Το καναδικό πετρέλαιο έπαψε να τιμολογείται με εθνικά κριτήρια πριν από τέσσερις δεκαετίες. Από το 1985 και μετά, ανήκει πλήρως στη διεθνή αγορά – μαζί με τις τιμές της. Τότε ο Καναδάς εγκατέλειψε τον έλεγχο τιμών και άνοιξε πλήρως τον τομέα πετρελαίου στις αγορές.

ΠΡΙΝ ΤΟ 1985: ΥΠΗΡΧΑΝ ΕΘΝΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

Συγκεκριμένα, μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παρενέβη άμεσα στην αγορά, επέβαλε ανώτατες τιμές στο πετρέλαιο εντός Καναδά και διαχώρισε την εσωτερική τιμή από τη διεθνή αγορά. Στόχος της καναδικής κυβέρνησης ήταν η ενεργειακή ασφάλεια, η προστασία καταναλωτών και της βιομηχανίας, καθώς και η μείωση εξάρτησης από εισαγωγές.

Επιπλέον, το 1980 η κυβέρνηση του Pierre Trudeau δημιούργησε το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα (NEP). Τα χαρακτηριστικά του προγράμματος ήταν οι ελεγχόμενες τιμές, περιορισμοί εξαγωγών και «καναδική» τιμολόγηση πετρελαίου. Το πρόγραμμα αυτό προκάλεσε έντονες συγκρούσεις με τις επαρχίες (ιδίως με την Αλμπέρτα), αποεπενδύσεις και πολιτική κρίση.

1985: Η ΤΟΜΗ

Το 1985, η συντηρητική κυβέρνηση του Brian Mulroney καταργεί το NEP, με αποτέλεσμα να απελευθερωθεί πλήρως η τιμολόγηση πετρελαίου. Με άλλα λόγια, ο Καναδάς υιοθέτησε τις διεθνές τιμές του πετρελαίου, υποστηρίζοντας την ελεύθερη αγορά. Εντούτοις, από το 1985 δεν υπάρχει «καναδική τιμή» πετρελαίου αλλά διεθνής τιμή, ακόμα κι αν το πετρέλαιο παράγεται στον Καναδά.

ΜΕΤΑ ΤΟ 1989: Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ «ΚΛΕΙΔΩΝΕΙ» Η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου με τις ΗΠΑ (FTA) και αργότερα οι συμφωνίες NAFTA και CUSMA, ενισχύουν περαιτέρω την ελεύθερη διακίνηση ενέργειας και την απαγόρευση καναδικής εσωτερικής τιμολόγησης.

Η πρόσφατη κατάρρευση τμήματος γέφυρας στο Châteauguay, κοντά στο Μόντρεαλ, επανάφερε στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τους ειδικούς: τη σταδιακή φθορά του οδικού δικτύου του Κεμπέκ και την ανάγκη για σημαντικές επενδύσεις στη συντήρησή του.

Καθώς η επαρχιακή κυβέρνηση ετοιμάζεται να παρουσιάσει το νέο προϋπολογισμό, επαγγελματικοί φορείς, οικονομολόγοι και οργανώσεις πολιτών ζητούν μια σαφή στρατηγική, που θα δώσει προτεραιότητα στη συντήρηση των υφιστάμενων υποδομών αντί της κατασκευής νέων έργων.

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε στις αρχές Μαρτίου, όταν δημιουργήθηκε μια μεγάλη τρύπα στο οδόστρωμα της γέφυρας Sauvagine στο Châteauguay, μια γέφυρα από μπετόν αρμέ που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1960. Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί, το περιστατικό ανέδειξε την κατάσταση πολλών παρόμοιων κατασκευών που πλησιάζουν στο τέλος της ωφέλιμης ζωής τους. Σύμφωνα με το δήμαρχο της πόλης, το υπουργείο Μεταφορών του Κεμπέκ είχε αρχικά προγραμματίσει την κατεδάφιση και ανακατασκευή της γέφυρας το 2025, ωστόσο το έργο αναβλήθηκε και πλέον τοποθετείται χρονικά γύρω στο 2028.

Το περιστατικό δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Σύμφωνα με δημόσια στοιχεία της κυβέρνησης, το οδικό δίκτυο της επαρχίας αντιμετωπίζει σήμερα ανάγκες επισκευών που ξεπερνούν τα 22,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει το λεγόμενο «έλλειμμα συντήρησης υποδομών», δηλαδή το κόστος που απαιτείται για την αποκατάσταση έργων, τα οποία έχουν φθαρεί λόγω ηλικίας ή ανεπαρκούς συντήρησης τα προηγούμενα χρόνια.

Το πρόβλημα είναι σε μεγάλο βαθμό ιστορικό. Πολλά από τα μεγάλα έργα υποδομών του Κεμπέκ, γέφυρες, αυτοκινητόδρομοι και υπερυψωμένες οδικές αρτηρίες, κατασκευάστηκαν κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, μια περίοδο έντονης ανάπτυξης, που συνδέθηκε με τη λεγόμενη «Ήσυχη Επανάσταση». Ωστόσο, σύμφωνα με το υπουργείο Μεταφορών, η επαρκής συντήρηση αυτών των έργων δεν υπήρξε πάντοτε προτεραιότητα, ιδιαίτερα μεταξύ 1980 και 2000. Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα, μόλις το 58% του οδικού δικτύου θεωρείται ότι βρίσκεται σε καλή κατάσταση.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι και οι κλιματικές συνθήκες του Κεμπέκ επιβαρύνουν σημαντικά τις υποδομές. Οι έντονες εναλλαγές παγετού και απόψυξης κατά τη διάρκεια του χειμώνα, δημιουργούν ρωγμές στο οδόστρωμα και στο σκυρόδεμα, επιταχύνοντας τη φθορά. Παράλληλα, η αυξημένη κυκλοφορία βαρέων οχημάτων επιβαρύνει τις γέφυρες και τους αυτοκινητοδρόμους, πολλοί από τους οποίους σχεδιάστηκαν σε μια εποχή που οι μεταφορικές ανάγκες ήταν πολύ μικρότερες.

Η Ordre des ingénieurs du Québec, το επαγγελματικό σώμα των μηχανικών της επαρχίας, έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η κατάσταση πλησιάζει σε σημείο κρίσης. Σε σχετική έκθεση, ο οργανισμός σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια η πολιτική προτεραιότητα συχνά στρέφεται στην κατασκευή νέων έργων υποδομής, τα οποία είναι πιο ορατά πολιτικά, αντί στη λιγότερο θεαματική αλλά απαραίτητη συντήρηση των ήδη υπαρχόντων.

Παρόμοια άποψη εκφράζουν και οι επαγγελματικοί φορείς του κατασκευαστικού κλάδου. Η Ένωση Κατασκευαστών Οδικών Έργων και Μεγάλων Υποδομών του Κεμπέκ (ACRGTQ) υποστηρίζει, ότι η επαρχία πρέπει να δημιουργήσει ειδικά ταμεία συντήρησης που θα είναι προστατευμένα από πολιτικές αλλαγές και δε θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς. Η πρόταση αυτή βασίζεται σε ένα μοντέλο παρόμοιο με εκείνο των ενώσεων ιδιοκτητών πολυκατοικιών, όπου υποχρεωτικά δημιουργούνται αποθεματικά κεφάλαια για μελλοντικές επισκευές.

Ορισμένοι οικονομολόγοι προτείνουν επίσης μια πιο συστηματική προσέγγιση στο σχεδιασμό νέων έργων. Σύμφωνα με αυτούς, κάθε νέα υποδομή θα πρέπει να συνοδεύεται από μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό συντήρησης, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία νέων «ελλειμμάτων συντήρησης» στο μέλλον.

Η ιστορία έχει ήδη δείξει τις συνέπειες της παραμέλησης. Το 2006, η κατάρρευση της υπερυψωμένης οδού De la Concorde στο Λαβάλ προκάλεσε το θάνατο πέντε ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων έξι. Η δημόσια έρευνα που ακολούθησε κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι η τραγωδία προκλήθηκε από ένα συνδυασμό παραγόντων, μεταξύ των οποίων σχεδιαστικά σφάλματα, προβλήματα κατασκευής και ανεπαρκής συντήρηση. Παρά τις συστάσεις που προέκυψαν τότε για σταθερή και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των έργων συντήρησης, πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η εφαρμογή τους υπήρξε περιορισμένη.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση του Κεμπέκ επισημαίνει, ότι ήδη έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Το σχέδιο επενδύσεων υποδομών 2025-2035 προβλέπει συνολικές δαπάνες ύψους 164 δισεκατομμυρίων δολαρίων για διάφορους τομείς δημόσιων υποδομών. Από αυτό το ποσό, ένα σημαντικό μέρος, περίπου 35,8 δισεκατομμύρια δολάρια, αφορά το οδικό δίκτυο, ενώ περίπου το 85% των κονδυλίων προορίζεται για έργα συντήρησης και αποκατάστασης.

Επιπλέον, το υπουργείο Μεταφορών έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί υλικά μεγαλύτερης αντοχής, όπως ειδικά μείγματα σκυροδέματος σε ορισμένους αυτοκινητοδρόμους, με στόχο να μειωθεί το κόστος συντήρησης μακροπρόθεσμα.

Παρά τις προσπάθειες αυτές, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι δημόσιες επενδύσεις. Όπως υποστηρίζουν, η βιώσιμη διαχείριση των υποδομών απαιτεί συνεχή και προβλέψιμη χρηματοδότηση, καθώς και ένα σύστημα που θα δίνει προτεραιότητα στη διατήρηση των υφιστάμενων έργων.

Καθώς η κυβέρνηση του Κεμπέκ ετοιμάζεται να παρουσιάσει το νέο της προϋπολογισμό, η κατάσταση των δρόμων και των γεφυρών της επαρχίας αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα. Για πολλούς ειδικούς, το περιστατικό στο Châteauguay αποτελεί μια προειδοποίηση, ότι η αναβολή των απαραίτητων επενδύσεων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, όχι μόνο για την οικονομία αλλά και για την ασφάλεια των πολιτών.

Ο ετήσιος πληθωρισμός στον Καναδά υποχώρησε στο 1,8% το Φεβρουάριο του 2026, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας του Καναδά (Statistics Canada), φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων μηνών. Ωστόσο, οικονομολόγοι προειδοποιούν, ότι η αποκλιμάκωση αυτή ενδέχεται να είναι προσωρινή, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών της ενέργειας, αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τον πληθωρισμό τους επόμενους μήνες.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή (Consumer Price Index, CPI) αυξήθηκε κατά 1,8% σε ετήσια βάση το Φεβρουάριο, σημειώνοντας επιβράδυνση σε σχέση με τα επίπεδα του προηγούμενου έτους. Η μεταβολή αυτή επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από το λεγόμενο «φαινόμενο βάσης», καθώς η προσωρινή μείωση του ομοσπονδιακού φόρου κατανάλωσης (GST) που είχε εφαρμοστεί το προηγούμενο έτος, έληξε στα μέσα Φεβρουαρίου. Όταν τέτοιες φορολογικές ελαφρύνσεις λήγουν, δημιουργούν στρεβλώσεις στη σύγκριση των τιμών από έτος σε έτος, γεγονός που επηρεάζει την εικόνα του πληθωρισμού.

Παρά την επιβράδυνση, το κόστος ζωής εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τα καναδικά νοικοκυριά. Η Στατιστική Υπηρεσία επισημαίνει, ότι οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί πάνω από 30% από το Φεβρουάριο του 2021, μια εξέλιξη που συνεχίζει να επιβαρύνει τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Αν και το Φεβρουάριο καταγράφηκε επιβράδυνση στο ρυθμό αύξησης των τιμών στα τρόφιμα, ιδιαίτερα στο νωπό και κατεψυγμένο βοδινό κρέας, η συνολική επιβάρυνση των καταναλωτών παραμένει σημαντική.

Η ενέργεια, και ιδιαίτερα τα καύσιμα, εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο ασταθείς παράγοντες του πληθωρισμού. Οι τιμές της βενζίνης μειώθηκαν κατά περίπου 14,2% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι, αλλά η μείωση αυτή ήταν μικρότερη από ό,τι αναμενόταν. Η σχετική ανθεκτικότητα των τιμών αποδίδεται εν μέρει στην άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου πριν από την έναρξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και σε διαταραχές της παραγωγής σε ορισμένες πετρελαιοπαραγωγές χώρες.

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν, ότι η πραγματική επίδραση των γεωπολιτικών εξελίξεων δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί στα στοιχεία του πληθωρισμού. Η σύγκρουση που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου αναμένεται να επηρεάσει την αγορά ενέργειας τους επόμενους μήνες.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Τράπεζας του Μόντρεαλ (Bank of Montreal), Ντάγκλας Πόρτερ, εκτιμά ότι οι τιμές της βενζίνης ενδέχεται να αυξηθούν έως και 15% μέσα στους επόμενους μήνες, εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει το συνολικό πληθωρισμό κοντά στο 3%.

Μια τέτοια εξέλιξη θα αντιστρέψει εν μέρει τη σημερινή αποκλιμάκωση και θα επηρεάσει άμεσα το κόστος μετακίνησης, μεταφορών και τελικά πολλών καταναλωτικών αγαθών. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας συχνά μεταφέρεται σε ολόκληρη την οικονομία, καθώς επηρεάζει τόσο την παραγωγή όσο και τη διανομή προϊόντων.

Παρά τις πιθανές αυτές πιέσεις, τα βασικά μέτρα «πυρήνα» του πληθωρισμού, τα οποία παρακολουθεί στενά η Τράπεζα του Καναδά, παρουσιάζουν ενθαρρυντικές ενδείξεις. Τα μέτρα αυτά αφαιρούν τις πιο ασταθείς κατηγορίες τιμών, όπως η ενέργεια ή οι προσωρινές φορολογικές αλλαγές, ώστε να αποτυπώνουν καλύτερα τις βαθύτερες τάσεις της οικονομίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο δείκτης CPI-common μειώθηκε από 2,7% σε 2,4%, ο CPI-median από 2,5% σε 2,3%, ενώ ο CPI-trim υποχώρησε επίσης στο 2,3%. Και οι τρεις δείκτες κινούνται πλέον κοντά στο στόχο πληθωρισμού της Τράπεζας του Καναδά, που παραμένει στο 2%.

Αυτό σημαίνει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης νομισματικής πολιτικής ίσως μπορέσουν να αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερη ψυχραιμία μια προσωρινή άνοδο του πληθωρισμού που θα προκληθεί από τις τιμές της ενέργειας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι κεντρικές τράπεζες συχνά επιλέγουν να «κοιτάξουν πέρα» από τις βραχυπρόθεσμες αυξήσεις, εφόσον οι υποκείμενες πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν υπό έλεγχο.

Ωστόσο, το οικονομικό περιβάλλον παραμένει εύθραυστο. Η καναδική αγορά εργασίας έχει ήδη αρχίσει να δείχνει σημάδια επιβράδυνσης, ενώ η διεθνής οικονομική αβεβαιότητα παραμένει υψηλή. Ένα ακόμη στοιχείο που παρακολουθούν στενά οι οικονομικοί αναλυτές, είναι η μελλοντική πορεία της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Καναδά, Ηνωμένων Πολιτειών και Μεξικού (USMCA), η οποία αποτελεί θεμέλιο της βορειοαμερικανικής οικονομικής συνεργασίας.

Οι συζητήσεις για την αναθεώρηση της συμφωνίας τα επόμενα χρόνια δημιουργούν αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η ενέργεια και η γεωργία.

Για τα καναδικά νοικοκυριά το κρίσιμο ερώτημα παραμένει, αν η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού θα μεταφραστεί σε πραγματική ανακούφιση στο κόστος ζωής. Παρότι ο συνολικός δείκτης τιμών δείχνει σημάδια σταθεροποίησης, η συσσωρευμένη αύξηση των τιμών τα τελευταία χρόνια έχει ήδη μεταβάλει σημαντικά τις καθημερινές δαπάνες.

Οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για την πορεία του πληθωρισμού. Η εξέλιξη των τιμών της ενέργειας, η σταθερότητα των διεθνών αγορών και η πορεία της καναδικής οικονομίας, θα καθορίσουν αν η σημερινή αποκλιμάκωση αποτελεί την αρχή μιας πιο σταθερής περιόδου ή απλώς μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από νέες πληθωριστικές πιέσεις.