Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πιθανότατα βρίσκεται σε καλύτερη δημοσιονομική θέση, τη στιγμή που το Κοινοβούλιο ξεκίνησε ήδη τη λειτουργία του από τη Δευτέρα 21/9, χάρη σε μεγάλο βαθμό σε κάποια πιο ρόδινα οικονομικά αποτελέσματα.
Ένας από τους τίτλους που βγήκαν από τη Σύνοδο Κορυφής Επενδύσεων του Καναδά την περασμένη εβδομάδα που «πέρασε κάτω από το ραντάρ», ήταν η ανακοίνωση του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση βρίσκεται σε καλό δρόμο για να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό λειτουργίας της ένα χρόνο νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα.
Όταν ο Carney ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2025, αναπροσανατόλισε το πλαίσιο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού προς την προώθηση επενδύσεων κεφαλαίου, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τις μακροχρόνιες ελλείψεις παραγωγικότητας του Καναδά.
Οι Φιλελεύθεροι έχουν επίσης περιγράψει 60 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπάρχουσες κρατικές δαπάνες που σχεδιάζουν να περικόψουν σε διάστημα πέντε ετών, εν μέρει μειώνοντας το μέγεθος της ομοσπονδιακής δημόσιας υπηρεσίας.
Ο Κάρνεϊ υποσχέθηκε, ότι η κυβέρνηση θα εξισορροπήσει τις λειτουργικές δαπάνες σε τρία χρόνια για να της επιτρέψει να δανείζεται μόνο για πράγματα που οδηγούν σε σχηματισμό κεφαλαίου, όπως υποδομές και άλλα μεγάλα έργα. Ο πρωθυπουργός είπε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ότι η κυβέρνηση θα φτάσει τώρα σε αυτό το ορόσημο το επόμενο έτος, αντί μέχρι το οικονομικό έτος 2028 όπως είχε αρχικά υποσχεθεί.
«Μια επίμονη δέσμευση για δημοσιονομική σύνεση, πειθαρχία και αποτελεσματικότητα των δαπανών… έχει ανέβει στην εξισορρόπηση της ατζέντας του λειτουργικού προϋπολογισμού κατά έναν ολόκληρο χρόνο», δήλωσε ο (ελληνικής καταγωγής) Τζον Φράγκος, εκπρόσωπος του υπουργού Οικονομικών, Φρανσουά-Φιλίπ Σαμπέϊν, σε δήλωση στον Καναδικό Τύπο.
Ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν, ότι οι βελτιώσεις στα αποτελέσματα της Οτάβα έχουν να κάνουν περισσότερο με την οικονομία παρά με τη δημοσιονομική σύνεση. Το πρώτο τρίμηνο του ομοσπονδιακού οικονομικού έτους ήταν πολύ ισχυρότερο από ό,τι προέβλεπαν οι περισσότεροι οικονομικοί αναλυτές, όταν οι Φιλελεύθεροι κατέθεσαν την εαρινή οικονομική ενημέρωση τον Απρίλιο.
Ο Randall Bartlett, αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος της Desjardins, δήλωσε ότι τα ομοσπονδιακά έσοδα αυξήθηκαν κατά 10% από έτος σε έτος για την περίοδο Απριλίου-Ιουνίου. Η εαρινή ενημέρωση της κυβέρνησης ζήτησε αύξηση εσόδων κατά περίπου 3,5% για ολόκληρο το έτος. Οι σταθερές καταναλωτικές δαπάνες και τα ισχυρά εταιρικά κέρδη, ήταν μεταξύ των παραγόντων που έδωσαν ώθηση στα ομοσπονδιακά έσοδα την άνοιξη, είπε ο Bartlett.
Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας ήταν οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου, οι οποίες διατηρούνται υψηλότερα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι περίμεναν πολλοί.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μετέτρεψε ορισμένα από τα απροσδόκητα κέρδη της, από τα υψηλότερα έσοδα από το πετρέλαιο, σε μείωση για τους αυτοκινητιστές στις αντλίες βενζίνης, μέσω μιας παύσης του ομοσπονδιακού ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων την άνοιξη. Νωρίτερα αυτό το μήνα, ο Champagne ανακοίνωσε ότι το μέτρο θα παραταθεί έως το 2027. Αυτά τα επιπλέον έσοδα βοήθησαν να αντισταθμιστεί μια σειρά από ανακοινώσεις ομοσπονδιακών δαπανών την άνοιξη και το καλοκαίρι.
Ο Bartlett εκτιμά ότι η Οτάβα έχει ανακοινώσει δαπάνες άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα 10 χρόνια από την εαρινή ενημέρωση. Τα στοιχεία του περιλαμβάνουν μια εκτίμηση του δημόσιου χρήματος που απαιτείται για τη χρηματοδότηση ενός προτεινόμενου αγωγού πετρελαίου από την Αλμπέρτα στην ακτή της Βρετανικής Κολομβίας.
Ο Bartlett είπε ότι αυτές οι δύο αντισταθμιστικές δυνάμεις στο τελικό αποτέλεσμα της Οτάβα θα πρέπει να αφήσουν τη συνολική τροχιά του ελλείμματος αρκετά σταθερή, σε σύγκριση με την εαρινή οικονομική ενημέρωση και θα μπορούσαν να καταστείλουν την αναλογία χρέους προς ΑΕΠ όταν η Οτάβα δημοσιεύσει το φθινοπωρινό προϋπολογισμό της.
Επίσης, στο έλλειμμα των Φιλελευθέρων προστίθεται η «μεγα-έκπτωση παραγωγικότητας», ένα νέο φορολογικό μέτρο που ανακοινώθηκε στην επενδυτική σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας και έχει σκοπό να τονώσει τις επιχειρηματικές κεφαλαιουχικές δαπάνες. Η έκπτωση αναμένεται να κοστίσει 36 δισεκατομμύρια δολάρια σε πέντε χρόνια.
Ωστόσο, ο Bartlett είπε ότι ενώ αυτή η νέα φορολογική δαπάνη στοχεύει στο σχηματισμό κεφαλαίου, θα πρέπει να ταξινομηθεί ως δαπάνη προγράμματος και να ταξινομηθεί στον προϋπολογισμό λειτουργίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Αυτός και άλλα δημοσιονομικά γεράκια, συμπεριλαμβανομένου του κοινοβουλευτικού προϋπολογισμού, έχουν επικρίνει τους χαλαρούς ορισμούς της Οτάβα για το κεφάλαιο και τις λειτουργικές δαπάνες.
«Μια επένδυση κεφαλαίου, όπως λογιστικοποιείται στους δημόσιους λογαριασμούς, είναι ένα περιουσιακό στοιχείο που στη συνέχεια μπαίνει στον ομοσπονδιακό ισολογισμό. Αυτό δεν το κάνει θετικό μέτρο…», είπε ο Bartlett. «Ο ορισμός που χρησιμοποιείται για τα λειτουργικά έξοδα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στη διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού της δε λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από κανέναν, εκτός της Οτάβα».
Ο Φράγκος είπε στη δήλωσή του, ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είναι αυστηρή με το δημόσιο ταμείο. Η παρακολούθηση των λειτουργικών εξόδων είναι καλύτερο προστατευτικό «κιγκλίδωμα» από άλλες παραδοσιακές «άγκυρες», όπως το χρέος προς το ΑΕΠ, επειδή βασίζεται σε απόλυτα επίπεδα και όχι σε αναλογία, υποστήριξε.
Επεσήμανε επίσης ότι το χρέος προς το ΑΕΠ είναι σταθερό μακροπρόθεσμα στις προοπτικές της Οτάβα, γεγονός που «παρέχει ένα πρόσθετο προστατευτικό κιγκλίδωμα» για τα ομοσπονδιακά οικονομικά.
Ο Sahir Khan, εκτελεστικός αντιπρόεδρος στο Ινστιτούτο Δημοσιονομικών Μελετών και Δημοκρατίας του Πανεπιστημίου της Οτάβα, είπε ότι οι ορισμοί της κυβέρνησης για το κεφάλαιο και τα λειτουργικά έξοδα δεν είναι εγγενώς κακοί, αν και μπορεί να είναι «λίγο ευρύτεροι» από ό,τι σε άλλες δικαιοδοσίες.
Ο Khan αποδίδει επίσης μεγάλο μέρος της βελτίωσης της δημοσιονομικής θέσης της Οτάβα στα ισχυρότερα φορολογικά έσοδα. Είπε ότι οι νέοι δασμοί αντιποίνων της κυβέρνησης στα αμερικανικά προϊόντα είναι ως επί το πλείστον ένα «πλύσιμο» δημοσιονομικά, επειδή αυτά τα έσοδα επαναχρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό σε στηρίγματα για τομείς που πλήττονται από δασμούς.
Ο Χαν είπε ότι η προκατάληψη της κυβέρνησης Κάρνεϊ προς τις κεφαλαιουχικές δαπάνες είναι μια απόκλιση από τον πρώην πρωθυπουργό Τζάστιν Τρουντό, του οποίου η κυβέρνηση έτεινε να επικεντρώνεται στις δαπάνες και τις μεταφορές προγραμμάτων για την επίτευξη στόχων πολιτικής.
Ο Χαν σημείωσε επίσης, ότι ενώ η κυβέρνηση πρέπει ακόμα να παρακολουθεί στενά το κόστος του ελλείμματος και του χρέους της, ο δανεισμός για τη χρηματοδότηση μιας ατζέντας εστιασμένης στο κεφάλαιο μπορεί να αποφέρει μερίσματα, δημιουργώντας τελικά αποδόσεις εάν αυτές οι επενδύσεις αποδώσουν καρπούς. «Θέλουμε να δούμε αποδόσεις στην οικονομία και τελικά στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση όσον αφορά τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα, τα οποία… θα πάρει χρόνο», είπε.
Ο Bartlett με τη σειρά του ανέφερε, ότι οι προσπάθειες της Οτάβα να επανεκκινήσει την οικονομία του Καναδά θα παρεμποδιστούν μέχρι να υπάρξει σαφήνεια στο εμπορικό μέτωπο των ΗΠΑ. «Θα έχει θετικό αντίκτυπο στις επιχειρηματικές επενδύσεις και τελικά στην οικονομική ανάπτυξη και παραγωγικότητα; Πιθανώς. Πόσο μεγάλο αντίκτυπο θα έχει; Δεν ξέρουμε…», είπε ο Bartlett.
Το νέο φορολογικό κίνητρο της κυβέρνησης μπορεί να βοηθήσει να δώσει ζωή στο στάσιμο επιχειρηματικό επενδυτικό τοπίο του Καναδά, είπε, αλλά ο συνολικός αντίκτυπός του μπορεί να περιοριστεί από τις καθυστερήσεις στην ανάπτυξη που προκαλούνται από τους δασμούς και την εμπορική αβεβαιότητα. «Υπάρχουν πολλοί άλλοι αντίθετοι άνεμοι που αντιμετωπίζει η καναδική οικονομία» κατέληξε ο Bartlett.
