Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Καναδά παρουσίασε πρόσφατα τον προϋπολογισμό του 2026, με το χαρακτηριστικό τίτλο «Masters of Our Destiny». Οι βασικές του προβλέψεις και τα μέτρα που περιλαμβάνει, έχουν ήδη παρουσιαστεί στις σελίδες της εφημερίδας μας. Υπάρχει, ωστόσο, μια άλλη πλευρά της οικονομικής πραγματικότητας, που αξίζει να εξεταστεί: το πραγματικό μέγεθος του δημόσιου χρέους και το βάρος που αντιπροσωπεύει για τους σημερινούς και μελλοντικούς φορολογούμενους.
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2026, το ομοσπονδιακό χρέος του Καναδά προβλέπεται να φθάσει περίπου τα 1,37 τρισεκατομμύρια δολάρια κατά το οικονομικό έτος 2026-2027. Αν διαιρέσουμε αυτό το ποσό με τον πληθυσμό της χώρας, προκύπτει ένα στατιστικό μερίδιο περίπου 33.000 δολαρίων ανά κάτοικο.
Και αυτό είναι μόνο το ομοσπονδιακό χρέος. Στο Κεμπέκ, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη. Σύμφωνα με τον επαρχιακό προϋπολογισμό, το καθαρό χρέος της κυβέρνησης αναμένεται να ανέλθει στα 250,3 δισεκατομμύρια δολάρια στις 31 Μαρτίου 2026. Με πληθυσμό περίπου εννέα εκατομμυρίων κατοίκων, αντιστοιχεί σε περίπου 28.000 δολάρια ανά άτομο.
Αν συνυπολογίσουμε το ομοσπονδιακό και το επαρχιακό χρέος, σύμφωνα με τη μελέτη του Fraser Institute, το συνολικό βάρος που αναλογεί στατιστικά σε κάθε κάτοικο του Κεμπέκ προσεγγίζει τις 63.488 δολάρια.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι το ευρύτερο δημόσιο χρέος του Κεμπέκ, στο οποίο περιλαμβάνονται οι δήμοι, η Hydro-Québec και πανεπιστημιακά ιδρύματα, εκτιμάται σε περίπου 375 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στο συνολικό ύψος του χρέους. Εξίσου σημαντικό είναι το κόστος εξυπηρέτησής του. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προβλέπει, ότι οι τόκοι του δημόσιου χρέους θα ανέλθουν σε περίπου 60,2 δισεκατομμύρια δολάρια το 2026-2027. Πρόκειται για χρήματα που κατευθύνονται στην πληρωμή τόκων και δεν μπορούν να αξιοποιηθούν για νέες δημόσιες επενδύσεις ή κοινωνικές παροχές.
Στο Κεμπέκ, σύμφωνα πάντοτε με το Fraser Institute, το συνδυασμένο κόστος τόκων ομοσπονδιακού και επαρχιακού χρέους εκτιμάται σε 22,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Ένα ποσό που προκαλεί προβληματισμό, ιδιαίτερα όταν οι πολίτες διαμαρτύρονται για τις ελλείψεις στην υγεία, τις δυσκολίες στην παιδεία και το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Βεβαίως, το δημόσιο χρέος δεν αποτελεί προσωπική οφειλή που καλείται να εξοφλήσει κάθε πολίτης. Χρηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, υποδομές, νοσοκομεία, σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες. Το κρίσιμο ερώτημα είναι, αν ο δανεισμός δημιουργεί αντίστοιχη οικονομική και κοινωνική αξία, ή αν απλώς μεταθέτει τα προβλήματα στο μέλλον.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία του ζητήματος. Πόσο ακόμη μπορεί να αυξάνεται ο δημόσιος δανεισμός; Πότε θα περιοριστούν τα ελλείμματα; Και κυρίως, ποιο θα είναι το οικονομικό τίμημα για τις επόμενες γενιές;
Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, οι προϋπολογισμοί διαδέχονται ο ένας τον άλλον, αλλά το χρέος παραμένει. Και οι τόκοι συνεχίζουν να πληρώνονται από τα χρήματα των φορολογούμενων.
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι μόνο πόσα χρωστά ο Καναδάς σήμερα. Είναι πόσα ακόμη θα χρωστά αύριο και ποιος θα κληθεί να πληρώσει το λογαριασμό…
