Πρόσφατη δημοσκόπηση της Abacus δείχνει, ότι οι Φιλελεύθεροι έχουν προβάδισμα 12 μονάδων έναντι των Συντηρητικών σε εθνικό επίπεδο. Επιφανειακά, αυτό υποδηλώνει ένα πολιτικό περιβάλλον που έχει γίνει πιο άνετο για την κυβέρνηση – αν συνυπολογίσουμε και την πρόσφατη απόκτηση της απόλυτης πλειοψηφίας των 174 εδρών.
Αλλά κάτω από αυτούς τους κορυφαίους αριθμούς, εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν γρήγορα τη συζήτηση. Ένα από αυτά, είναι η στέγαση.
Στην εθνική έρευνα, σε συνεργασία με την Καναδική Ένωση Κατασκευαστών Κατοικιών (CHBA), κατανοήσαμε καλύτερα πώς βλέπουν οι Καναδοί τη στεγαστική κρίση σήμερα. Αυτό που προκύπτει από τα δεδομένα είναι ένα αυξανόμενο χάσμα μεταξύ της κλίμακας του στεγαστικού προβλήματος και της προόδου που πιστεύουν οι Καναδοί ότι κάνουν οι κυβερνήσεις.
Οι Καναδοί αισθάνονται όλο και περισσότερο ότι το σύστημα στέγασης τους αποτυγχάνει.
Πολλοί βλέπουν ότι η μεσαία τάξη απομακρύνεται από την ιδιοκτησία σπιτιού και ότι ο δρόμος για την αγορά ενός σπιτιού έχει γίνει πολύ πιο δύσκολος από ό,τι ήταν για τις προηγούμενες γενιές. Ταυτόχρονα, υπάρχει μεγάλη προσδοκία ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να κάνουν περισσότερα για να βελτιώσουν την οικονομική προσιτότητα και να αυξήσουν την προσφορά γι’ αυτές. Η ευκαιρία για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής είναι σαφής. Οι Καναδοί δεν αναζητούν απλώς ανακοινώσεις. Θέλουν να δουν πολιτικές που βελτιώνουν ουσιαστικά την ικανότητα κατασκευής και αγοράς κατοικιών.
ΟΙ ΚΑΝΑΔΟΙ ΔΕ ΒΛΕΠΟΥΝ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΟΔΟ
ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΙΤΟΤΗΤΑ
Όταν ρωτάμε τους Καναδούς εάν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κάνει αρκετά για να αντιμετωπίσει την οικονομική προσιτότητα της ιδιοκτησίας σπιτιού, η απογοήτευση είναι ξεκάθαρη. Μόνο το 17% λέει ότι γίνονται αρκετά, ενώ το 68% λέει ότι δε γίνεται. Οι νεότεροι Καναδοί είναι ελαφρώς πιο θετικοί (23% των ατόμων 18-29), αλλά μεταξύ των βασικών ομάδων αγοράς κατοικιών η άποψη είναι πολύ πιο αρνητική, με μόλις το 17% των ατόμων 30-44 και το 13% των ατόμων 45-59 ετών να λένε ότι η κυβέρνηση κάνει αρκετά.
Και όταν εξετάζουμε την πρόοδο από τις τελευταίες εκλογές, μόνο το 21% των Καναδών πιστεύει ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει σημειώσει τουλάχιστον κάποια ουσιαστική πρόοδο στην οικονομική προσιτότητα της ιδιοκτησίας σπιτιού. Ένα άλλο 26% λέει ότι έχει σημειωθεί μικρή πρόοδος, αλλά το 40% λέει ότι η κυβέρνηση δεν έχει σημειώσει καμία πρόοδο.
Αυτή η αντίληψη της περιορισμένης προόδου διαπερνά τις περισσότερες ομάδες. Η αντίληψη ότι έχει σημειωθεί μικρή ή καθόλου πρόοδος είναι ισχυρότερη μεταξύ των ηλικιωμένων Καναδών, ιδιαίτερα εκείνων ηλικίας 45-59 ετών (71%) και μεταξύ των υποστηρικτών των Συντηρητικών (72%).
Το ευρύτερο συμπέρασμα είναι ότι οι περισσότεροι Καναδοί εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η κατάσταση της στέγασης δεν έχει βελτιωθεί ουσιαστικά.
ΣΚΕΠΤΙΚΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΕΓΑΣΗΣ
Ο σκεπτικισμός εκτείνεται πέρα από αυτό που πιστεύουν οι Καναδοί ότι έχει συμβεί μέχρι στιγμής. Διαμορφώνει επίσης τις προσδοκίες τους, για το τι θα επιτύχουν τα στεγαστικά σχέδια της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Όταν οι Καναδοί ερωτώνται εάν τα σχέδια της κυβέρνησης θα βελτιώσουν την οικονομική προσιτότητα για την ιδιοκτησία σπιτιού, μόνο το 23% πιστεύει ότι θα έχουν τουλάχιστον κάποιο θετικό αντίκτυπο, ενώ το 62% πιστεύει ότι θα έχουν ελάχιστο έως καθόλου αντίκτυπο.
Όταν ζητάμε από τους Καναδούς να συγκρίνουν τις επιδόσεις της κυβέρνησης στη στέγαση με τις προσδοκίες τους, οι απαντήσεις είναι εξίσου αποθαρρυντικές. Το 39% λένε ότι η απόδοση της κυβέρνησης ήταν περίπου αυτή που περίμεναν, ενώ ένα άλλο 39% λέει ότι ήταν χειρότερη από την αναμενόμενη. Μόνο το 5% λέει ότι η κυβέρνηση είχε καλύτερες επιδόσεις από ό,τι περίμεναν.
Ακόμη και μεταξύ των υποστηρικτών των Φιλελευθέρων, ο ενθουσιασμός είναι μετρημένος. Μόλις το 9% των Φιλελεύθερων ψηφοφόρων λέει ότι η κυβέρνηση έχει ξεπεράσει τις προσδοκίες για τη στέγαση, ενώ το 53% λέει ότι οι επιδόσεις της είναι απλώς περίπου αυτό που περίμεναν, ενώ το 21% είναι χειρότερες από τις αναμενόμενες.
ΟΙ ΚΑΝΑΔΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΗ
ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΣΠΙΤΙΟΥ
Η στέγαση παραμένει ζήτημα προτεραιότητας για τους Καναδούς και η προσδοκία για κυβερνητική δράση είναι σαφής. Το 59% των Καναδών λέει ότι είναι σημαντικό για τις κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα πολιτικής για τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας για την επόμενη γενιά ιδιοκτητών σπιτιού, ενώ μόνο το 2% λέει ότι δεν είναι καθόλου σημαντικό.
Την ίδια στιγμή, πολλοί Καναδοί πιστεύουν ότι η ομοσπονδιακή στρατηγική στέγασης χάνει βασικά μέρη του προβλήματος. Για παράδειγμα, το 44% των Καναδών συμφωνεί ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εστιάζει υπερβολικά στη στέγαση πολλών οικογενειών και όχι αρκετά σε κατοικίες χαμηλού επιπέδου, όπως μονοκατοικίες, ημικατοικίες και αρχοντικά, ενώ μόνο το 19% διαφωνεί.
Όταν ζητείται από τους Καναδούς να αξιολογήσουν τη συνολική προσέγγιση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για την οικονομική προσιτότητα της στέγασης για ιδιοκτησία σπιτιού, το 44% την αξιολογεί ως κακή, ενώ μόνο το 21% την αξιολογεί ως καλή ή εξαιρετική.
Η εμπιστοσύνη στην ικανότητα της κυβέρνησης να προσφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα είναι επίσης περιορισμένη. Μόνο το 14% των Καναδών δηλώνει ότι είναι βέβαιο, ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα κάνει την ιδιοκτησία σπιτιού πιο εφικτή για τους μέσους Καναδούς μεσαίου εισοδήματος, ενώ το 39% λέει ότι δεν είναι καθόλου σίγουροι.
Γενικότερα, το 57% δηλώνει ότι δεν είναι βέβαιο ότι η τρέχουσα προσέγγιση της κυβέρνησης θα βελτιώσει τη συνολική οικονομική προσιτότητα των κατοικιών το επόμενο έτος, σε σύγκριση με το 36% που δηλώνει ότι είναι σίγουρο.
ΜΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Η ΝΕΑ ΕΚΠΤΩΣΗ
GST ΓΙΑ ΑΓΟΡΑΣΤΕΣ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ
Σε αυτό το πλαίσιο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εισήγαγε πρόσφατα μια πολιτική με στόχο τη μείωση του κόστους των νέων κατοικιών, αλλά μόνο για όσους αγοράζουν για πρώτη φορά. Αυτό ανακοινώθηκε το Μάρτιο του 2025, αλλά χρειάστηκε σχεδόν ένας χρόνος για να γίνει νόμος και να επιτρέψει στους αγοραστές κατοικιών να έχουν πρόσβαση σε αυτό.
Στις 12 Μαρτίου 2026, το νομοσχέδιο C-4, ο νόμος για το να κάνουμε τη ζωή πιο προσιτή για τους Καναδούς, έλαβε βασιλική επικύρωση. Μεταξύ των μέτρων της είναι μια νέα έκπτωση GST/HST για όσους αγοράζουν για πρώτη φορά σπίτι, επιτρέποντάς τους να ανακτήσουν έως και το 100% του GST ή του ομοσπονδιακού τμήματος του HST σε νεόδμητα σπίτια, έως και 50.000$, για σπίτια με τιμή έως 1 εκατομμύριο$, με φθίνουσα έκπτωση στο σπίτι μεταξύ 1 και 1,5 εκατομμύριο$. Η έκπτωση ισχύει για νέες κατοικίες και διαμερίσματα πριν από την κατασκευή και θα παραμείνει διαθέσιμη μέχρι το 2031.
Για πολλούς αγοραστές για πρώτη φορά, η αφαίρεση φόρου δεκάδων χιλιάδων δολαρίων από την τιμή αγοράς μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά αυτό που μπορούν να αντέξουν οικονομικά. Ωστόσο, ο Υπεύθυνος Προϋπολογισμού της Βουλής εκτιμά ότι μόνο το 5,8% των αγοραστών κατοικιών νεόδμητων κατοικιών είναι αγοραστές για πρώτη φορά.
ΟΙ ΚΑΝΑΔΟΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΚΠΤΩΣΗ GST, ΑΛΛΑ
ΒΛΕΠΟΥΝ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΟΥΝ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ
Η κοινή γνώμη προτείνει ότι η νέα έκπτωση GST για τους αγοραστές για πρώτη φορά θα πρέπει να έχει καλή απήχηση. Το 47% των Καναδών υποστηρίζουν την πολιτική, σε σύγκριση με το 23% που αντιτίθεται, και το 54% λέει ότι είναι ένα σημαντικό βήμα προς τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης. Αλλά η έρευνα δείχνει επίσης, ότι οι Καναδοί είναι ανοιχτοί στο να προχωρήσουν περαιτέρω.
Όταν ρωτάμε εάν η έκπτωση GST θα πρέπει να επεκταθεί πέρα από τους αγοραστές για πρώτη φορά σε όλους τους αγοραστές νεόδμητων κατοικιών, το 47% υποστηρίζει την ιδέα. Είναι σημαντικό ότι αυτή η υποστήριξη υπάρχει σε όλο το πολιτικό φάσμα, με το 49% των υποστηρικτών των Φιλελευθέρων, το 49% των υποστηρικτών των Συντηρητικών και το 47% των υποστηρικτών του NDP να υποστηρίζουν την ιδέα. Αφού άκουσε το επιχείρημα ότι η κατάργηση των φόρων στις νέες κατοικίες θα μπορούσε να βοηθήσει στην αύξηση των κατασκευών και να φέρει περισσότερα σπίτια στην αγορά, η υποστήριξη αυξάνεται στο 58%.
Οι Καναδοί είναι επίσης ανοιχτοί στην επέκταση της πολιτικής για να ενθαρρύνουν περισσότερη προσφορά κατοικιών με άλλους τρόπους. Το 54% υποστηρίζουν την επέκταση της έκπτωσης GST σε ανακαινίσεις που δημιουργούν νέες μονάδες σε υπάρχοντα ακίνητα, όπως δευτερεύουσες σουίτες ή βοηθητικές κατοικίες. Αυτού του είδους οι πολιτικές θεωρούνται όλο και περισσότερο ως πρακτικοί τρόποι για την προσθήκη προσφοράς κατοικιών στις υπάρχουσες κοινότητες.
Το μήνυμα στα δεδομένα είναι σαφές. Οι Καναδοί υποστηρίζουν πολιτικές που μειώνουν το άμεσο κόστος κατασκευής και αγοράς κατοικιών, ιδιαίτερα όταν αυτές οι πολιτικές συνδέονται με την αύξηση της προσφοράς.
ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ
ΚΑΙ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ
Η ομοσπονδιακή φορολογική πολιτική είναι μόνο μέρος της συζήτησης για την οικονομική προσιτότητα. Οι Καναδοί συνειδητοποιούν επίσης όλο και περισσότερο άλλα διαρθρωτικά κόστη, που ενσωματώνονται στο στεγαστικό σύστημα που ωθούν τις τιμές υψηλότερα.
Ένα από αυτά τα κόστη είναι τα τέλη ανάπτυξης, τα οποία είναι φόρος για νέες κατοικίες σε τοπικό επίπεδο. Ενώ η ευαισθητοποίηση σχετικά με τις χρεώσεις ανάπτυξης εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλή, οι στάσεις αλλάζουν γρήγορα μόλις οι Καναδοί καταλάβουν πώς επηρεάζουν την τιμή των νέων κατοικιών. Το 52% λέει ότι τα τρέχοντα επίπεδα χρέωσης ανάπτυξης είναι παράλογα και το 45% πιστεύει ότι είναι άδικο για τους νέους αγοραστές να πληρώνουν κόστος υποδομής, που δεν αντιμετώπισαν ποτέ οι υπάρχοντες ιδιοκτήτες κατοικιών. Η πλειοψηφία πιστεύει ότι το σύστημα χρειάζεται μεταρρύθμιση και το 56% υποστηρίζει τη μετατόπιση ορισμένων από αυτά τα κόστη στην ευρύτερη φορολογική βάση, αντί να τα φορτώνει κυρίως σε νέους αγοραστές κατοικιών. Αυτό δείχνει άμεσα τις δεσμεύσεις της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης να υποστηρίξει τις υποδομές που επιτρέπουν τη στέγαση και να συμβάλει στην αντιστάθμιση των υψηλών αναπτυξιακών τελών, τα οποία δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί.
Ταυτόχρονα, οι Καναδοί επισημαίνουν σταθερά την προσφορά ως την κεντρική πρόκληση στο σύστημα στέγασης. Τα δύο τρίτα (2/3) πιστεύουν, ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στην αύξηση της συνολικής προσφοράς κατοικιών και το 62% λέει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στην επιτάχυνση των εγκρίσεων και στη μείωση των εμποδίων στην κατασκευή.
Συνολικά, η δημόσια διάθεση γύρω από τη στεγαστική πολιτική γίνεται πιο ξεκάθαρη. Οι Καναδοί θέλουν οι κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν τα διαρθρωτικά εμπόδια που καθιστούν τη στέγαση πιο ακριβή στην κατασκευή και την αγορά. Αυτό περιλαμβάνει φόρους σε νέες κατοικίες, χρεώσεις ανάπτυξης που προσθέτουν κόστος στην κατασκευή και ρυθμιστικές διαδικασίες που επιβραδύνουν τη δημιουργία νέων κατοικιών.
ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ
Οι Φιλελεύθεροι μπορεί επί του παρόντος να έχουν προβάδισμα 11 μονάδων σε εθνικό επίπεδο, αλλά η στέγαση παραμένει ένα από τα κορυφαία ζητήματα, που θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι Καναδοί αξιολογούν την απόδοση της κυβέρνησης.
Για τον Mark Carney, η πολιτική του ζητήματος είναι αρκετά απλή. Οι Καναδοί αναμένουν από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να ηγηθεί της στέγασης για τη μεσαία τάξη, ειδικά την ιδιοκτησία σπιτιού, και αναμένουν να δουν πραγματική πρόοδο. Η τρέχουσα στιγμή δίνει στην κυβέρνηση κάποιο περιθώριο δράσης, αλλά αυξάνει επίσης τις προσδοκίες. Εάν η οικονομική προσιτότητα της στέγασης για την ιδιοκτησία σπιτιού παραμείνει μία από τις καθοριστικές πιέσεις για τα νοικοκυριά της μεσαίας τάξης, θα συνεχίσει να είναι ένας από τους κύριους φακούς, μέσω των οποίων οι ψηφοφόροι κρίνουν την ομοσπονδιακή ηγεσία.
Αυτό που ξεχωρίζει στην έρευνα δεν είναι απλώς η απογοήτευση. Είναι ένα αρκετά σαφές μήνυμα για την κατεύθυνση που θέλουν οι Καναδοί να κινηθεί η πολιτική. Οι άνθρωποι είναι ανοιχτοί σε μέτρα που μειώνουν το διαρθρωτικό κόστος κατασκευής κατοικιών, αυξάνουν την προσφορά και διευκολύνουν την κατασκευή περισσότερων κατοικιών σε ολόκληρη τη χώρα. Οι πολιτικές που αντιμετωπίζουν αυτούς τους περιορισμούς τείνουν να προσελκύουν ευρεία υποστήριξη, ιδιαίτερα όταν συνδέονται άμεσα με τη βελτίωση της πρόσβασης στην ιδιοκτησία σπιτιού.
Μέτρα όπως η νέα έκπτωση GST για τους αγοραστές για πρώτη φορά δείχνουν, ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αρχίζει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Αλλά η προσδοκία είναι ότι αυτή είναι η αρχή μιας ευρύτερης αλλαγής και όχι το τελικό βήμα. Η ευρεία υποστήριξη για την επέκταση αυτής της ελάφρυνσης GST σε όλους τους αγοραστές θα ήταν ένα φυσικό και ευπρόσδεκτο επόμενο βήμα.
Για πολλούς Καναδούς, το ζήτημα δεν είναι αν έχει σημασία η οικονομική προσιτότητα της στέγασης. Σαφώς το κάνει. Το πραγματικό ερώτημα τώρα είναι εάν οι κυβερνήσεις μπορούν να προχωρήσουν από σταδιακά βήματα, σε πολιτικές που αρχίζουν να αποκαθιστούν μια ρεαλιστική πορεία προς την ιδιοκτησία σπιτιού για τη μεσαία τάξη, για να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη στο καναδικό κοινό. Τελικά, η πολιτική δοκιμασία για την κυβέρνηση είναι αν μπορεί να δείξει ότι ο δρόμος προς την ιδιοκτησία σπιτιού δεν εξαφανίζεται αλλά ξαναχτίζεται.
Η έρευνα ΕΔΩ: abacusdata.ca/housing-remains-the-federal-test-canadians-are-watching-closely/
