά γίνεται ακόμη πιο οξύ σε τοπικό επίπεδο, ιδιαίτερα στην περιφέρεια. Τα πιο πρόσφατα δεδομένα για το 2026 δείχνουν ότι στους πρώτους μήνες του έτους οι θάνατοι είναι σχεδόν διπλάσιοι από τις γεννήσεις, ενώ σε μικρές κοινότητες δεν καταγράφεται ούτε μία γέννηση σε ολόκληρη χρονιά. Παρότι συχνά γίνεται λόγος για εκατοντάδες δήμους χωρίς γεννήσεις, οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι πρόκειται κυρίως για μικρές δημοτικές ενότητες.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται ήδη από τη δεκαετία του 1980, όταν ξεκίνησε η σταθερή μείωση των γεννήσεων. Σήμερα, πέρα από το γεγονός ότι τα ζευγάρια αποκτούν λιγότερα παιδιά, μειώνεται και ο πληθυσμός που βρίσκεται σε αναπαραγωγική ηλικία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι από περίπου 145.000 γεννήσεις τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, η χώρα έχει φτάσει πλέον σε περίπου 65.000 ετησίως, ενώ ο μέσος όρος παιδιών ανά οικογένεια κινείται γύρω στο 1,5, αντανακλώντας τις αλλαγές στο κοινωνικό και αξιακό σύστημα. Όπως τονίζεται, η «αντίστροφη μέτρηση» για το δημογραφικό έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες, με το ζήτημα να αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον της χώρας.
Η ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ
ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Τις ακραίες ανισότητες που χαρακτηρίζουν τον πανελλήνιο χάρτη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποκαλύπτει η σαρωτική έρευνα του υπουργείου Εσωτερικών για την ποιότητα όλων των υπηρεσιών που υποχρεούνται να παρέχουν στους πολίτες οι δήμοι της χώρας.
Η ρεαλιστική εικόνα καταγράφει τοπικές αρχές δύο – ή περισσοτέρων – ταχυτήτων, με δήμους να επενδύουν σε εφαρμόσιμες πολιτικές και σύγχρονες υποδομές που αποδίδουν μετρήσιμα αποτελέσματα και άλλους να παραμένουν εγκλωβισμένοι σε χρόνιες αδυναμίες και καταστροφικές παθογένειες.
Το νέο εργαλείο του υπουργείου Εσωτερικών (deiktesota.gov.gr) επιτρέπει αντικειμενικές συγκρίσεις με πραγματικά δεδομένα σε κρίσιμους τομείς: από το δημογραφικό και τη σχολική κοινότητα μέχρι τη βιώσιμη κινητικότητα, την ανακύκλωση και τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων. Τα ευρήματα αποτυπώνουν ευκρινώς αδυναμίες και διαφορετικές προτεραιότητες μεταξύ των δήμων, αλλά και ένα κοινό δραματικό συμπέρασμα: τη ραγδαία μείωση του πληθυσμού και την ερήμωση της περιφέρειας.
Πλέον, όπως εξηγεί στο protothema.gr ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη περίοδο είναι αν αυτά τα δεδομένα θα αξιοποιηθούν ως εργαλείο πολιτικής: όχι απλώς για την καταγραφή των προβλημάτων, αλλά για τη στοχευμένη ενίσχυση των δήμων που υστερούν και τη διάχυση καλών πρακτικών σε ολόκληρη τη χώρα.
ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ
Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα αφορά το Δημογραφικό. Από τους 332 δήμους της χώρας, μόλις 12 κατέγραψαν οριακό, θετικό ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων. Αντίθετα, σε αρκετές περιοχές καταγράφεται ταχεία συρρίκνωση πληθυσμού.
Ενδεικτικά, στο Δήμο Κεντρικών Τζουμέρκων χάθηκε μέσα σε ένα χρόνο το 1,38% των ενεργών δημοτών, ενώ αντίστοιχα υψηλά ποσοστά καταγράφηκαν στα Βόρεια Τζουμέρκα, στη Νέα Ζίχνη και σε νησιωτικούς δήμους, όπως τα Ψαρά και η Σέριφος.
Την ίδια ώρα, ακριτικοί ή μικροί νησιωτικοί δήμοι – όπως Μεγίστη, Κάλυμνος, Λειψοί, Σίκινος και Αντίπαρος – εμφανίζουν έστω μικρό θετικό ισοζύγιο, γεγονός που δείχνει ότι ακόμη και σε περιοχές με περιορισμένο πληθυσμό μπορεί να ανατραπεί η αρνητική τάση.
ΜΑΘΗΤΕΣ
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη, αν εξεταστεί η αναλογία μαθητών. Σε ορεινούς και απομονωμένους δήμους, όπως η Λίμνη Πλαστήρα και η Αργιθέα, αντιστοιχούν μόλις 1-2 μαθητές ανά 1.000 κατοίκους. Στον αντίποδα, σε δυναμικές περιοχές όπως το Άργος – Μυκήνες, η Θήρα και η Μύκονος, οι αριθμοί εκτοξεύονται, φτάνοντας μέχρι και τους 486 μαθητές ανά 1.000 κατοίκους. Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει, όχι μόνο τη γήρανση του πληθυσμού σε πολλές περιοχές της ενδοχώρας, αλλά και την έντονη κινητικότητα σε τουριστικά και αστικά κέντρα.
© ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ
