Οι κάτοικοι της Αλμπέρτα προσέρχονται στις κάλπες στις 19 Οκτωβρίου για να ψηφίσουν εάν θα πρέπει να υπάρξει ένα μελλοντικό, δεσμευτικό δημοψήφισμα για την επαρχία, για να διαχωριστεί από τον Καναδά. Τα στελέχη της δυτικής τάσης για… αποξένωση, χρονολογούνται δεκαετίες πίσω. Ακολουθεί μια ματιά σε μερικά βασικά γεγονότα:
1980: Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πυροδοτεί εκτεταμένη αποξένωση στην Αλμπέρτα με το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα, το οποίο διατηρεί τις εγχώριες τιμές του πετρελαίου κάτω από τα παγκόσμια επίπεδα για να προωθήσει την καναδική ενεργειακή ασφάλεια και να αυξήσει το ομοσπονδιακό μερίδιο των εσόδων από το πετρέλαιο. Η Αλμπέρτα το θεωρεί ως αδικαιολόγητη επίθεση και ομοσπονδιακή αρπαγή χρημάτων. Το ζήτημα διευθετείται αργότερα, αλλά η δυσαρέσκεια με την Οτάβα συνεχίζεται.
1982: Ο αυτονομισμός απολαμβάνει μια σύντομη ακμή. Ο Γκόρντον Κέσλερ του Κόμματος Έννοιας του Δυτικού Καναδά κερδίζει τις επαρχιακές εκλογές στην κεντρική Αλμπέρτα με αυτονομιστική πλατφόρμα. Αργότερα εκείνο το έτος στις γενικές εκλογές, χάνει μια θέση στο νομοθετικό σώμα. Το κόμμα λαμβάνει το 12% των ψήφων αλλά όχι έδρες.
2019: Η διάθεση κατά της Οτάβα εντείνεται, καθώς το Ενωμένο Συντηρητικό Κόμμα υπό τον Τζέισον Κένεϊ κερδίζει την εξουσία στην Αλμπέρτα, αξιοποιώντας τη δυσαρέσκεια για τους ομοσπονδιακούς κανόνες και τις πολιτικές που θεωρείται ότι βλάπτουν την ικανότητα της Αλμπέρτα να δημιουργεί πλούτο, ιδιαίτερα στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Ο πρωθυπουργός Kenney αγωνίζεται για περισσότερη ανεξαρτησία από την Οτάβα, αλλά παραμένει ένθερμος υποστηρικτής της παραμονής της επαρχίας στη Συνομοσπονδία.
2022-23: Ο Kenney αντικαθίσταται από την Danielle Smith, η οποία κερδίζει την κυβέρνηση στις εκλογές του 2023 με μια πλατφόρμα περαιτέρω διεκδίκησης της ανεξαρτησίας από την Οτάβα. Σε αντίθεση με τον Kenney, η πρωθυπουργός Smith, ενώ τονίζει την προτίμησή της για μια «κυρίαρχη Αλμπέρτα μέσα σε έναν ενωμένο Καναδά», αρνείται να χαρακτηρίσει τους αυτονομιστές ως περιθωριακούς εξτρεμιστές, λέγοντας ότι έχουν έγκυρα παράπονα που αξίζουν να προβληθούν.
28 Απριλίου 2025: Ο Μαρκ Κάρνεϊ και οι Φιλελεύθεροι νικούν τους ομοσπονδιακούς Συντηρητικούς για να κερδίσουν μια κυβέρνηση μειοψηφίας.
5 Μαΐου 2025: Η Smith ανακοινώνει ένα πάνελ για να συζητήσει το μέλλον της Αλμπέρτα στον Καναδά. Λέει ότι η κυβέρνησή της δε θα βάλει η ίδια το διαχωρισμό σε ένα ψηφοδέλτιο, αλλά θα τιμήσει μια επιτυχημένη αίτηση πολιτών που ζητά μια τέτοια ψηφοφορία. Ταυτόχρονα, η κυβέρνησή της λαμβάνει μέτρα για να περάσει τελικά κανόνες για τη μείωση των ορίων για αναφορές υπό την ηγεσία των πολιτών.
Ιούνιος 2025: Ο πρώην αντιπρόεδρος των Προοδευτικών Συντηρητικών της Αλμπέρτα, Τόμας Λούκαζουκ, ξεκινά μια αναφορά «Για πάντα Καναδός» για να επιβεβαιώσει ότι η επαρχία παραμένει στον Καναδά. Τελικά συλλέγει περισσότερα από 400.000 ονόματα – αρκετά για να επικυρώσει την αναφορά. Αλλά μέχρι την άνοιξη του 2026, η αναφορά είναι συνδεδεμένη σε μια νομοθετική επιτροπή, καθώς η Smith αμφισβητεί εάν ο Lukaszuk συγκέντρωσε τα ονόματα για δημοψήφισμα ή ως έναυσμα για ψηφοφορία μεταξύ των μελών του νομοθετικού σώματος.
Ιανουάριος 2026: Ο Mitch Sylvestre του αυτονομιστικού Alberta Prosperity Project λαμβάνει το πράσινο φως από εκλογικούς αξιωματούχους, για να ξεκινήσει μια αναφορά που θα ρωτά, εάν η Αλμπέρτα πρέπει να εγκαταλείψει τον Καναδά. Μήνες αργότερα, η αίτηση κρίνεται επιτυχής, έχοντας συγκεντρώσει περίπου 223.000 υπογραφές.
19 Φεβρουαρίου 2026: Η Smith ανακοινώνει ότι εννέα ερωτήματα δημοψηφίσματος σχετικά με τη μετανάστευση και τις συνταγματικές ανησυχίες θα τεθούν στους κατοίκους της Αλμπέρτα σε δημοψήφισμα στις 19 Οκτωβρίου.
13 Μαΐου 2026: Ένας δικαστής του Δικαστηρίου του King’s Bench της Αλμπέρτα ακυρώνει την αίτηση των αυτονομιστών, κρίνοντας ότι η κυβέρνηση της Σμιθ δε συμβουλεύτηκε σωστά τα Πρώτα Έθνη, όπως απαιτείται από το Σύνταγμα. Η Smith αργότερα υπόσχεται να αμφισβητήσει την απόφαση και παραμένει σε νομικό κενό.
21 Μαΐου 2026: Η Smith ανακοινώνει ένα 10ο ερώτημα δημοψηφίσματος, που ρωτά εάν η Αλμπέρτα πρέπει να παραμείνει στον Καναδά ή να διεξαγάγει δεσμευτική ψηφοφορία για το χωρισμό. Η Smith αναφέρει τη νομική αβεβαιότητα της δικαστικής απόφασης, σχετικά με την αίτηση των αυτονομιστών ως κινητήρια δύναμη, λέγοντας ότι στερεί αδικαιολόγητα από χιλιάδες κατοίκους της Αλμπέρτα να έχουν λόγο. Η Smith αναφέρει αργότερα και την αναφορά του Lukaszuk ως λόγο. Λέει ότι και τα δύο δείχνουν, ότι εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι της Αλμπέρτα θέλουν να αποφασιστεί το θέμα.
10 Σεπτεμβρίου 2026: Η κυβέρνηση της Αλμπέρτα ξεκινά μια διαφημιστική εκστρατεία 4 εκατομμυρίων δολαρίων για το δημοψήφισμα και προτρέπει τους πολίτες να ψηφίσουν υπέρ της παραμονής στον Καναδά. Η κίνηση έρχεται καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Αλμπέρτα θέλει να μείνει.
14 Σεπτεμβρίου 2026: Το UCP της Smith χάνει τις ενδιάμεσες εκλογές από το NDP της αντιπολίτευσης στο συντηρητικό προπύργιο του Calgary-Shaw. Οι επικριτές σε όλο το πολιτικό φάσμα λένε ότι το δημοψήφισμα ήταν ένας παράγοντας τιμωρίας του UCP της Smith. Το γραφείο της λέει, ότι το κόμμα έχασε λόγω της διάσπασης των ψήφων του δεξιού κέντρου.
16 Σεπτεμβρίου 2026: Η κυβέρνηση της Smith δημοσιεύει μια έκθεση που ανέθεσε στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι για να καθορίσει ποιες δημοσιονομικές προκλήσεις και οφέλη θα μπορούσε να δει μια ανεξάρτητη Αλμπέρτα. Εκτιμά μια αρχική πενταετή τιμή από 50 έως 170 δισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας ότι τα στοιχεία θα μπορούσαν να αλλάξουν απότομα, ανάλογα με παράγοντες εκτός του ελέγχου της Αλμπέρτα.
