Η κυβέρνηση του Κεμπέκ όρισε την Αν-Μαρί Μπουαβέρ ως ανεξάρτητη παρατηρήτρια στη διερεύνηση των σοβαρών καταγγελιών για ρατσιστική και διακριτική συμπεριφορά αστυνομικών του SPVM στο Αστυνομικό Τμήμα 39, στο Montreal North.
Η απόφαση ανακοινώθηκε από τον υπουργό Δημόσιας Ασφάλειας, Ίαν Λαφρενιέρ, μετά την αποκάλυψη ότι 16 αστυνομικοί της υπηρεσίας βρίσκονται στο επίκεντρο ποινικών και πειθαρχικών ερευνών. Σύμφωνα με τον υπουργό, η αποστολή της κ. Μπουαβέρ είναι να διασφαλίσει ότι οι έρευνες της Αστυνομίας του Μόντρεαλ θα διεξαχθούν με ακεραιότητα, αμεροληψία και πλήρη διαφάνεια.
Η ανεξάρτητη παρατηρήτρια θα πρέπει να υποβάλει έκθεση με τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της, ενώ, εάν διαπιστώσει οποιαδήποτε παρατυπία ή έλλειψη συνεργασίας από το SPVM, οφείλει να ενημερώσει αμέσως τον υπουργό. Ο κ. Λαφρενιέρ ανέφερε επίσης ότι συμφωνεί με τη δήμαρχο του Μόντρεαλ, πως τα συμπεράσματα πρέπει να παρουσιαστούν και στην Επιτροπή Δημόσιας Ασφάλειας της πόλης.
Η υπόθεση αφορά ομάδα αστυνομικών που υπηρετούσε στο Τμήμα 39, στην περιοχή του Montreal North. Η διοίκηση του SPVM ανακοίνωσε ότι η συγκεκριμένη ομάδα διαλύθηκε, ενώ δύο αστυνομικοί τέθηκαν σε αναστολή καθηκόντων. Οι υπόλοιποι 14 μετακινήθηκαν ή επανατοποθετήθηκαν σε θέσεις, χωρίς άμεση επαφή με το κοινό, όσο συνεχίζεται η έρευνα. Σύμφωνα με ανώτερα στελέχη της αστυνομίας, η υπόθεση περιλαμβάνει τόσο πιθανές ποινικές παραβάσεις όσο και ζητήματα πειθαρχικής φύσης. Η εσωτερική διερεύνηση ξεκίνησε το Μάρτιο, όταν έφτασαν στις αρχές πρώτες πληροφορίες για ανησυχητική συμπεριφορά, και κλιμακώθηκε, όταν προέκυψαν πιο συγκεκριμένα στοιχεία.
Οι καταγγελίες έχουν προκαλέσει ιδιαίτερη αναστάτωση, επειδή αφορούν φερόμενες επαναλαμβανόμενες πράξεις διακριτικής μεταχείρισης κατά πολιτών που σταματήθηκαν από αστυνομικούς εν ώρα υπηρεσίας. Δημοσιεύματα τοπικών μέσων ανέφεραν επίσης τον εξαιρετικά σοβαρό ισχυρισμό ότι αστυνομικοί φέρονται να έκοβαν τούφες μαλλιών από φυλετικοποιημένα άτομα και να τις κρατούσαν ως «τρόπαια». Ο ισχυρισμός αυτός τελεί υπό διερεύνηση και δεν έχει ακόμη κριθεί από δικαστική αρχή.
Η υπόθεση έρχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη σχέση ανάμεσα στην αστυνομία και τους κατοίκους του Montreal North, μιας πολυπολιτισμικής συνοικίας, όπου το ζήτημα της φυλετικής στοχοποίησης έχει απασχολήσει επανειλημμένα το δημόσιο διάλογο. Για πολλούς κατοίκους και κοινοτικές οργανώσεις, οι νέες καταγγελίες δεν αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ως ένδειξη βαθύτερου προβλήματος εμπιστοσύνης. Το Montreal North κουβαλά ήδη βαρύ ιστορικό έντασης στις σχέσεις αστυνομίας και νεολαίας, γεγονός που καθιστά την παρούσα υπόθεση ακόμη πιο ευαίσθητη.
Η δήμαρχος του Μόντρεαλ, Σοράγια Μαρτίνες Φεράδα, ζήτησε μορατόριουμ στους τυχαίους αστυνομικούς ελέγχους, υποστηρίζοντας ότι η εμπιστοσύνη του κοινού έχει πληγεί σοβαρά. Η θέση της ενισχύει τις πιέσεις προς την επαρχιακή κυβέρνηση να προχωρήσει πέρα από την εσωτερική διερεύνηση του SPVM και να εξετάσει πιο ανεξάρτητους μηχανισμούς λογοδοσίας.
Την ίδια στιγμή, ο αρχηγός της αστυνομίας του Μόντρεαλ, Φαντί Νταγκέρ, αναμένεται να ενημερώσει τα αρμόδια δημοτικά όργανα για την πορεία της υπόθεσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η διοίκηση της αστυνομίας καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να ερευνήσει τον εαυτό της με αξιοπιστία.
Η παρουσία ανεξάρτητης παρατηρήτριας δεν αντικαθιστά την ποινική διαδικασία, ούτε προκαταλαμβάνει το αποτέλεσμά της. Στέλνει όμως πολιτικό μήνυμα ότι η υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλό εσωτερικό ζήτημα. Σε μια πόλη που προβάλλει την πολυμορφία ως δύναμη, η λογοδοσία της αστυνομίας αποτελεί προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής, ιδίως για κοινότητες που ζητούν σεβασμό, ασφάλεια και ίση μεταχείριση από τις αρχές.
Παράλληλα, οργανώσεις δικαιωμάτων και φορείς της κοινωνίας των πολιτών ζητούν δημόσια έρευνα, υποστηρίζοντας ότι μόνο μια ανοικτή και ανεξάρτητη διαδικασία μπορεί να απαντήσει στα ερωτήματα που έχουν προκύψει. Ο κ. Λαφρενιέρ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο δημόσιας έρευνας, μετά την ολοκλήρωση της ποινικής διαδικασίας, δηλώνοντας ότι στόχος είναι να χυθεί άπλετο φως στα γεγονότα.
Η επόμενη φάση θα είναι κρίσιμη. Από τη μία πλευρά, οι έρευνες πρέπει να προστατεύσουν το τεκμήριο αθωότητας των εμπλεκομένων αστυνομικών. Από την άλλη, η σοβαρότητα των καταγγελιών απαιτεί πλήρη διαφάνεια, ουσιαστική λογοδοσία και σαφείς απαντήσεις προς τους πολίτες. Για το Montreal North, αλλά και για ολόκληρη την πόλη, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην τύχη 16 αστυνομικών. Αγγίζει τον πυρήνα της εμπιστοσύνης μεταξύ δημόσιων θεσμών και κοινωνίας.
