Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξαπέλυσε ακόμη μία παράδοξη απειλή κατά του Ιράν, ισχυριζόμενος πως πρόκειται να ανακηρύξει τα Στενά του Ορμούζ «αμερικανικό έδαφος», ενόσω δε διαφαίνεται τέλος στον πόλεμο
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Παρασκευή 14/8 ότι «πολύ σύντομα» θα ανακηρύξει τα Στενά του Ορμούζ αμερικανικό έδαφος, την ώρα που το καθεστώς του θαλάσσιου περάσματος – ενός παγκόσμιου στρατηγικού «σημείου συμφόρησης», μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου – παραμένει αντικείμενο στρατιωτικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης. Το Ιράν απάντησε, χαρακτηρίζοντας τις απειλές του Τραμπ «ανοησίες», καθώς το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο πλευρές τον Ιούνιο έληξε την Κυριακή 16/8.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, η Τεχεράνη έχει αποκλείσει τη διέλευση από τα Στενά, χρησιμοποιώντας την ως μοχλό πίεσης και ως ένα παγκόσμιο «κουμπί» που θα μπορούσε να πλήξει την οικονομία, ενώ η Ουάσινγκτον έχει διατηρήσει ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, προκαλώντας περαιτέρω ασφυξία στην ιρανική οικονομία.
Σε αυτό το εμφανές παιχνίδι του «ποιος θα υποχωρήσει πρώτος» – αν και ο Τραμπ λέει ότι η διαπραγμάτευση με το Ιράν «είναι σαν το σκάκι» – η στρατιωτική ρητορική του Αμερικανού προέδρου ακολουθεί επίσης ένα μοτίβο καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Σε πολλές περιπτώσεις έχει απειλήσει ότι θα επιτεθεί στο Ιράν, για να κάνει πίσω την τελευταία στιγμή.
Τι μπορεί, λοιπόν, να σημαίνει η δήλωση του Τραμπ και κατά πόσο μπορούν πράγματι οι ΗΠΑ να ανακηρύξουν τα Στενά του Ορμούζ αμερικανικό έδαφος;
ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΕΦΙΚΤΟΣ
Ο ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ;
Καταρχάς, η κυριαρχία επί μιας περιοχής δεν αλλάζει χέρια μέσω μιας μονομερούς προεδρικής διακήρυξης. Για παράδειγμα, ο Τραμπ είχε προηγουμένως απειλήσει ότι θα στείλει Αμερικανούς στρατιώτες στο νησί Χαργκ του Ιράν, προκειμένου να καταλάβει το σημαντικό κόμβο εξαγωγών πετρελαίου της χώρας στον Περσικό Κόλπο. Η Τεχεράνη απάντησε τότε ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) θα τους περίμεναν «με το δάχτυλο στη σκανδάλη». Ο Τραμπ είχε επίσης απειλήσει στο παρελθόν, ότι θα καταλάβει τη Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή της Δανίας.
Ο Μπρους Φέιν, πρώην αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας επί προεδρίας Ρόναλντ Ρίγκαν, υποστηρίζει ότι ο Τραμπ δεν έχει συνταγματικά την εξουσία να προσαρτήσει μόνος του μια περιοχή. «Για την προσάρτηση εδάφους απαιτείται συνταγματικά μια συνθήκη που θα επικυρωθεί από τη Γερουσία ή ένας νόμος του Κογκρέσου, όπως συνέβη με την αγορά της Λουιζιάνα, την προσάρτηση της Χαβάης και τη διώρυγα του Παναμά, ή την απόκτηση του Πουέρτο Ρίκο και των Φιλιππίνων μετά τον Ισπανοαμερικανικό Πόλεμο».
Σε περίπτωση που ο Τραμπ προχωρήσει στην προσάρτηση, ο Φέιν υποστηρίζει ότι αυτή θα συνιστούσε «έγκλημα επιθετικού πολέμου βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».
Η Νάταλι Κλάιν, ειδική στο διεθνές δίκαιο και αναπληρώτρια κοσμήτορας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σίδνεϊ, δήλωσε: «Ουσιαστικά, ο μόνος τρόπος με τον οποίο ο ισχυρισμός του Τραμπ θα μπορούσε να έχει κάποια βάση, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, θα ήταν εάν οι ΗΠΑ διεκδικούσαν τον έλεγχο των Στενών ως δύναμη κατοχής, ίσως αντίστοιχη με την εξουσία που άσκησαν οι ΗΠΑ στην Ιαπωνία αμέσως μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά σε αυτό το σενάριο, οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν στρατιωτικό έλεγχο επί του Ιράν ή τουλάχιστον των παράκτιων περιοχών του».
Η ΠΙΕΣΗ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΩΝ ΗΠΑ
Ο πόλεμος του Τραμπ εναντίον του Ιράν είναι επίσης ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, όπου ο πρόεδρος και οι Ρεπουμπλικάνοι προσπαθούν να υπερασπιστούν τις οριακές πλειοψηφίες τους στο Κογκρέσο, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Μόλις το 35% των Αμερικανών εγκρίνει τον πόλεμο, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos.
Αρκετά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν μεταδώσει, ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει ελλείψεις σε πυρομαχικά, μεταξύ άλλων στα κρίσιμα αναχαιτιστικά των αντιπυραυλικών συστημάτων Patriot. Παράλληλα, οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί και πλέον διαμορφώνονται κατά μέσο όρο σε περισσότερα από 4 δολάρια το γαλόνι – ένα σημαντικό ζήτημα για τους Αμερικανούς.
Την περασμένη εβδομάδα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι κορυφαία προτεραιότητα της κυβέρνησης Τραμπ στον πόλεμο είναι ο έλεγχος της αύξησης των τιμών της βενζίνης, ενώ δεύτερη προτεραιότητα είναι να εμποδιστεί το υποτιθέμενο «ράλι» του Ιράν για την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Η Τεχεράνη έχει επίσης επιτεθεί σε γειτονικές χώρες του Κόλπου, κινήσεις που, σύμφωνα με αναλυτές, αποσκοπούν στο να πιέσουν τις χώρες της περιοχής να οδηγήσουν την Ουάσιγκτον σε δύσκολη θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
ΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΤΕΛΙΚΑ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ
ΣΤΑ ΣΤΕΝΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ
Ούτε το ίδιο το Ιράν απολαμβάνει απεριόριστη κυριαρχία επί του συνόλου των Στενών, βάσει του διεθνούς δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), αλλά μόνο σε ορισμένες παράκτιες περιοχές κοντά στα δικά του σύνορα.
Η UNCLOS αναγνωρίζει την κυριαρχία των παράκτιων κρατών στα χωρικά τους ύδατα, αλλά περιορίζει τα χωρικά ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια (22 χιλιόμετρα) και προβλέπει ότι τα πλοία έχουν δικαίωμα διέλευσης, το οποίο «δεν πρέπει να παρεμποδίζεται».
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται σε διεθνή θαλάσσια περιοχή, ανάμεσα στις ακτές του Ιράν και του Ομάν. Στο στενότερο σημείο τους, τα Στενά έχουν πλάτος μόλις περίπου 21 ναυτικά μίλια (39 χιλιόμετρα). Αυτό σημαίνει ότι τα χωρικά ύδατα των δύο χωρών, που εκτείνονται έως τα 12 ναυτικά μίλια, αλληλεπικαλύπτονται σε όλο το πλάτος του περάσματος. Παρότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ιράν έχουν επικυρώσει την UNCLOS, οι κανόνες της Σύμβασης σχετικά με τα διεθνή θαλάσσια στενά θεωρούνται ευρέως μέρος του εθιμικού διεθνούς δικαίου.
Ο Πολ Μάσγκρεϊβ, αναπληρωτής καθηγητής Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Τζορτζτάουν στο Κατάρ, εκτιμά ότι ο Τραμπ κάνει συνήθως τέτοιου είδους δηλώσεις, κυρίως για να απευθυνθεί στο αμερικανικό κοινό και ιδιαίτερα στη βάση των υποστηρικτών του. Όπως πρόσθεσε, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο Τραμπ είναι προϊόν της αμερικανικής πραγματικότητας των τηλεοπτικών ριάλιτι και, σε τελική ανάλυση, είναι ένας «σόουμαν».
«Αυτός είναι ένας άνθρωπος που λέει μεγάλα λόγια. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να τον παίρνεις στα σοβαρά, αλλά όχι κυριολεκτικά», προειδοποίησε ο Μάσγκρεϊβ. Ο Τραμπ δεν μπορεί να ληφθεί σοβαρά, ειδικά σε αυτή την περίπτωση, καθώς το να μετατρέψει τα Στενά σε αμερικανικό έδαφος είναι φυσικά και νομικά αδύνατο, υποστήριξε. Ωστόσο, οι δηλώσεις του δείχνουν ότι ο Τραμπ είναι αποφασισμένος να μην υποχωρήσει απέναντι στο Ιράν και να μην αποδεχθεί την ήττα στον πολύμηνο πόλεμο, πρόσθεσε.
