Η συμφωνία Λιβάνου – Ισραήλ για καθορισμό των μεταξύ τους θαλάσσιων συνόρων, που επιτεύχθηκε με αμερικανική μεσολάβηση, προκαλεί έντονη κινητικότητα στην περιοχή, στη σκιά και των ευρύτερων γεωπολιτικών εξελίξεων. Τα δεδομένα που διαμορφώνονται παραπέμπουν στο να δημιουργηθεί ένα μοντέλο επίλυσης δύσκολων διαφορών, που φαίνεται από διάφορες κινήσεις, ασκήσεις επί χάρτου που γίνονται, ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες περιπτώσεις, όπως το τρίγωνο Ελλάδας, Κύπρου και Τουρκίας.

Κώστας Βενιζέλος*
© slpress.gr

Το σκηνικό φαίνεται να στήνεται με αμερικανικές ευλογίες, και ενόψει των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη με το φυσικό αέριο, προφανώς και θα προωθηθεί γρηγορότερα από ό,τι μπορεί κανείς να προβλέψει. Πρόκειται για ένα μοντέλο, που αφορά την επίλυση δύσκολων διαφορών, μεταξύ εχθρικών κρατών, που δεν αναγνωρίζει το ένα το άλλο. Ένα μοντέλο το οποίο, στην περίπτωση Λιβάνου και Ισραήλ, στηρίζεται σε αμερικανικές εγγυήσεις για την εφαρμογή της συμφωνίας. Ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού οίκου, Έιμος Χόκσταϊν, μετά από πολλές προσπάθειες και πολλά πήγαινε – έλα, έφθασε στο στόχο, την επίτευξη συμφωνίας. Πρέπει να σημειωθεί και η προσωπική εμπλοκή του Προέδρου Μπάιντεν, ο οποίος παρενέβη στο Γάλλο ομόλογό του, Εμανουέλ Μακρόν, για να αναλάβει η γαλλική εταιρεία ΤΟΤΑL τις έρευνες στην περιοχή, όπου εκτιμάται ότι υπάρχει κοίτασμα.

Σημειώνεται συναφώς πως το Ισραήλ παραχώρησε 860 τ.χ. θάλασσας στο Λίβανο για να γίνει συμφωνία, καθώς πρόταξε το θέμα της ασφάλειας. Η λογική πίσω από αυτό είναι η προσέγγιση πως, επειδή θα αναπτυχθεί το κοίτασμα στο τεμάχιο 9 (του Λιβάνου), θα υπάρξει τεράστιο οικονομικό όφελος για την αραβική χώρα, η οποία καταρρέει οικονομικά, και έτσι θα δημιουργηθούν προϋποθέσεις για την επικράτηση συνθηκών σταθερότητα και ειρήνης και άρα ευημερίας. Η ευημερία του Λιβάνου, θα θωρακίσει την ασφάλεια του Ισραήλ,  το οποίο εκτιμά πως έτσι θα μειωθεί η δύναμη και η επιρροή της Χεζμπολάχ.

ΜΟΝΤΕΛΟ ΛΙΒΑΝΟΥ – ΙΣΡΑΗΛ

Η συμφωνία Λιβάνου-Ισραήλ έχει κινητοποιήσει τη Λευκωσία. Αντιπροσωπεία υπό τον πρέσβη, τέως γενικό διευθυντή του υπουργείου Εξωτερικών, Τάσο Τζιωνή, επισκέφθηκε τις τελευταίες ημέρες τη Βηρυτό και το Τελ Αβίβ, ενώ προηγουμένως υπήρξαν επαφές και με άλλους παίκτες της περιοχής. Οι συμφωνίες οριοθέτησης της Κύπρου με το Ισραήλ και με το Λίβανο, η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, δεν επικυρώθηκε από το κοινοβούλιο της χώρας αυτής, πρέπει τώρα να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Αυτά που διαμορφώθηκαν ως αποτέλεσμα της συμφωνίας Ισραήλ – Λιβάνου.

Σε ό,τι αφορά τη Συρία, η συνομολόγηση συμφωνίας με την Κυπριακή Δημοκρατία φαντάζει δύσκολη υπόθεση, λόγω και της ακολουθούμενης πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι του καθεστώτος Άσαντ, αλλά όχι αδύνατη. Κι αυτό, γιατί και η Συρία θα θέλει να αξιοποιήσει πιθανά κοιτάσματα, που φαίνεται να υπάρχουν στη θαλάσσια περιοχή της. Σημειώνεται συναφώς πως στο κομμάτι αυτό, της Συρίας, ρόλο διαδραματίζει και η Ρωσία.

Η πρόσφατη συμφωνία Βηρυτού – Τελ Αβίβ, λοιπόν, ενδιαφέρει αλλά και επηρεάζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Με τον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων Ισραήλ και Λιβάνου δημιουργείται ένα τριεθνές σημείο, που θα πρέπει να συμφωνηθεί. Την ίδια ώρα, ο Λίβανος θα πρέπει να συζητήσει και να συμφωνήσει με τη Συρία. Τα όποια ζητήματα εκτιμάται ότι θα ξεπερασθούν και μάλιστα σύντομα, καθώς οι Αμερικανοί έχουν υψηλό ενδιαφέρον και επείγονται.

Είναι προφανές πως, τόσο οι Αμερικανοί όσο πρωτίστως οι Ευρωπαίοι, λόγω του Ουκρανικού, έχουν στρέψει την προσοχή τους στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Είναι σαφές πως επείγει το θέμα της εξεύρεσης εναλλακτικών ενεργειακών πηγών. Στην περιοχή μας υπάρχουν πολλά αναξιοποίητα κοιτάσματα. Αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν εάν και εφόσον ξεπεραστούν προβλήματα και εμπόδια. Ελλάδα και Κύπρος ευνοούνται από τις εξελίξεις, καθώς είναι πρόδηλο πως αυτός που εμποδίζει την ανάπτυξη των κοιτασμάτων είναι η κατοχική Τουρκία.

Η ΤΟΥΡΚΙΑ

Είναι έτοιμη η κατοχική Τουρκία να  συζητήσει με την Ελλάδα και την Κύπρο; Δε φαίνεται να υπάρχει πρόθεση της Άγκυρας να συζητήσει με την Κύπρο. Υπενθυμίζεται συναφώς πως μετά τις ανακοινώσεις για τη συμφωνία Λιβάνου και Ισραήλ, το τουρκικό ΥΠΕΞ έσπευσε να αναφέρει πως αυτό το μοντέλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Η τοποθέτηση αυτή άτοπη και εκτός πραγματικότητας, έγινε όμως για να μη μπει στην εξίσωση η ίδια η Τουρκία, που θεωρεί «εκλιπούσα» την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιαννάκης Κασουλίδης, δήλωσε πάντως, πρόσφατα στο κρατικό ραδιόφωνο, ότι θα τηλεφωνούσε στον Αμερικανό απεσταλμένο των ΗΠΑ, Έιμος Χόκσταϊν, για να τον συγχαρεί για την επιτυχία του με την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ και πως θα έθετε ενώπιον του και την ιδέα, εάν το επιθυμεί να αναλάβει ανάλογη πρωτοβουλία ανάμεσα στην Κύπρο και την Τουρκία. Δεν έγινε γνωστό εάν αυτό το τηλεφώνημα έγινε. Το ζητούμενο σε κάθε περίπτωση είναι πως θα πρέπει η όποια μεσολάβηση να γίνει στη βάση του διεθνούς δικαίου και όχι με τις γνωστές διαχρονικές προσεγγίσεις των ΗΠΑ, με τις «ισορροπίες» του τρόμου, οι οποίες στηρίζονται στη λογική του κατευνασμού του ισχυρότερου.

Οι εξελίξεις δείχνουν το δρόμο προς την Αθήνα να κάνει το βήμα, το οποίο δεν τολμά. Να ξεκινήσει συζητήσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία για τον καθορισμό θαλάσσιων συνόρων. Το μομέντουμ δημιουργεί ευκαιρίες. Κυρίως όταν όλες οι χώρες της περιοχής συζητούν μεταξύ τους και συμφωνούν. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι έτοιμη να κάνει το βήμα αυτό και όπως σημειώνουν ενημερωμένες πηγές, είναι και τεχνικά προετοιμασμένη. Για να προχωρήσει χρειάζεται, ωστόσο, πολιτική απόφαση στην Κύπρο και στην Αθήνα. Η Αθήνα διαχρονικά παρουσιάζεται αρνητική, φοβούμενη τις αντιδράσεις της Άγκυρας. Από την άλλη, η Λευκωσία αποφεύγει να το εγείρει για να μη φέρει σε… δύσκολη θέση την Αθήνα! Η προσέγγιση αυτή επί της ουσίας εξυπηρετεί την κατοχική Τουρκία, η οποία προφανώς και γνωρίζει πως δεν καθορίζεται ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας, επειδή τη φοβούνται!

ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ ΓΙΑ ΑΟΖ

Το 2019 η Κυπριακή Δημοκρατία προχώρησε στην κατάθεση συντεταγμένων για καθορισμό Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) για τη θάλασσα απέναντι από τις ακτές της Τουρκίας και πρότεινε στη βόρεια γείτονα χώρα, να αρχίσουν συζητήσεις επί του θέματος. Μετά την κατάθεση των συντεταγμένων, που έγινε επί υπουργίας Νίκου Χριστοδουλίδη, στάλθηκε ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία με πρόταση για έναρξη διαπραγματεύσεων οριοθέτησης διά συμφωνίας ή με απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Η ρηματική διακοίνωση απορρίφθηκε από την κατοχική δύναμη.

Η Κυπριακή Δημοκρατία είχε αξιολογήσει όλα τα ενδεχόμενα από την απόφασή της αυτή, είναι όμως προφανές πως η χρονική στιγμή κρίθηκε αρμοδίως ως η κατάλληλη για την προώθηση και άσκηση ενός κυριαρχικού δικαιώματος. Η ετοιμασία των συντεταγμένων έγινε σε δύο επίπεδα, τεχνικά μέσα και από το Κτηματολόγιο κι άλλες υπηρεσίες του κράτους καθώς και νομικά. Η κατάθεση έγινε στη Διεύθυνση Ωκεάνιων Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας των Ηνωμένων Εθνών. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι η Κύπρος πήρε την πρωτοβουλία των κινήσεων στον τομέα της οριοθέτησης αποκλειστικών οικονομικών ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Από το 2003 μέχρι το 2010 υπογράφηκαν με την Αίγυπτο, το Λίβανο και το Ισραήλ. Είναι σαφές πως χωρίς τέτοιες συμφωνίες, καμιά εταιρεία δε θα ξεκινούσε έρευνες αν δεν ήξερε με βεβαιότητα πού είναι τα ακριβή όρια των ερευνητικών τεμαχίων της.

Στην αντίπερα όχθη, η Τουρκία, όπως είναι γνωστό, προχώρησε με «συμφωνία» σε παράνομη χάραξη θαλάσσιων συνόρων με το κατοχικό καθεστώς. Δεν είχε μάλιστα ακολουθήσει τη μέση γραμμή, αλλά κατέλαβε περισσότερη θάλασσα σε βάρος του ψευδοκράτους, της Κύπρου βασικά. Επρόκειτο στην πραγματικότητα για μια συμφωνία με τον εαυτό της, η οποία δεν αναγνωρίζεται.

*Ο Κώστας Βενιζέλος είναι δημοσιογράφος, αρχισυντάκτης στην εφημερίδα Φιλελεύθερος της Κύπρου. Είναι συγγραφέας βιβλίων για το Κυπριακό και διδάκτορας σε θέματα Επικοινωνίας.

Επιφανειακά υπάρχει μούδιασμα, κάτω όμως από την επιφάνεια η Πειραιώς «βράζει» και τα σενάρια στη ΝΔ εντείνονται: Το βασικό ερώτημα μεταξύ των Γαλάζιων βουλευτών είναι «τι άλλο θα βγει στη δημοσιότητα, αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα αντέξει και μέχρι πότε και αν στη διαφαινόμενη πτώση του συμπαρασύρει το κόμμα και την παράταξη».

Σπύρος Γκουτζάνης*
© slpress.gr

Ο Νικήτας Κακλαμάνης προειδοποιεί ότι αν αποδειχθεί παρακολούθηση υπουργού, το ζήτημα θα το αντιμετωπίσει το κόμμα. Η Όλγα Κεφαλογιάννη χτυπάει σε τακτά πλέον χρονικά διαστήματα, παίρνοντας αποστάσεις από την ηγεσία. Ζητά, από το να καταθέσουν στη Βουλή οι ενεχόμενοι, μέχρι να μη γίνεται επίκληση του απορρήτου και να καταστεί αντισυνταγματική η απαγόρευση ενημέρωσης των παρακολουθούμενων (όπως έπραξε και ο Νίκος Ανδρουλάκης στο Συμβούλιο της Επικρατείας).

Ο Νίκος Δένδιας κάνει αμφίσημες δηλώσεις και αν αληθεύουν οι πληροφορίες, διαπραγματεύεται με τον πρωθυπουργό την επόμενη ημέρα: Τη δική του, της κυβέρνησης και του κόμματος. Ο Κώστας Καραμανλής μίλησε πρώτος, λέγοντας ότι «το να προκλήθηκαν τα γεγονότα αυτά από κυβερνητική πρωτοβουλία, είναι εκτός από αντιδημοκρατικό και παράνομο, τόσο πέρα από κάθε όριο νοσηρής φαντασίας και πολιτικής ανοησίας που είναι αδιανόητο». Μόνο που στην πορεία επιβεβαιώθηκε το αδιανόητο, όπως σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις εξ’ αρχής γνώριζε. Προειδοποίησε μάλιστα τον Μητσοτάκη να μην κρυφτεί πίσω από το απόρρητο, εκεί που τελικά κατέφυγε ο πρωθυπουργός.

Στο βάθος περιμένει ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος μέχρι στιγμής δεν έχει πάρει θέση. Θα μιλήσει όμως δημοσίως στις 7 Δεκεμβρίου, επίσημη πρώτη του φερώνυμου Ιδρύματός του. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν μπορεί να αποφύγει το κρίσιμο θέμα, άλλωστε όταν ανακοίνωσε την ημερομηνία της έναρξης του Ιδρύματος, ήταν εν μέσω του δεύτερου κύματος των αποκαλύψεων. Αν ήθελε να το αποφύγει, απλώς θα περίμενε καλύτερη συγκυρία. Δε δείχνει διατεθειμένος να αποφύγει. Αντίθετα θα τοποθετηθεί και μόνο με έναν τρόπο μπορεί να το κάνει, όπως έπραξε και ο Κώστας Καραμανλής.

ΑΠΟΣΤΑΣΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΟΙ ΓΑΛΑΖΙΟΙ

Το ενδιαφέρον είναι ότι στην πλειονότητά τους οι Γαλάζιοι βουλευτές εμφανίζονται αποστασιοποιημένοι, και κυρίως χωρίς καμία διάθεση να εκτεθούν, υποστηρίζοντας το σύστημα Μαξίμου, το οποίο θεωρούν σε κάθε περίπτωση υπεύθυνο από πολιτική άποψη για τις νόμιμες και παράνομες παρακολουθήσεις. Οι συζητήσεις περιστρέφονται γύρω από το χρόνο των εκλογών και την επόμενη ημέρα. Κάπου εδώ τα πράγματα περιπλέκονται.

Οι περισσότεροι, φυσικά πλην παλαιών και νέων μητσοτακικών, θα ήθελαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη να εγκαταλείπει την πρωθυπουργία, για να οδηγήσει άλλος το κόμμα στις εκλογές και να μη συμπαρασύρει την παράταξη στην πτώση του. Μόνο που ο πρωθυπουργός το έχει απορρίψει. Άρα, αν δεν προκύψει ακράδαντο στοιχείο ενοχής του ή του ανεψιού του, θα μείνει μέχρι το τέλος.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ελπίζει ότι η ΝΔ θα είναι πρώτο κόμμα. Σήμερα, γιατί αύριο ούτε ο ίδιος ξέρει τι άλλο θα αποκαλυφθεί και σε τι θέση θα βρεθεί. Άλλωστε και η ομιλία του στην Πολιτική Επιτροπή της ΝΔ είναι καθαρά εσωκομματική στόχευση: Να συσπειρώσει όσο μπορεί κάποιο κομματικό κοινό, επικαλούμενος θεωρίες συνωμοσίας και ιδιωτικά συμφέροντα που τον πολεμούν, ενώ ξεκαθάρισε ότι «έχω εκλεγεί από το λαό και δίνω λόγο μόνο στο λαό».

ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΩΣΗ Ο ΔΕΝΔΙΑΣ

Κάπου εδώ στην εξίσωση μπαίνει ο Νίκος Δένδιας. Από το ξέσπασμα του σκανδάλου των υποκλοπών, τον Αύγουστο, το όνομα του υπουργού ακούγεται σε σενάρια διαδοχής. Ο υπουργός Εξωτερικών, που ξέρει ότι ήταν θύμα παρακολούθησης, δεν κατέφυγε στις δικαστικές αρχές. Σύμφωνα με ορισμένες (ανεπιβεβαίωτες πάντως πληροφορίες) την Κυριακή 13/11 είχε σύσκεψη με τους συνεργάτες του, όπου εξετάστηκε το ενδεχόμενο να υποβάλλει την παραίτησή του.

Σε επικοινωνία που είχε με το Μέγαρο Μαξίμου η απάντηση που πήρε ήταν ότι σε αυτή την περίπτωση ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα προκηρύξει εκλογές και ας αναλάβει το βάρος. Στη συνέχεια ο Νίκος Δένδιας έκανε μία δήλωση, στην οποία μίλησε για «αμοιβαία εμπιστοσύνη», ωσάν να μην είναι πρωθυπουργός ο Κυριάκος Μητσοτάκης και να είναι ισότιμοι οι δυο τους και πρόσθεσε ότι πιστεύει την πρωθυπουργική διαβεβαίωση ότι θα διαλευκανθεί η υπόθεση.

Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ο υπουργός Εξωτερικών συμφώνησε να οδηγήσει το κόμμα στις εκλογές ο Κυριάκος Μητσοτάκης και σε περίπτωση που δεν προκύψει αυτοδυναμία, να είναι εκείνος που θα προταθεί για πρωθυπουργός σε κυβέρνηση συνεργασίας, καθώς μάλιστα θεωρεί ότι έχει την αποδοχή του Αλέξη Τσίπρα. Το σενάριο παρουσιάζει πολλά κενά και μένει ανοικτό ποιος θα είναι πρόεδρος της ΝΔ.

ΟΝΟΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ

Η Όλγα Κεφαλογιάννη, που κάνει τις δικές της κινήσεις, ετοιμάζεται και εκείνη για την επόμενη ημέρα. Δεν μπορεί να αναλάβει την ηγεσία σε αλλαγή εν κινήσει, αφού δεν είναι καν υπουργός. Αλλά από την άλλη, έχει μείνει εκτός κυβέρνησης και έχει πάρει καίριες αποστάσεις από το σύστημα Μητσοτάκη, χωρίς να διαρρήξει τις σχέσεις της με το κόμμα. Έχει φιλοτεχνήσει το προφίλ για τη διαδοχή (κάτι που δεν έχει κάνει ο Δένδιας που είναι ταυτισμένος με τη διακυβέρνηση Μητσοτάκη) και διαθέτει πάντα ισχυρή πολιτική και μιντιακή στήριξη.

Στο παρασκήνιο όμως ήδη κάποιοι ρίχνουν το όνομα της Νίκης Κεραμέως, ακόμη και για διαδοχή εν κινήσει. Κάποια στιγμή κυκλοφόρησε και το όνομα του Κώστα (Αχιλλέα) Καραμανλή, αλλά αποσύρθηκε γρήγορα και ακολούθησε η ταύτιση του με τον πρωθυπουργό. Πάντως, το σενάριο της αλλαγής πρωθυπουργού, όπως έγινε π.χ. με τον Γιώργο Παπανδρέου το 2011, σκοντάφτει στην κατηγορηματική άρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση, δίχως τη δική του συναίνεση, πέραν των ζυμώσεων και μίας συμφωνίας στο παρασκήνιο, μπορεί να προέλθει μόνο από τους δύο πρώην πρωθυπουργούς της ΝΔ. Είναι οι μόνοι που έχουν τα ερείσματα στο κόμμα και στην κοινοβουλευτική ομάδα και το πολιτικό και ηθικό ανάστημα για να το πράξουν, ίσως μάλιστα μόνο σε συνεργασία.

*Ο Σπύρος Γκουτζάνης είναι δημοσιογράφος. Από το 1990 έχει εργαστεί σε περισσότερα από 15 ΜΜΕ, μεταξύ των οποίων, 90,2 Αριστερά στα fm, Φλας 9,61, Καθημερινή, Επενδυτής, Πρώτο Θέμα, Επίκαιρα, Δημοκρατία, ΕΡΤ, Star Chanell. Από το 2000 είναι πολιτικός και κυβερνητικός συντάκτης. Από το 2004 εργάζεται στο ΑΠΕ και από το 2016 μέχρι το Δεκέμβριο του 2018 παρουσίαζε την καθημερινή εκπομπή «Επί του Πιεστηρίου», στο Kontra Chanell.

Τις επόμενες ημέρες, η κοινοπραξία ExxonMobil και Hellenic Energy ξεκινά σεισμογραφικές έρευνες για κοιτάσματα φυσικού αερίου στα οικόπεδα δυτικά και νoτιοδυτικά της Κρήτης (στα όρια της ΑΟΖ με την Ιταλία) και νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου, όπως προανήγγειλε ο πρωθυπουργός. Ήδη έχουν εκδοθεί οι σχετικές Navtex. 

Ανάλυση: Αντώνης Φώσκολος*
© slpress.gr

Εφόσον οι ερευνητικές γεωτρήσεις στην Κρήτη και την Πελοπόννησο δώσουν θετικά αποτελέσματα, η παραγωγή αερίου θα μπορούσε να ξεκινήσει το 2027-2028, σύμφωνα με την Ελληνική Εταιρεία Διαχείρισης Υδρογονανθράκων και Φυσικών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ).

Η ΕΔΕΥΕΠ είχε ξεκινήσει να επαναδραστηριοποιείτε στα οικόπεδα της Κρήτης και της Πελοποννήσου το Φεβρουάριο του 2022, με ένα φιλόδοξο πρόγραμμα προσέλκυσης μεγάλων διεθνών επενδυτών για την τόνωση του προγράμματος εξερεύνησης και παραγωγής υδρογονανθράκων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο ενεργειακός αποκλεισμός της Ρωσίας που ακολούθησε, λειτούργησαν ως καταλύτης.

Η ΕΔΕΥΕΠ συμφώνησε στο σχετικό οδικό χάρτη με την ExxonMobil, που είναι ο ανάδοχος των οικοπέδων. Tο σεισμογραφικό σκάφος Sanco Swift της νορβηγικής εταιρείας PGS (που έχει μισθωθεί γι’ αυτό το σκοπό)  βρίσκεται ήδη στην Κρήτη, έτοιμο πλέον να εξερευνήσει τον ενεργειακό της πλούτο, τον οποίο δημιούργησε με θαυματουργό τρόπο η ίδια η φύση.

Συγκεκριμένα, από τα τέλη του Παλαιοζωικού Αιώνα μέχρι σήμερα, η περιοχή μεταξύ της Αφρικανικής Πλάκας και της Ευρασιατικής Πλάκας γνώρισε δύο μεγάλες γεωλογικές περιόδους, που είναι υπεύθυνες για τα αποθέματα σε υδρογονάνθρακες που έχει η ανθρωπότητα.

Αυτές οι δύο περίοδοι είναι οι εξής:

• Η πρώτη είναι η περίοδος της δημιουργίας του Ωκεανού της Τιθύος που κράτησε περίπου 245 εκατομμύρια χρόνια.

• Η δεύτερη είναι η περίοδος που αφορά την εξαφάνιση του Ωκεανού της Τιθύος και τη δημιουργία του Περσικού Κόλπου και της Μεσογείου Θάλασσας.

«ΠΑΝΓΑΙΑ» ΚΑΙ «ΠΑΝΘΑΛΑΣΣΑ»

Κατά τα τέλη του Παλαιοζωικού Αιώνα, ήτοι πριν 265 εκατομμύρια χρόνια, υπήρχε μία Ήπειρος, η «Πανγαία», και μία θάλασσα, «η Πανθάλασσα». Στην αρχή του Μεσοζωικού Αιώνα η «Πανγαία» διασπάται σε δύο Υπερηπείρους, τη «Λαυρασία» και την «Γκοντβάνα», ενώ στον ενδιάμεσο χώρο δημιουργείται ο μεγάλος Ωκεανός της Τιθύος. Αυτός ο ωκεανός ξεκινούσε από το σημερινό Ινδικό Ωκεανό, περνούσε μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής και έφθανε στο σημερινό Ατλαντικό Ωκεανό.

Ο Ωκεανός της Τιθύος κράτησε για 235 εκατομμύρια χρόνια και γέμισε το βυθό της θάλασσας με κολοσσιαίες ποσότητες ιζημάτων, τα οποία φιλοξενούσαν μεγάλες ποσότητες φυτοπλαγκτού, ιδιαίτερα κάτω από την Κρήτη, τα υπολείμματα/οργανική ουσία των σπόγγων που το σώμα τους αποτελείτο από χοληστάνες. Οι χοληστάνες είναι οι πρόδρομες ενώσεις του πετρελαίου. Άρα μέσα στα μεγάλα πάχη των ιζημάτων του Μεσοζωικού αιώνα και ολόκληρου του Παλαιογενούς (Παλαιοώκαινο, Ηώκαινο, Ολιγόκαινο) που φθάνουν και τα 20 χιλιόμετρα.

Ο Ωκεανός της Τιθύος είναι η μητέρα γένεσης των τεραστίων κοιτασμάτων πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, Ιράν, Ιράκ, Κουβέιτ, Κατάρ, Κουρδιστάν, Συρία, αλλά και στον Περσικό κόλπο. Επίσης, τα κοιτάσματα σε Αίγυπτο, Λιβύη και Αλγερία οφείλουν την ύπαρξή τους στους οργανισμούς που έζησαν στη θάλασσα της Τιθύος. Επιπροσθέτως, κοιτάσματα πετρελαίου της ίδιας ηλικίας έχουν εντοπιστεί στην Κύπρο (1,5 δισ. βαρέλια στο μπλοκ 10 της κυπριακής ΑΟΖ, και 1,5 δισ. βαρέλια κάτω από το κοίτασμα φυσικού αερίου του Λεβιάθαν στην ΑΟΖ του Ισραήλ).

Η γεωλογική υπηρεσία του Ισραήλ έχει προβεί σε εκτιμήσεις (πιθανότητα 50%) ότι τα κοιτάσματα του πετρελαίου που υπάρχουν σε ιζήματα/πετρώματα του Μεσοζωικού Αιώνα  πλησιάζουν τα 26 δισ. βαρέλια, και στη λεκάνη του Ηρόδοτου, πάνω από 13 δισ. βαρέλια σε ιζήματα του Μεσοζωικού Αιώνα. Η λεκάνη του Ηρόδοτου είναι υπόλειμμα της Τιθύος. Τα 2/5 της λεκάνης ανήκουν στην ΑΟΖ της Αιγύπτου, τα 2/5 στην ΑΟΖ της Ελλάδας και το 1/5 στην ΑΟΖ της Κύπρου. Η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο άνοιξε το δρόμο για την εκμετάλλευση μέρους των κοιτασμάτων, ενώ επιβάλλεται να ακολουθήσει οριοθέτηση και με την Κύπρο.

ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Αυτά τα γεωλογικά γεγονότα μάς οδηγούν αβίαστα στην ύπαρξη κοιτασμάτων αργού πετρελαίου και στη νότια περιοχή της ελληνικής ΑΟΖ με έκταση πάνω από 200.000 Km2. Αν η ΑΟΖ του Ισραήλ που έχει 50.000 Km2 υπολογίζεται να έχει 26 δισ. βαρέλια Μεσοζωικού αργού πετρελαίου, εμείς τί ποσότητες περιμένουμε να έχουμε στα αντίστοιχα πετρώματα που είναι νότια της Κρήτης, αλλά και νότια των Δωδεκανήσων; Ίσως και 55-60 δισ. βαρέλια, με μια αξία 4,5-5 τρισ. δολαρίων με τις σημερινές τιμές. Άρα αξίζει τον κόπο να ερευνήσουμε την ελληνική ΑΟΖ και σε μεγαλύτερα βάθη όπου υπάρχουν ιζήματα του Μεσοζωικού Αιώνα.

Η χρονική αλληλουχία των γεωλογικών εξελίξεων, από τότε που δημιουργήθηκε η Μεσόγειος Θάλασσα, το λεγόμενο «Timing Events», ήταν αυτό που δημιούργησε τις ιδανικές συνθήκες για τη γένεση και αποθήκευση του φυσικού αερίου στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου και κατ’ επέκταση στην κυπριακή και ελληνική ΑΟΖ. Πρώτον, κατά τα μέσα του Μειόκαινου, ήτοι μεταξύ 11 και 6 εκατομμυρίων ετών, δημιουργήθηκαν στη Μεσόγειο οι κοραλλιογενείς ύφαλοι που αποτέλεσαν τις τεράστιες αποθήκες στις οποίες αργότερα εγκλωβίστηκε το φυσικό αέριο. Δεύτερον, κατά το Μεσσήνιο, τέλη του Μειόκαινου, ήτοι πριν έξι εκατομμύρια χρόνια, η Μεσόγειος αποξηράθηκε για περίπου 1.000.000 χρόνια, δημιουργώντας κατά τόπους τεράστιες λιμνοθάλασσες και τάφρους όπου αναπτύχθηκαν τεράστιες ποσότητες υδροχαρών φυτών.

ΑΜΥΘΗΤΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΑΕΡΙΟΥ

Κατά την αναερόβιο αποσύνθεση αυτής της τεράστιας βιομάζας από τα μεθανοβακτήρια, δημιουργήθηκαν αμύθητες ποσότητες βιογενούς φυσικού αερίου που αποθηκεύτηκαν στους ήδη προ-υπάρχοντες κοραλλιογενείς υφάλους. Όταν η Μεσόγειος αποξηράθηκε τελείως, οι κοραλλιογενείς ύφαλοι καλύφθηκαν/σφραγίστηκαν αρχικά με γύψο και κατόπιν με χλωριούχο νάτριο.

Συμπερασματικά, οι γεωλογικές εξελίξεις δια μέσου των γεωλογικών αιώνων ευνόησαν πάρα πολύ τη δημιουργία υδρογονανθράκων στη λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου, ιδιαίτερα όμως στην παράκτιο νότια Κρήτη, η οποία είναι στο επίκεντρο των ερευνών που ανακοινώθηκαν.

Έχουμε υδρίτες στον πυθμένα της θάλασσας, αμέσως βαθύτερα βιογενές φυσικό αέριο και πιο βαθιά πυρολιτικό φυσικό αέριο, υγρούς αέριους υδρογονάνθρακες και ακόμα βαθύτερα αργό πετρέλαιο.

Μόλις προ έξι ετών συνειδητοποιήσαμε το μέγεθος των αποθεμάτων του βιογενούς φυσικού αερίου. Δεν έχουμε, όμως, καταλάβει τι τεράστιο πλούτο έχουμε ακόμα ποιο βαθιά. Αν όλα αυτά συνεκτιμηθούν, τότε και μόνο τότε θα καταλάβουμε το μέγεθος του ενεργειακού πλούτου της Ελλάδας.

Οικονομία – γεωπολιτική θέση – εξωτερική πολιτική, είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τον ενεργειακό μας πλούτο, κάτι που, έστω και αργά, φαίνεται πως πλέον αρχίζει και το πολιτικό σύστημα να συνειδητοποιεί μετά από μεγάλες καθυστερήσεις και ακόμα μεγαλύτερες ολιγωρίες, οι οποίες είχαν βαρύ εθνικό κόστος.

*Ο Αντώνης Φώσκολος είναι ομότιμος καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης και ομότιμος ερευνητής της Γεωλογικής Υπηρεσίας του Καναδά. Μετά των σπουδών του στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ προσελήφθη στο Ινστιτούτο της Ιζηματογενούς Γεωλογίας και Πετρελαίου του Καναδά, με στόχο την έρευνα υδρογονανθράκων στην Κεντρική Αλμπέρτα, στη θαλάσσια περιοχή του Beaufort MacΚenzie, στις εκβολές του ποταμού MacKenzie και στα πολικά νησιά του Καναδά. Το 1986 εξελέγην καθηγητής στο τμήμα Μηχανικών Ορυκτών Πόρων του Πολυτεχνείου Κρήτης, αλλά παραμένει έως σήμερα ομότιμος επιστημονικός ερευνητής του Ινστιτούτου. Δίδαξε «Ανόργανη και Οργανική Γεωχημεία και Οργανική Πετρογραφία των Ιζηματογενών Πετρωμάτων». Έχει διατελέσει αντιπρόεδρος ακαδημαϊκών θεμάτων του Πολυτεχνείου Κρήτης, πρόεδρος του τμήματος Μηχανικών Ορυκτών Πόρων και σύμβουλος για ενεργειακά θέματα του ΟΗΕ. Έχει 84 δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά με Citation Index of 338, έχει επίσης 47 ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια σε Ευρώπη και Αμερική και 14 τεχνικές εκθέσεις για λογαριασμό των ΔΕΠ-ΕΚΥ, ΔΕΗ, ΙΓΜΕ και ΟΗΕ.

ΕΔΩ Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ!