Περισσότεροι από 6.000 εργαζόμενοι στις τεχνικές και εξωτερικές υπηρεσίες του Δήμου παραμένουν χωρίς σύμβαση, ενώ σε κινητοποίηση βρίσκονται και οι διοικητικοί υπάλληλοι, την ώρα που η πόλη υποδέχεται μια μεγάλη διεθνή διοργάνωση

Το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου, έξω από το δημαρχείο του Μόντρεαλ, βρέθηκαν δίπλα δίπλα δύο ομάδες εργαζομένων που ο πολίτης συναντά συνήθως σε εντελώς διαφορετικά σημεία. Από τη μία, εκείνοι που συντηρούν δρόμους, πάρκα, οχήματα και δημοτικές εγκαταστάσεις. Από την άλλη, οι υπάλληλοι που βρίσκονται πίσω από άδειες, φακέλους, ραντεβού και καθημερινές συναλλαγές με τον Δήμο. Η κοινή τους παρουσία δεν ήταν εθιμοτυπική. Για το εργατοτεχνικό προσωπικό απέμεναν μόλις 36 ώρες έως την πιθανή έναρξη απεργιακών κινητοποιήσεων στις 22 Σεπτεμβρίου. Στο Parc Jean-Drapeau, μια ξεχωριστή εργατική διαφορά απειλούσε να ξεσπάσει ακόμη νωρίτερα. Ξαφνικά, μια υπόθεση συλλογικών συμβάσεων απέκτησε πολύ συγκεκριμένο αντίκρισμα για ολόκληρη την πόλη.

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΥ ΦΑΙΝΕΤΑΙ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΟΤΑΝ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙ

Περισσότεροι από 6.000 εργαζόμενοι εκπροσωπούνται από το Syndicat des cols bleus regroupés de Montréal, SCFP 301. Η συλλογική τους σύμβαση έληξε την 1^η Ιανουαρίου 2025. Πρόκειται για το προσωπικό που κρατά σε λειτουργία ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής ζωής του Μόντρεαλ: φροντίζει δρόμους και πάρκα, συντηρεί οχήματα, δημόσιους χώρους και εγκαταστάσεις, και αναλαμβάνει εργασίες που σπάνια γίνονται είδηση. Η αξία τους γίνεται, όμως, αμέσως αισθητή όταν μια υπηρεσία καθυστερεί, ένα πάρκο μένει χωρίς φροντίδα ή μια βλάβη περιμένει συνεργείο.

ΧΩΡΙΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΚΑΙ ΟΙ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ

Το ίδιο αδιέξοδο αγγίζει και τους διοικητικούς υπαλλήλους, που εκπροσωπούνται από το SCFP 429 και παραμένουν χωρίς συλλογική σύμβαση από τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Η δική τους εργασία είναι λιγότερο ορατή στο δρόμο, αλλά καθόλου δευτερεύουσα. Πίσω από κάθε άδεια, τεχνικό φάκελο, αίτημα πολίτη ή επικοινωνία με τις δημοτικές υπηρεσίες, υπάρχει ένας διοικητικός μηχανισμός. Όταν και οι δύο μεγάλες ομάδες προσωπικού βρίσκονται ταυτόχρονα σε αναβρασμό, η διαφορά παύει να αφορά ένα απομονωμένο τμήμα και αρχίζει να αγγίζει ολόκληρη τη λειτουργία του Δήμου.

ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Ο ΜΙΣΘΟΣ

ΚΑΙ Η ΑΓΟΡΑΣΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ

Ο πρόεδρος του SCFP 301, Nicolas De Ciccio, δήλωσε ότι είχε σημειωθεί πρόοδος και ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχίζονταν. Το συνδικάτο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι η πρόταση της δημοτικής αρχής υπό τη δήμαρχο Soraya Martinez Ferrada δεν προστατεύει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων. Εκεί βρίσκεται ο πυρήνας της διαφοράς. Μια αύξηση μπορεί να φαίνεται ικανοποιητική στο χαρτί· αν όμως υπολείπεται του πληθωρισμού και του κόστους ζωής, ο εργαζόμενος καταλήγει να αγοράζει λιγότερα. Η πόλη, από την πλευρά της, πρέπει να σταθμίσει κάθε μισθολογική παραχώρηση, απέναντι στα δημόσια οικονομικά και στη μακροχρόνια αντοχή των υπηρεσιών της.

Η ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΣΤΙΓΜΗ

ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΛΛΗΣΕΙ Η ΠΟΛΗ

Η πιθανή κινητοποίηση συμπίπτει με το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ποδηλασίας Δρόμου της UCI, που φέρνει στο Μόντρεαλ αθλητές, επισκέπτες, τηλεοπτικά συνεργεία και εκτεταμένες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Το συνδικάτο διαβεβαίωσε ότι τα μέσα πίεσης δε θα θέσουν σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλεια των ποδηλατών. Αυτό, όμως, δεν αφαιρεί το πολιτικό βάρος της συγκυρίας. Μια διεθνής διοργάνωση είναι η στιγμή κατά την οποία κάθε πόλη θέλει να δείχνει καθαρή, οργανωμένη και απολύτως λειτουργική. Είναι επίσης η στιγμή κατά την οποία ακόμη και μια περιορισμένη δυσλειτουργία αποκτά πολύ μεγαλύτερη προβολή.

ΣΤΟ PARC JEAN-DRAPEAU

ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΕΙΝΑΙ ΒΑΘΥΤΕΡΟ

Στο Parc Jean-Drapeau η σύγκρουση έχει τη δική της, πιο ανησυχητική ιστορία. Σύμφωνα με τον De Ciccio, οι συνομιλίες έχουν βαλτώσει εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, ενώ η τελική προσφορά του εργοδότη απορρίφθηκε από το 96% των εργαζομένων. Ένα τέτοιο ποσοστό δε δείχνει απλή δυσαρέσκεια, αλλά βαθύ χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές. Το συνδικάτο προειδοποίησε ότι, αν ο εργοδότης δεν επιστρέψει γρήγορα με νέα πρόταση, τα μέσα πίεσης θα μπορούσαν να κλιμακωθούν. Και όλα αυτά συμβαίνουν σε έναν από τους χώρους που βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς διοργάνωσης.

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙ

ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ

Η απεργιακή ειδοποίηση δε σημαίνει ότι κάθε υπηρεσία θα σταματήσει, ούτε ότι η σύγκρουση είναι βέβαιη. Μέχρι να καθοριστούν τα μέτρα και οι κανόνες για τη διατήρηση των βασικών υπηρεσιών, θα ήταν πρόωρο να παρουσιαστεί ένας κατάλογος βέβαιων διακοπών. Οι κάτοικοι, πάντως, πρέπει να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις για την αποκομιδή απορριμμάτων, τα πάρκα, τις δημοτικές εγκαταστάσεις, τα ραντεβού και τις κυκλοφοριακές αλλαγές. Για πολλούς ηλικιωμένους, που δεν ελέγχουν συνεχώς τα κοινωνικά δίκτυα, το 311 και η άμεση ενημέρωση από το Δήμο θα είναι ιδιαίτερα σημαντικά.

ΟΙ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΘΑ ΔΕΙΞΟΥΝ

ΠΟΙΟΣ ΘΕΛΕΙ ΣΥΜΦΩΝΙΑ

Ο De Ciccio επέμενε στις 19 Σεπτεμβρίου, ότι μια συμφωνία επί της αρχής παρέμενε δυνατή. Αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική λεπτομέρεια μέσα στο θόρυβο των προθεσμιών και των προειδοποιήσεων. Η πόλη οφείλει να προστατεύσει τα οικονομικά της και να εξασφαλίσει αξιόπιστες υπηρεσίες. Οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα να διεκδικούν αμοιβές και συνθήκες που θεωρούν δίκαιες. Οι δημότες, όμως, δεν πρέπει να γίνουν οι όμηροι ενός παρατεταμένου αδιεξόδου. Δεν τους ενδιαφέρει ποιος θα κερδίσει την επικοινωνιακή μάχη. Τους ενδιαφέρει αν θα μαζευτούν τα απορρίμματα, αν θα λειτουργήσουν τα πάρκα και τα γραφεία, και αν η πόλη θα συνεχίσει να κάνει τη δουλειά της.

Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΘΑ ΦΑΝΕΙ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ

Αν η κατάσταση αλλάξει, ο Δήμος πρέπει να ανακοινώσει αμέσως ποιες υπηρεσίες επηρεάζονται, σε ποιες ώρες και για πόσο διάστημα. Οι αόριστες διαβεβαιώσεις δε βοηθούν τον πολίτη που έχει ραντεβού ή περιμένει την αποκομιδή. Το Μόντρεαλ θα κριθεί όχι μόνο από την εικόνα που θα παρουσιάσει στους διεθνείς επισκέπτες, αλλά και από τις συνηθισμένες υπηρεσίες που οι κάτοικοί του θεωρούν δεδομένες.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πιθανότατα βρίσκεται σε καλύτερη δημοσιονομική θέση, τη στιγμή που το Κοινοβούλιο ξεκίνησε ήδη τη λειτουργία του από τη Δευτέρα 21/9, χάρη σε μεγάλο βαθμό σε κάποια πιο ρόδινα οικονομικά αποτελέσματα.

Ένας από τους τίτλους που βγήκαν από τη Σύνοδο Κορυφής Επενδύσεων του Καναδά την περασμένη εβδομάδα που «πέρασε κάτω από το ραντάρ», ήταν η ανακοίνωση του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση βρίσκεται σε καλό δρόμο για να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό λειτουργίας της ένα χρόνο νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα.

Όταν ο Carney ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2025, αναπροσανατόλισε το πλαίσιο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού προς την προώθηση επενδύσεων κεφαλαίου, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τις μακροχρόνιες ελλείψεις παραγωγικότητας του Καναδά.

Οι Φιλελεύθεροι έχουν επίσης περιγράψει 60 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπάρχουσες κρατικές δαπάνες που σχεδιάζουν να περικόψουν σε διάστημα πέντε ετών, εν μέρει μειώνοντας το μέγεθος της ομοσπονδιακής δημόσιας υπηρεσίας.

Ο Κάρνεϊ υποσχέθηκε, ότι η κυβέρνηση θα εξισορροπήσει τις λειτουργικές δαπάνες σε τρία χρόνια για να της επιτρέψει να δανείζεται μόνο για πράγματα που οδηγούν σε σχηματισμό κεφαλαίου, όπως υποδομές και άλλα μεγάλα έργα. Ο πρωθυπουργός είπε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ότι η κυβέρνηση θα φτάσει τώρα σε αυτό το ορόσημο το επόμενο έτος, αντί μέχρι το οικονομικό έτος 2028 όπως είχε αρχικά υποσχεθεί.

«Μια επίμονη δέσμευση για δημοσιονομική σύνεση, πειθαρχία και αποτελεσματικότητα των δαπανών… έχει ανέβει στην εξισορρόπηση της ατζέντας του λειτουργικού προϋπολογισμού κατά έναν ολόκληρο χρόνο», δήλωσε ο (ελληνικής καταγωγής) Τζον Φράγκος, εκπρόσωπος του υπουργού Οικονομικών, Φρανσουά-Φιλίπ Σαμπέϊν, σε δήλωση στον Καναδικό Τύπο.

Ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν, ότι οι βελτιώσεις στα αποτελέσματα της Οτάβα έχουν να κάνουν περισσότερο με την οικονομία παρά με τη δημοσιονομική σύνεση. Το πρώτο τρίμηνο του ομοσπονδιακού οικονομικού έτους ήταν πολύ ισχυρότερο από ό,τι προέβλεπαν οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές, όταν οι Φιλελεύθεροι κατέθεσαν την εαρινή οικονομική ενημέρωση τον Απρίλιο.

Ο Randall Bartlett, αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος της Desjardins, δήλωσε ότι τα ομοσπονδιακά έσοδα αυξήθηκαν κατά 10% από έτος σε έτος για την περίοδο Απριλίου-Ιουνίου. Η εαρινή ενημέρωση της κυβέρνησης ζήτησε αύξηση εσόδων κατά περίπου 3,5% για ολόκληρο το έτος. Οι σταθερές καταναλωτικές δαπάνες και τα ισχυρά εταιρικά κέρδη, ήταν μεταξύ των παραγόντων που έδωσαν ώθηση στα ομοσπονδιακά έσοδα την άνοιξη, είπε ο Bartlett.

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας ήταν οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, οι οποίες διατηρούνται υψηλότερα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι περίμεναν πολλοί.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μετέτρεψε ορισμένα από τα απροσδόκητα κέρδη της, από τα υψηλότερα έσοδα από το πετρέλαιο, σε μείωση για τους αυτοκινητιστές στις αντλίες βενζίνης, μέσω μιας παύσης του ομοσπονδιακού ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων την άνοιξη. Νωρίτερα αυτό το μήνα, ο Champagne ανακοίνωσε ότι το μέτρο θα παραταθεί έως το 2027. Αυτά τα επιπλέον έσοδα βοήθησαν να αντισταθμιστεί μια σειρά από ανακοινώσεις ομοσπονδιακών δαπανών την άνοιξη και το καλοκαίρι.

Ο Bartlett εκτιμά ότι η Οτάβα έχει ανακοινώσει δαπάνες άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα 10 χρόνια από την εαρινή ενημέρωση. Τα στοιχεία του περιλαμβάνουν μια εκτίμηση του δημόσιου χρήματος που απαιτείται για τη χρηματοδότηση ενός προτεινόμενου αγωγού πετρελαίου από την Αλμπέρτα στην ακτή της Βρετανικής Κολομβίας.

Ο Bartlett είπε ότι αυτές οι δύο αντισταθμιστικές δυνάμεις στο τελικό αποτέλεσμα της Οτάβα θα πρέπει να αφήσουν τη συνολική τροχιά του ελλείμματος αρκετά σταθερή, σε σύγκριση με την εαρινή οικονομική ενημέρωση και θα μπορούσαν να καταστείλουν την αναλογία χρέους προς ΑΕΠ όταν η Οτάβα δημοσιεύσει το φθινοπωρινό προϋπολογισμό της.

Επίσης, στο έλλειμμα των Φιλελευθέρων προστίθεται η «μεγα-έκπτωση παραγωγικότητας», ένα νέο φορολογικό μέτρο που ανακοινώθηκε στην επενδυτική σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας και έχει σκοπό να τονώσει τις επιχειρηματικές κεφαλαιουχικές δαπάνες. Η έκπτωση αναμένεται να κοστίσει 36 δισεκατομμύρια δολάρια σε πέντε χρόνια.

Ωστόσο, ο Bartlett είπε ότι ενώ αυτή η νέα φορολογική δαπάνη στοχεύει στο σχηματισμό κεφαλαίου, θα πρέπει να ταξινομηθεί ως δαπάνη προγράμματος και να ταξινομηθεί στον προϋπολογισμό λειτουργίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Αυτός και άλλα δημοσιονομικά γεράκια, συμπεριλαμβανομένου του κοινοβουλευτικού προϋπολογισμού, έχουν επικρίνει τους χαλαρούς ορισμούς της Οτάβα για το κεφάλαιο και τις λειτουργικές δαπάνες.

«Μια επένδυση κεφαλαίου, όπως λογιστικοποιείται στους δημόσιους λογαριασμούς, είναι ένα περιουσιακό στοιχείο που στη συνέχεια μπαίνει στον ομοσπονδιακό ισολογισμό. Αυτό δεν το κάνει θετικό μέτρο…», είπε ο Bartlett. «Ο ορισμός που χρησιμοποιείται για τα λειτουργικά έξοδα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στη διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού της δε λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από κανέναν, εκτός της Οτάβα».

Ο Φράγκος είπε στη δήλωσή του, ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είναι αυστηρή με το δημόσιο ταμείο. Η παρακολούθηση των λειτουργικών εξόδων είναι καλύτερο προστατευτικό «κιγκλίδωμα» από άλλες παραδοσιακές «άγκυρες», όπως το χρέος προς το ΑΕΠ, επειδή βασίζεται σε απόλυτα επίπεδα και όχι σε αναλογία, υποστήριξε.

Επεσήμανε επίσης ότι το χρέος προς το ΑΕΠ είναι σταθερό μακροπρόθεσμα στις προοπτικές της Οτάβα, γεγονός που «παρέχει ένα πρόσθετο προστατευτικό κιγκλίδωμα» για τα ομοσπονδιακά οικονομικά.

Ο Sahir Khan, εκτελεστικός αντιπρόεδρος στο Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Μελετών και Δημοκρατίας του Πανεπιστημίου της Οτάβα, είπε ότι οι ορισμοί της κυβέρνησης για το κεφάλαιο και τα λειτουργικά έξοδα δεν είναι εγγενώς κακοί, αν και μπορεί να είναι «λίγο ευρύτεροι» από ό,τι σε άλλες δικαιοδοσίες.

Ο Khan αποδίδει επίσης μεγάλο μέρος της βελτίωσης της δημοσιονομικής θέσης της Οτάβα στα ισχυρότερα φορολογικά έσοδα. Είπε ότι οι νέοι δασμοί αντιποίνων της κυβέρνησης στα αμερικανικά προϊόντα είναι ως επί το πλείστον ένα «πλύσιμο» δημοσιονομικά, επειδή αυτά τα έσοδα επαναχρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό σε στηρίγματα για τομείς που πλήττονται από δασμούς.

Ο Χαν είπε ότι η προκατάληψη της κυβέρνησης Κάρνεϊ προς τις κεφαλαιουχικές δαπάνες είναι μια απόκλιση από τον πρώην πρωθυπουργό Τζάστιν Τρουντό, του οποίου η κυβέρνηση έτεινε να επικεντρώνεται στις δαπάνες και τις μεταφορές προγραμμάτων για την επίτευξη στόχων πολιτικής.

Ο Χαν σημείωσε επίσης, ότι ενώ η κυβέρνηση πρέπει ακόμα να παρακολουθεί στενά το κόστος του ελλείμματος και του χρέους της, ο δανεισμός για τη χρηματοδότηση μιας ατζέντας εστιασμένης στο κεφάλαιο μπορεί να αποφέρει μερίσματα, δημιουργώντας τελικά αποδόσεις εάν αυτές οι επενδύσεις αποδώσουν καρπούς. «Θέλουμε να δούμε αποδόσεις στην οικονομία και τελικά στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση όσον αφορά τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα, τα οποία… θα πάρει χρόνο», είπε.

Ο Bartlett με τη σειρά του ανέφερε, ότι οι προσπάθειες της Οτάβα να επανεκκινήσει την οικονομία του Καναδά θα παρεμποδιστούν μέχρι να υπάρξει σαφήνεια στο εμπορικό μέτωπο των ΗΠΑ. «Θα έχει θετικό αντίκτυπο στις επιχειρηματικές επενδύσεις και τελικά στην οικονομική ανάπτυξη και παραγωγικότητα; Πιθανώς. Πόσο μεγάλο αντίκτυπο θα έχει; Δεν ξέρουμε…», είπε ο Bartlett.

Το νέο φορολογικό κίνητρο της κυβέρνησης μπορεί να βοηθήσει να δώσει ζωή στο στάσιμο επιχειρηματικό επενδυτικό τοπίο του Καναδά, είπε, αλλά ο συνολικός αντίκτυπός του μπορεί να περιοριστεί από τις καθυστερήσεις στην ανάπτυξη που προκαλούνται από τους δασμούς και την εμπορική αβεβαιότητα. «Υπάρχουν πολλοί άλλοι αντίθετοι άνεμοι που αντιμετωπίζει η καναδική οικονομία» κατέληξε ο Bartlett.

Τα μέλη του Καναδικού Κοινοβουλίου επέστρεψαν στην Οτάβα για τη φθινοπωρινή συνεδρίαση της Βουλής των Κοινοτήτων που ξεκίνησε ήδη τη Δευτέρα 21/9. Πρόκειται να είναι μια πολυάσχολη σεζόν, με την κυκλοφορία του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού, τη συζήτηση για τη νομοθεσία και τις επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές. Εδώ είναι πέντε πράγματα που πρέπει να προσέξετε:

Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ αποφάσισε πέρυσι να ανατρέψει την παράδοση και να μεταφέρει την κυκλοφορία του ετήσιου σχεδίου δαπανών της για το φθινόπωρο και όχι την άνοιξη. Χώρισε επίσης το έγγραφο σε έναν προϋπολογισμό λειτουργίας και έναν προϋπολογισμό κεφαλαίου.

Ο υπουργός Οικονομικών François-Philippe Champagne πέρασε το καλοκαίρι διαβουλευόμενος με ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων σχετικά με τον προϋπολογισμό, αλλά δεν έχει ακόμη ορίσει ημερομηνία για τη δημοσίευση του επόμενου δημοσιονομικού σχεδίου. Ο πρωθυπουργός έδωσε μια υπόδειξη, για το τι να περιμένουμε από τον επόμενο προϋπολογισμό. Ο Κάρνεϊ είπε στους επενδυτές που συγκεντρώθηκαν για την επενδυτική σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας ότι η κυβέρνησή του σχεδιάζει να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό λειτουργίας το επόμενο έτος, 12 μήνες νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα.

Η κυβέρνηση προέβλεψε έλλειμμα 65,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το τρέχον οικονομικό έτος στην εαρινή οικονομική ενημέρωση του Απριλίου, αν και πολλοί οικονομολόγοι αναμένουν, ότι οι υψηλές παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου θα ενισχύσουν τα αποτελέσματα της Οτάβα στο φθινοπωρινό προϋπολογισμό.

ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ

Ο αρχηγός της Βουλής των Αντιπροσώπων Στίβεν ΜακΚίνον δήλωσε την Παρασκευή 18/9 ότι «πολύ σημαντική οικονομική νομοθεσία» θα είναι το επίκεντρο της φθινοπωρινής συνεδρίασης. Ο Κάρνεϊ δήλωσε επίσης την Παρασκευή 18/9, ότι η κυβέρνηση θα εισαγάγει νομοθεσία, που θα ονομάζεται Building Canada Strong Act, που θα βοηθήσει στην επιτάχυνση της έγκρισης νέων ομοσπονδιακών έργων. «Ένα έργο, μια αναθεώρηση, ένας χρόνος», είπε ο πρωθυπουργός στους δημοσιογράφους.

Θα υπάρξει επίσης νομοθεσία για τη θέσπιση της επέκτασης του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων που ανακοίνωσε ο Carney στις 2 Σεπτεμβρίου. Αυτό το νομοσχέδιο θα επισημοποιήσει την απόφαση για παράταση της φορολογικής ελάφρυνσης στο φυσικό αέριο και το ντίζελ, που εισήχθη ως απάντηση στις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου που προκαλούνται από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στο Ιράν.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διαβουλεύτηκε με εργοδότες και συνδικάτα το καλοκαίρι, σχετικά με την κατάσταση των εργασιακών σχέσεων μετά από διαφωνίες για συμβάσεις σε σιδηροδρόμους, λιμάνια και αεροπορικές εταιρείες τα τελευταία χρόνια.

Η υπουργός Εργασίας Patty Hajdu δεν είπε εάν οι Φιλελεύθεροι σχεδιάζουν να προτείνουν αλλαγές στον Εργατικό Κώδικα αυτό το φθινόπωρο, αν και ο MacKinnon άφησε να εννοηθεί, ότι οι «βελτιώσεις» στον κώδικα είναι στην ημερήσια διάταξη.

Η συζήτηση θα συνεχιστεί επίσης για ορισμένες αμφιλεγόμενες κυβερνητικές νομοθεσίες. Το νομοσχέδιο C-22, το νομοσχέδιο για τη νόμιμη πρόσβαση, βρίσκεται ενώπιον της Γερουσίας. Το νομοσχέδιο για την ψηφιακή ασφάλεια, το οποίο επιδιώκει να ρυθμίσει τα chatbots AI και να περιορίσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών, βρίσκεται ενώπιον της Βουλής.

Ένα νομοσχέδιο για το νερό των Πρώτων Εθνών επανεισήχθη την άνοιξη – αν και οι επικριτές λένε ότι είναι μια πιο αδύναμη εκδοχή ενός προηγούμενου νομοσχεδίου, που αναγνώριζε το δικαίωμα των Πρώτων Εθνών για καθαρό νερό στα εδάφη τους.

ΔΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΟ

Οι εμπορικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει – τουλάχιστον προς το παρόν – αλλά αυτό δε σημαίνει ότι το ζήτημα εξαφανίζεται. Οι συντηρητικοί καλούν την κυβέρνηση να δημοσιοποιήσει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε με τους Αμερικανούς πριν η καναδική πλευρά αποχωρήσει από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ο Κάρνεϊ είπε ότι η νέα συμμαχία του Καναδά (ή συνδεδεμένη συμμετοχή) με την Ευρωπαϊκή Ένωση θα έρθει στο Κοινοβούλιο για συζήτηση. Οι Συντηρητικοί έχουν ζητήσει μια συζήτηση στη Βουλή των Κοινοτήτων για τη συμφωνία με την ΕΕ και επιμένουν ότι ο Καναδάς δεν πρέπει να εισάγει αυτό που λένε ότι είναι κακές ευρωπαϊκές πολιτικές σε θέματα όπως η μετανάστευση και οι φόροι.

ΑΝΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

Τρεις νέοι Φιλελεύθεροι βουλευτές θα πάρουν τις έδρες τους για πρώτη φορά αυτό το φθινόπωρο μετά τη νίκη τους στις ενδιάμεσες εκλογές στα τέλη Αυγούστου. Έξι ακόμη ενδιάμεσες εκλογές πρόκειται να προκηρυχθούν τους επόμενους μήνες στο Σασκάτσουαν, το Οντάριο και το Κεμπέκ.

Στο Yorkton-Melville, οι ψηφοφόροι θα αντικαταστήσουν τη μακροχρόνια βουλευτή των Συντηρητικών Cathay Wagantall. Ο συνάδελφός της στην κοινοβουλευτική ομάδα Λάρι Μπροκ παραιτήθηκε την Παρασκευή 18/9 από εκπρόσωπος του Brantford-Brant South.

Δύο Φιλελεύθεροι παραιτήθηκαν επίσης: ο Shaun Chen άφησε την έδρα του στο Scarborough North και ο πρώην υπουργός Steven Guilbeault πήρε μια απόφαση υψηλού προφίλ να αποχωρήσει από την κοινοβουλευτική ομάδα του Carney, αφήνοντας ένα άνοιγμα στο Laurier-Sainte-Marie.

Οι ψηφοφόροι σε δύο άλλες εκλογικές περιφέρειες του Κεμπέκ πρόκειται επίσης να αντικαταστήσουν τους βουλευτές που εγκατέλειψαν την ομοσπονδιακή πολιτική για να κατέβουν στην επαρχία.

Στο Rosemont-La Petite-Patrie, θα διεξαχθεί ψηφοφορία για την αντικατάσταση του Νεοδημοκράτη (NDP) Alexandre Boulerice και ο Saint-Hyacinthe-Bagot-Acton θα επιλέξει νέο εκπρόσωπο μετά την αποχώρηση του Simon-Pierre Savard-Tremblay από το Bloc Québécois.

Ο Κάρνεϊ έχει έξι μήνες αφότου μια θέση μείνει κενή για να ορίσει ημερομηνία για ενδιάμεσες εκλογές. Είναι πιθανό οι αναπληρωματικές εκλογές στο Κεμπέκ να μη γίνουν πριν από τις επαρχιακές εκλογές στις 5 Οκτωβρίου.

ΔΙΜΕΡΕΙΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΕ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ

Ο Κάρνεϊ, ο οποίος είναι «φρέσκος» από ένα ταξίδι στη Γαλλία για να μιλήσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αυτή την εβδομάδα βρίσκεται στη Νέα Υόρκη, για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Ο Κάρνεϊ πρόκειται να φιλοξενήσει παγκόσμιους ηγέτες που ενδιαφέρονται για τη δέσμευσή του να διαφοροποιήσει το εμπόριο πέρα από τις ΗΠΑ.

Ο πρόεδρος του Βιετνάμ, Το Λαμ, θα πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στην Οτάβα την επόμενη εβδομάδα, ενώ τα ινδικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν, ότι ο πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι αναμένεται να επισκεφθεί την Οτάβα το Δεκέμβριο.

Ο πρωθυπουργός συνήθως παρευρίσκεται σε μερικές μεγάλες διεθνείς συνόδους κορυφής που πραγματοποιούνται το Νοέμβριο: η Ένωση Εθνών της Νοτιοανατολικής Ασίας φιλοξενείται από τις Φιλιππίνες φέτος και το φόρουμ Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού θα είναι στην Κίνα. Η σύνοδος κορυφής της Γαλλοφωνίας πραγματοποιείται στην Καμπότζη, επίσης το Νοέμβριο, και οι Ηνωμένες Πολιτείες φιλοξενούν την Ομάδα των 20 εθνών (G20) το Δεκέμβριο.

Οι κάτοικοι της Αλμπέρτα προσέρχονται στις κάλπες στις 19 Οκτωβρίου για να ψηφίσουν εάν θα πρέπει να υπάρξει ένα μελλοντικό, δεσμευτικό δημοψήφισμα για την επαρχία, για να διαχωριστεί από τον Καναδά. Τα στελέχη της δυτικής τάσης για… αποξένωση, χρονολογούνται δεκαετίες πίσω. Ακολουθεί μια ματιά σε μερικά βασικά γεγονότα:

1980: Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πυροδοτεί εκτεταμένη αποξένωση στην Αλμπέρτα με το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα, το οποίο διατηρεί τις εγχώριες τιμές του πετρελαίου κάτω από τα παγκόσμια επίπεδα για να προωθήσει την καναδική ενεργειακή ασφάλεια και να αυξήσει το ομοσπονδιακό μερίδιο των εσόδων από το πετρέλαιο. Η Αλμπέρτα το θεωρεί ως αδικαιολόγητη επίθεση και ομοσπονδιακή αρπαγή χρημάτων. Το ζήτημα διευθετείται αργότερα, αλλά η δυσαρέσκεια με την Οτάβα συνεχίζεται.

1982: Ο αυτονομισμός απολαμβάνει μια σύντομη ακμή. Ο Γκόρντον Κέσλερ του Κόμματος Έννοιας του Δυτικού Καναδά κερδίζει τις επαρχιακές εκλογές στην κεντρική Αλμπέρτα με αυτονομιστική πλατφόρμα. Αργότερα εκείνο το έτος στις γενικές εκλογές, χάνει μια θέση στο νομοθετικό σώμα. Το κόμμα λαμβάνει το 12% των ψήφων αλλά όχι έδρες.

2019: Η διάθεση κατά της Οτάβα εντείνεται, καθώς το Ενωμένο Συντηρητικό Κόμμα υπό τον Τζέισον Κένεϊ κερδίζει την εξουσία στην Αλμπέρτα, αξιοποιώντας τη δυσαρέσκεια για τους ομοσπονδιακούς κανόνες και τις πολιτικές που θεωρείται ότι βλάπτουν την ικανότητα της Αλμπέρτα να δημιουργεί πλούτο, ιδιαίτερα στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Ο πρωθυπουργός Kenney αγωνίζεται για περισσότερη ανεξαρτησία από την Οτάβα, αλλά παραμένει ένθερμος υποστηρικτής της παραμονής της επαρχίας στη Συνομοσπονδία.

2022-23: Ο Kenney αντικαθίσταται από την Danielle Smith, η οποία κερδίζει την κυβέρνηση στις εκλογές του 2023 με μια πλατφόρμα περαιτέρω διεκδίκησης της ανεξαρτησίας από την Οτάβα. Σε αντίθεση με τον Kenney, η πρωθυπουργός Smith, ενώ τονίζει την προτίμησή της για μια «κυρίαρχη Αλμπέρτα μέσα σε έναν ενωμένο Καναδά», αρνείται να χαρακτηρίσει τους αυτονομιστές ως περιθωριακούς εξτρεμιστές, λέγοντας ότι έχουν έγκυρα παράπονα που αξίζουν να προβληθούν.

28 Απριλίου 2025: Ο Μαρκ Κάρνεϊ και οι Φιλελεύθεροι νικούν τους ομοσπονδιακούς Συντηρητικούς για να κερδίσουν μια κυβέρνηση μειοψηφίας.

5 Μαΐου 2025: Η Smith ανακοινώνει ένα πάνελ για να συζητήσει το μέλλον της Αλμπέρτα στον Καναδά. Λέει ότι η κυβέρνησή της δε θα βάλει η ίδια το διαχωρισμό σε ένα ψηφοδέλτιο, αλλά θα τιμήσει μια επιτυχημένη αίτηση πολιτών που ζητά μια τέτοια ψηφοφορία. Ταυτόχρονα, η κυβέρνησή της λαμβάνει μέτρα για να περάσει τελικά κανόνες για τη μείωση των ορίων για αναφορές υπό την ηγεσία των πολιτών.

Ιούνιος 2025: Ο πρώην αντιπρόεδρος των Προοδευτικών Συντηρητικών της Αλμπέρτα, Τόμας Λούκαζουκ, ξεκινά μια αναφορά «Για πάντα Καναδός» για να επιβεβαιώσει ότι η επαρχία παραμένει στον Καναδά. Τελικά συλλέγει περισσότερα από 400.000 ονόματα – αρκετά για να επικυρώσει την αναφορά. Αλλά μέχρι την άνοιξη του 2026, η αναφορά είναι συνδεδεμένη σε μια νομοθετική επιτροπή, καθώς η Smith αμφισβητεί εάν ο Lukaszuk συγκέντρωσε τα ονόματα για δημοψήφισμα ή ως έναυσμα για ψηφοφορία μεταξύ των μελών του νομοθετικού σώματος.

Ιανουάριος 2026: Ο Mitch Sylvestre του αυτονομιστικού Alberta Prosperity Project λαμβάνει το πράσινο φως από εκλογικούς αξιωματούχους, για να ξεκινήσει μια αναφορά που θα ρωτά, εάν η Αλμπέρτα πρέπει να εγκαταλείψει τον Καναδά. Μήνες αργότερα, η αίτηση κρίνεται επιτυχής, έχοντας συγκεντρώσει περίπου 223.000 υπογραφές.

19 Φεβρουαρίου 2026: Η Smith ανακοινώνει ότι εννέα ερωτήματα δημοψηφίσματος σχετικά με τη μετανάστευση και τις συνταγματικές ανησυχίες θα τεθούν στους κατοίκους της Αλμπέρτα σε δημοψήφισμα στις 19 Οκτωβρίου.

13 Μαΐου 2026: Ένας δικαστής του Δικαστηρίου του King’s Bench της Αλμπέρτα ακυρώνει την αίτηση των αυτονομιστών, κρίνοντας ότι η κυβέρνηση της Σμιθ δε συμβουλεύτηκε σωστά τα Πρώτα Έθνη, όπως απαιτείται από το Σύνταγμα. Η Smith αργότερα υπόσχεται να αμφισβητήσει την απόφαση και παραμένει σε νομικό κενό.

21 Μαΐου 2026: Η Smith ανακοινώνει ένα 10^ο ερώτημα δημοψηφίσματος, που ρωτά εάν η Αλμπέρτα πρέπει να παραμείνει στον Καναδά ή να διεξαγάγει δεσμευτική ψηφοφορία για το χωρισμό. Η Smith αναφέρει τη νομική αβεβαιότητα της δικαστικής απόφασης, σχετικά με την αίτηση των αυτονομιστών ως κινητήρια δύναμη, λέγοντας ότι στερεί αδικαιολόγητα από χιλιάδες κατοίκους της Αλμπέρτα να έχουν λόγο. Η Smith αναφέρει αργότερα και την αναφορά του Lukaszuk ως λόγο. Λέει ότι και τα δύο δείχνουν, ότι εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι της Αλμπέρτα θέλουν να αποφασιστεί το θέμα.

10 Σεπτεμβρίου 2026: Η κυβέρνηση της Αλμπέρτα ξεκινά μια διαφημιστική εκστρατεία 4 εκατομμυρίων δολαρίων για το δημοψήφισμα και προτρέπει τους πολίτες να ψηφίσουν υπέρ της παραμονής στον Καναδά. Η κίνηση έρχεται καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Αλμπέρτα θέλει να μείνει.

14 Σεπτεμβρίου 2026: Το UCP της Smith χάνει τις ενδιάμεσες εκλογές από το NDP της αντιπολίτευσης στο συντηρητικό προπύργιο του Calgary-Shaw. Οι επικριτές σε όλο το πολιτικό φάσμα λένε ότι το δημοψήφισμα ήταν ένας παράγοντας τιμωρίας του UCP της Smith. Το γραφείο της λέει, ότι το κόμμα έχασε λόγω της διάσπασης των ψήφων του δεξιού κέντρου.

16 Σεπτεμβρίου 2026: Η κυβέρνηση της Smith δημοσιεύει μια έκθεση που ανέθεσε στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι για να καθορίσει ποιες δημοσιονομικές προκλήσεις και οφέλη θα μπορούσε να δει μια ανεξάρτητη Αλμπέρτα. Εκτιμά μια αρχική πενταετή τιμή από 50 έως 170 δισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας ότι τα στοιχεία θα μπορούσαν να αλλάξουν απότομα, ανάλογα με παράγοντες εκτός του ελέγχου της Αλμπέρτα.

Οι Θέσεις των 5 Αρχηγών στο Κρίσιμο Debate

Λίγες ημέρες πριν από τις κάλπες της 5^ης Οκτωβρίου, το τρίτο και τελικό τηλεοπτικό debate των πολιτικών αρχηγών στο Κεμπέκ, που διοργανώθηκε από το Radio-Canada, ανέδειξε τις βαθιές και συχνά αγεφύρωτες διαφορές ανάμεσα στα πέντε κυρίαρχα κόμματα.

Σε μια φορτισμένη πολιτικά ατμόσφαιρα, οι Christine Fréchette (CAQ), Paul St-Pierre Plamondon (PQ), Charles Milliard (PLQ), Ruba Ghazal (QS) και Éric Duhaime (PCQ) διασταύρωσαν τα ξίφη τους πάνω στα πέντε μεγάλα μέτωπα, που θα κρίνουν την επόμενη επαρχιακή κυβέρνηση.

1] ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΚΑΙ Η ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΚΕΜΠΕΚ

Το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας και της ανεξαρτησίας αποτέλεσε το πιο εκρηκτικό κομμάτι της βραδιάς. Ο Paul St-Pierre Plamondon του Parti Québécois (PQ) επανέλαβε με σθένος τη δέσμευσή του για τη διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία κατά την πρώτη του θητεία, καλώντας τους πολίτες «να μη φοβηθούν τη δημοκρατία τους».

Στον αντίποδα, η Πρωθυπουργός Christine Fréchette (Coalition Avenir Québec – CAQ) υπεραμύνθηκε ενός ισχυρού Κεμπέκ αλλά εντός της καναδικής συνομοσπονδίας, κατηγορώντας τον Plamondon ότι προκαλεί αχρείαστη αστάθεια. Ο Charles Milliard (Φιλελεύθερο Κόμμα – PLQ) παρουσιάστηκε ως ο κατ’ εξοχήν εγγυητής της παραμονής στον Καναδά, εστιάζοντας στην οικονομική ασφάλεια, ενώ ο Éric Duhaime των Συντηρητικών (PCQ) απέρριψε πλήρως το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος. Η Ruba Ghazal εκ μέρους του προοδευτικού Québec solidaire (QS) τάχθηκε υπέρ της κυριαρχίας, αλλά μέσα από μια ευρύτερη κοινωνική και συμπεριληπτική διαδικασία.

2] ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ: ΔΙΑΦΩΝΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΑΤΑ ΟΡΙΑ

Η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών προκάλεσε έντονες αντιπαραθέσεις, με τις προτάσεις για το ετήσιο πλαφόν να κυμαίνονται από 45.000 έως 70.000 άτομα. Η Fréchette (CAQ) επέμεινε στην ανάγκη αυστηρού ελέγχου και προστασίας της γαλλικής γλώσσας, ενώ ο Milliard (PLQ) ζήτησε τη μεταφορά περισσότερων εξουσιών από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση προς την επαρχία για την καλύτερη ενσωμάτωση των εργαζομένων.

Ο Duhaime (PCQ) υιοθέτησε την πιο σκληρή στάση, πυροδοτώντας την αντίδραση των συνομιλητών του, καθώς ανακοίνωσε ότι ένα συντηρητικό κράτος θα προχωρούσε στην απέλαση 70.000 αιτούντων άσυλο, χαρακτηρίζοντάς τους «ψευδείς πρόσφυγες». Η Ghazal (QS) αντέκρουσε αμέσως την τοποθέτησή του με έντονο ύφος, υπενθυμίζοντας ότι αυτοί οι άνθρωποι «στήριξαν το σύστημα υγείας του Κεμπέκ κατά τη διάρκεια της πανδημίας».

3] ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

Με την ακρίβεια να πιέζει τα νοικοκυριά, οι αρχηγοί παρουσίασαν διαφορετικές συνταγές για την αγοραστική δύναμη. Το debate επηρεάστηκε σημαντικά και από τις εξωτερικές εξελίξεις, με τους ηγέτες να αναλύουν τη στρατηγική τους απέναντι στους δασμούς που απειλεί να επιβάλει η κυβέρνηση Trump των ΗΠΑ.

◙ Ο Milliard (PLQ) και ο Duhaime (PCQ) πρότειναν άμεσες φοροελαφρύνσεις και μείωση των κρατικών δαπανών για την τόνωση της αγοράς.

◙ Η Fréchette (CAQ) εστίασε στη σταθερότητα της οικονομίας της επαρχίας υπό τη δική της διακυβέρνηση.

◙ Η Ghazal (QS) και ο Plamondon (PQ) έδωσαν έμφαση στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, με το QS να ζητά αυστηρότερους ελέγχους στα ενοίκια και κρατικές επενδύσεις σε κοινωνικές κατοικίες.

4] ΥΓΕΙΑ: ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Η κατάσταση στα νοσοκομεία και η κόπωση του προσωπικού βρέθηκαν στο επίκεντρο, με φόντο μάλιστα τις διαμαρτυρίες απεργών τραυματιοφορέων έξω από το κτίριο του Radio-Canada. Ο Éric Duhaime (PCQ) πρότεινε ανοιχτά τη διεύρυνση του ρόλου του ιδιωτικού τομέα εντός του συστήματος υγείας, προκειμένου να αποσυμφορηθεί το δημόσιο.

Αυτή η θέση βρήκε κάθετα αντίθετη τη Ruba Ghazal (QS), η οποία ζήτησε μαζικές επενδύσεις αποκλειστικά στο δημόσιο σύστημα και βελτίωση των συνθηκών εργασίας των υγειονομικών. Η Fréchette (CAQ) υπεραμύνθηκε των μεταρρυθμίσεων που ξεκίνησε το κόμμα της, ενώ ο Plamondon (PQ) άσκησε δριμεία κριτική για τις λίστες αναμονής.

5] ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ («LE QUEBEC FOU DE SES ENFANTS»)

Στην ενότητα για την παιδική μέριμνα και την οικογένεια, οι αρχηγοί συμφώνησαν στη σημασία του περίφημου δικτύου παιδικών σταθμών (CPE) του Κεμπέκ, αλλά διαφώνησαν στη διαθεσιμότητα των θέσεων. Το QS και το PQ υποσχέθηκαν ταχεία δημιουργία νέων θέσεων με κρατική επιδότηση για να καλυφθούν οι χιλιάδες λίστες αναμονής μητέρων. Το CAQ προέβαλε τις πρόσφατες επενδύσεις της για την ψυχική υγεία των νέων, ενώ οι Φιλελεύθεροι (PLQ) πρότειναν μεγαλύτερη ευελιξία και φορολογικές πιστώσεις για τους εργαζόμενους γονείς.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Το debate της 23^ης Σεπτεμβρίου ήταν η τελευταία ευκαιρία των αρχηγών να απευθυνθούν ταυτόχρονα στο εκλογικό σώμα. Με τις δημοσκοπήσεις της Qc125 να δείχνουν το Parti Québécois να προηγείται, αλλά το σενάριο μιας κυβέρνησης μειοψηφίας να παραμένει το πιο πιθανό, οι επόμενες ημέρες μέχρι τις 5 Οκτωβρίου αναμένονται γεμάτες ένταση.