Guy Ouellette: «Κατηγορήστε με ή ζητήστε συγνώμη!»
Martin C. Barry
Αν και έχει περάσει πολύς καιρός, από τότε που οι περισσότεροι στο Κεμπέκ άκουσαν ειδήσεις από το UPAC, ο Guy Ouellette – πρώην αστυνομικός του SQ και νυν βουλευτής της περιοχής Chomedey, το φέρνει στο προσκήνιο με ένα βιβλίο, καθώς και μια αγωγή που ξεκίνησε την ίδια ημέρα με την κυκλοφορία του.
ΜΙΑ ΕΠΙΠΟΝΗ ΔΟΥΛΕΙΑ «Σήμερα σηματοδοτεί το τέλος μιας σκληρής δουλειάς που ξεκίνησε πριν από 10 μήνες», δήλωσε ο Ouellette σε συνέντευξή του στα ΝΕΑ κατά τη διάρκεια εκδήλωσης για τα ΜΜΕ και κατόπιν πρόσκλησης που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στο συνεδριακό κέντρο Château Royal στην καρδιά της περιοχής που εκπροσωπεί. Ο Ouellette, ο οποίος πέρασε ένα σημαντικό μέρος των τριών δεκαετιών του στο SQ ερευνώντας τους Hell’s Angels και άλλες εγκληματικές συμμορίες μοτοσικλετών, λέει ότι το νέο του έργο 336 σελίδων «Qu’on accuse ou qu’on s’excuse: Les Dessous to mon arrestation illégale», θα μπορούσε τελικά να αποκαλύψει και να διαλύσει ότι απομένει από το UPAC. Ο πρόλογος του βιβλίου γράφτηκε από τον πρώην Πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, Ζακ Σανιόν, ο οποίος στο παρελθόν είχε υπερασπισθεί σθεναρά τον Ouellette.
ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ BEI Ο Ouellette είπε, ότι το βιβλίο επικεντρώνεται πρωτίστως σε γεγονότα, τα οποία ελπίζει ότι θα αξιοποιηθούν από το Bureau des enquêtes indépendantes (BEI), ένα σώμα του Κεμπέκ που εξετάζει την αστυνομία όταν κάνει λάθος, για να τους καθοδηγήσει στη διερεύνηση των συνθηκών που οδήγησαν στη σύλληψη του Ouellette από το UPAC τον Οκτώβριο του 2017 λόγω υποψίας ότι εμπλέκεται σε διαρροή πληροφοριών.
ΠΑΡΑ ΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ – Ο OUELLETTE ΔΕΝ ΚΑΤΗΓΟΡΗΘΗΚΕ ΠΟΤΕ Ο Ouellette εξελέγη για πρώτη φορά ως Φιλελεύθερος του Κεμπέκ το 2007 και σήμερα είναι ανεξάρτητο μέλος της Εθνικής Συνέλευσης. Εκδιώχθηκε από την ομάδα του Φιλελεύθερου Κόμματος του Κεμπέκ λίγο πριν από τις εκλογές του 2018, μετά από ειδήσεις που ανέφεραν ότι είχε διαρρεύσει πληροφορίες για τους Φιλελεύθερους στο CAQ, το οποίο κέρδισε τις εκλογές. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι ο Ouellette παρείχε πληροφορίες στο CAQ.
ΦΩΣ ΣΤΟ UPAC «Είναι επίσης διορατικότητα», πρόσθεσε ο Ouellette σχετικά με το βιβλίο, σημειώνοντας ότι το συμπέρασμά του εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το αν το UPAC έχει ακόμα λόγο ύπαρξης, εννέα χρόνια μετά τη δημιουργία του από την τότε φιλελεύθερη κυβέρνηση. Το άλλο ερώτημα που θέτει ο Ouellette, όπως προτείνεται στον κύριο τίτλο του βιβλίου, είναι αν θα λάβει επίσημη συγγνώμη από το σημερινό πρωθυπουργό της επαρχίας, François Legault. Όπως σημείωσε ο Ouellette, ο τίτλος, στην πραγματικότητα, αναφέρει λέξη προς λέξη τη φράση που χρησιμοποίησε ο Jacques Chagnon στην Εθνική Συνέλευση στις 31 Οκτωβρίου 2017, κατά τη διάρκεια απάντησης στη σύλληψη της Ouellette. Εκείνη την εποχή, ο Chagnon είπε: «Ένας βουλευτής υπέστη σοβαρό πλήγμα και η φήμη του έχει αμαυρωθεί. […] Μπορεί να κατηγορηθεί ή να ζητηθεί συγγνώμη». Οι παρατηρήσεις του Σανιόν, καθώς και η απόλυτη στήριξη που έλαβε ο Ouellette από τα μέλη όλων των κομμάτων στην Εθνοσυνέλευση, θεωρήθηκαν ως έντονη αντίδραση από τους εκλεγμένους εκπροσώπους της επαρχίας, σε αυτό που θεωρούσαν μια δυσοίωνη απειλή που έθεσε η αστυνομία έναντι των βουλευτών.
«ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ Η ΔΙΑΡΡΟΗ» Σχετικά με τη διαρροή UPAC, ο Ouellette υποστηρίζει κατηγορηματικά ότι δεν ήταν η πηγή. «Δεν είμαι η διαρροή που το UPAC έψαχνε», είπε. «Δεν έχω τίποτα να κατηγορήσω στον εαυτό μου». Επιπλέον, ο Ouellette ισχυρίζεται ότι επειδή το UPAC θέλει να διαφυλάξει την ταυτότητα της πραγματικής πηγής, αρνούνται, «αλλά ξέρουν», είπε, ενώ ισχυρίζεται επίσης, ότι ορισμένα μέσα ενημέρωσης γνωρίζουν καλά την ταυτότητα της πηγής. Επιπλέον, ο Ouellette επεσήμανε ότι το Φεβρουάριο του 2018, όταν κλήθηκε να καταθέσει κατά τη διάρκεια δικαστικής διαδικασίας στην Πόλη του Κεμπέκ για υπόθεση απάτης και κατάχρησης εξουσίας που εκκρεμούσε εναντίον της πρώην υπουργού των Φιλελευθέρων του Κεμπέκ, Nathalie Normandeau, ορκίστηκε ότι ούτε αυτός ήξερε, ούτε ήταν η πηγή της διαρροής. Σε μια πρόσθετη ανατροπή, η πρώτη ημερομηνία δικαστηρίου για τη μήνυση δυσφήμησης που ξεκίνησε ο Ouellette πριν από δύο χρόνια, σε συνδυασμό με τη σύλληψη UPAC, με το Γενικό Δικηγόρο του Κεμπέκ ως κατηγορούμενου, καθυστέρησε μέχρι την ίδια ημέρα της κυκλοφορίας του βιβλίου την περασμένη εβδομάδα.
The current issue of the Greek Canadian News “Ta NEA” volume 14-33 published September 11th 2020. Covering news from Greece, local news, politics, sports and other newsworthy events. (Click on the image to read the paper.)
Greek Canadian News: Ta NEA September 11th, 2020. Volume 14 Number 33
Αλεξάνδρα Μπαλτζή: Βραβεύτηκε σε Ελληνικό διαγωνισμό ζωγραφικής!
Την Άνοιξη, η εφημερίδα μας είχε δημοσιεύσει προς ενημέρωση του αναγνωστικού μας κοινού, το Διεθνή Παιδικό – Nεανικό Διαγωνισμό Ζωγραφικής για την Ομογένεια.
Το διαγωνισμό, διοργάνωσαν η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού του Υπουργείου Εξωτερικών (ΓΓΑΕ) και η Παιδική Πινακοθήκη Ελλάδας (ΠΠΕ), ως μια πρόσκληση προς τη νέα γενιά της ομογένειας όπου γης, έτσι ώστε να εκφράσουν τα συναισθήματα τους και να προβάλλουν μέσα από τις καλλιτεχνικές δημιουργίες τους ένα ευοίωνο και ειρηνικό μέλλον.
Ο διαγωνισμός διήρκησε από 10 Απριλίου έως 5 Ιουλίου 2020, κατά τη διάρκεια του οποίου συγκεντρώθηκαν 3.130 έργα από 30 διαφορετικές χώρες, με τη συμμετοχή εκατοντάδων εκπαιδευτικών οργανισμών, σχολείων, ομογενειακών κοινοτήτων και πολιτιστικών συλλόγων της ομογένειας.
Μια από τις βραβευθέντες ήταν και η δεκάχρονη μαθήτρια του Σχολείου Σωκράτης V στο Λαβάλ, Αλεξάνδρα Μπαλτζή.
Το διακριθέν έργο της μαζί με όλα τα υπόλοιπα διακριθέντα έργα του διαγωνισμού θα προβληθεί από το Υπουργείο Εξωτερικών και την Παιδική Πινακοθήκη Ελλάδας.
Μια συγκλονιστική αποκάλυψη έκανε η Τουρκάλα ιστορικός Ντιλέκ Γκιουβέν στο δημοσιογράφο Χραντ Ντινκ: «Ένα έτος πριν από τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου, φθάνει στο υπουργείο Εξωτερικών της Αγγλίας από το Αγγλικό Προξενείο της Αθήνας τηλεγράφημα το οποίο αναφέρει: «Οι σχέσεις Τουρκίας και Ελλάδας είναι άριστες. Εάν όμως γίνει κάτι στην οικία του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη, θαυμάσια μπορεί να γίνουν όλα άνω κάτω… Στη διοργάνωση των γεγονότων υπάρχει αγγλική προτροπή. Και τα γεγονότα βολεύουν τουs Άγγλους». Δημοσιεύουμε παρακάτω συνομιλία-συνέντευξη της Ντιλέκ Γκιουβέν με τον Τούρκο δημοσιογράφο (αρμενικής καταγωγής) Χραντ Ντινκ, Γενικό Διευθυντή Έκδοσης της εφημερίδας AGOS, που δολοφονήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 2007 από τους εθνικιστές**.
ΕΡΩΤΗΣΗ: ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΤΕ ΣΤΟ ΘΕΜΑ. Απάντηση: Ξεκίνησα από προσωπικό ενδιαφέρον και μόνο. Μου είχε μιλήσει για τα γεγονότα αυτά ο παππούς μου όταν ήμουν ακόμα παιδί. Μου είχαν φανεί φοβερά και τρομερά τα όσα μου είπε. Στη Γερμανία, ιδιαιτέρως στα χρόνια που φοιτούσα στο λύκειο, βρέθηκα σε μια κοινωνία που ενδιαφερόταν πολύ με το παρελθόν της. Η περίοδος του ναζισμού ήταν συνέχεια θέμα συζήτησης και κριτικής. Όταν επισκεπτόμουν την Τουρκία προσπαθούσα να βρω κάτι σχετικό με τα γεγονότα αυτά και μου φαινόταν πολύ περίεργο το ότι δεν υπήρχε τίποτα. Μετά από τη μεταπτυχιακή μου εργασία με θέμα «Ο Τουρκικός εθνικισμός την περίοδο της οργάνωσης Ένωση και Πρόοδος» προσανατολίστηκα στο θέμα αυτό, το οποίο δίχως αμφιβολία συνδέεται και είναι αποτέλεσμα της περιόδου εκείνης.
ΣΕ ΤΙ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ 6/7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΚΑΙ ΣΕ ΤΙ ΠΟΣΟΣΤΟ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΑΙΤΙΕΣ; -Δεν είναι σίγουρα λάθος να δεχθούμε πως τα γεγονότα εκείνα έχουν σχέση με το Κυπριακό. Βεβαίως έχουν μια μικρή σχέση μ’ αυτό, όμως το πραγματικό πρόβλημα ήταν η σχετική με τις μειονότητες πολιτική της Τουρκίας.
ΚΑΤΑ ΤΗ ΓΝΩΜΗ ΣΑΣ, ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ 6/7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΠΟΣΟ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ; -Κατά βάση υπάρχει μια κοινή παραδοχή σε όσους έζησαν τα γεγονότα ότι πρόκειται για όνειδος, «μαύρη κηλίδα» ή «κακές μέρες» τα χαρακτήριζαν. Βεβαίως υπάρχουν κι εκείνοι που λένε πως «κι οι Ρωμιοί στην Κύπρο έκαναν το και το», προσπαθώντας από κάπου να αντλήσουν κάποια δικαιολογία. Όμως η πλειοψηφία και κυρίως αυτοί με τους οποίους συζήτησα, μου άφησαν την εντύπωση πως τα βρίσκουν ντροπιαστικά. Δε μπορούσαν, λένε, να κοιτάξουν στα μάτια τους γείτονές τους. Σίγουρα όμως δεν υπάρχει καθόλου σκέψη να ιδωθούν υπό το πρίσμα που εγώ ανέφερα: Ως μια ενιαία γραμμή που ξεκινά από την εποχή του «Ένωση και Πρόοδος». Κατά τη γνώμη τους οι χρονιές του ‘50 είχαν τις δικές τους συνθήκες. Το ότι το Σεπτέμβριο θα κηρύσσονταν στρατιωτικός νόμος, φαινόταν από τον Ιούλιο. Πλειοψηφούν εκείνοι που θεωρούν υπεύθυνη για τα γεγονότα την κυβέρνηση του Δημοκρατικού Κόμματος. Κατά τη γνώμη τους, ο πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές είχε πρόθεση, αργά ή γρήγορα, να τα χρησιμοποιήσει για να βάλει περιορισμούς στην Αντιπολίτευση.
ΣΥΜΦΩΝΑ ΟΜΩΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ, ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ. -Ακριβώς. Ως κυρίως αίτιο φαίνεται το Κυπριακό, όμως στην πραγματικότητα είναι η περίοδος οικοδόμησης εθνικού κράτους. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από τους εκτοπισμούς πληθυσμών του 1915, το Φόρο Περιουσίας, τα γεγονότα της Θράκης. Όλα είναι και από μια περίοδος. Κατά τα Σεπτεμβριανά δε χτυπήθηκαν μόνο οι Ρωμιοί. Αν δούμε τους αριθμούς πρόκειται για 60% Ρωμιούς, 20% Αρμένιους, 12% Εβραίους. Το εκτός Ρωμιών ποσοστό δεν είναι τυχαίο. Στους καταλόγους που κρατούσαν υπήρχαν και τα Αρμενικά καταστήματα και οι Αρμενικές οικογένειες. Εάν περιορίσουμε την αιτία στο Κυπριακό, τι δουλειά είχαν οι Αρμένιοι στους καταλόγους;
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΕΙΤΑΙ «ΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ»; -Κατά τη διάρκεια των καταστροφών, σχεδόν σε κάθε μέρος, υπάρχει μια τριμελής καθοδηγητική ομάδα. Ο πρώτος δείχνει τα μέρη που θα καταστραφούν. Οι άνθρωποι αυτοί κρατούν καταλόγους με διευθύνσεις οικιών και καταστημάτων. Μια αποθήκη που δεν είχε καν αριθμό γραμμένο στον τοίχο βρέθηκε πανεύκολα και καταστράφηκε. Σύμφωνα με τα γαλλικά αρχεία, οι κατάλογοι αυτοί ετοιμάστηκαν από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με τη σκέψη «μπορεί οι μειονότητες να μας δημιουργήσουν πρόβλημα, ας υπάρχουν για καλό και για κακό…». Οι διευθύνσεις ζητήθηκαν από τους μουχτάρηδες. Ζητήθηκαν από τους νυχτοφύλακες (μπεχτσήδες) να σημειώσουν τα σπίτια των μη μουσουλμάνων. Για παράδειγμα, υπάρχει ένας γερμανοεβραίος, ο οποίος αργότερα ασπάσθηκε το Ισλάμ. Φυσικά δεν έχει καμία σχέση με το Κυπριακό, όμως έσπασαν κι αυτού το κατάστημα. Και φυσικά, όπως είναι γνωστό, υπάρχει μια «Έκθεση Μειονοτήτων» που συνέταξε το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα τη δεκαετία του ‘40. Σύμφωνα με αυτό «έχουμε συνάξει όλες τις μειονότητες στην Πόλη και είναι απαραίτητο, με κάποιο τρόπο, να μειώσουμε τον αριθμό τους». Κατά τη γνώμη μου η πραγματική αιτία των Σεπτεμβριανών δεν είναι το Κυπριακό αλλά το ότι οι μειονότητες είχαν συγκεντρωθεί στην Πόλη.
ΟΛΕΣ ΟΙ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΟ ΙΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ; -Όχι. Όταν ελέγξουμε τους αριθμούς διαπιστώνουμε ένα 60, 20 και 10%. Οι αναλογίες λίγο πολύ συμφωνούν με τις αναλογίες του πληθυσμού. Πάνω κάτω είναι και η αναλογία του φόβου που προκαλούν. Λέγεται λοιπόν: «οι Ρωμιοί, παρά τις προσπάθειες, δεν ενσωματώνονται και είναι πιθανόν να συνεργαστούν με την Ελλάδα. Τι να κάνουμε ώστε να μειωθεί ο αριθμός τους»; Με τους Αρμένιους είναι λίγο περισσότερο θετικοί. Αριθμητικά δεν είναι όσοι οι Ρωμιοί και δεν έχουν στενή σχέση με κάποιο κράτος. Πέραν τούτου, οι Αρμένιοι ζουν περισσότερο μαζί με Τούρκους, έχουν κάπως ενσωματωθεί.
ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΑΣ ΑΝΑΦΕΡΕΣΤΕ ΣΤΗ ΒΙΑΙΗ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ. ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΜΑΣ ΜΙΛΗΣΕΤΕ ΓΙ’ ΑΥΤΟ; -Σύμφωνα με τα αμερικανικά αρχεία, το 1930 υπάρχουν στην Ανατολία 10 χιλιάδες Αρμένιοι. Στην Πόλη άλλες 60 χιλιάδες.
ΑΥΤΟ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΥΣΤΑΘΕΙ. ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΛΟΖΑΝΗΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ 170 ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΑΡΜΕΝΙΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΚΑΙ 130 ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ. -Πιθανόν. Πάντως στα αρχεία υπάρχει ο αριθμός που σας είπα. Από αυτούς οι 6 χιλιάδες, στην περίοδο 1924 – 1930 φεύγουν για τη Συρία. Οι πρώτοι φεύγουν το 1929. Στα χωριά, κυρίως με τη χρησιμοποίηση πρακτόρων, καλλιεργείται η τάση του φευγιού. Οι διαδώσεις λένε: «Θα αγοραστούν σε λογικές τιμές τα σπίτια, τα τσιφλίκια, τα ζωντανά σας. Το καλύτερο για σας είναι να μεταναστεύσετε στη Συρία». Σε άλλα μέρη, για παράδειγμα στη Σεβάστεια, απαγορεύεται στους Αρμένιους να εγκαταλείψουν την πόλη. Για το λόγο αυτό, κυρίως όσοι ασχολούνται με το εμπόριο, εγκαταλείπουν τη Σεβάστεια. Υπάρχουν στα αμερικανικά αρχεία έγγραφα σύμφωνα με τα οποία ερωτούνται εάν διώχνονται διά της βίας. Υπάρχουν τέτοιες στενόχωρες καταστάσεις. Εκτός αυτού πιέζονται να μεταναστεύσουν από τα χωριά σε μεγαλύτερες πόλεις. Εκεί παρουσιάζεται το πρόβλημα της ανεργίας. Όσοι δε βρίσκουν δουλειά φεύγουν για τη Συρία.
ΟΙ ΠΙΕΣΕΙΣ ΑΥΤΕΣ ΜΕ ΠΟΙΑ ΜΕΘΟΔΟ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ; -Οι πράκτορες διαδίδουν το σύνθημα «καλύτερα να φύγετε». Στα χωριά εγκαθίστανται μετανάστες από τη Βουλγαρία. Όμως αυτό δεν αποδίδει, καθότι μετανάστες και Αρμένιοι δημιουργούν καλές σχέσεις. Τη χρονιά του 1934 υπάρχουν περιπτώσεις Αρμενίων που φορτώνονται στα τρένα διά της βίας και στέλνονται στην Πόλη. Σύμφωνα με τις εκθέσεις των Αμερικανών, η νέα πολιτική που ακολουθείται είναι ο εκφοβισμός και η προσπάθεια να εμφανιστούν οι μεταναστεύσεις ως οικειοθελείς. Εάν κοιτάξουμε τα γεγονότα της Θράκης με τους Εβραίους, υπάρχουν ομοιότητες. Πετροβολούνται οι κατοικίες με εντολή του Κράτους και παρουσιάζονται ωσάν να τα κάνουν οι πολίτες. Η αιτία που γίνεται αυτό την εποχή εκείνη, είναι ο φόβος ότι επίκειται ιταλική επίθεση. Στη μεθόριο υπάρχουν μειονότητες, θεωρούνται εν δυνάμει σύμμαχοι του εχθρού. Τα γεγονότα υπάρχουν μέχρις ότου ελαττωθεί ο αριθμός τους. Για να καταλάβετε, υπάρχει μια γενικότερη φοβία για τις μειονότητες. Κανονικά, με την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας, πρέπει οι φοβίες να μειώνονται, όμως αυτό δε συμβαίνει.
ΔΗΛΑΔΗ, ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΑΥΤΗ, ΚΑΜΙΑ ΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ! -Υπάρχει μια βελτίωση στην πολιτική αυτή τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ‘50 με τις κυβερνήσεις του Δημοκρατικού Κόμματος, όμως η αιτία είναι μάλλον το ότι την εποχή εκείνη το 1/3 των ψηφοφόρων στην Πόλη είναι μειονοτικοί. Με αυτών τους ψήφους ο Μεντερές κερδίζει εκεί τις εκλογές. Και φυσικά γεννάται ένα σοβαρό ερώτημα. Γιατί οι μειονότητες, οι οποίες θεώρησαν οργανωτή των γεγονότων το Δημοκρατικό Κόμμα, το ξαναψήφισαν; Στην πραγματικότητα υπήρχε αρχικά στους Ρωμιούς η σκέψη να μη συμμετάσχουν στις εκλογές. Πρυτάνευσε όμως μια δεύτερη σκέψη, από το φόβο ότι εάν επανέλθει το Λαϊκό Κόμμα θα τους τιμωρήσει. Το Λαϊκό Κόμμα το θεωρούσαν χειρότερο.
ΠΩΣ ΑΝΑΛΥΕΤΕ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ; -Μετά το 1955 δεν υπάρχει ομαδική φυγή, οι άνθρωποι δεν πρόλαβαν να συνέλθουν οικονομικά. Από την πλευρά των Ρωμιών, Πατριαρχείο και Ελληνικό Προξενείο συμβούλευαν την παραμονή και δημιουργούσαν γραφειοκρατικά εμπόδια σε όσους ήθελαν να φύγουν. Ήταν επιθυμητή η ύπαρξη εδώ μιας παροικίας δίπλα στο Πατριαρχείο. Το πρώτο αποτέλεσμα είναι αυτό. Το δεύτερο, είναι η ευκαιρία που άδραξε το Δημοκρατικό Κόμμα. Με την εκλογική νίκη του Μεντερές το 1950 ανήλθαν στην εξουσία διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Τη θέση των γραφειοκρατών, στρατιωτικών και μη, πήραν οι τσιφλικάδες της Ανατολίας. Στην αρχή η κατάσταση ήταν καλή, η οικονομία της χώρας εξελίχθηκε. Όμως, ειδικά το 1955, η οικονομία άρχισε να γίνεται προβληματική. Η αντιπολίτευση άρχισε να στριμώχνει τον Μεντερές. Για να ξαναπάρει λοιπόν τα ινία στο χέρι του, τα γεγονότα του Σεπτέμβρη του ‘55 αποτελούσαν ευκαιρία. Κατά τη διάρκεια της ισχύος του στρατιωτικού νόμου, απαγορεύθηκαν δυο πράγματα: ειδήσεις σχετικές με τα γεγονότα και ειδήσεις σχετικές με την οικονομία.
ΠΟΙΑ ΥΠΗΡΞΕ Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ; -Έπρεπε να δοθούν αμέσως αποζημιώσεις, όμως υπήρξε καθυστέρηση για δυο περίπου χρόνια. Αμέσως μετά το 1955 έγινε έρανος. Γενικότερα, οι τράπεζες έκαναν έκκληση για εράνους. Όμως, σύμφωνα με τα Γερμανικά αρχεία, για τον έρανο απευθύνονταν στους ξένους και τους μη μουσουλμάνους. Ακόμη γίνεται λόγος και για πιέσεις προς αυτούς. Στις συνεντεύξεις που είχα υπογραμμίστηκε ιδιαίτερα το σημείο ότι οι αποζημιώσεις ήταν ανεπαρκείς και συμβολικές και πραγματοποιούντο μόνο και μόνο για να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα θύματα αποζημιώνονται. Μετά το 1955 δημοσιεύονταν στις εφημερίδες αγγελίες που έλεγαν «Δε μιλάμε για τις ζημίες μας, στηρίζουμε τη χώρα μας». Τέτοιες εκστρατείες υπήρχαν και παρέμεναν άγνωστοι εκείνοι που έδιναν αυτές τις αγγελίες.
ΖΗΤΗΣΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΕΚΕΙΝΗ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Η ΤΟΥ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ, ΣΥΓΓΝΩΜΗ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ; -Όχι. Μόνο στη Βουλή έγιναν συζητήσεις. Εκφράζονταν λύπη, όμως αυτό δεν ωφελούσε σε τίποτα, καθώς όλοι γνώριζαν το διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οργανώθηκαν τα γεγονότα. Στη Βουλή υπήρχε Ρωμιός βουλευτής. Όταν πήρε το λόγο και άρχισε να λέει τι έκαναν στους γονείς του, τον κάθισαν κάτω όλοι μαζί. Ακόμη και όταν άρχισε η φυγή των μειονοτήτων, τα γεγονότα δεν αξιολογήθηκαν ως αίτιο της φυγής αυτής, ώστε να ζητηθεί συγγνώμη. Ισχυρίστηκαν ότι η μετανάστευση οφείλεται στο ότι οι οικονομικές συνθήκες στην Ελλάδα ήταν καλύτερες. Στις συνεντεύξεις που πραγματοποίησα, σχετικά με τις αποζημιώσεις, μου είπαν: «Ήταν ανεπαρκείς, όμως κατά κάποιο τρόπο μας ικανοποίησαν. Ψυχολογία του μειονοτικού βλέπετε. Τελικά, έστω και συμβολικά, κάτι μας είχε δώσει το κράτος. Όμως συγνώμη δε μας είπε».
ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΑΣ ΑΝΑΦΕΡΕΣΤΕ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ, ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΤΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΑΝ; -Μελετώντας τα γεγονότα βλέπουμε τις εξής πλευρές: Οι τοπικοί κυρίως παράγοντες του Δημοκρατικού Κόμματος, οι υπηρεσίες πληροφοριών των οποίων τα μέλη είναι κυρίως στρατιωτικοί και το σωματείο «Η Κύπρος είναι Τουρκική». Στο σωματείο αυτό, που ιδρύθηκε ένα χρόνο πριν τα γεγονότα, συναντώνται οι φοιτητικές οργανώσεις και τα συνδικάτα.
ΣΑΝ ΜΙΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΔΕΞΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΔΗΛΑΔΗ… -Δε θα έπρεπε να το δούμε έτσι, διότι την εποχή εκείνη τα συνδικάτα και οι φοιτητικές οργανώσεις είναι εθνικιστικά σωματεία και στο μονοπώλιο του κράτους. Το σωματείο «Η Κύπρος είναι Τουρκική» ιδρύεται ένα περίπου έτος νωρίτερα και παρουσιάζεται ως «ιδρυθέν από φοιτητές». Στην πραγματικότητα ιδρύεται κατ’ εντολή του Τουρκικού Προξενείου του Λονδίνου με το εξής σκεπτικό: «Πρέπει να στηρίξουμε την τουρκική πολιτική στο Κυπριακό διότι μέχρι στιγμής υπήρξε αδράνεια». Στο σωματείο εμφανίζονται ονόματα όπως των Χικμέτ Μπιλ, Ορχάν Μπιργκίτ, Χουσαμεντίν Τζάνοζτουρκ. Και ποιοι είναι αυτοί; Ο Χικμέτ Μπιλ δημοσιογραφεί στη Χουριέτ, αυτός υποδαυλίζει και το Κυπριακό και το φέρνει στο προσκήνιο. Ο Χουσαμεντίν Τζάνοζτουρκ είναι πρόεδρος των φοιτητικών συλλόγων. Ο Ορχάν Μπιργκίτ δημοσιογράφος του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Υπάρχει ακόμα και ο Κιαμίλ Ονάλ από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Πριν τα γεγονότα, ήταν ο υπεύθυνος για την παρακολούθηση Αρμενίων και Κούρδων στο Λίβανο και τη Συρία. Το σωματείο αυτό ιδρύει παντού υποκαταστήματα. Στο Μπαχτσελίεωλερ, στο Φατίχ. Πρόεδροι σ’ αυτά αναλαμβάνουν κυρίως οι τοπικοί παράγοντες του Δημοκρατικού Κόμματος, οι οποίοι είναι παράλληλα και μέλη φοιτητικών οργανώσεων ή συνδικάτων. Υπάρχει δηλαδή ένας οργασμός. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το ότι, εντός του Αυγούστου, το σωματείο «Η Κύπρος Είναι Τουρκική» ανοίγει ταυτόχρονα παραρτήματα σχεδόν παντού. Μια οργάνωση δηλαδή από πάνω προς τα κάτω. Εκείνο που εκπλήσσει είναι η μυστικότητα με την οποία εξελίσσονται τα πράγματα, δίχως κανείς να τα αντιληφθεί. Παρ’ όλα αυτά το πιθανότερο είναι οι επικεφαλής του Δημοκρατικού Κόμματος να μην είχαν ιδέα για την έκταση που θα δίδονταν στα γεγονότα. Δεν ήταν δυνατό να δώσουν άδεια, καθότι τις μέρες εκείνες υπήρχε στην Πόλη σε εξέλιξη μια σημαντική διεθνής συνάντηση. Δε νομίζω ότι μια κυβέρνηση θα τολμούσε κάτι τέτοιο. Όμως στη διοργάνωση υπάρχει δάκτυλος πολλών κέντρων. Κέντρα που επεξεργάζονταν την αποδυνάμωση της οικονομικής ισχύς των μειονοτήτων και την εκδίωξή τους. Τα κέντρα αυτά έδωσαν αυτή την έκταση.
ΟΙ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΑΝΤΙΛΗΦΘΗΚΑΝ ΜΗΠΩΣ ΤΟ ΤΙ ΤΙΣ ΠΕΡΙΜΕΝΕ; -Κατά την περίοδο εξελίξεων του Κυπριακού οι Ρωμιοί κατηγορούνται από την κοινή γνώμη. Όμως το ενδιαφέρον είναι ότι τα σχετικά δημοσιεύματα στις εφημερίδες εμφανίζονται 6-7 μήνες νωρίτερα. Για παράδειγμα ειδήσεις όπως: «Νεαρός Ρωμιός δάρθηκε από αγανακτισμένους Τούρκους επειδή φώναζε «Η Κύπρος είναι Ελληνική». Ή: «Αίσχος. Στα πλοία των νησιών μιλούν μεγαλόφωνα ρωμαίικα».
ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΔΗΛΑΔΗ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΠΩΣ ΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΗΘΟΣ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ; -Κατά τη διάρκεια των γεγονότων υπήρξαν Τούρκοι που προσπάθησαν να προστατέψουν τους Ρωμιούς, του Αρμένιους. Υπήρξαν όμως κι εκείνοι που τους κατέδωσαν. Θάνατοι και τραυματισμοί υπήρξαν ελάχιστοι. 300 – 600 τραυματίες. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι κυκλοφορούσαν κάποιοι με σάκα πρώτων βοηθειών. Πιθανόν να υπήρχε διαταγή «Χτυπήστε, καταστρέψτε, όμως μη σκοτώσετε». Έμπαιναν στα σπίτια κι έλεγαν σε ηλικιωμένους: «Μη φοβάστε, είστε ηλικιωμένοι, καθίστε. Εμείς θα σπάσουμε και θα φύγουμε». Παρόμοιες ομολογίες υπάρχουν πολλές, αναφέρονται στις συνεντεύξεις μου. Για το λόγο αυτό πιστεύουμε ότι υπάρχει τέτοια εντολή. Όμως βιασμοί υπάρχουν πολλοί. Οι γυναίκες δε θέλουν να μιλήσουν. Γίνεται λόγος για 10 έως 16 νεκρούς. Οι αριθμοί δε συμφωνούν.
ΠΩΣ ΞΕΚΙΝΟΥΝ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ; ΤΙ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ; -Στις 6 Σεπτεμβρίου, ειδικά στις περιοχές που πυκνοκατοικούνται από Ρωμιούς, εμφανίζονται ομάδες 20-30 ανδρών. Αυτό παρατηρείται σε πολλά μέρη. Πριν ακόμη κυκλοφορήσει η εφημερίδα, κυκλοφορεί η είδηση πως «Έβαλαν βόμβα στο σπίτι του Ατατούρκ». Οι φοιτητές αρχίζουν να βγάζουν εμπρηστικούς λόγους σε διάφορα μέρη, κυρίως στην πλατεία Ταξίμ. Ένας από αυτούς που πήρα συνέντευξη την εποχή εκείνη, ήταν 15 χρονών. Κάποιοι πήγαν και του είπαν, μου λέει ο ίδιος, «Τι λες; Δε σπάνουμε τούτα τα τζάμια;». Υπάρχει δηλαδή τέτοια προετοιμασία. Άνθρωποι που καθοδηγούν τις ομάδες υποδεικνύοντάς τους το τι πρέπει να κάνουν. Υπάρχουν οι μπροστάρηδες που κρατούν σημαίες και προτομές του Ατατούρκ και φωνάζουν τα συνθήματα και τους ακολουθεί το πλήθος που καταστρέφει. Σε συγκεκριμένα σημεία έχουν αφεθεί φορτηγά γεμάτα πέτρες. Οι σημαίες είναι όλες ολοκαίνουργιες, δεν τις έχουν φέρει από τα σπίτια τους. Τους τις ενεχυριάζουν στους δρόμους. Και η μεταφορά έχει προγραμματιστεί τέλεια. Μεταφέρθηκαν άνθρωποι από γειτονικές πόλεις, από εργοστάσια. Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο του Πασάμπαχτσε μεταφέρθηκαν για να συμμετάσχουν στα γεγονότα και επιστράφηκαν αργότερα πίσω στο εργοστάσιο. Υπάρχουν και αγριότητες. Ανοίγονται τάφοι και μαχαιρώνονται τα πτώματα, καίγονται τα οστά. Δεν εκδηλώνονται πολλές πυρκαγιές διότι υπάρχει σχετική εντολή που το απαγορεύει.
ΚΛΟΠΕΣ ΚΑΙ ΛΕΗΛΑΣΙΕΣ; -Είναι ενδιαφέρον ότι στο ξεκίνημα έγιναν προσπάθειες να αποφευχθούν. Οι καθοδηγητές έλεγαν «μη τυχόν και κλέψετε». Όσοι έπαιρναν το πλοίο για απέναντι περνούσαν από έλεγχο και εάν έβρισκαν επάνω τους λάφυρα τους έστελναν στο τμήμα. Αυτό γίνεται ώστε να φανεί πως δε σκοπεύουν σε λεηλασίες, αλλά σε καταστροφές. Όμως μετά από κάποια στιγμή χάνουν τον έλεγχο. Τα ινία ξεφεύγουν. Αυτό που εμένα με εκπλήττει είναι ότι δεν πρόκειται για λαϊκή εξέγερση, εκτελούνται εντολές. Δεν είναι γεγονότα αυθόρμητα, ελέγχονται εκ του σύνεγγυς, όπως αναφέρουν και τα γαλλικά αρχεία. Συμμετέχουν 100 χιλιάδες άνθρωποι. Μεγάλος αριθμός.
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΕΙΣ; -Παράλληλα εκδηλώνονται γεγονότα και στη Σμύρνη. Όχι πάντως σ’ αυτή την έκταση. Λόγω ΝΑΤΟ υπάρχουν Έλληνες αξιωματικοί. Εκεί συμβαίνουν. Στην Άγκυρα υπάρχει μόνο πορεία. Ο νομάρχης Άγκυρας που βρίσκεται συμπτωματικά στην Πόλη, βλέπει την κατάσταση και δίνει εντολή για κήρυξη στρατιωτικού νόμου. Σε άλλες πόλεις δεν υπάρχουν γεγονότα. Την επομένη λαμβάνονται μέτρα σε κάποιες πόλεις της Ανατολίας. Ορισμένοι μη μουσουλμάνοι τοποθετούνται σε ξενοδοχεία. Μια έκρηξη γίνεται σ’ έναν κήπο στο Ισκέντερουν. Στην Πόλη μετά τα μεσάνυχτα αναλαμβάνει ο στρατός. Κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος και τα γεγονότα καταλαγιάζουν. Την επομένη υπάρχει μια αυθόρμητη κινητοποίηση, όμως σε επίπεδο ατόμων. Η αστυνομία επεμβαίνει.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΥΛΙΚΗ ΖΗΜΙΑ; -Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Γερμανικού Προξενείου, 54 εκ. δολάρια. Οι αποζημιώσεις που δόθηκαν δεν ξεπέρασαν τα 20 εκ…
ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΑΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΑΣ. ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΔΩΣΕΤΕ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ; -Όταν το 1950 ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας είπε ότι «δεν υπάρχει για μας θέμα Κύπρου» δεν είχε αρέσει στους Άγγλους, διότι την εποχή εκείνη η Κύπρος ήταν αποικία τους. Όλος ο κόσμος ήταν ενάντιος στην κυβέρνηση της Αγγλίας, κι αυτή μεταξύ 1950 και 1955 είχε στηρίξει την πολιτική της, στο πως θα κατόρθωνε να τραβήξει την Τουρκία μέσα στο πρόβλημα και να την καταστήσει συνομιλητή της Ελλάδας. Αυτό ήταν το σχέδιό της. Τον Αύγουστο του 1955 αποφασίστηκε η διάσκεψη του Λονδίνου. Όταν μελετήσουμε τα απομνημονεύματα των πολιτικών της Αγγλίας συναντούμε την εξής λεπτομέρεια: «Εμείς ως Αγγλία δεν επιθυμούσαμε καθόλου συμφωνία. Σημαντικό για μας ήταν όχι να αποτελέσουμε μέρος του προβλήματος, αλλά να καταστήσουμε αντιμαχόμενες πλευρές την Τουρκία και την Ελλάδα». Υπάρχουν στο αγγλικό αρχείο έγγραφα στα οποία τίθεται το ερώτημα, πόσο ωφέλιμο θα ήταν για την Αγγλία εάν υπήρχε στην Πόλη κάποιος ξεσηκωμός εναντίον των Ρωμιών. Να αναφέρω και το πλέον συνταρακτικό. Ένα έτος πριν από τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου, φθάνει στο υπουργείο Εξωτερικών της Αγγλίας από το Αγγλικό Προξενείο της Αθήνας, τηλεγράφημα το οποίο αναφέρει: «Οι σχέσεις Τουρκίας και Ελλάδας είναι άριστες. Εάν όμως γίνει κάτι στην οικία του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη, θαυμάσια μπορεί να γίνουν όλα άνω κάτω». Ενδιαφέρον δεν είναι; Υπάρχει τέτοιο έγγραφο. Στη διοργάνωση των γεγονότων υπάρχει αγγλική προτροπή. Και τα γεγονότα βολεύουν του Άγγλους. Στα γεγονότα αυτά, για τις επιθέσεις στους Αρμένιους και τους Εβραίους, αναφέρεται μόνον πως «Τούρκοι και Έλληνες αρπάχτηκαν για το Κυπριακό». Πέραν τούτου, η Ελλάδα είχε σκοπό να φέρει τον Οκτώβριο το θέμα στον ΟΗΕ. Αυτό σήμαινε ότι το θέμα πλέον θα συζητιόταν ενώπιον της παγκόσμιας κοινής γνώμης. Και βεβαίως η Αμερική είχε σκοπό να υποστηρίξει την Ελλάδα. Μετά όμως από αυτά τα γεγονότα στέλνει μήνυμα στις δυο χώρες και τις προειδοποιεί ότι δε θα υποστηρίξει προσφυγή στον ΟΗΕ. Οι δυο χώρες γίνονται αποδέκτες του σκληρού αυτού μηνύματος, διότι είναι νέα μέλη του ΝΑΤΟ. Το μήνυμα που θέλει να δώσει η Αμερική είναι «συνέλθετε». Η άλλη επιδίωξη της Αγγλίας ήταν ακριβώς αυτή: Να παρασύρει την Αμερική στο πλευρό της. Διότι μέχρι τότε οι ΗΠΑ υποστήριζαν την Ελλάδα.
ΩΡΑΙΑ. ΠΩΣ ΟΜΩΣ ΑΞΙΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ; -Πέντε χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν, οι περισσότεροι τυχαία. Ποτέ δε δικάστηκαν πραγματικά οι υπαίτιοι. Ο πραγματικός στόχος στις δίκες στο νησί της Πλάτης ήταν η δημιουργία μιας ακόμη κατηγορίας εναντίον του Δημοκρατικού Κόμματος. Στόχος στη δίκη του 1960 ήταν μια επιπλέον κατηγορία. Ο συνήγορος του Μεντερές ζήτησε επανειλημμένα να κληθούν να καταθέσουν τα μέλη των μυστικών υπηρεσιών. Η απάντηση ήταν «οι μυστικές υπηρεσίες αθωώθηκαν ήδη στη δίκη του 1956». Επειδή ο Μεντερές και άλλα μέλη του Δημοκρατικού Κόμματος δικάστηκαν στο νησί της Πλάτης για τα γεγονότα αυτά, υπάρχει η εντύπωση πως «μ’ αυτά τελειώσαμε». Λάθος, κατά τη γνώμη μου. Στήθηκαν στην Τουρκία δυο δικαστήρια σχετικά με αυτά. Όμως πρέπει να δούμε και το τι έκαναν. Όταν εξετάσουμε το δικαστήριο του 1956 φθάνουμε στο εξής αποτέλεσμα: «Φταίει το σωματείο <Η Κύπρος είναι Τουρκική> όμως κι αυτοί παρασύρθηκαν από τη Ρωμαίικη προβοκάτσια, στην πραγματικότητα αθώοι δηλαδή». Και γι αυτόν ακριβώς το λόγο, με την απόφαση του 1957, όλοι αθωώνονται.
ΜΑΣ ΜΙΛΑΤΕ ΛΙΓΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΦΑΧΡΙ ΤΣΟΚΕΡ; -Μετά τα γεγονότα κηρύσσεται αμέσως στρατιωτικός νόμος και στήνονται τα δικαστήρια. Ο Φαχρί Τσοκέρ είναι ο δικαστής του 2ου Δικαστηρίου Μπέγιογλου. Τα έγγραφα φθάνουν στα χέρια του από την ΗΕΑ (Υπηρεσίες Εθνικής Ασφαλείας). Αποδεικτικά έγγραφα, κατηγορητήρια, κατάλογος συλληφθέντων, τα ονόματα των ιδιοκτητών των καταστημάτων που καταστράφηκαν. Και περίπου 200 φωτογραφίες που υπάρχουν στο φάκελο, τραβηγμένες από την ΗΕΑ και τους ξένους δημοσιογράφους. Πιθανότατα τις τράβηξε Γερμανός δημοσιογράφος, διότι υπάρχουν σημειώσεις σ’ αυτή τη γλώσσα. Για παράδειγμα λέει: «Λίγα χρόνια νωρίτερα οι γυναίκες κυκλοφορούσαν σκεπασμένες. Τώρα μεταξύ αυτών που λεηλατούν τα καταστήματα υπάρχουν και γυναίκες». Ο συνταξιούχος στρατηγός Φαχρί Τσοκέρ, ίσως επειδή τον ενοχλούσε η συνείδησή του, άφησε το φάκελο αυτό στο Ίδρυμα Ιστορίας. Ζήτησε να αξιοποιηθεί μετά το θάνατό του. Οι φωτογραφίες είναι ανέκδοτες και απαθανατίζουν τη στιγμή των γεγονότων. Να δώσω ένα παράδειγμα που δείχνει ότι τα δικαστήρια ήταν υπό χειραγώγηση. Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που εστάλησαν από το Πρώτο Πολιτικό Τμήμα της Διευθύνσεως της Αστυνομίας, όμως δεν επιτρέπουν στο δικαστή Φαχρί Τσοκέρ να τα χρησιμοποιήσει. Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα γεγονότα διοργανώνονται από το σωματείο «Η Κύπρος είναι Τουρκική», τις μυστικές υπηρεσίες και τα φοιτητικά σωματεία. Ο λόγος που δεν επιτρέπουν τη χρησιμοποίησή τους είναι ότι δεν υπάρχει τίποτε εναντίον των κομμουνιστών. Λένε πως «δεν αναφέρονται καθόλου οι τακτικές της κομιντέρν και η Κύπρος». Η ΗΕΑ ετοιμάζει έκθεση με νέα αποδεικτικά στοιχεία. Στη δεύτερη αυτή έκθεση λέει τα εξής: «Τα γεγονότα τα δημιούργησαν οι κομμουνιστές και τα διοργάνωσε η Σοβιετική Ένωση».
*Η Ντιλέκ Γκιουβέν είναι τουρκικής καταγωγής και γεννήθηκε στη Γερμανία. Σπούδασε Πολιτική και Κοινωνική Ψυχολογία στο πανεπιστήμιο του Μπόχουμ και έκανε μεταπτυχιακή εργασία με θέμα «Ο Τουρκικός Εθνικισμός την περίοδο της οργάνωσης «Ένωσις και Πρόοδος». Το διδακτορικό της με θέμα «Τα γεγονότα της 6/7 Σεπτεμβρίου 1955, σε συνδυασμό με την ακολουθούμενη κατά την περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας Μειονοτική Πολιτική» έγινε δεκτό από το γερμανικό πανεπιστήμιο και αφού μεταφράστηκε στα τουρκικά εκδόθηκε πρόσφατα από το «Ίδρυμα Ιστορίας» της Τουρκίας.
**O Χραντ Ντινκ έπεσε νεκρός μετά από πυροβολισμούς, στις 19 Ιανουαρίου 2007, μπροστά στα γραφεία της εβδομαδιαίας εφημερίδας Agos στην Κωνσταντινούπολη, στην οποία εργαζόταν. Γύρω από το πτώμα του βρέθηκαν τέσσερις κάλυκες από σφαίρες, δύο εκ των οποίων τον βρήκαν στο κεφάλι. Η σορός του καλύφθηκε αμέσως από ένα άσπρο σεντόνι. Την επόμενη της δολοφονίας του, οι αρχές της Κωνσταντινούπολης μοίρασαν φωτογραφίες ενός άντρα που φερόταν ως ύποπτος για τη δολοφονία του. Όπως ανακοινώθηκε στη συνέχεια από τις αρχές, ο άντρας ονομαζόταν Ογκούν Σαμάρ και καταγόταν από την Τραπεζούντα. Η δολοφονία αποτελούσε μέρος της εφαρμογής σχεδιαζόμενου πραξικοπήματος από την παραστρατιωτική οργάνωση Εργκένεκον.
Πρόγραμμα δημοσιογραφίας και ραδιο-παραγωγής από μαθητές του Σωκράτη
(ΤΑ ΝΕΑ)_ Άρχισε πρόσφατα στο ραδιοσταθμό CFMB 1280 AM ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα μαθητικής ραδιο-παραγωγής. Πρόκειται για μία πρωτοβουλία του Μιχάλη Τελλίδη και του συνεργάτη του, Δημήτρη Ηλία. Οι μαθητές της 5ης δημοτικού του σχολείου «Σωκράτης» του παραρτήματος του Λαβάλ, υπό την επίβλεψη και το γενικό συντονισμό της εκπαιδευτικού Ελένης Δρακοπούλου, σχεδιάζουν και εκφωνούν ένα παιδικό ραδιοφωνικό πρόγραμμα, με συνεντεύξεις, βιβλιοπαρουσιάσεις, ανάγνωση ποιημάτων – γραμμένα από τα παιδιά – και διάφορα άλλα θέματα, που αφορούν το μαθητόκοσμο των ελληνικών μας σχολείων. Το πρόγραμμα στηρίζεται σε χορηγούς (μεταξύ αυτών και η εφημερίδα ΕΛΛΗΝΟΚΑΝΑΔΙΚΑ ΝΕΑ), ενώ έχει την πλήρη υποστήριξη της Ελληνικής Κοινότητας Μόντρεαλ και της Γενικής Διεύθυνσης των Σχολείων Σωκράτης. Σύντομα δε, θα ακούσουμε και παιδιά από τις Έκτες Δημοτικού, με την εκπαιδευτικό Χρυσούλα Πετιμεζά. Μέσω του προγράμματος, τα παιδιά μαθαίνουν την πειθαρχία, εφευρετικότητα και ευθύνη που έχει ένας παραγωγός, δημοσιογράφος και ραδιοσχολιαστής. Με αυτή την εκπομπή, έχουμε τη μοναδική ευκαιρία να ακούσουμε τη θαυμάσια δουλειά στα ελληνικά που γίνεται στα Σχολεία «Σωκράτης». Μην τη χάνετε λοιπόν, κάθε Σάββατο στο CFMB 1280 AM στις 1:15 μ.μ. 1-2-3- Σωκράτης… Σας ακούμε!
Δηλώνουμε σοκαρισμένοι, προσβεβλημένοι και κατάφωρα απογοητευμένοι, ακούγοντας τα πρόσφατα σχόλιά σας σχετικά με «επιστροφή παλαιών οικογενειών από τον τάφο» και τα λοιπά σχόλια που κάνατε στη συνέντευξη σας με τον Γιάννη Κόκκωνα το βράδυ της Κυριακής 30 Αυγούστου, όπου αναρωτηθήκατε «πού βρίσκονταν αυτές οι οικογένειες» και τί έχουν κάνει για την Ελληνική Κοινότητα Μείζονος Μόντρεαλ («ΕΚΜΜ») με τη μη συμμετοχή τους στις διάφορες επιτροπές της ΕΚΜΜ. Επιτρέψτε μας να σας υπενθυμίσουμε, κ. Παγώνη, τα παρακάτω ονόματα αντιπροσωπεύουν (κάποιες από) τις «παλαιές οικογένειες», όπως τις αποκαλέσατε, των οποίων οι πατέρες, οι μητέρες, οι αδερφές, αδερφοί και παππούδες, βοήθησαν να χτιστεί αυτή η Ελληνική Κοινότητα από την Αγία Τριάδα έως και τον Καθεδρικό Άγιο Γεώργιο, η βάση όλων όσων ακολούθησαν. Έδωσαν σε όλους εμάς την ευκαιρία να έχουμε μια πλούσια, περήφανη παροικία, ακόμη και μια Κοινότητα, της οποίας εσείς γίνατε Πρόεδρος. Πολλοί από αυτούς σας υποστήριξαν στις εκστρατείες σας στη διάρκεια των χρόνων για να γίνετε Πρόεδρος ή μέλος κάποιας ομάδας που επεδίωκε να ηγηθεί της Κοινότητας. Αποτελούμε κάποιες από τις οικογένειες, των οποίων τα μέλη ξόδεψαν τόσο χρόνο όσο και εσείς, διαθέτοντας εθελοντικά το χρόνο τους και τα χρήματά τους για να χτίσουν τα θεμέλια της Ελληνικής Κοινότητας της οποίας είμαστε όλοι μέλη. Όχι μόνο αντιπροσωπεύουμε 8 πρώην Προέδρους και Αντιπροέδρους αλλά και ιδρυτικά μέλη, μέλη Διοικητικών Συμβουλίων και διά βίου μέλη της ΕΚΜΜ, καθώς και ιδρυτικά μέλη, παρελθόντες και παρόντες Προέδρους και μέλη Διοικητικών Συμβουλίων διαφόρων άλλων οργανισμών που υπηρετούν την Κοινότητά μας και δεν τελούν υπό την αιγίδα της ΕΚΜΜ. Είμαστε όλοι περήφανοι Έλληνες Καναδοί και θα έπρεπε να ντρέπεστε για τον απαξιωτικό τρόπο και την ασέβεια με την οποία μας αντιμετωπίσατε. Το γεγονός ότι κάποια μέλη έχουν αποτραβηχτεί από την Κοινότητα τα τελευταία χρόνια για όποιους προσωπικούς λόγους και τώρα επιθυμούν να επανέλθουν και να αφιερώσουν το χρόνο και την ενέργειά τους στην Κοινότητά τους, θα έπρεπε να χαροποιεί και εσάς και τον τωρινό Πρόεδρο κ. Ανδρέα Κριλή. Το να τους απορρίπτετε και να τους χλευάζετε με προσβολές ότι «επέστρεψαν από τον τάφο» είναι αισχρό και ανάξιο. Θα έπρεπε, αντιθέτως, να αναρωτηθείτε, για ποιο λόγο τα μέλη αυτών των οικογενειών έμειναν μακριά τόσο καιρό και τώρα επανέρχονται για να βοηθήσουν. Κύριε Παγώνη, ποτέ δεν εγκαταλείψαμε αυτήν την Κοινότητα, απλώς παρακολουθούσαμε από απόσταση και ενίοτε δεν ήμασταν ευχαριστημένοι με αυτά που βλέπαμε ή νιώθαμε ότι δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή να υποστηρίξουμε κάποιο άτομο ή ομάδα ή να διαθέσουμε εθελοντικά το χρόνο μας ή να εκφράσουμε τις σκέψεις μας για να υποστηρίξουμε ένα όραμα το οποίο δεν ενστερνιζόμασταν. Ωστόσο, με τον τρόπο μας, εξακολουθούμε να δίνουμε χρήματα για τη λειτουργία των σχολείων, τα πανηγύρια, τις εκκλησίες, για διαφήμιση ή άλλες εκκλήσεις της Κοινότητας, καθώς παραμένουμε από τους πρώτους από τους οποίους θα ζητηθεί να συνδράμουν. Παρέχουμε, επίσης, χρόνο και χρήματα σε άλλους οργανισμούς, που δεν τελούν υπό την αιγίδα της ΕΚΜΜ. Μας παρουσιάστηκε πρόσφατα ένα νέο όραμα, για το πως θα πρέπει να λειτουργεί η Ελληνική Κοινότητα Μείζονος Μόντρεαλ και το οποίο θα φέρει την Κοινότητα, την οποία οι οικογένειές μας βοήθησαν να ιδρυθεί το 1922, στον 21ο αιώνα. Είμαστε ευτυχείς, που ο Χρήστος Σύρρος επέλεξε να διαθέσει εθελοντικά το χρόνο του για την Ελληνική Κοινότητα Μείζονος Μόντρεαλ, την Κοινότητα που τον βοήθησε να ξεκινήσει την πολιτική του καριέρα και στην οποία είναι πάντοτε ευγνώμων. Μετά από απουσία πολλών ετών, όπου αντιπροσώπευσε την Κυβέρνηση του Κεμπέκ στο Βέλγιο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Αγγλία, ο κος Σύρρος αποφάσισε να διαθέσει εθελοντικά το χρόνο του για να υπηρετήσει την ΕΚΜΜ. Έχει συγκεντρώσει μια ομάδα υποστηρικτών που έχουν όλοι αποφασίσει ότι ήρθε τώρα η στιγμή να δώσουν κι αυτοί κάτι πίσω στην Ελληνική Κοινότητα Μείζονος Μόντρεαλ. Γι αυτούς τους λόγους, κ. Παγώνη και κ. Κριλή, υποστηρίζουμε τις προσπάθειες του Χρήστου Σύρρου και της Φιλικής Εταιρείας. Δεν επιθυμούν να διαμελίσουν την Κοινότητα, όπως λανθασμένα δηλώνετε, αλλά επιθυμούν να συνεργαστούν με το παρόν Διοικητικό Συμβούλιο, με διαφάνεια και καθαρότητα, για να βελτιώσουν αυτό που έχει δημιουργηθεί και επιτευχθεί και να φέρουν την ΕΚΜΜ στον 21ο αιώνα. Είναι λυπηρό να βλέπουμε αυτή τη σοβαρή προσφορά να απορρίπτεται με τέτοιο ολέθριο τρόπο.
Β. Μακεδονία: Εξασφάλισε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή η κυβέρνηση του Ζάεφ
Ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή της Βόρειας Μακεδονίας έλαβε λίγο πριν από τα μεσάνυχτα της Κυριακής 30/8 η φιλοδυτική κυβέρνηση του Ζόραν Ζάεφ, μετά τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στη χώρα της Βαλκανικής την 15η Ιουλίου. Υπέρ της κυβέρνησης του Ζάεφ ψήφισαν 62 βουλευτές (από τους 120 που αριθμεί το νομοθετικό σώμα της χώρας), ενώ 51 βουλευτές ψήφισαν κατά. Η κυβέρνηση του Ζόραν Ζάεφ υπερψηφίστηκε από τους βουλευτές του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDSM) του οποίου ηγείται ο ίδιος και από τους βουλευτές του μεγαλύτερου αλβανικού κόμματος, του DUI του Αλί Αχμέτι, καθώς και από ένα βουλευτή που εξέλεξε το μικρό Δημοκρατικό Κόμμα Αλβανών (DPA). Τα συγκεκριμένα τρία κόμματα συμμετείχαν και στην προηγούμενη κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας. Εναντίον της κυβέρνησης του Ζ. Ζάεφ ψήφισαν οι παρόντες βουλευτές του δεξιού εθνικιστικού κόμματος VMRO-DPMNE, καθώς και εκείνοι της αντιπολιτευόμενης Συμμαχίας για τους Αλβανούς και του λαϊκίστικου κόμματος Levica («Αριστερά»). Υπουργός Εξωτερικών στη νέα κυβέρνηση ανέλαβε ο μέχρι χθες αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, αρμόδιος για ευρωπαϊκές υποθέσεις, Μπούγιαρ Οσμάνι (προέρχεται από το DUI), τη θέση του οποίου στη νέα κυβέρνηση καταλαμβάνει ο μέχρι χθες υπουργός Εξωτερικών, Νίκολα Ντιμιτρόφ. Το νέο κυβερνητικό σχήμα αποτελείται από 19 υπουργούς, 7 λιγότερους σε σχέση με την απερχόμενη κυβέρνηση. Ο Ζόραν Ζάεφ κατά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησής του, ανέφερε ότι προτεραιότητες της θα αποτελέσουν η καταπολέμηση της διαφθοράς και η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που κρίνονται απαραίτητες για την προώθηση της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας, καθώς και η αντιμετώπιση της υγειονομικής και οικονομικής κρίσης που προκαλεί η πανδημία του κορωνοϊού. Ακόμη, ο ίδιος ανέφερε ότι η νέα κυβέρνηση θα σεβαστεί και θα υλοποιήσει πλήρως τις τρεις συμφωνίες-κλειδιά για τη χώρα: Τη Συμφωνία των Πρεσπών, τη Συμφωνία της Βόρειας Μακεδονίας με τη Βουλγαρία για Σχέσεις Καλής Γειτονίας και Συνεργασίας, καθώς και την ειρηνευτική Συμφωνία της Οχρίδας. Στις εκλογές της 15ης Ιουλίου, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDSM) του Ζόραν Ζάεφ ήρθε πρώτο, καταλαμβάνοντας 46 έδρες στη νέα Βουλή. Δεύτερο ήρθε το VMRO-DPMNE του Χρίστιαν Μίτσκοσκι (44 έδρες), τρίτο το αλβανικό κόμμα DUI του Αλί Αχμέτι (15 έδρες), τέταρτη η αντιπολιτευόμενη Συμμαχία για τους Αλβανούς (12 έδρες), πέμπτο το κόμμα Levica (2 έδρες) και έκτο το Δημοκρατικό Κόμμα Αλβανών (1 έδρα).
Το Δημοκρατικό Κόμμα πρέπει να καταδικάσει απερίφραστα τις ταραχές στην Αμερική
Τελικά συνέβη στην Αμερική. Έχουμε φονικές μάχες στους δρόμους ανάμεσα στις δύο φυλές της πολωμένης πολιτικής μας. Και η αλήθεια είναι πως ακόμη και λίγα λεπτά χάους και βίας μπορεί να περιέχουν άφθονα πολύπλοκα γεγονότα, κίνητρα και δυναμικές. Πρέπει όμως να αντισταθούμε στον πειρασμό να χαρακτηρίζουμε τη μια πλευρά αλάνθαστη και την άλλη πηγή όλων των κακών.
Γράφει ο Andrew Sullivan* Υποστηρίζω πως πρέπει να ερευνούμε τις αμαρτίες του παρελθόντος, και ιδιαίτερα την κληρονομιά της δουλείας και των φυλετικών διακρίσεων. Με την έννοια αυτή, συμφωνώ με τα κίνητρα όσων διαδηλώνουν με σύνθημα «Black Lives Matter». Από την άλλη πλευρά, όμως, διαφωνώ με την επιμονή τους να απορρίπτουν την πρόοδο που έχει γίνει και να αποκαλούν την πιο ανεκτική χώρα του πλανήτη μια μορφή «λευκής κυριαρχίας». Κουράστηκα να ακούω την Κάμαλα Χάρις, την υποψήφια του Δημοκρατικού Κόμματος για την αντιπροεδρία, να λέει πως «η ζωή ενός μαύρου στην Αμερική δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ ως απολύτως ανθρώπινη». Αυτό για το οποίο είμαι βέβαιος είναι ότι οι λεηλασίες και η ανομία είναι απαράδεκτες. Και αν ένα κόμμα εκπροσωπεί όλα όσα πιστεύω αλλά δεν υποστηρίζει την ανάγκη τήρησης του νόμου και της τάξης, θα ψηφίσω το κόμμα που το κάνει. Με αυτή την έννοια, είμαι ένας μονοθεματικός ψηφοφόρος, γιατί χωρίς νόμο και τάξη δεν υπάρχει χώρος για άλλα ζητήματα. Η αταξία φέρνει κι άλλη αταξία. Και αν δεν υπερασπιστούν οι φιλελεύθεροι την τάξη, θα το κάνουν οι φασίστες. Στο συνέδριο των Δημοκρατικών, δεν άκουσα σχεδόν τίποτα για την ανάγκη τερματισμού της ανομίας. Όταν όμως ένα πολιτικό κόμμα αγκαλιάζει τόσο πολύ μια νέα και ισχυρή ιδεολογία, ώστε δε μπορεί να μιλήσει για τη βία όταν τη βλέπει, τότε οδεύει κατευθείαν προς μια μεγάλη παγίδα. Όταν διανοούμενοι και δημοσιογράφοι ανταγωνίζονται για το ποιος θα φωνάξει πιο δυνατά ότι η Αμερική είναι εγγενώς κακή, τότε οι περισσότεροι καθημερινοί άνθρωποι απομακρύνονται. «Πώς ζητά το Δημοκρατικό Κόμμα να ηγηθεί της χώρας μας όταν δαπανά τόσο χρόνο για να τη διχάζει;» αναρωτήθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ στην ομιλία του στο συνέδριο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ήταν μια εύκολη βολή, πράγματι. Στη σημερινή συγκυρία, όμως, έπεσε διάνα. Το βασικό θέμα του συνεδρίου ήταν να θυμίσει στους πολίτες αυτό που αποτελούσε κάποτε το αμερικανικό αφήγημα. Την ίδια στιγμή, η Κενόσα καιγόταν, στη Μινεάπολη μια αυτοκτονία είχε οδηγήσει σε λεηλασίες και στην Ουάσιγκτον διαδηλωτές ζητούσαν από τους περαστικούς να υψώσουν τη γροθιά σε ένδειξη συμπαράστασης. Αυτοί οι φανατικοί αποτελούν σήμερα τη βιτρίνα των Δημοκρατικών. Και οι φιλελεύθεροι, από το επιτελείο του Μπάιντεν μέχρι τους New York Times, φοβούνται να τους καταδικάσουν. Θυμάστε τη στιγμή αυτού του καλοκαιριού που οι New York Times υπέκυψαν στον ακτιβισμό του προσωπικού τους και απέλυσαν τον Τζέιμς Μπένετ; Δεν είναι τυχαίο ότι η πέτρα του σκανδάλου ήταν ένα άρθρο που υποστήριζε ότι αν δε μπορεί η Νέα Υόρκη να σταματήσει τις λεηλασίες, πρέπει να το κάνει ο στρατός. Ο ίδιος ο πρόεδρος, βέβαια, γνωρίζει ότι το χάος βοηθά πάντα τους αυταρχικούς ηγέτες και απολαμβάνει να επιτίθεται στους Δημοκρατικούς δημάρχους και κυβερνήτες επειδή το ανέχονται. Έχει επίσης στείλει μηνύματα στην αστυνομία ότι υποστηρίζει την κακοποίηση των υπόπτων και αδιαφορεί για την απειλή του λευκού εθνικισμού στις τάξεις της αστυνομίας. Οι σημερινές εικόνες στην Αμερική θυμίζουν σε ένα βαθμό τη Βαϊμάρη. Το κέντρο έχει καταρρεύσει. Ένοπλες συμμορίες της άκρας Δεξιάς και της άκρας Αριστεράς πολεμούν στους δρόμους. Το σενάριο είναι γνωστό αν διδασκόμαστε κάτι από την ιστορία. Μια οικονομική κρίση που οδηγεί σε μαζική ανεργία, οι ψυχολογικές επιπτώσεις ενός μακροχρόνιου εγκλεισμού, η αδυναμία των φιλελεύθερων να υπερασπιστούν τις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας και η ανικανότητα των συντηρητικών να πάρουν τις αποστάσεις τους από τους δημαγωγούς. Αυτό που θέλει ο περισσότερος κόσμος σε ένα τέτοιο είδος αστάθειας, είναι μια φυσιογνωμία που θα βγει μπροστά και θα την τερματίσει. Ο Τραμπ είναι κάποιος που ευχαρίστως θα περιφρονούσε κάθε δημοκρατικό κανόνα για να το κάνει. Και η Αριστερά μοιάζει να τον παρακαλεί να το κάνει, προκειμένου να δικαιωθεί. Έχουμε μπροστά μας κρίσιμες εκλογές. Αν ο Τραμπ ηττηθεί με μικρή διαφορά, δε θα το παραδεχθεί ποτέ, και αν αναγκαστεί να το κάνει θα εξαπολύσει εκστρατεία απονομιμοποίησης του νικητή. Ο Μπάιντεν είναι αδύναμος και έχει παραδοθεί στην άκρα Αριστερά. Nαι, έχει καταδικάσει τις ταραχές, αλλά με αστερίσκους. Οι αστερίσκοι αυτοί πρέπει να φύγουν. Όσο πιο γρήγορα, τόσο καλύτερα.
Ο μεγαλύτερος κατά κεφαλήν αγοραστής στον κόσμο είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς έχει προβεί σε παραγγελίες-«μαμούθ», με αποτέλεσμα να αναλογούν πέντε εμβόλια σε κάθε βρετανό πολίτη!
Αυξάνονται οι ταχύτητες στο… ράλι προ παραγγελιών που διεξάγεται από τις εύρωστες χώρες ώστε να προμηθευτούν, το συντομότερο δυνατόν, το πολυπόθητο εμβόλιο έναντι του ιού SARS-CoV-2. Μάλιστα, έπειτα από τις σχετικές συμφωνίες που έχουν «κλειδώσει» 2 δισεκατομμύρια δόσεις, οι επιστήμονες ανησυχούν ότι οι προμήθειες για το επόμενο έτος ήδη… στερεύουν, ακολουθώντας το άνισο μοντέλο της πανδημίας του 2009.
Γράφει η Μάρθα Καϊτανίδη
Η Ελλάδα, υπό την «ομπρέλα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει ήδη δεσμεύσει 3 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου της Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, που βρίσκεται στην πλέον κρίσιμη κλινική φάση ΙΙΙ. Εφόσον τα αποτελέσματα είναι θετικά – αφενός για την ασφάλεια και αφετέρου για την αποτελεσματικότητά του – και συνεπακόλουθα λάβει τη σχετική άδεια κυκλοφορίας, οι πολυπόθητες αμπούλες θα περάσουν τα σύνορά μας τμηματικά, αρχής γενομένης (σύμφωνα με τους πιο αισιόδοξους υπολογισμούς) από τον ερχόμενο Δεκέμβριο, με τις παραλαβές να ολοκληρώνονται τον Ιούνιο του 2021. Ωστόσο, σε έναν κόσμο ανισοτήτων, δεν υπάρχουν εξαιρέσεις ούτε στο νευραλγικό τομέα της δημόσιας υγείας, καθώς παράλληλα διεξάγεται μια «σύγκρουση γιγάντων». Έως τα μέσα Αυγούστου οι ΗΠΑ είχαν εξασφαλίσει 800 εκατομμύρια δόσεις από τουλάχιστον έξι εμβόλια που βρίσκονται στη φάση προχωρημένων μελετών και αξιολόγησης, συνεχίζοντας τις διερευνητικές διαδικασίες, ώστε να δεσμεύσουν 1 δισεκατομμύριο εμβόλια επιπλέον. Εντούτοις και προς το παρόν, ο μεγαλύτερος κατά κεφαλήν αγοραστής στον κόσμο είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς έχει προβεί σε παραγγελίες-«μαμούθ», με αποτέλεσμα να αναλογούν πέντε εμβόλια σε κάθε βρετανό πολίτη! Τρίτη στην… κούρσα είναι η ΕΕ, καθώς η Επιτροπή υπέγραψε συμβόλαιο με την AstraZeneca (βιομηχανικό εταίρο της Οξφόρδης) για την αγορά 300 εκατομμυρίων δόσεων για λογαριασμό των κρατών-μελών της ΕΕ, με τη δυνατότητα να αγοράσει 100 εκατομμύρια πρόσθετες δόσεις.
ΠΟΛΕΜΟΣ Ενόσω όμως τα κράτη συνεχίζουν τις διερευνητικές ή κλείνουν συμφωνίες κεκλεισμένων των θυρών, οι επιστήμονες εκφράζουν έντονη ανησυχία, καθώς στον πόλεμο αυτόν που έχει ξεσπάσει ο νικητής δεν είναι απαραίτητα και ο κερδισμένος. «Δεν πρόκειται να ξεφορτωθούμε την πανδημία μέχρι να εκριζώσουμε τον ιό παντού» δηλώνει στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Nature» o Mark Feinberg, επικεφαλής της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για το Εμβόλιο του AIDS με έδρα τη Νέα Υόρκη. Κάνοντας ένα… flash back στο 2009 διαπιστώνει κανείς ότι στην πράξη η Ιστορία επαναλαμβάνεται. Τότε μία «χούφτα» πλούσιων χωρών εξασφάλισε τη μερίδα του λέοντος στην πίτα των αντιγριπικών εμβολίων, θυμάται ο Richard Hatchett, επικεφαλής του Συνασπισμού Καινοτομίας και Προετοιμασίας κατά των Επιδημιών (CEPI – Coalition for Epidemic Preparedness Innovations). Και μπορεί, παρά τον κόκκινο συναγερμό που σήμανε τότε, να αποδείχθηκε ότι η πανδημία της γρίπης ήταν σαφώς ηπιότερη από αυτήν που προκαλεί σήμερα ο SARS-CoV-2, όμως «εάν τα εμβόλια έναντι της νόσου COVID-19 δεν κατανεμηθούν σωστά, όπως στο πρόσφατο παρελθόν, η πανδημία θα διαρκέσει στο χρόνο, περισσότεροι άνθρωποι θα πεθάνουν και η αναστάτωση που θα προκληθεί θα είναι μεγαλύτερη από ό,τι πρέπει» προειδοποιεί ο ίδιος μιλώντας στο «Nature».
ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ Ωστόσο, εκτός από την παραγωγική ικανότητα των εταιρειών που καινοτομούν στον κρίσιμο τομέα των εμβολίων – η φαρμακευτική βιομηχανία εκτιμά ότι η δυνατότητα παράδοσης έως το τέλος του έτους θα είναι περί τα 10 δισεκατομμύρια δόσεις, ενώ ανεξάρτητες έρευνες (της Airfinity και CEPI) κάνουν λόγο για 2-3 δισεκατομμύρια δόσεις – παράγοντα «Χ» αποτελεί (και) η δοσολογία που θα κριθεί αποτελεσματική ανά εμβόλιο. Για παράδειγμα, πολλά από τα εμβόλια που πιθανόν να κόψουν την κορδέλα στον… αγώνα των κλινικών μελετών και της αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων αυτών της Moderna, της Pfizer και της Novanax, αναμένεται να χορηγούνται σε δύο δόσεις. Αντίθετα, η Johnson & Johnson δοκιμάζει εμβόλιο μιας δόσης, ενώ η Οξφόρδη μελετά σχήματα μιας και δύο δόσεων. Εν τω μεταξύ, προβληματισμό προκαλούν οι πληροφορίες που μετέδωσαν οι «Financial Times» – που βασίζονται σε πηγές και σε ένα εσωτερικό έγγραφο που διάβασαν – ότι στις Βρυξέλλες οι φαρμακευτικές εταιρείες συσπειρώνονται με στόχο να εξασφαλίζουν νομική προστασία, έναντι του κινδύνου αγωγών από χρήστες των εμβολίων κορωνοϊού στην περίπτωση που προκύψουν παρενέργειες. Υπό τις εξελίξεις αυτές το άρθρο του H. Holden Thorp, διευθυντή Εκδόσεων στα «Science Journals», που δημοσιεύθηκε στις 13 Αυγούστου 2020 με τίτλο «Η επικίνδυνη βιασύνη για εμβόλια», στο οποίο συστήνει την αποφυγή αδικαιολόγητης επιτάχυνσης στην παραγωγή του εμβολίου κατά του κορωνοϊού, είναι ιδιαίτερα επίκαιρο.
Πώς επηρεάζεται η έκβαση του κορωνοϊού ανάλογα με το φύλο
Είναι πλέον σαφές, ότι η COVID-19 σχετίζεται σημαντικά με την απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι του νέου κορωνοϊού SARS-CoV-2. Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί ότι η ηλικία αλλά και το φύλο (άντρες ή γυναίκες) επηρεάζουν την κλινική πορεία και τη βαρύτητα της νόσου. Οι άντρες-ασθενείς με COVID-19 φάνηκαν από την αρχή της πανδημίας να είναι πιο ευαίσθητοι και σε παγκόσμιο επίπεδο οι περισσότεροι θάνατοι από COVID-19 αφορούν άντρες-ασθενείς. Μάλιστα, μετά από στατιστική ανάλυση μεγάλου αριθμού περιστατικών, διαπιστώθηκε τόσο σε χώρες της Ευρώπης (Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία, Ελβετία) όσο και σε μη Ευρωπαϊκές χώρες (Κίνα, Καναδά, Β. Κορέα), ότι όχι μόνο οι καταγεγραμμένοι θάνατοι από COVID-19 είναι συχνότεροι (κατά 1,5 φορά) στους άνδρες, αλλά οι άνδρες-ασθενείς που χρειάστηκαν διασωλήνωση, ήταν 3-4 φορές περισσότεροι από τις γυναίκες- ασθενείς, και οι άνδρες-ασθενείς που χρειάστηκε να νοσηλευτούν ήταν επίσης κατά 50% περισσότεροι από τις γυναίκες. Είναι επίσης γνωστό, ότι η ευαισθησία ανδρών και γυναικών και σε άλλες λοιμώξεις είναι διαφορετική. Για παράδειγμα, η λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Α και η φυματίωση είναι συχνότερες στους άνδρες, ενώ άνδρες μολυσμένοι από τον ιό της ηπατίτιδας C ή από τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV) έχουν σταθερά υψηλότερα ιϊκά φορτία. Αντίθετα, το ανοσοποιητικό σύστημα των γυναικών απαντά ισχυρότερα στα εμβόλια και αδρανοποιεί ικανοποιητικότερα πολλούς λοιμογόνους παράγοντες. Στα δεδομένα αυτά βασίστηκε η πρόσφατη δημοσίευση στο έγκριτο περιοδικό Nature της ομάδας του Takahashi και συνεργατών από το Πανεπιστήμιο Yale των ΗΠΑ, η οποία μελέτησε τις διαφορές της ανοσολογικής απόκρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών έναντι στο νέο κορωνοϊό. Τα κύρια σημεία και τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής συνοψίζονται από τους Καθηγητές του ΕΚΠΑ, Ουρανία Τσιτσιλώνη, Ευάγγελο Τέρπο και Θάνο Δημόπουλο (Πρύτανη ΕΚΠΑ). Πιο αναλυτικά, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Yale κατέγραψαν τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών με COVID-19 ως προς το ιϊκό φορτίο, την παραγωγή ειδικών για τον SARS-CoV-2 αντισωμάτων, τις παραγόμενες από τον οργανισμό κυτταροκίνες (διαλυτές πρωτεΐνες που ρυθμίζουν την ανοσολογική απόκριση) και το φαινότυπο των ανοσοκυττάρων (την παρουσία δηλαδή ειδικών δεικτών σε αυτά) στο αίμα ασθενών με COVID-19. Στη μελέτη συμμετείχαν 98 ασθενείς, 47 άνδρες και 51 γυναίκες, με επιβεβαιωμένη (με μοριακό έλεγχο) λοίμωξη από τον SARS-CoV-2, που είχαν εκδηλώσει μέσης βαρύτητας νόσο και δεν είχαν λάβει θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα. Οι ερευνητές μέτρησαν τα επίπεδα αντισωμάτων (IgG και IgM) έναντι του SARS-CoV-2 και 71 διαφορετικών κυτταροκινών στο πλάσμα των ασθενών, και παράλληλα ανέλυσαν λεπτομερώς τα κύτταρα του αίματός τους με πολυχρωματική κυτταρομετρία ροής για την παρουσία 40 διαφορετικών επιφανειακών και ενδοκυτταρικών δεικτών. Εκτός από το φύλο, συνεκτίμησαν την ηλικία, το δείκτη μάζας-σώματος, τη θεραπευτική αγωγή που έλαβαν οι ασθενείς και τη βαρύτητα της νόσου, ενώ στην ανάλυση συμπεριελήφθη και ο χρόνος, δηλ. οι ημέρες από την εμφάνιση συμπτωμάτων και/ή εισαγωγής σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Ως προς το ιϊκό φορτίο, τα επίπεδα μεταξύ ανδρών και γυναικών με COVID-19 στην αρχή της νόσου ήταν παρόμοια. Αντίστοιχα παρόμοια μεταξύ των δύο φύλων ήταν και τα επίπεδα παραγωγής αντισωμάτων, τόσο στην αρχή αλλά και κατά την πορεία της νόσου. Από τις μελετηθείσες κυτταροκίνες, οι σχετιζόμενες με τη φλεγμονή ιντερλευκίνη-8 (IL-8) και IL-18 ήταν αυξημένες στην αρχή και η χημειοκίνη CCL5 αυξήθηκε σταδιακά κατά την πορεία της νόσου, κυρίως στους άνδρες και λιγότερο στις γυναίκες-ασθενείς. Τα αυξημένα επίπεδα αυτών των κυτταροκινών που σχετίζονται με τη φλεγμονή, είχαν αντίκτυπο και στον αριθμό συγκεκριμένων πληθυσμών από κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι ερευνητές κατέγραψαν διαφορές στα ποσοστά των μονοκυττάρων, δηλαδή κυττάρων της φυσικής ανοσίας με κύριους ρόλους να φαγοκυτταρώνουν και να καταστρέφουν τα παθογόνα που μολύνουν τον οργανισμό και να ενεργοποιούν τα λεμφοκύτταρα. Ενώ ο αριθμός των κλασικών μονοκυττάρων (που χαρακτηρίζονται από την παρουσία του δείκτη CD14 και την απουσία του CD16, είναι δηλαδή CD14+CD16-) ήταν παρόμοια μεταξύ ανδρών και γυναικών-ασθενών, τα ενδιάμεσα μονοκύτταρα (CD14+CD16+) ήταν αυξημένα στις γυναίκες. Αντίθετα, αυτά που ονομάζουμε «μη κλασικά» μονοκύτταρα (CD14-CD16+) ήταν πολύ υψηλότερα στους άνδρες με COVID-19. Ως προς τα λεμφοκύτταρα, ενώ στην αρχή της COVID-19 δεν παρατηρήθηκαν διαφορές μεταξύ των δύο φύλων, κατά την πορεία της νόσου οι άντρες-ασθενείς εμφάνισαν πολύ χαμηλότερα επίπεδα Τ λεμφοκυττάρων σε σχέση με τις γυναίκες. Οι γυναίκες-ασθενείς είχαν περισσότερα καλά διαφοροποιημένα και ενεργοποιημένα κυτταροτοξικά T λεμφοκύτταρα, τα οποία παρήγαγαν αρκετή ιντερφερόνη-γ όπως και παράγοντες που ενεργοποιούν άλλα κυτταροτοξικά κύτταρα (πχ. IL-15 που ενεργοποιεί τα φυσικά φονικά κύτταρα, M-CSF που ενεργοποιεί τα μακροφάγα). Αντίθετα, οι άνδρες-ασθενείς με COVID-19 εμφάνισαν χαμηλότερη ενεργοποίηση των κυτταροτοξικών Τ λεμφοκυττάρων τους και χαμηλότερη παραγωγή ιντερφερόνης-γ, στοιχεία τα οποία σε συσχέτιση με την αυξημένη ηλικία και τον υψηλότερο δείκτη μάζας-σώματος, αποτέλεσαν παράγοντες δυσμενέστερης πρόγνωσης. Συνδυάζοντας τα παραπάνω δεδομένα, φαίνεται ότι η συνολική απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος στις γυναίκες-ασθενείς με COVID-19 είναι πολύ διαφορετική από αυτή των ανδρών. Στις γυναίκες, ακόμα και προχωρημένης ηλικίας, τα χαμηλά επίπεδα παραγόμενων κυτταροκινών που σχετίζονται με τη φλεγμονή (των IL-8, IL-18 και κυρίως της CCL5) επιδρούν στα μονοκύτταρά τους σταματώντας τη μετάβασή τους προς ενδιάμεσα μονοκύτταρα, χωρίς να επηρεάζεται η λειτουργικότητα και ο αριθμός των Τ λεμφοκυττάρων. Στους άνδρες αντίθετα, τα υψηλά επίπεδα κυτταροκινών που σχετίζονται με τη φλεγμονή (IL-8, IL-18, CCL5) επιδρούν στα μονοκύτταρά τους μετατρέποντάς τα σε «μη κλασικά» (άρα και μη λειτουργικά), και συγχρόνως επιδρούν στα Τ λεμφοκύτταρά τους οδηγώντας σε μείωση του αριθμού τους. Το αποτέλεσμα είναι χαμηλή απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος, μειωμένη δυνατότητα περιορισμού της λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό, εντονότερη φλεγμονή και τελικά, δυσμενέστερη έκβαση της COVID-19 στους άνδρες-ασθενείς. Τα ευρήματα αυτά δίνουν για πρώτη φορά μια πιθανή εξήγηση, για τις παρατηρούμενες φυλετικές διαφορές ως προς την ευαισθησία και την πρόγνωση της COVID-19. Προτείνουν επίσης, ότι λόγω των ανοσολογικών διαφορών, η θεραπευτική προσέγγιση ανδρών και γυναικών με COVID-19 μάλλον θα πρέπει να είναι και αυτή διαφορετική.
