Παρά την ακρίβεια, την αβεβαιότητα και την πίεση που εξακολουθεί να δέχεται ο οικογενειακός προϋπολογισμός, οι Καναδοί καταναλωτές δεν έχουν σταματήσει να ξοδεύουν. Τα νεότερα στοιχεία για τις λιανικές πωλήσεις δείχνουν ότι η κατανάλωση παραμένει ζωντανή, αλλά κάτω από την επιφάνεια η εικόνα είναι πιο σύνθετη: οι πολίτες πληρώνουν περισσότερα, αγοράζουν πιο επιλεκτικά και περιορίζουν δαπάνες που δε θεωρούν απολύτως απαραίτητες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Statistics Canada που δημοσιεύθηκαν στις 19 Ιουνίου, οι λιανικές πωλήσεις στον Καναδά αυξήθηκαν κατά 0,5% τον Απρίλιο, φθάνοντας τα 73 δισεκατομμύρια δολάρια. Η αύξηση αυτή, αν και θετική, ήταν ελαφρώς χαμηλότερη από την αρχική εκτίμηση για άνοδο 0,6%. Παράλληλα, η υπηρεσία εκτίμησε προκαταρκτικά ότι οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά ακόμη 1% το Μάιο, στοιχείο που δείχνει ότι η καταναλωτική δραστηριότητα παρέμεινε ανθεκτική και την άνοιξη.
Ωστόσο, η αύξηση των πωλήσεων δε σημαίνει απαραίτητα ότι οι Καναδοί αγοράζουν πολύ περισσότερα προϊόντα. Σε όρους όγκου, δηλαδή αφαιρώντας την επίδραση των τιμών, οι λιανικές πωλήσεις παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες τον Απρίλιο. Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο της έκθεσης. Δείχνει ότι μεγάλο μέρος της αύξησης προέρχεται από υψηλότερες τιμές και όχι από πραγματική αύξηση της κατανάλωσης.
Η μεγαλύτερη ώθηση ήρθε από τα πρατήρια καυσίμων και τους πωλητές καυσίμων, όπου οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 5,1% σε μηνιαία βάση. Η άνοδος αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, παρότι υπήρξε και μικρή αύξηση στον πραγματικό όγκο πωλήσεων. Με απλά λόγια, οι οδηγοί δε γέμισαν απαραίτητα πολύ περισσότερο τα ρεζερβουάρ τους· πλήρωσαν όμως ακριβότερα για τα καύσιμα που χρειάζονταν.
Αντίθετα, οι λεγόμενες βασικές λιανικές πωλήσεις, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν τα αυτοκίνητα και τα καύσιμα, μειώθηκαν κατά 0,7% τον Απρίλιο. Ήταν η δεύτερη συνεχόμενη μηνιαία πτώση, γεγονός που φανερώνει ότι οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές σε άλλες κατηγορίες. Η μείωση ήταν ιδιαίτερα εμφανής στα καταστήματα τροφίμων και ποτών, όπου οι πωλήσεις υποχώρησαν κατά 2%, καθώς και στα γενικά εμπορικά καταστήματα, όπου καταγράφηκε πτώση 1,7%.
Αυτή η εικόνα δε σημαίνει ότι οι Καναδοί σταμάτησαν να ψωνίζουν. Σημαίνει όμως ότι αλλάζουν προτεραιότητες. Όταν τα καύσιμα, τα τρόφιμα και οι βασικές υπηρεσίες απορροφούν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος, μένει λιγότερος χώρος για αγορές που μπορούν να αναβληθούν. Η αγορά ενός επίπλου, μιας ηλεκτρονικής συσκευής ή ενός ταξιδιού, μπορεί να περιμένει. Η βενζίνη για τη δουλειά και τα τρόφιμα για την οικογένεια, όχι.
Η ΘΕΤΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ
Υπήρξαν πάντως και τομείς που κινήθηκαν θετικά. Οι πωλήσεις οχημάτων και ανταλλακτικών αυξήθηκαν κατά 1,7%, με τα καινούργια αυτοκίνητα να στηρίζουν την κατηγορία. Σύμφωνα με την TD Economics, οι πωλήσεις νέων αυτοκινήτων αυξήθηκαν για τέταρτο συνεχόμενο μήνα. Αυτό δείχνει ότι ένα μέρος των νοικοκυριών εξακολουθεί να προχωρά σε μεγάλες αγορές, είτε επειδή έχει την οικονομική δυνατότητα, είτε επειδή δεν μπορεί πλέον να αναβάλει την αντικατάσταση οχήματος.
Παράλληλα, οι πωλήσεις σε καταστήματα υλικών οικοδομής και εξοπλισμού κήπου αυξήθηκαν κατά 3,3%, στοιχείο που μπορεί να συνδέεται με την εποχική άνοδο των εργασιών στο σπίτι κατά την άνοιξη. Αντίθετα, οι ηλεκτρονικές λιανικές πωλήσεις μειώθηκαν κατά 1,2% τον Απρίλιο, ένδειξη ότι ακόμη και το διαδικτυακό εμπόριο δεν είναι πλήρως προστατευμένο από τη συγκράτηση των καταναλωτών.
Η Bank of Canada είχε ήδη επισημάνει, στην τελευταία έρευνά της για τις προσδοκίες των καταναλωτών, ότι τα νοικοκυριά παραμένουν προσεκτικά. Οι Καναδοί εξακολουθούν να ανησυχούν για τις υψηλές τιμές, την οικονομική αβεβαιότητα και την κατάσταση της αγοράς εργασίας. Παρότι τα σχέδια δαπανών ήταν λιγότερο αρνητικά από προηγούμενα τρίμηνα, η γενική διάθεση παραμένει συγκρατημένη. Οι πολίτες θέλουν να ξοδέψουν, αλλά φοβούνται ότι οι επόμενοι μήνες μπορεί να φέρουν νέες αυξήσεις ή επιβράδυνση στην οικονομία.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι οι καταναλωτές συνδέουν πλέον τις αποφάσεις τους όχι μόνο με τον πληθωρισμό, αλλά και με διεθνείς εξελίξεις. Η Bank of Canada κατέγραψε ότι πολλά νοικοκυριά θεωρούν πως οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας μπορούν να επηρεάσουν το κόστος ζωής στον Καναδά. Αυτό ενισχύει την τάση για αναβολή μεγάλων δαπανών, περιορισμό ταξιδιών και προσεκτικότερο οικογενειακό προγραμματισμό.
Για τις μικρές επιχειρήσεις, η εικόνα είναι ανάμικτη. Από τη μία πλευρά, οι συνολικές πωλήσεις εξακολουθούν να αυξάνονται, γεγονός που προσφέρει κάποια ανακούφιση. Από την άλλη, όταν η άνοδος οφείλεται κυρίως στις τιμές και όχι στον όγκο των αγορών, τα περιθώρια κέρδους παραμένουν ευάλωτα. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλότερα λειτουργικά κόστη, αυξημένες τιμές προμηθειών και πελάτες που συγκρίνουν περισσότερο, αγοράζουν λιγότερο αυθόρμητα και κυνηγούν προσφορές.
Το μεγάλο ερώτημα για το καλοκαίρι είναι αν η προκαταρκτική αύξηση του Μαΐου αποτελεί ένδειξη ουσιαστικής ανάκαμψης ή απλώς συνέχιση της επίδρασης των υψηλότερων τιμών. Αν οι τιμές της ενέργειας υποχωρήσουν, όπως εκτιμούν ορισμένοι αναλυτές, τα νοικοκυριά θα μπορούσαν να αισθανθούν κάποια ανακούφιση. Αν όμως η ακρίβεια στα τρόφιμα και στις υπηρεσίες συνεχιστεί, οι καταναλωτές πιθανότατα θα παραμείνουν επιφυλακτικοί.
Η σημερινή εικόνα της καναδικής κατανάλωσης μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση: οι Καναδοί ακόμη ξοδεύουν, αλλά δεν ξοδεύουν με την ίδια άνεση. Η ανθεκτικότητα υπάρχει, όμως δεν είναι απεριόριστη. Πίσω από τα θετικά ποσοστά κρύβεται μια καθημερινή πραγματικότητα προσεκτικών επιλογών, αναβολών και προσαρμογής σε ένα ακριβότερο περιβάλλον.
Για μια οικονομία όπου η κατανάλωση αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης, αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς έχει μεγάλη σημασία. Δε δείχνει κατάρρευση, αλλά δείχνει κόπωση. Και αν η κόπωση των νοικοκυριών συνεχιστεί, τότε οι αριθμοί των επόμενων μηνών θα έχουν ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο για τους εμπόρους και τις επιχειρήσεις, αλλά και για την Τράπεζα του Καναδά, την κυβέρνηση και κάθε οικογένεια που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις ανάγκες της και στο αυξανόμενο κόστος ζωής.
