Γράφει ο
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΑΥΡΕΝΤΖΟΣ*

Σε προηγούμενο – πρόσφατο άρθρο του Συντάκτη, παρουσιάσαμε στα ΕΛΛΗΝΟΚΑΝΑΔΙΚΑ ΝΕΑ την τρέχουσα εικόνα στο μεταναστευτικό, όπως μας τη δίνουν τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για το πρώτο εξάμηνο του 2024.

Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει, ότι στο παραπάνω διάστημα οι αφίξεις παράνομων μεταναστών στην Ελλάδα σημείωσαν σημαντική αύξηση, αφού ήταν υπερδιπλάσιες από εκείνες της αντίστοιχης περιόδου του 2023. Ανάλογη φαίνεται να είναι η κατάσταση για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, όπως προκύπτει από την ειδησεογραφία.

Όπως αναφέραμε ήδη, τα στατιστικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα λειτουργεί συστηματικά ως μια χώρα υποδοχής και απορρόφησης των παράνομων μεταναστών που φθάνουν στην Ευρώπη, κατά το ρόλο που της έχει αναθέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει αποδεχτεί σιωπηρά το ελληνικό πολιτικό σύστημα εξουσίας. Σε αυτό το πλαίσιο έχει τεθεί σε λειτουργία μια ορισμένη διαδικασία υποδοχής, διαχείρισης και εγκατάστασης των παράνομων μεταναστών που καταφθάνουν στη χώρα. Τη διαδικασία αυτή θα παρουσιάσουμε σε αδρές γραμμές στη συνέχεια.

Η ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΩΝ ΡΟΩΝ

Στην πρώτη φάση γίνεται η υποδοχή και η ταυτοποίηση των παράνομων μεταναστών που περνούν φανερά τα σύνορα ή γίνονται αντιληπτοί από τις ελληνικές αρχές. Αυτοί είναι η πλειονότητα των παράνομων μεταναστών που καταφθάνουν στην Ελλάδα. Όσοι από αυτούς αποβιβάζονται στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ή διαβαίνουν τον Έβρο, μεταφέρονται στα αντίστοιχα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης, τα οποία λειτουργούν σε πέντε νησιά (Κως, Λέρος, Σάμος, Χίος, Λέσβος) και στον Έβρο (Φυλάκιο). Όσοι αποβιβάζονται σε άλλες περιοχές (π.χ. στον ηπειρωτικό κορμό) μεταφέρονται στη Μαλακάσα ή στα Διαβατά. Στις δομές υποδοχής και ταυτοποίησης, οι παράνομοι μετανάστες δακτυλοσκοπούνται και καταγράφονται στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων.

Εκτός από τους παράνομους μετανάστες, οι οποίοι εκούσια ή ακούσια γίνονται αντιληπτοί, υπάρχει και ένα ποσοστό μεταναστών οι οποίοι μπαίνουν κρυφά στην Ελλάδα, προκειμένου να μην καταγραφούν. Αυτοί στη συνέχεια επιχειρούν να πάνε κατ’ ευθείαν στην Κεντρική Ευρώπη.

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΤΟ «ΔΟΥΒΛΙΝΟ»

Να σημειώσουμε εδώ, ότι η καταγραφή των παράνομων μεταναστών στα σύνορα είναι βασική επιδίωξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή του Κανονισμού του Δουβλίνου. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που οι δομές υποδοχής έχουν δημιουργηθεί και χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με βάση λοιπόν τις ισχύουσες ρυθμίσεις, όταν ένας «παράτυπος» μετανάστης εισέρχεται σε μια χώρα της ΕΕ και υποβάλλει αίτηση ασύλου, ο Κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ ορίζει ότι ένα και μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ είναι υπεύθυνο να εξετάσει την αίτησή του. Το κράτος αυτό είναι κατά κανόνα το κράτος πρώτης εισόδου, εκτός κι αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, οπότε την εξέταση ασύλου μπορεί να την αναλάβει κάποιο άλλο κράτος-μέλος. Με την υποβολή της αίτησης ασύλου, λαμβάνονται δακτυλικά αποτυπώματα και γίνεται η καταγραφή του αιτούμενου άσυλο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Βάση EURODAC.

Αν ο εν λόγω μετανάστης δεν λάβει τελικά άσυλο, αρμόδιο γι’ αυτόν παραμένει το κράτος που εξέτασε το αίτημά του. Έτσι αν ο παράνομος μετανάστης μεταβεί σε άλλο κράτος-μέλος και συλληφθεί εκεί, οι υπηρεσίες αυτού του κράτους θα γνωρίζουν από ποιο κράτος-μέλος ο μετανάστης εισήλθε στην ΕΕ, και θα μπορούν να τον επιστρέφουν σε αυτό το κράτος-μέλος. Σε αυτό το πλαίσιο η Γερμανία επέστρεψε πρόσφατα στην Ελλάδα (Ιούλιος 2024) με δύο πτήσεις τσάρτερ παράνομους μετανάστες που συνέλαβε στο έδαφός της, όπως έγινε γνωστό από ξένες πηγές.

Έτσι η Ελλάδα, όπως κάθε χώρα της ΕΕ που έχει εξωτερικά σύνορα, καταλήγει να είναι όχι μόνο χώρα υποδοχής των παράνομων μεταναστών, αλλά και χώρα πρώτης απέλασης. Με τον τρόπο αυτό, οι Κεντροευρωπαίοι μεταθέτουν διακριτικά το μεταναστευτικό τους πρόβλημα στην περιφέρεια. Ενίοτε μάλιστα μπορούν και να μας νουθετούν, λέγοντάς μας ότι πρέπει να κρατάμε τα σύνορά μας ανοικτά, την ίδια ώρα που εκείνοι μπορούν μέσω του «Δουβλίνου» να κρατούν τα δικά τους σύνορα κλειστά. Οι ίδιοι δεν χρειάζεται βεβαίως να ανησυχούν, ούτε θα χρειαστεί να λογοδοτήσουν σε κάποιον, αφού το ανθρωπιστικό έργο το έχουν αναθέσει σε άλλους.

Με το νέο μάλιστα Σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο που εγκρίθηκε το 2024, τα κράτη-μέλη μπορούν κατ’ επιλογήν τους να συνεισφέρουν στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών με τρεις τρόπους: «Είτε θα μεταφέρονται στην επικράτειά τους οι αιτούντες άσυλο ή οι άνθρωποι που χαίρουν διεθνούς προστασίας, είτε θα συνεισφέρουν οικονομικά, είτε θα παρέχουν επιχειρησιακή και τεχνική υποστήριξη». Έτσι είναι πλέον δυνατόν, άλλος να υφίσταται τις κοινωνικές συνέπειες και άλλος να εξασφαλίζει την ησυχία του καταβάλλοντας το αντίτιμο σε είδος.

Ο ΕΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΔΟΧΩΡΑΣ

Ας γυρίσουμε όμως πίσω στη διαδικασία χειρισμού των παράνομων μεταναστευτικών ροών που καταφθάνουν στην Ελλάδα. Όπως είναι φυσικό, οι συνεχείς αφίξεις παράνομων μεταναστών κάποια στιγμή προκαλούν κορεσμό στις δομές υποδοχής, και τότε πλέον καθίσταται αναγκαία η «αποσυμφόρηση των νησιών». Αυτή την εκτελεί το ελληνικό κράτος με τη μεταφορά των παράνομων μεταναστών στην ηπειρωτική χώρα, όπου και θα κριθεί οριστικά η αίτηση ασύλου τους. Και κάπου εκεί ολοκληρώνεται ο κύκλος του σιωπηρού εποικισμού της Ελλάδας.

Έναν εποικισμό τον οποίο διενεργούν τα δουλεμπορικά κυκλώματα, ενορχηστρώνει η Τουρκία, χρηματοδοτεί στο τελικό του στάδιο η Ευρωπαϊκή Ένωση και ολοκληρώνει με ασυνήθιστη εκτελεστική δεινότητα το ελληνικό κράτος.

Ενώ όμως οι κεντροευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν το «Δουβλίνο» εις βάρος της Ελλάδας, επιστρέφοντάς μας τους παρανόμους μετανάστες που συλλαμβάνουν στο έδαφός τους, οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν προσπάθησαν ή δεν τόλμησαν ποτέ να εφαρμόσουν τις ευνοϊκές για την Ελλάδα πρόνοιες της Συμφωνίας του 2016 μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας. Υπό την άρρητη προϋπόθεση ότι τα αιτήματα ασύλου κρίνονται με ταχείες διαδικασίες (ουσιαστικά στα νησιά) η Συμφωνία αυτή προβλέπει ότι όσοι μετανάστες δεν λάβουν άσυλο και άρα κρίνονται «παράτυποι», θα επιστρέφονται στην Τουρκία. Τη ρήτρα αυτή, είτε από ολιγωρία είτε από ατολμία, δεν την εφάρμοσε ο ΣΥΡΙΖΑ, με αποτέλεσμα το 2019 να μαζευτούν χιλιάδες παράνομοι μετανάστες στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Σε αυτούς προστέθηκαν και όσοι άρχισαν να καταφθάνουν μαζικά μετά τις εκλογές του Ιουλίου του 2019, τις οποίες κέρδισε η ΝΔ.

Το πρόβλημα της αποσυμφόρησης των νησιών ανέλαβε να το «λύσει» η κυβέρνηση της ΝΔ, η οποία για να μη δυσαρεστήσει «εχθρούς και φίλους», μετέφερε τους παράνομους μετανάστες στην ενδοχώρα, ακόμη και εν μέσω κορωνοϊού. Έκτοτε, αυτή η διαδικασία έχει καταστεί μια νέα κανονικότητα. Πρόκειται για μια κυκλική διαδικασία αποβίβασης παράνομων μεταναστών, καταγραφής τους και μεταφοράς τους στην ενδοχώρα, έτσι ώστε οι δομές υποδοχής να αδειάζουν, για να μπορούν να υποδεχτούν τους επόμενους.

ΚΡΥΦΕΣ ΔΙΕΛΕΥΣΕΙΣ

Όπως αναφέραμε και στο προηγούμενο άρθρο, εκτός από τις ορατές μεταναστευτικές ροές, υπάρχουν και οι αόρατες. Οι ροές αυτές αφορούν παράνομους μετανάστες, οι οποίοι θέλουν να αποφύγουν τη διαδικασία ταυτοποίησης. Αυτοί μπαίνουν κρυφά στη χώρα, κυρίως από το μέτωπο του Έβρου, και αφού διασχίσουν από διάφορες διαδρομές τη Βόρειο Ελλάδα, επιχειρούν να φτάσουν στην κεντρική Ευρώπη. Για το σκοπό αυτό δυνάμεις της FRONTEX έχουν τοποθετηθεί στα Δυτικά Βαλκάνια (σε Σκόπια, Αλβανία, Μαυροβούνιο και Σερβία), έχοντας ως αποστολή να αποτρέψουν διαρροές από την Ελλάδα προς την Κεντρική Ευρώπη.

Η Ελλάδα λοιπόν είναι υποχρεωμένη να κρατά ανοικτά τα ανατολικά της σύνορα, αλλά να έχει τα βόρεια σύνορά της κλειστά. Έτσι όλοι μπορούν νομότυπα να κάνουν απελάσεις και επαναπροωθήσεις (pushbacks) παράνομων μεταναστών προς την Ελλάδα, αλλά η ίδια οφείλει να δέχεται τους πάντες.

ΟΠΟΙΟΣ ΜΠΑΙΝΕΙ, ΜΕΝΕΙ

Τί γίνεται όμως με τους μετανάστες που δεν παίρνουν άσυλο; Γι’ αυτούς δεν προβλέπεται κάποια διαδικασία αναγκαστικής απέλασης και τις περισσότερες φορές δεν τους δέχεται πίσω η χώρα από την οποία έφυγαν. Έτσι τους μένουν τρεις επιλογές:
◘ Η μία είναι να προσπαθήσουν να πάνε σε κάποια κεντροευρωπαϊκή χώρα, όπου αν τους πιάσουν θα μας τους επιστρέψουν πίσω.

◘ Η άλλη επιλογή είναι να δουλέψουν «μαύρα» σε αδήλωτες εργασίες στην Ελλάδα.

◘ Τέλος, η τρίτη επιλογή είναι να «στρατολογηθούν» από τα κυκλώματα παρανομίας. Αυτό υποδηλώνει η πολυεθνική σύνθεση διαφόρων συμμοριών που κατά καιρούς έχουν εξαρθρωθεί στην Αθήνα ή σε άλλες πόλεις.

Με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο πάντως, όσοι παραμείνουν αρκετά χρόνια, θα έχουν την ευκαιρία να νομιμοποιήσουν υπό προϋποθέσεις την παραμονή τους, όπως συνέβη με το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε με διακομματική πλειοψηφία το Δεκέμβριο του 2023 από την ελληνική Βουλή.

*Ο Αναστάσιος Λαυρέντζος κατέχει πτυχίο Φυσικής και διπλώματα μεταπτυχιακής ειδίκευσης (MSc) στα Οικονομικά Μαθηματικά και στη Θεωρητική Φυσική

Παρουσιάστηκε το νέο μεσοπρόθεσμο ◘ Με «κόφτη» δαπανών θα κινείται στο εξής η ελληνική οικονομία

Με «κόφτη» δαπανών θα κινείται στο εξής η ελληνική οικονομία, καθώς με βάση τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες δε θα είναι στην πρώτη γραμμή τα πρωτογενή πλεονάσματα, αλλά τα έξοδα του κράτους.

Το νέο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα 2025-2028, που παρουσίασε τη Δευτέρα 30 Σεπτεμβρίου το οικονομικό επιτελείο, χρησιμοποιεί τον πήχη των δαπανών ως βασική μεταβλητή δημοσιονομικής πειθαρχίας. Έτσι, δημιουργείται ένας Προϋπολογισμός τετραετίας, ο οποίος θα κάνει «ταμείο» στο τέλος της περιόδου.

Με άλλα λόγια, όταν μια χρονιά πηγαίνει καλά η οικονομία, το κράτος θα προχωρά σε παροχές μέχρι το όριο που προβλέπει το «ταβάνι» των δαπανών και τα υπόλοιπα είτε θα πηγαίνουν στην απομείωση του χρέους είτε σε έναν «κουμπαρά». Αντιθέτως, αν μια χρονιά παρουσιαστεί π.χ. ύφεση, δε θα κόβονται δαπάνες ή θα επιβάλλονται νέοι φόροι, αλλά θα ακολουθείται κανονικά το δημοσιονομικό πρόγραμμα με φοροελαφρύνσεις κ.ά. Το πλαίσιο προβλέπει στην ουσία πως στο τέλος της τετραετίας θα πρέπει να έχουν εκπληρωθεί οι συνολικοί στόχοι που έχουν συμφωνηθεί.

Για το 2025 ο δυνητικός δημοσιονομικός χώρος για φοροελαφρύνσεις και άλλες παρεμβάσεις ανέρχεται στο 1 δισ. ευρώ. Άλλο 1 δισ. ευρώ θα δοθεί για τις συντάξεις (αύξηση συντάξεων από τις αρχές του έτους και κονδύλι για τις μαζικές συνταξιοδοτήσεις) και επιπλέον 800 εκ. ευρώ για το εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας. Το 2026 οι αμυντικές δαπάνες θα αυξηθούν στο 1,1 δισ. ευρώ, ενώ σε πάνω από 1,4 δισ. θα διαμορφωθεί και η δαπάνη για τις συντάξεις. Αυτό σημαίνει πως το διαθέσιμο ποσό για παροχές το 2026 θα είναι πολύ κάτω από το 1 δισ. ευρώ – οριοθετείτε κοντά στα 500 εκ. ευρώ.

Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, ρόλο «κλειδί» θα παίξουν τα φορολογικά έσοδα και κυρίως εκείνα που προέρχονται από την πάταξη της φοροδιαφυγής. Με βάση τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου, έως το 2027 θα εισρεύσουν στα κρατικά ταμεία επιπλέον 2,5 δισ. ευρώ από αυτή τη «μάστιγα».

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Για όλη την τετραετία, η ελληνική οικονομία θα έχει χαμηλά ελλείμματα, της τάξης του 1% του ΑΕΠ. Επίσης, το μεσοπρόθεσμο προβλέπει τη διατήρηση του πρωτογενούς πλεονάσματος του Προϋπολογισμού στο επίπεδο που προβλέπεται ότι θα κλείσει το 2024, δηλαδή στο 2,4% του ΑΕΠ για όλη την τετραετία (με εξαίρεση το 2025, οπότε προβλέπεται 2,5%). Τέλος, προβλέπεται ανάπτυξη 2,3% το 2025, 2% το 2026, 1,5% το 2027 και 1,3% το 2028, ρυθμοί που είναι από τους υψηλότερους στην Ε.Ε. Με βάση αυτές τις προβλέψεις, το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 232 δισ. ευρώ το 2024, σε 272 δισ. το 2028.

Σύμφωνα με Έκθεση της Ελληνικής Αστυνομίας

Η έκθεση της Αστυνομίας για το 2022 περιέχει με λεπτομέρειες στοιχεία για το οργανωμένο έγκλημα, τα χαρακτηριστικά των ομάδων που εμπλέκονται σε αυτό, καθώς και τις συνέπειες της δράσης τους.

Τα σκήπτρα στην εγκληματικότητα τα τελευταία χρόνια κρατούν οι Ρομά και ακολουθούν σε απόσταση οι Αλβανοί, όπως προκύπτει από τα αναλυτικά στοιχεία που εμπεριέχονται σε έκθεση της ΕΛ.ΑΣ. για το 2022. Η έκθεση περιέχει με λεπτομέρειες στοιχεία για το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα στην Ελλάδα, τα χαρακτηριστικά των εγκληματικών ομάδων, τις συνέπειες της δράσης τους και την πιθανή μελλοντική εξέλιξη τους.

Το 2022 έδρασαν 342 εγκληματικές ομάδες, οι οποίες απαρτίζονταν συνολικά από 2.549 μέλη. Περίπου μία στις δύο εξ αυτών (51,75%) είναι εγχώριες. Το 30,12% επί του συνόλου είναι οι αλλοδαπές εγκληματικές ομάδες. Οι εγκληματικές ομάδες με τη σύμπραξη ημεδαπών και αλλοδαπών, αποτελούν το 18,13% επί του συνόλου.

Από τις αλλοδαπές εγκληματικές ομάδες, οι αλβανικές αποτελούν το 36,89% επί του συνόλου των αλλοδαπών ομάδων, ακολουθούμενες από τις βουλγαρικές (σε ποσοστό 18,44%), τις πακιστανικές (σε ποσοστό 12,62%), τις συριακές (σε ποσοστό 6,79%) και τις γεωργιανές (σε ποσοστό 5,82%).

Το κέρδος το οποίο αποκόμισαν οι εγκληματικές ομάδες συνολικά από τις εν λόγω δραστηριότητες εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 158 εκατ. ευρώ περίπου. Το μεγαλύτερο εκτιμώμενο κέρδος προέρχεται από την παράνομη διακίνηση ναρκωτικών ουσιών, ακολουθούμενη από τις κλοπές – διαρρήξεις, τις απάτες, την παράνομη μετανάστευση, το λαθρεμπόριο, την παράνομη διακίνηση απομιμητικών, την πλαστογραφία, τις ληστείες, τις εκβιάσεις και τις κλοπές τροχοφόρων. Στις εγκληματικές ομάδες κλοπών-διαρρήξεων κυρίαρχος είναι ο ρόλος των εγχώριων ομάδων (72% επί του συνόλου), 22% επί του συνόλου ήταν το ποσοστό των αλλοδαπών ομάδων και σε ποσοστό 6% οι ομάδες αποτελούνταν από Έλληνες και αλλοδαπούς.

Στις ελληνικές εγκληματικές ομάδες κυριαρχούν αυτές με μέλη Ρομά, με ποσοστό 86%.

ΚΛΟΠΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΡΗΞΕΙΣ

Το 2021, το ποσοστό αυτό ήταν 84%. Και στις ληστείες, οι ελληνικές εγκληματικές ομάδες κατέχουν τα πρωτεία σε ποσοστό 59%.

«Και εδώ εξακολουθεί να είναι έντονη η συμμετοχή ατόμων Ρομά (ποσοστό 49% επί του συνόλου των μελών των εγχώριων ομάδων απαρτίζονταν από μέλη καταγωγής Ρομ). Επιπρόσθετα, στις ημεδαπής προέλευσης ομάδες παρατηρείται και συμμετοχή ομογενών από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ (σε ποσοστό 15% επί του συνόλου), αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό σε σχέση με τους Ρομά» αναφέρεται στην έκθεση της ΕΛ.ΑΣ.

Στις κλοπές οχημάτων, πάλι οι εγχώριες ομάδες κατέχουν τα πρωτεία το 2022 με ποσοστό 72%. Σε ποσοστό 39% απαρτίζονται από άτομα Ρομά και σε ποσοστό 9% από ομογενείς της πρώην ΕΣΣΔ. Αντίστοιχες αναλυτικές εκθέσεις δε συντάσσονται κάθε χρόνο. Όμως, για τους Ρομά, από το 2017 που υπάρχουν στοιχεία, προκύπτει ανησυχητική εμπλοκή τους στο έγκλημα. Το 2017 αποτελούσαν το 57% των μελών των εγχώριων εγκληματικών ομάδων (εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας). Το 2020, το ποσοστό συμμετοχής των Ρομά σε εγκληματικές ομάδες (εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας) ήταν 70% και το ποσοστό τους που μετείχε σε ομάδες που διέπραξαν κλοπές και διαρρήξεις ήταν 82%. Το 2021 τα ποσοστά ήταν 71% και 84%, αντίστοιχα, και δυστυχώς το 2022 77% και 86%, αντίστοιχα.