Ο μεγαλύτερος καταυλισμός αστέγων του Μόντρεαλ αποκαλύπτει μια κρίση, που δε λύνεται μόνο με αστυνομικά μέτρα
Καθώς το Μόντρεαλ μπαίνει στο φθινόπωρο και οι νυχτερινές θερμοκρασίες αρχίζουν να πέφτουν, περίπου 180 άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν σε ένα μεγάλο καταυλισμό κατά μήκος της rue Notre-Dame, στο ανατολικό τμήμα της πόλης.
Περίπου 200 σκηνές έχουν στηθεί στη λωρίδα γης κοντά στον Άγιο Λαυρέντιο, δημιουργώντας έναν πρόχειρο οικισμό ανθρώπων, που βρίσκονται αντιμέτωποι όχι μόνο με την έλλειψη στέγης αλλά και με προβλήματα υγείας, εξάρτησης, ασφάλειας και την καθημερινή αβεβαιότητα για το πού θα βρίσκονται την επόμενη ημέρα.
Το ζήτημα ήρθε και πάλι στο προσκήνιο τις τελευταίες ημέρες. Όμως για όσους ζουν εκεί, το επείγον πρόβλημα δεν είναι η δημόσια συζήτηση γύρω από τον καταυλισμό. Είναι ο χειμώνας που πλησιάζει. Σε ρεπορτάζ των ΜΜΕ που δημοσιεύθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου, κάτοικοι του καταυλισμού περιέγραψαν μια καθημερινότητα, όπου η επιβίωση προηγείται σχεδόν κάθε άλλης ανησυχίας.
Η περίπτωση του καταυλισμού Notre-Dame αποτελεί πλέον ένα από τα πιο ορατά σύμβολα μιας πολύ ευρύτερης κρίσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της κυβέρνησης του Κεμπέκ, λίγο περισσότεροι από 12.000 άνθρωποι βρίσκονταν σε κατάσταση ορατής αστεγίας στην επαρχία το 2025. Ο αριθμός είχε αυξηθεί κατά 44% μεταξύ 2018 και 2022 και κατά επιπλέον 19% στα επόμενα τρία χρόνια. Περίπου το 42% των ανθρώπων αυτών βρίσκονταν στο Μόντρεαλ.
ΑΣΤΕΓΙΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Η κατάσταση στη Notre-Dame απέκτησε την προηγούμενη εβδομάδα και μια επιπλέον διάσταση. Στις 23 Σεπτεμβρίου συγκεκριμένα, η Αστυνομική Υπηρεσία του Μόντρεαλ ανακοίνωσε τη σύλληψη ενός 23χρονου άνδρα, στο πλαίσιο έρευνας για δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών που, σύμφωνα με την αστυνομία, δρούσε κυρίως στο Mercier-Hochelaga-Maisonneuve και φέρεται να στόχευε μεταξύ άλλων ευάλωτους ανθρώπους που συχνάζουν στην περιοχή του καταυλισμού Notre-Dame. Η έρευνα, σύμφωνα με το SPVM, ξεκίνησε μετά από πληροφορίες που έδωσαν πολίτες.
Κατά τη διάρκεια ερευνών, οι αστυνομικοί κατέσχεσαν ένα ψεύτικο πιστόλι, ποσότητες ναρκωτικών — κυρίως κοκαΐνη και κρακ — καθώς και άλλα αποδεικτικά στοιχεία. Ο συλληφθείς εμφανίστηκε ενώπιον δικαστηρίου αντιμετωπίζοντας, μεταξύ άλλων, κατηγορίες για κατοχή ναρκωτικών με σκοπό τη διακίνηση και κατοχή όπλου για επικίνδυνο σκοπό. Οι κατηγορίες δεν έχουν αποδειχθεί δικαστικά. Το SPVM ανέφερε ότι η έρευνα συνεχίζεται και ότι αναμένονται και άλλες συλλήψεις.
Η υπόθεση υπογραμμίζει ένα ιδιαίτερα δύσκολο στοιχείο της αστεγίας: άνθρωποι που ήδη βρίσκονται σε εξαιρετικά ευάλωτη θέση μπορούν να γίνουν ευκολότεροι στόχοι εκμετάλλευσης από εγκληματικά δίκτυα. Η αστυνομική επέμβαση μπορεί να αντιμετωπίσει συγκεκριμένες εγκληματικές πράξεις. Δεν μπορεί όμως από μόνη της να αντιμετωπίσει τους λόγους για τους οποίους περίπου 180 άνθρωποι έχουν καταλήξει να ζουν σε σκηνές.
ΕΝΑΣ ΚΑΤΑΥΛΙΣΜΟΣ ΠΟΥ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ
Η περιοχή της Notre-Dame δεν αντιμετωπίζει το φαινόμενο για πρώτη φορά. Οι δημοτικές αρχές έχουν απομακρύνει στο παρελθόν καταυλισμούς από την περιοχή, αλλά οι σκηνές επέστρεψαν. Η πραγματικότητα αυτή αναδεικνύει ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μεγάλες πόλεις του Καναδά: η απομάκρυνση μιας σκηνής δεν ισοδυναμεί με εξασφάλιση κατοικίας για τον άνθρωπο που ζούσε μέσα σε αυτή.
Σύμφωνα με τα ΜΜΕ, εκπρόσωπος του Δήμου του Μόντρεαλ ανέφερε, ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει σχέδιο απομάκρυνσης των σκηνών από τη Notre-Dame. Για τους ανθρώπους που ζουν στον καταυλισμό, ακόμη και αυτή η προσωρινή σταθερότητα συνοδεύεται από ανασφάλεια. Κάποιοι φοβούνται ότι μπορεί και πάλι να αναγκαστούν να φύγουν χωρίς να διαθέτουν εναλλακτική λύση.
Ο καταυλισμός έχει αποκτήσει στοιχεία μιας μικρής, αυτοσχέδιας κοινότητας. Κάτοικοι έχουν δημιουργήσει χώρους για εργαλεία, προσωπικά αντικείμενα και επισκευές ποδηλάτων. Πρόκειται όμως για μια κοινότητα που υπάρχει, επειδή οι συμβατικές επιλογές στέγασης δεν είναι διαθέσιμες ή προσβάσιμες για τους ανθρώπους που βρίσκονται εκεί.
Η ΚΡΙΣΗ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΚΗΝΕΣ
Το πρόβλημα της αστεγίας συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη στεγαστική κρίση. Όταν τα ενοίκια αυξάνονται και η προσφορά οικονομικά προσιτής κατοικίας δεν επαρκεί, άνθρωποι που βρίσκονται ήδη σε επισφαλή οικονομική κατάσταση έχουν μικρότερα περιθώρια να απορροφήσουν μια απώλεια εργασίας, μια ασθένεια, ένα χωρισμό ή μια προσωπική κρίση.
Η ύπαρξη καταφυγίων αποτελεί μέρος της απάντησης, αλλά οι οργανώσεις που εργάζονται με αστέγους επισημαίνουν εδώ και χρόνια, ότι η προσωρινή φιλοξενία δεν αντικαθιστά τη σταθερή κατοικία και τις υπηρεσίες υποστήριξης.
Εκπρόσωποι κοινοτικών οργανώσεων υποστήριξαν, ότι οι διαθέσιμοι πόροι παραμένουν ανεπαρκείς, τόσο σε επίπεδο κατοικίας και υπηρεσιών όσο και ως προς τη χρηματοδότηση των ίδιων των οργανώσεων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι η κατάσταση του υπάρχοντος κοινωνικού στεγαστικού αποθέματος. Κάτοικοι του καταυλισμού ζητούν, μεταξύ άλλων, να επιταχυνθούν οι επισκευές κοινωνικών κατοικιών, ώστε περισσότερες μονάδες να μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Ο ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΔΕΝ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ
Η συζήτηση για την αστεγία συχνά γίνεται εντονότερη, όταν ένας καταυλισμός μεγαλώνει αρκετά ώστε να γίνει ορατός ή όταν συμβεί ένα περιστατικό, που προσελκύει την προσοχή των μέσων ενημέρωσης. Για τους ανθρώπους που ζουν στη Notre-Dame, όμως, η κρίση δεν άρχισε αυτή την εβδομάδα. Και δε θα τελειώσει όταν ο καταυλισμός πάψει να βρίσκεται στα πρωτοσέλιδα.
Η αστυνομική έρευνα για τη διακίνηση ναρκωτικών είναι σημαντική για την προστασία ευάλωτων ανθρώπων. Η δημόσια ασφάλεια αποτελεί πραγματική διάσταση του προβλήματος. Το ίδιο όμως ισχύει για την ψυχική και σωματική υγεία, τις εξαρτήσεις, την κοινωνική υποστήριξη και, πάνω απ’ όλα, την πρόσβαση σε κατοικία.
Οι περίπου 200 σκηνές της Notre-Dame δεν είναι 200 ξεχωριστές ιστορίες ενός «προβλήματος δρόμου». Είναι η ορατή πλευρά μιας κρίσης που εκτείνεται πολύ πέρα από το συγκεκριμένο καταυλισμό. Και καθώς ο Οκτώβριος πλησιάζει, το χρονικό περιθώριο στενεύει. Στο Μόντρεαλ, το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν θα έρθει το κρύο. Είναι πόσοι άνθρωποι θα εξακολουθούν να βρίσκονται έξω όταν έρθει.
