Η κοινοπραξία της ExxonMobil – Qatar Petroleum, που έχει αναλάβει τα «Οικόπεδα 5 και 10» της κυπριακής ΑΟΖ, δυσκολεύει τα σχέδια της Αγκυρας

Το «Αμπντούλ Χαμίντ Χαν» έχει αγκυροβολήσει για έρευνες ανοιχτά της Αττάλειας. Σε περιοχή που να υπενθυμίζει την παρουσία του ως «απειλή» μεν, αλλά να μη δίνει αφορμή για διεθνείς επιπλήξεις εναντίον της Τουρκίας δε. Αυτά μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, που είναι σε ισχύ η υφιστάμενη NAVTEX. Από εκεί και μετά βλέπουμε.

Αλεξάνδρα Φωτάκη*

© in.gr

Με τα σενάρια για την κλιμάκωση να αναφέρονται σε στάδια που θα φτάσουν σε κορύφωση, όσο πλησιάζουμε προς τις τουρκικές εκλογές το Μάιο. Η συγκυρία άλλωστε των τριπλών εκλογών σε Ελλάδα – Κύπρο και Τουρκία έχει σημειωθεί από διπλωμάτες σε Αθήνα και Αγκυρα ως εξαιρετικά αρνητική, όσον αφορά τις δυνατότητες εκτόνωσης της έντασης.

Η Λευκωσία επισπεύδει το ενεργειακό ερευνητικό της πρόγραμμα με στόχο να αξιοποιήσει στο μέγιστο βαθμό το μομέντουμ που έχει διαμορφωθεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και που αναβαθμίζει τον ενεργειακό ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου, στο πλαίσιο των προσπαθειών που καταβάλλει η ΕΕ για εξεύρεση νέων πηγών φυσικού αερίου, με στόχο την απεξάρτηση από τη Μόσχα.

Στο ίδιο πλαίσιο, όπως έχει δηλώσει και η κύπρια υπουργός Ενέργειας Νατάσα Πηλείδου, η Λευκωσία αξιολογεί τα σενάρια για την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στο πλαίσιο και των περιφερειακών συνεργασιών που έχει συνάψει με χώρες όπως η Ελλάδα, το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Με τις Βρυξέλλες να είναι ενήμερες για τις διεργασίες που έχουν στόχο την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων στην κυπριακή ΑΟΖ.

Η Κυπριακή Δημοκρατία από την πλευρά της προχωρά σε συγκεκριμένες κινήσεις θωράκισης της ΑΟΖ της, ανακοινώνοντας τα αποτελέσματα της γεώτρησης στο οικόπεδο «6», στο στόχο «Κρόνος 1», ενώ ξεκινά και νέα ερευνητική γεώτρηση στο στόχο «Ζευς 1», με την ανακάλυψη και στο «Καλυψώ» να είναι επίσης ένα δεδομένο. Εχει επίσης προχωρήσει ήδη, στο τέλος του 2021, στην αδειοδότηση του «Οικοπέδου 5» στην κοινοπραξία της ExxonMobil – Qatar Petroleum, που έχει και τα δικαιώματα στο «10».

Με δεδομένο και ότι οι σχέσεις Τουρκίας – Κατάρ είναι εξαιρετικά στενές, γεγονός που κάνει πιο δύσκολη μια ενδεχόμενη πρόκληση απέναντι στην εν λόγω κοινοπραξία. Οι σεισμικές έρευνες στο «Οικόπεδο 5» βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, ενώ σεισμογραφικές πραγματοποιούνται και στο «10», καθώς η Exxon θεώρησε ότι απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία μετά τα αποτελέσματα στη γεώτρηση αξιολόγησης στο «Γλαύκος 1».

Το μομέντουμ του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ευνοϊκό για την Κυπριακή Δημοκρατία, εφόσον οι ενεργειακές ανάγκες που έχουν δημιουργηθεί τής εξασφαλίζουν σε ένα βαθμό την ασφάλεια να προχωρήσει ανενόχλητη – προς το παρόν – στις απαιτούμενες έρευνες και αυξάνουν ιδιαίτερα το ενδιαφέρον για ενδεχόμενα κοιτάσματα στην περιοχή. Την ίδια στιγμή ωστόσο, εντείνουν και τις διεκδικήσεις της Τουρκίας, που θέλει σαφώς μερίδιο στους ενεργειακούς σχεδιασμούς και απαιτεί να συμπεριλφθεί στους ενεργειακούς δρόμους που επαναχαράσσονται, χρησιμοποιώντας και το ρόλο που αναπτύσσει στο Ουκρανικό.

ΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑ ΤΗΣ «ΓΑΛΑΖΙΑΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ»

Και αν το «Οικόπεδο 10» είναι εκτός των τουρκικών διεκδικήσεων, το «5» όπως και το «6» βρίσκονται κατά το ήμισυ εντός των περιοχών που η Αγκυρα αναπτύσσει το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Και βρίσκεται στα σενάρια πιθανής κλιμάκωσης, ανάλογα με τους σχεδιασμούς που θα επιχειρήσει να υλοποιήσει ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τους επόμενους μήνες, δοκιμάζοντας και την ελαστικότητα του ΝΑΤΟ και της Δύσης απέναντί του.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών και διπλωματών, η επιθετικότητα της Τουρκίας στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας αναμένεται να εξελιχθεί σταδιακά, ξεκινώντας πιθανότατα από μη αδειοδοτημένες περιοχές δυτικά της Κύπρου. Εάν αυτές επιβεβαιωθούν, ο επόμενος στόχος του «Αμπντούλ Χαμίντ Χαν» αναμένεται να είναι δυτικά της Κύπρου, εκτός ορίων χωρικών υδάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και στα όρια με της κυπριακής ΑΟΖ, όπου έχουν πραγματοποιηθεί σεισμικές έρευνες και στο παρελθόν. Ενώ, καθώς η Αγκυρα βαδίζει προς τις εκλογές, το γεωτρύπανο αναμένεται να επιχειρήσει να αγκυροβολήσει ενδεχομένως στο βόρειο τμήμα του «Οικοπέδου 6».

Στα σενάρια μπαίνει και η πιθανότητα αποστολής του τουρκικού γεωτρύπανου στο «Οικόπεδο 3» που δεν περιλαμβάνεται μεν στη «Γαλάζια Πατρίδα», αλλά εντάσσεται στα δικαιώματα που έχει «παραχωρήσει» το κατοχικό καθεστώς στην Αγκυρα ως «τουρκοκυπριακή ΑΟΖ».

*ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ «ΤΑ ΝΕΑ»

Σε εξαιρετικό επίπεδο είναι οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας, όπως φάνηκε κατά τη συνάντηση (Δευτέρα 12/9) του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, στο Μέγαρο των Ηλυσίων.

Πρόκειται άλλωστε για μία σχέση που επισφραγίστηκε πριν από ένα χρόνο, με την υπογραφή της Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης στην Άμυνα και την Ασφάλεια. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, κατά τη θερμή υποδοχή που του επεφύλαξε ο Εμανουέλ Μακρόν, αναφέρθηκε κυρίως στο θέμα της εντεινόμενης τουρκικής προκλητικότητας.

«ΟΣΟΥΣ ΑΠΕΙΛΟΥΝ ΟΤΙ ΘΑ ΕΡΘΟΥΝ ΒΡΑΔΥ,

ΤΟΥΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ»

«Η πατρίδα μου ξέρει καλά από γειτονικές απειλές, γι’ αυτό και θα μοιραστώ με τον Πρόεδρο Mακρόν σκέψεις για τη συνεχιζόμενη προκλητική στάση της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Θέλω να ευχαριστήσω τον Γάλλο Πρόεδρο ακόμα μία φορά, για την ξεκάθαρη στήριξή του στα ελληνικά δίκαια. Και έχω πει, ότι η δική μας απάντηση σε αυτήν την επιθετικότητα είναι η ετοιμότητα. Θέλω να θυμίσω, ότι τα πρώτα γαλλικά Rafale πετούν ήδη στους ελληνικούς ουρανούς και οι δύο πρώτες φρεγάτες Belharra ναυπηγούνται ήδη στα ναυπηγεία στη Λοριάν. Αλλά ασπίδα μας δεν είναι μόνο τα όπλα μας, είναι και οι ισχυρές μας συμμαχίες. Κυρίως, όμως, έχουμε με το μέρος μας τη δύναμη της νομιμότητας και των επιχειρημάτων μας. Γι’ αυτό και περιμένουμε όσους απειλούν ότι τάχα θα έρθουν ξαφνικά κάποιο βράδυ στα νησιά μας, τους περιμένουμε στο φως της ημέρας. Εκεί που φαίνεται ξεκάθαρα ποιος έχει το δίκιο και την αληθινή ισχύ με το μέρος του», είπε μεταξύ άλλων ο κ. Μητσοτάκης.

«ΣΤΗΡΙΖΟΥΜΕ ΠΛΗΡΩΣ

ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ»

«Στηρίζουμε πλήρως την κυριαρχία της Ελλάδας και το λέω με μεγάλη σαφήνεια. Η εταιρική σχέση δε θα επιτρέψει ταραχές στην αν. Μεσόγειο», είπε μεταξύ άλλων ο Εμανουέλ Μακρόν.

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στην πολυεπίπεδη εταιρική σχέση ανάμεσα στις δύο χώρες, τονίζοντας ότι συμβάλλει στην προώθηση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ και πρόσθεσε πως Ελλάδα και Γαλλία συντονίζονται, προκειμένου να βρεθεί ευρωπαϊκή λύση στο ζήτημα της αύξησης των ενεργειακών τιμών διεθνώς.

Από την πλευρά του, ο κ. Μακρόν είπε ότι «συμφωνούμε σε πολλά θέματα που αφορούν τις τιμές ενέργειας. Έχουμε πραγματικά ενδυναμώσει τα τελευταία χρόνια τη σχέση μας και είναι σημαντικό για την αν. Μεσόγειο και την Ευρώπη».

Οι δύο ηγέτες συζήτησαν ακόμη για τις τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη συντονισμένη επίδειξη αλληλεγγύης από την πλευρά της Ε.Ε. προς το Κίεβο έναντι της ρωσικής επιθετικότητας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξήρε τη συμβολή του Προέδρου Μακρόν στην πραγματοποίηση επίσκεψης ομάδας εμπειρογνωμόνων του ΔΟΑΕ στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια και τον συνεχάρη για τη συμβολή του στην άρση του αδιεξόδου και τη σύγκληση των πρώτων Διακυβερνητικών Διασκέψεων ΕΕ με την Αλβανία και τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, κατά τη Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου ΕΕ.

Για τη Λιβύη, οι δύο ηγέτες τόνισαν την ανάγκη επανεκκίνησης της πολιτικής διαδικασίας, διενέργειας εκλογών και αποχώρησης όλων των ξένων στρατευμάτων. Μάλιστα, ο Πρωθυπουργός, ενημέρωσε τον Πρόεδρο Μακρόν για τη διαρκώς κλιμακούμενη επιθετικότητα της Τουρκίας και τις απαράδεκτες αμφισβητήσεις της ελληνικής κυριαρχίας, που υπονομεύουν τη σταθερότητα και ασφάλεια στην περιοχή.

Τόνισε ότι η Ελλάδα παραμένει πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή και επανέλαβε την ανάγκη διαλόγου στη βάση των αρχών του διεθνούς δικαίου, του δικαίου της θάλασσας και των αρχών καλής γειτονίας. Κατέστησε δε σαφή την απόλυτη ετοιμότητα της χώρας μας να προασπίσει την ασφάλεια, την κυριαρχία και τα δικαιώματά της.

Αδάμ Αλεξόπουλος

© zougla.gr

Αναμφίβολα η ατάκα που συζητήθηκε περισσότερο από όλες στη συνέντευξη Τύπου του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, ήταν αυτή που χαρακτήρισε ως «τερατογέννεση» μία κυβέρνηση των τεσσάρων (εκ των πέντε) κομμάτων της αντιπολίτευσης, μετά τις πρώτες εκλογές με το σύστημα της απλής αναλογικής.

Μιχάλης Κωτσάκος

© iapopsi.gr

Συγκεκριμένα, ο κ. Μητσοτάκης ερωτηθείς σε περίπτωση αδυναμίας αυτοδυναμίας αν θα πάει σε επόμενες εκλογές ή θα επιδιώξει συνεργασία με άλλο κόμμα, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Θεωρώ ότι η απλή αναλογική είναι καταστροφικό σύστημα για τη χώρα. Η εκτίμηση μου ότι θα οδηγηθούμε σε δεύτερες εκλογές προκύπτει από τα απλά μαθηματικά. Αριθμητικά, αν επιχειρούσαμε να προβάλλουμε τα σημερινά δεδομένα σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θεωρητικά υπάρχει η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης χωρίς το πρώτο κόμμα. Δηλαδή, να σχηματίσουν κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, το ΚΚΕ και το κόμμα Βαρουφάκη. Θα συνιστά πολιτική τερατογέννεση. Γι’ αυτό, η πρώτη κάλπη έχει εξαιρετικά μεγάλη σημασία. Θα πρέπει να είναι σκαλοπάτι να διεκδικήσουμε την αυτοδυναμία και να εξηγήσουμε, γιατί μια αυτοδύναμη κυβέρνηση μπορεί να οδηγήσει τη χώρα με σταθερότητα και ασφάλεια».

Επί της ουσίας, ο πρωθυπουργός δεν έκανε τίποτε άλλο, από το αναφέρει το αφήγημα του ΣΥΡΙΖΑ, που ακούμε εδώ και πολύ καιρό από τα στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης και το οποίο έχει ήδη μπει στις καλένδες, καθώς οι υποτιθέμενοι εμπλεκόμενοι έχουν αρνηθεί τη συμμετοχή στη δήθεν «προοδευτική διακυβέρνηση», όπως έχει ονομάσει το σχήμα ο ΣΥΡΙΖΑ.

Ήδη το ΚΚΕ, λίγες ώρες μετά τη συνέντευξη του κ. Μητσοτάκη, με επίσημη ανακοίνωση και σε οργίλο ύφος, αρνήθηκε τέτοιο ενδεχόμενο: «Ο κύριος Μητσοτάκης, στην προσπάθεια του να θέσει στο λαό κάλπικες διαχωριστικές γραμμές και εκβιαστικά διλήμματα, φτάνει στο σημείο να εμπλέκει το ΚΚΕ σε ανυπόστατα σενάρια κυβερνήσεων συνεργασίας με τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ/ ΚΙΝΑΛ και το ΜΕΡΑ25. Βεβαίως γνωρίζει πολύ καλά, ότι οι στρατηγικές επιλογές αυτών των κομμάτων, οι δεσμεύσεις τους απέναντι στην Ε.Ε., το ΝΑΤΟ, το Κεφάλαιο, δημιουργούν αντικειμενικά τη δυνατότητα για άλλου είδους πολιτική εξέλιξη: Η ίδια η Ν.Δ., με ή χωρίς τον κύριο Μητσοτάκη, να συνεργαστεί με κάποιο από αυτά τα κόμματα αν αυτό απαιτηθεί από τις ανάγκες σταθερότητας του σάπιου συστήματος».

Η αλήθεια είναι, ότι το ΚΚΕ σε όλες τις εκκλήσεις του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και του Νίκου Κοτζιά (που με την κίνηση ΠΡΑΤΤΩ λειτουργεί ως προπομπός), όχι μόνο δεν απάντησε, αλλά και τα επίσημα έγγραφα που δέχθηκε (από ΣΥΡΙΖΑ και ΠΡΑΤΤΩ) για την πιθανότητα συνεργασίας, ούτε καν τα πρωτοκόλλησε.

ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗ

Επίσης είναι γνωστό τοις πάσι, ότι το ΠΑΣΟΚ έχει ξεκαθαρίσει ότι συζητά όλα τα ενδεχόμενα μόνο στη βάση προγραμματικής συνεργασίας, όμως έχει εξαιρέσει από οποιαδήποτε πιθανή συνεργασία το ΜέΡΑ25, καθώς θεωρεί το Γιάνη Βαρουφάκη παράγοντα αποσταθεροποίησης. «Δε θέλουμε να έχουμε ούτε καλημέρα με το ΜέΡΑ25», έλεγε προ μηνών συνεργάτης του Νίκου Ανδρουλάκη. Μάλιστα, η Χαριλάου Τρικούπη χαρακτήρισε ως συνομωσιολογία τα όσα είπε για τη δήθεν συνεργασία των τεσσάρων κομμάτων ο κ. Μητσοτάκης: «Στην τρίωρη συνέντευξη Τύπου του Πρωθυπουργού, καταδείχθηκε από την αφωνία του για τον κ. Τσίπρα και τις συνεχείς επιθέσεις του στο ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, ποιος είναι ο στρατηγικός του αντίπαλος. Προσπαθεί να βρει σωσίβιο σε σενάρια συνωμοσιολογίας, για να δραπετεύσει από την αλήθεια. Σε λίγο θα μας πει, ότι εμείς βάλαμε την ΕΥΠ να μας παρακολουθεί και ζητήσαμε την απόπειρα παγίδευσης με το Predator».

Αλλά και το ΜέΡΑ25 του κ. Βαρουφάκη έχει ήδη ανακοινώσει εδώ και μήνες, ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί ποτέ με τον ΣΥΡΙΖΑ. Βέβαια, η αξιοπιστία του προέδρου Γιάνη (με ένα Ν) είναι θέμα προς συζήτηση…

Ο μόνος που τάχθηκε υπέρ αυτού του σχήματος ήταν ο Νίκος Φίλης. Ο πρώην υπουργός της κυβέρνησης Τσίπρα και εκ των ιστορικών στελεχών της ανανεωτικής αριστεράς, σε δηλώσεις του υποστήριξε: «Αυτό δεν είναι τερατογένεση, το Σύνταγμα λέει ότι για να έχεις κυβέρνηση πρέπει να έχεις 151 έδρες. Θα δούμε τι θα βγάλει η κάλπη. Η κάλπη είναι μια εντολή του λαού. Από εκεί θα προκύψει αυτό που απεύχεται ο κ. Μητσοτάκης και συκοφαντεί ως τερατογένεση».

Αλλά και οι υπουργοί της κυβέρνησης, όπως ο Κωστής Χατζηδάκης, δεν εκτιμούν πως μπορεί να σχηματιστεί μία κυβέρνηση όπως αυτή που χαρακτήρισε ως τερατογέννεση ο πρωθυπουργός. Ο υπουργός Εργασίας μιλώντας στον ΣΚΑΪ, εκτίμησε ότι δεν μπορεί να υπάρξει κυβέρνηση τεσσάρων κομμάτων με τόσο διαφορετικές απόψεις για κρίσιμα ζητήματα. Ερωτηθείς εάν παραστεί ανάγκη, με ποιο κόμμα νιώθει ότι μπορεί να υπάρξει ομαλή κυβερνητική πορεία, ο κ. Χατζηδάκης ήταν κατηγορηματικός: «Με το ΠΑΣΟΚ. Οι σκέψεις μας και οι προτάσεις μας είναι πιο κοντά και μπορεί να βρεθεί η χρυσή τομή».

ΠΟΥ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ

Όπως γίνεται αντιληπτό, ο στόχος που ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε ως τερατογέννεση τη συνεργασία των τεσσάρων εκ των πέντε κομμάτων της αντιπολίτευσης, ήταν διττός.

Αφενός μεν ήθελε να αποδομήσει το αφήγημα του κ. Τσίπρα. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και τα στελέχη της αξιωματικής αντιπολίτευσης, γνωρίζουν πολύ καλά πως το σχέδιο τους δεν έχει καμία απολύτως τύχη. Απλά ο κ. Τσίπρας ενδιαφέρεται να παίξει το ρόλο του ηγήτορα όλης της Κεντροαριστεράς. Κάτι που έκανε με επιτυχία ο Ανδρέας Παπανδρέου και αργότερα ο Κώστας Σημίτης. Με την αποδόμηση του σεναρίου της «Προοδευτικής Διακυβέρνησης», ο Κυριάκος Μητσοτάκης «πριονίζει» τις επιδιώξεις του Αλέξη Τσίπρα. Διότι ό,ταν οι ψηφοφόροι βλέπουν ότι το κόμμα που έχουν επιλέξει δε συμπαρατάσσεται με τον ΣΥΡΙΖΑ, θεωρούν τον κ. Τσίπρα ως αντίπαλο και όχι ως φίλο και σύμμαχο.

Αφετέρου δε, ο κ. Μητσοτάκης απευθύνθηκε στο κεντρώο ακροατήριο, δείχνοντας το Νίκο Ανδρουλάκη ως άνθρωπο που μετέχει σε σενάρια αποσταθεροποίησης με θνησιγενή κυβερνητικά σχήματα. Όπως είναι γνωστό, από το 2017 οι κεντρώοι ψηφοφόροι τάχθηκαν στο πλευρό του Κυριάκου Μητσοτάκη. Όμως με την ανάδειξη του Νίκου Ανδρουλάκη στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, με βάση και τις δημοσκοπήσεις, υπάρχει μετακίνηση και των κεντρώων ψηφοφόρων προς τη Χαριλάου Τρικούπη.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι στο συγκεκριμένο κοινό, που οι δημοσκόποι το προσδιορίζουν περί του 10% του εκλογικού σώματος, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προηγείται με βραχεία κεφαλή έναντι του Νίκου Ανδρουλάκη (35% – 34%). Για να μπορέσει να ανασχέσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης αυτές τις διαρροές, είναι λογικό να επιτεθεί στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Και φυσικά, μέσω αυτής της επίθεσης και της ανάδειξης του σεναρίου της συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ με τον ΣΥΡΙΖΑ, να επιχειρήσει να ανασυντάξει το αντιΣΥΡΙΖΑ μέτωπο, το οποίο τον έφερε στην εξουσία.

Η Μικρασιατική Καταστροφή παραμένει σήμερα, 100 χρόνια μετά, ένα τραυματικό γεγονός για τη συλλογική μας μνήμη και τη σύγχρονη Ιστορία μας, αλλά και μια αφορμή άντλησης συμπερασμάτων σε επίπεδο εθνικής αυτογνωσίας.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ 
ΝΙΚΟ ΔΕΝΔΙΑ

Ο ξεριζωμός εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων από τις πατρογονικές, επί χιλιετίες, εστίες της ιωνικής και της αιoλικής γης, σε συνδυασμό με το διωγμό των Ελλήνων του Πόντου και τη συρρίκνωση του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης, αποτελεί «πληγή» που δεν επουλώθηκε στην εθνική μας συνείδηση, ούτε πρόκειται να επουλωθεί σε ορατό χρόνο.

Οι αλησμόνητες πατρίδες, ο διωγμός, οι εκατόμβες των θυμάτων, ο ανθρώπινος πόνος, η προσφυγιά, οι οικογένειες που χωρίστηκαν και χάθηκαν, αλλά και η ενσωμάτωση σε μια καθημαγμένη ελληνική κοινωνία, αποτελούν βιώματα που είναι «ζωντανά» και σήμερα. Βιώματα που αποτελούν συστατικά στοιχεία της σημερινής ταυτότητας της χώρας. Μετά το 1922 τίποτα πλέον για τον Ελληνισμό δεν είναι το ίδιο.

Παράλληλα, όμως, το ίδιο τραυματικό γεγονός έγινε αφετηρία εμπλουτισμού της ελληνικής κοινωνίας από τα πλούσια και ιδιαίτερα πολιτισμικά στοιχεία, τα οποία έφεραν μαζί τους, από την άλλη πλευρά του Αιγαίου, οι επιζήσαντες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Στοιχεία τα οποία μετέδωσαν και στις επόμενες γενιές και αποτελούν σήμερα στοιχεία του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Η Σμύρνη, η Εφεσος, η Φιλαδέλφεια, η Αγχίαλος, η Νίκαια, τα Αδανα, τα Βουρλά, η Φώκαια και τόσα άλλα τοπωνύμια, δεν αποτελούν απλώς αναμνήσεις ή ονομασίες σημερινών περιοχών και οδών. Είναι το γεωγραφικό πλαίσιο των βιωμάτων το οποίο συνδέει το χθες με το σήμερα.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

Οι προσφυγικοί πληθυσμοί που ρίζωσαν σε πολλά σημεία της χώρας έγιναν αφορμή, σε πλήθος περιπτώσεων, πραγματικής αναγέννησης των περιοχών αυτών. Μέσα από πολλές, είναι η αλήθεια, δυσκολίες, η ένταξή τους στην κοινωνία της μητροπολιτικής Ελλάδας αποτέλεσε τελικά έναν άθλο, για μια χώρα που προσπαθούσε να ανασυνταχθεί από την πολυετή πολεμική εμπλοκή. Ο δυναμισμός τους και η εφευρετικότητά τους τούς επέτρεψαν μέσα σε λίγες δεκαετίες να διακριθούν σε όλα τα πεδία.

Η ποίηση του διπλωμάτη Γιώργου Σεφέρη, η λογοτεχνία του Ηλία Βενέζη και της Διδώς Σωτηρίου, η επιχειρηματικότητα του Αριστοτέλη Ωνάση, η σκηνοθετική ματιά του Καρόλου Κουν, οι συνθέσεις του Μανώλη Καλομοίρη, είναι μερικά μόνο παραδείγματα συμβολής των Μικρασιατών στο πολιτισμικό γίγνεσθαι της χώρας. Όπως επίσης η ιδιαίτερη αισθητική τους και η δίψα για δημιουργία και προκοπή, με την οποία μπόλιασαν την ελληνική κοινωνία οι μικρασιατικής καταγωγής συμπατριώτες μας. Εξαιρετικά σημαντική υπήρξε η συμβολή τους και στους εθνικούς αγώνες που ακολούθησαν.

Η Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί όμως ταυτόχρονα και ένα έναυσμα, για να συλλογιστούμε τις συνέπειες του Εθνικού Διχασμού που προηγήθηκε και του οποίου αποτελεί ουσιαστικά, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, το αποτέλεσμα. Σε μια συζήτηση, που παραμένει ακόμα και έναν αιώνα μετά πολιτικά και ιδεολογικά φορτισμένη σχετικά με τα αίτια, δε θα επιθυμούσα να τοποθετηθώ σχετικά με το «τις πταίει», ούτε άλλωστε διεκδικώ δάφνες ιστορικού.

Θα ήθελα όμως να υπογραμμίσω με την ίδια αφορμή, ότι η Μικρασιατική Καταστροφή συνεχίζει να αποτελεί την πλέον φανερή απόδειξη ότι, οσάκις ο Ελληνισμός διχάστηκε για ένα ζήτημα εξωτερικής πολιτικής, τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά.

Το συμπέρασμα αυτό δεν μπορεί παρά να γίνεται οδηγός για την ανάγκη διαφύλαξης της εθνικής ενότητας ως κόρη οφθαλμού, τουλάχιστον όσον αφορά τις κύριες επιλογές που αφορούν τις διεθνείς σχέσεις της χώρας. Επιμέρους διαφορές εξυπακούεται ότι είναι θεμιτές, όπως και ότι το δικαίωμα της κριτικής είναι αδιαμφισβήτητο.

Σε μια κρίσιμη περίοδο, όμως, όπως η σημερινή, αλίμονο αν επιτρέψουμε σε ένα νέο διχασμό να επιφέρει τα καταστροφικά αποτελέσματα του παρελθόντος. Θα πρέπει όλοι να έχουν υπόψη τους, εντός και εκτός της χώρας, ότι τα δύο κατεξοχήν τραυματικά γεγονότα για τον Ελληνισμό τα τελευταία 100 χρόνια, η Μικρασιατική Καταστροφή και η τουρκική κατοχή της Κύπρου (παρά τις σημαντικές επιμέρους διαφορές τους), επήλθαν μόνον, αφού προηγουμένως η Ελλάδα διχάστηκε επί της αρχής και για τα δύο αυτά ζητήματα.

Σήμερα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επιτύχει, ευτυχώς, η εξωτερική πολιτική να μην αποτελεί σε γενικές γραμμές πεδίο σφοδρής κομματικής αντιπαράθεσης. Με τη συμβολή και των κομμάτων της αντιπολίτευσης, εύχομαι και ελπίζω ότι σε μια κρίσιμη συγκυρία, όπως αυτή την οποία διανύουμε, αυτό θα συνεχιστεί και ότι η οιονεί προεκλογική περίοδος δε θα θέσει σε δεύτερη μοίρα την ανάγκη διαφύλαξης της εθνικής ενότητας. Τολμώ να πω ότι, 100 χρόνια μετά, ο καλύτερος τρόπος να αποτίσουμε φόρο τιμής στη μνήμη των θυμάτων της Μικρασιατικής Καταστροφής, αλλά και όσων, ερχόμενων από την άλλη πλευρά του Αιγαίου, συνέβαλαν στην αναδημιουργία της χώρας, είναι ακριβώς η διαφύλαξη της εθνικής ενότητας στην οποία προαναφέρθηκα.

Ένα δεύτερο συμπέρασμα από τη Μικρασιατική Καταστροφή είναι, ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να ενεργεί ως αποκομμένη από τις παγκόσμιες εξελίξεις. Οφείλει να αντιλαμβάνεται τα μηνύματα των καιρών και, βασιζόμενη στις συμμαχίες της, να επιδιώκει το μέγιστο όφελος, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν. Μόνο με αυτόν τον τρόπο δύναται να έχει λόγο και ρόλο στις εξελίξεις στην περιοχή της.

Τέλος, η μετατροπή της επετείου της Μικρασιατικής Καταστροφής σε εορτή μίσους και πολεμικών ιαχών από την άλλη πλευρά του Αιγαίου, μόνο θλίψη προκαλεί. Η Ελλάδα, με όλες τις κατά καιρούς αστοχίες, κατάφερε να μετατρέψει τη Μικρασιατική Καταστροφή σε παράγοντα εθνικής δημιουργίας. Και κατάφερε σταδιακά, στο πέρασμα των ετών, να γίνει το μέλος μιας ισχυρής ευρωπαϊκής ομάδας κρατών, της σημερινής Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η Ελλάδα αναπτύχθηκε σε μια κοινωνία αξιών και αρχών, με πλήρη σεβασμό στο Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως του Διεθνούς Δικαίου.

Αλλά η σημερινή Τουρκία, όπως δυστυχώς αποδεικνύεται, ουδέν διδάχθηκε από την καταστροφή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την οποία παντελώς ανεδαφικά νοσταλγεί. Και τη χρησιμοποιεί ως αφορμή, για να αναβιώσει ένα εθνικιστικό πνεύμα, το οποίο αποτελεί σαφή πρόκληση, αλλά και απόδειξη ότι έχει το βλέμμα στραμμένο στο οθωμανικό παρελθόν και όχι σε ένα ευρωπαϊκό μέλλον, το οποίο, ευτυχώς, οραματίζεται ακόμα σημαντικό μέρος της κοινωνίας της.

© dimokratia.gr

Aπό το βήμα της ΔΕΘ, στο Βελλίδειο, που γέμισε το βράδυ της Τετάρτης 14/9 από στελέχη και φίλους του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, ο Νίκος Ανδρουλάκης δήλωσε από την αρχή της ομιλίας του ότι «η χώρα μπορεί να έχει εναλλακτική πρόταση εξουσίας! Και Αξιόπιστη και προοδευτική. Μια κυβέρνηση σοσιαλδημοκρατική» και τόνισε: ««Το δίλημμα των επόμενων εκλογών δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος» αλλά: Δημοκρατική Ανατροπή ή Ανοχή στον Καθεστωτισμό και την αδικία!».

Ο Νίκος Ανδρουλάκης κατέκρινε τόσο τον πρωθυπουργό όσο και τον Αλέξη Τσίπρα πώς «μοιάζουν πολύ στη θέση τους απέναντι στον ίδιο και το ΠΑΣΟΚ» και τους κατηγόρησε για κυνισμό κι έλλειψη ντροπής. «Μοιάζουν τόσο πολύ. Είναι ικανοί να πουν το ίδιο και το αντίθετο χωρίς ντροπή. Γιατί έχουν ένα κοινό πάθος. Το πάθος για την εξουσία. Τους ενώνει ο κυνισμός. Παρακολουθήσεις, εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης, κάλπικα δημοψηφίσματα».

Σύμφωνα με τον Νίκο Ανδρουλάκη «η χώρα πρέπει να αλλάξει σελίδα και αυτή είναι η ευθύνη της Δημοκρατικής Παράταξης. Έχουμε ευθύνη να αγκαλιάσουμε τις καθημερινές αγωνίες του Ελληνικού λαού. Να μετατρέψουμε την απελπισία που γεννά η αδικία, σε ελπίδα. Δε θα γίνουμε διαχειριστές της οργής. Έχουμε ευθύνη η χώρα να λειτουργεί ως κανονικό Ευρωπαϊκό κράτος».

Ο κ. Ανδρουλάκης καταχειροκροτήθηκε από τα εκατοντάδες στελέχη του ΠΑΣΟΚ όταν απάντησε στον πρωθυπουργό για όσα ανέφερε ότι συνιστά τερατογένεση τυχόν κυβερνητική συνεργασία των υπολοίπων κομμάτων χωρίς τη ΝΔ. Τόνισε συγκεκριμένα: «Έχετε ακούσει για την τερατογένεση της αποστασίας του ‘65; Θυμάστε το ‘89 και το ειδικό δικαστήριο; Την τερατογένεση του αντιμνημονιακού μετώπου εμπαιγμού που στήσατε μαζί με τον ΣΥΡΙΖΑ για να ξεπλυθούν οι ευθύνες της Νέας Δημοκρατίας; Όλα αυτά είχαν στόχο την παράταξη μας. Είναι χαραγμένα στο πολιτικό DNA μας. Καταβάλλετε αγωνιώδεις προσπάθειες για να αλλοιώσετε την ιστορία, αλλά υπάρχει ιστορική μνήμη. Εμείς δεν πρωταγωνιστήσαμε σε καμία τερατογένεση. Ήσασταν ο θύτης και ήμασταν το θύμα. Γι’ αυτό είμαστε η Δημοκρατική Παράταξη της χώρας. Δεν παίζουμε παιχνίδια με τους θεσμούς και το κράτος δικαίου».

Συνέχισε λέγοντας, ότι το σλόγκαν «Συνέπεια – Συνέχεια – Σταθερότητα», που διαφήμισε ο πρωθυπουργός από το βήμα της ΔΕΘ, στην πραγματικότητα σημαίνει «Ασυνέπεια – πισωγύρισμα – αστάθεια».

«Βιώνουμε την πλήρη αποκαθήλωση και ηθική απαξίωση του «επιτελικού» κράτους του κ. Μητσοτάκη. Ενός απόλυτα συγκεντρωτικού, κλειστού και αδιαφανούς συστήματος ελέγχου και νομής της εξουσίας στο Μέγαρο Μαξίμου. Το «όλα στο φως» του κ. Μητσοτάκη έχει μετατραπεί πλέον σε «όλα στο σκοτάδι», αναφερόμενος στην παρακολούθησή του από την ΕΥΠ κι εξήγησε ότι αν δεχόταν την πρόταση του κ. Μητσοτάκη θα παρανομούσε.

«Η παράταξη που θεμελίωσε τη δημοκρατία στον τόπο δε συναινεί, δε διαπραγματεύεται, δεν αποδέχεται το πισωγύρισμα σε σκοτεινές εποχές. Ο βασιλιάς είναι γυμνός. Και πάνω στην απελπισία του επιστρατεύει ψεκασμένα σενάρια περί συγκυβέρνησης κομμάτων προγραμματικά ετερόκλητων, για να ενισχύσει το δίλημμα «Μητσοτάκης η χάος»», υπογράμμισε ο κ. Ανδρουλάκης.

Ειδική αναφορά έκανε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ στην Τουρκία, όπου είπε ότι η Ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας είναι μια χίμαιρα, καλώντας την Ελληνική κυβέρνηση να συμβάλει πρωταγωνιστικά στη νέα αρχιτεκτονική σχέσεων Ευρώπης – Τουρκίας.

«Δεν μπορεί να λείπει το εμπάργκο όπλων. Δε νοείται οι ευρωπαϊκές χώρες, οι εταίροι μας, να συνεχίσουν να εξοπλίζουν την Τουρκία. Επίσης, μετά τις κυπριακές εκλογές, θα πρέπει να ξεκινήσει ο διάλογος για την επίλυση του κυπριακού στη βάση του διεθνούς δικαίου και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ο Ερντογάν δεν πρέπει να μείνει σε χλωρό κλαδί. Το διεθνές δίκαιο είναι το μεγάλο όπλο της Ελλάδας», τόνισε ο κ. Ανδρουλάκης.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής έθεσε συγκεκριμένους εθνικούς στόχους για τους οποίους περιέγραψε τους βασικούς άξονες του προγράμματος που θα παρουσιαστεί σύντομα κι αφορούν: ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, στο πεδίο της εργασίας πλήρη δικαιώματα και αξιοπρέπεια, κοινωνικό κράτος που θα αντιμετωπίσει το μεγαλύτερο εθνικό πρόβλημα, το Δημογραφικό.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης μίλησε για Δημόσιο, Κοινωνικό Ασφαλιστικό Σύστημα, που εγγυάται την αξιοπρέπεια για όλους τους πολίτες, με θεσμοθέτηση αξιοπρεπούς εγγυημένου εισοδήματος για τους χαμηλοσυνταξιούχους, με επαναφορά μιας νέας μορφής ΕΚΑΣ, στην ενίσχυση και ριζική αναμόρφωση του ΕΣΥ, για να ανταπεξέλθει στη νέα εποχή, για Δημόσια και Δωρεάν Παιδεία όπου διατύπωσε συγκεκριμένες προτάσεις.

Ειδική αναφορά έκανε σε ένα εντελώς διαφορετικό φορολογικό σύστημα, με το οποίο θα τελειώσει ο φορολογικός λαϊκισμός.

«Είναι ζητούμενο πια περισσότερο από ποτέ να χτίσουμε με τους δημοκρατικούς πολίτες, ένα άρρηκτο κοινωνικό μέτωπο νίκης και ριζικής αλλαγής. Για την αξιοπρέπεια και την προκοπή κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα. Η πατρίδα αξίζει περισσότερα. Μαζί μπορούμε και θα τα καταφέρουμε», κατέληξε ο κ. Ανδρουλάκης.

© ΑΠΕ-ΜΠΕ