Καναδοί ερευνητές ανοίγουν το δρόμο για θεραπείες ακριβείας χωρίς χημειοθεραπεία
Μια σημαντική επιστημονική ανακάλυψη από το Μόντρεαλ, φέρνει νέα ελπίδα σε χιλιάδες οικογένειες που αντιμετωπίζουν τον παιδικό καρκίνο. Ερευνητές του CHU Sainte-Justine, ενός από τα μεγαλύτερα παιδιατρικά νοσοκομεία στον κόσμο, εντόπισαν νέους «στόχους» πάνω στην επιφάνεια καρκινικών κυττάρων, οι οποίοι θα μπορούσαν στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν για εξαιρετικά στοχευμένες θεραπείες.
Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει το δρόμο για νέες μορφές ανοσοθεραπείας, δηλαδή θεραπείες που ενεργοποιούν το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να επιτίθεται αποκλειστικά στα καρκινικά κύτταρα, χωρίς να βλάπτει τα υγιή.
ΕΝΑ ΝΕΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ
ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ
Στην καρδιά αυτής της έρευνας βρίσκεται ένα νέο υπολογιστικό εργαλείο, με το όνομα ProteoFusioNEO, που αναπτύχθηκε από ομάδα επιστημόνων του CHU Sainte-Justine. Με τη βοήθειά του, οι ερευνητές μπόρεσαν να αναλύσουν γενετικά δεδομένα από περισσότερα από 5.100 παιδιά με διάφορες μορφές παιδικού καρκίνου, καθώς και από 935 καλλιέργειες καρκινικών κυττάρων στο εργαστήριο.
Η ανάλυση αυτή επέτρεψε στους επιστήμονες να εντοπίσουν στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων ειδικά μόρια, γνωστά ως «νεοαντιγόνα». Πρόκειται για μικρά κομμάτια πρωτεϊνών που δεν υπάρχουν στα υγιή κύτταρα και λειτουργούν σαν «σημαίες» που προδίδουν την παρουσία του καρκίνου.
ΤΙ ΚΑΝΕΙ ΤΟΝ ΠΑΙΔΙΚΟ
ΚΑΡΚΙΝΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ
Όπως εξηγεί η Isabelle Sirois, επικεφαλής της Πλατφόρμας Πρωτεωμικής και Ανοσοπεπτιδομικής στο CHU Sainte-Justine, οι παιδικοί καρκίνοι έχουν μια ιδιαίτερη γενετική ταυτότητα. Στα παιδιά, συχνά εμφανίζονται τα λεγόμενα «γονίδια σύντηξης». Αυτά δημιουργούνται, όταν κομμάτια διαφορετικών γονιδίων ενώνονται λανθασμένα και σχηματίζουν ένα νέο, ανώμαλο γονίδιο, το οποίο μπορεί από μόνο του να προκαλέσει καρκίνο. Τα γονίδια αυτά δεν υπάρχουν στα φυσιολογικά κύτταρα, γεγονός που τα καθιστά ιδανικούς στόχους για θεραπείες ακριβείας.
ΠΩΣ «ΒΛΕΠΕΙ» ΤΟ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ
ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ
Το ανθρώπινο σώμα έχει ένα φυσικό μηχανισμό ελέγχου. Κάθε κύτταρο αποβάλλει συνεχώς «υπολείμματα» από τις πρωτεΐνες του. Αυτά τα μικρά κομμάτια μεταφέρονται στην επιφάνεια του κυττάρου, όπου λειτουργούν σαν μοριακές ταυτότητες που ελέγχει το ανοσοποιητικό σύστημα. Αν εμφανιστεί κάτι που «δεν ανήκει εκεί», το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να το αναγνωρίσει ως απειλή. Το πρόβλημα μέχρι σήμερα ήταν, ότι στους περισσότερους καρκίνους, τα σήματα αυτά δεν είναι αρκετά ξεκάθαρα. Με τη βοήθεια προηγμένων τεχνικών φασματομετρίας μάζας και υπολογιστικής ανάλυσης, οι ερευνητές κατάφεραν όχι μόνο να προβλέψουν την ύπαρξη αυτών των νεοαντιγόνων, αλλά και να επιβεβαιώσουν ότι πράγματι εμφανίζονται στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων.
Τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό iScience.
ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΗ Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ
ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ
Δεν είναι όλα τα νεοαντιγόνα το ίδιο χρήσιμα για τη θεραπεία. Κάποια όμως είναι εξαιρετικά συγκεκριμένα και δε μοιάζουν καθόλου με τις πρωτεΐνες των υγιών κυττάρων. Αυτά θεωρούνται ιδανικοί στόχοι για νέες ανοσοθεραπείες ακριβείας.
Η έρευνα ανοίγει το δρόμο για:
✓ εμβόλια mRNA που θα «εκπαιδεύουν» το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα,
✓ ειδικά αντισώματα που θα κατευθύνουν τα κύτταρα άμυνας κατευθείαν στον όγκο,
✓ ή θεραπείες που θα μεταφέρουν φάρμακα απευθείας μέσα στο καρκινικό κύτταρο, σαν «Δούρειος Ίππος».
ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ
ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ
Η Ιζαμπέλ Σιρουά κάνει μια απλή σύγκριση, για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της ανακάλυψης. Όπως τα εμβόλια mRNA κατά της COVID-19 εκπαίδευσαν το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει έναν ιό, έτσι και τα μελλοντικά αντικαρκινικά εμβόλια θα μπορούν να εκπαιδεύσουν τον οργανισμό να αναγνωρίζει τα «μοριακά σημάδια» του καρκίνου. Η διαφορά είναι, ότι εδώ ο στόχος δεν είναι ένας ιός, αλλά τα ίδια τα καρκινικά κύτταρα του ασθενούς.
ΛΙΓΟΤΕΡΗ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ,
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ
Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα αυτής της προσέγγισης είναι, ότι επιτρέπει στους επιστήμονες να γνωρίζουν πόσοι «στόχοι» υπάρχουν στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων. Κάποιες θεραπείες χρειάζονται πολλούς στόχους, άλλες λιγότερους. Αυτή η πληροφορία είναι καθοριστική για το σχεδιασμό ασφαλών και αποτελεσματικών θεραπειών. Το σημαντικότερο όμως είναι, ότι ανοίγει μια νέα εποχή πέρα από τη χημειοθεραπεία, η οποία χρησιμοποιείται εδώ και περίπου 70 χρόνια και συχνά συνοδεύεται από βαριές παρενέργειες.
ΕΝΑ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ ΜΕΛΛΟΝ
Αν και οι νέες θεραπείες δεν είναι ακόμη έτοιμες για άμεση εφαρμογή στους ασθενείς, οι επιστήμονες μιλούν για εξαιρετικά ελπιδοφόρα αποτελέσματα. Για πρώτη φορά, ο παιδικός καρκίνος αντιμετωπίζεται με εργαλεία που στοχεύουν αποκλειστικά την ασθένεια, αφήνοντας ανέπαφο τον υπόλοιπο οργανισμό. Για χιλιάδες οικογένειες, αυτή η έρευνα δεν είναι απλώς μια επιστημονική είδηση. Είναι μια πραγματική ακτίνα ελπίδας.
