Μπορεί η φροντίδα των ανδρών να σώσει τις ζωές των γυναικών;
Η ενδοοικογενειακή και συζυγική βία στο Κεμπέκ παραμένει ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά προβλήματα της επαρχίας, με τα πρόσφατα στοιχεία να αποτυπώνουν μια ανησυχητική εικόνα, τόσο ως προς τον αριθμό των αστυνομικών παρεμβάσεων όσο και ως προς τα θανατηφόρα περιστατικά.
Τα δεδομένα των τελευταίων δέκα ετών δείχνουν ότι δεκάδες χιλιάδες κλήσεις έχουν καταγραφεί από τις αστυνομικές αρχές, ενώ δεκάδες γυναίκες έχουν χάσει τη ζωή τους από τα χέρια συντρόφων ή πρώην συντρόφων τους.
Σύμφωνα με τη Sûreté du Québec, από το 2015 μέχρι σήμερα οι επαρχιακές αστυνομικές δυνάμεις παρενέβησαν σε 82.019 κλήσεις που αφορούσαν ενδοοικογενειακή βία. Την ίδια περίοδο, τουλάχιστον 81 γυναίκες δολοφονήθηκαν από το σύντροφό τους, αριθμός που οι ίδιες οι αρχές παραδέχονται ότι πιθανόν είναι υποεκτιμημένος, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο καταγράφονται και κατηγοριοποιούνται οι υποθέσεις κατά την εξέλιξη των ερευνών.
Στα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνονται υποθέσεις που χειρίστηκαν δημοτικά αστυνομικά σώματα, όπως η αστυνομία του Μόντρεαλ ή άλλων μεγάλων αστικών κέντρων. Η υπολοχαγός Καρολίν Ζιράρ, επαρχιακή συντονίστρια της SQ για την καταπολέμηση της βίας μεταξύ συντρόφων, εξηγεί ότι περίπου το 70% των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας στο Κεμπέκ καταγράφονται από κοινού από τη Sûreté du Québec και τη SPVM.
ΣΤΑΘΕΡΗ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΚΛΗΣΕΩΝ
Τα ετήσια στοιχεία αποτυπώνουν σαφή άνοδο των αστυνομικών παρεμβάσεων. Το 2015, η SQ παρενέβη σε 4.257 περιστατικά. Το 2024 ο αριθμός αυτός εκτοξεύθηκε στις 10.035 παρεμβάσεις, ενώ το 2025 καταγράφηκαν 8.937 περιπτώσεις, χωρίς να περιλαμβάνεται ακόμη ο μήνας Δεκέμβριος.
Το Μοντερεζί, μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της επαρχίας, συγκεντρώνει το μεγαλύτερο αριθμό κλήσεων. Εκεί, οι παρεμβάσεις αυξήθηκαν από 714 το 2015 σε 1.589 το 2025, με συνολικά 14.322 κλήσεις την τελευταία δεκαετία. Παράλληλα, η περιοχή παρουσιάζει και τα υψηλότερα, σταθερά ποσοστά γυναικοκτονιών, με μόνη εξαίρεση το 2023.
Στο σύνολο στο Μοντερεζί, 26 γυναίκες δολοφονήθηκαν από σύντροφο την τελευταία δεκαετία, αριθμός διπλάσιος από αυτόν της δεύτερης πιο πληγείσας περιοχής, του Νορ-ντι-Κεμπέκ, όπου καταγράφηκαν 13 δολοφονίες.
ΠΑΝΔΗΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΡΥΦΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ
Τα έτη 2021 και 2022, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, καταγράφηκαν τα υψηλότερα ποσοστά θανάτων, με 12 και 10 γυναικοκτονίες αντίστοιχα. Όπως επισημαίνει η Ζιράρ, οι περιορισμοί μετακίνησης και ο εγκλεισμός στα σπίτια αφαίρεσαν από πολλές γυναίκες τη δυνατότητα διαφυγής από βίαιες σχέσεις.
Παρά την αύξηση των αναφορών, η SQ υποστηρίζει ότι αυτό δε σημαίνει απαραίτητα αύξηση της ίδιας της βίας. Οι αρχές αποδίδουν την άνοδο των καταγραφών σε παράγοντες όπως η καλύτερη εκπαίδευση των αστυνομικών, η αυξημένη ευαισθητοποίηση και το γεγονός ότι τα θύματα νιώθουν λιγότερο φόβο να καταγγείλουν την κακοποίηση.
Η ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΟ ΜΟΝΤΡΕΑΛ
Στο νησί του Μόντρεαλ, η SPVM χαρακτηρίζει την κατάσταση «σχετικά σταθερή». Το 2025, καταγράφηκαν 15.310 κλήσεις στο 911 που ταξινομήθηκαν ως περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, από τις οποίες επιβεβαιώθηκαν 3.995 περιπτώσεις κακοποίησης μετά την αστυνομική παρέμβαση.
Την ίδια χρονιά, η αστυνομία του Μόντρεαλ ανταποκρίθηκε σε 3.202 καταγγελίες για σωματικές επιθέσεις, 558 για σεξουαλική επίθεση και τρεις απόπειρες ανθρωποκτονίας. Δεν καταγράφηκαν ανθρωποκτονίες σχετιζόμενες με ενδοοικογενειακή βία το 2025, ενώ οι πιο θανατηφόρες χρονιές παραμένουν το 2021 και το 2024.
Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΘΥΤΕΣ
Στο δημόσιο διάλογο έχει ανοίξει έντονη συζήτηση, για το αν η πρόληψη της βίας κατά των γυναικών μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να αντιμετωπιστεί παράλληλα η ψυχοκοινωνική κατάσταση των ανδρών δραστών. Η δρα Σεσίλ Ρουσό, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο McGill και κάτοχος ερευνητικής έδρας στον τομέα της πρόληψης της βίαιης ριζοσπαστικοποίησης, υποστηρίζει ότι η αποκλειστική προσέγγιση μέσω της τιμωρίας δεν είναι αποτελεσματική.
Σύμφωνα με την ίδια, πολλοί βίαιοι άνδρες βρίσκονται σε κατάσταση απόγνωσης και απώλειας ελέγχου, κάτι που, αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε τραγικές συνέπειες. Η Ρουσό επισημαίνει, ότι η προσφορά βοήθειας σε πιθανούς δράστες δεν αποτελεί επιβράβευση, αλλά αναγκαίο εργαλείο πρόληψης.
Η ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΑΠΟΨΗ
Η Κλοντίν Τιμποντό, κλινική συντονίστρια της οργάνωσης SOS Violence Conjugale, διαφωνεί κάθετα με αυτή την προσέγγιση. Υποστηρίζει ότι η ρίζα της ενδοοικογενειακής βίας είναι ο σεξισμός και οι ανισότητες εξουσίας στις ερωτικές σχέσεις. Κατά την άποψή της, η σύνδεση της βίας με την ψυχική υγεία ή τις δύσκολες εμπειρίες ζωής των ανδρών, ενέχει τον κίνδυνο να εξισωθεί ο θύτης με το θύμα. Η Τιμποντό χαρακτηρίζει την ενδοοικογενειακή βία «επιδημία» και τονίζει ότι η κοινωνία χρειάζεται μεγαλύτερη αγανάκτηση και εγρήγορση. Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια συνέβαλαν στη συγκράτηση των ποσοστών γυναικοκτονιών, προειδοποιώντας ωστόσο ότι το 2026 ξεκίνησε με ιδιαίτερα ανησυχητικά δεδομένα.
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Η ίδια η SQ παραδέχεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες στον τρόπο καταγραφής και διαμοιρασμού των στατιστικών. Η Αμελί Μπουά, σύμβουλος της επαρχιακής αστυνομίας, επισημαίνει ότι σε αρκετές υποθέσεις οι σχέσεις μεταξύ θύματος και δράστη δεν αποτυπώνονται σωστά, με αποτέλεσμα ορισμένες γυναικοκτονίες να μην καταγράφονται εξαρχής ως τέτοιες.
Οι αρχές δηλώνουν ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται συστηματικότερη προσπάθεια, ώστε οι δολοφονίες γυναικών στο πλαίσιο ενδοοικογενειακής βίας να μην περνούν απαρατήρητες και να αποτυπώνονται με ακρίβεια στα επίσημα στοιχεία.
Καθώς το Κεμπέκ συνεχίζει να μετρά θύματα, η συζήτηση για το πώς μπορεί να προληφθεί αποτελεσματικά η βία κατά των γυναικών παραμένει ανοιχτή, με τις απόψεις να συγκρούονται αλλά την ανάγκη για ουσιαστικές λύσεις να είναι πιο επιτακτική από ποτέ.
