Ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης και ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης πράττουν ορθά, ρισκάροντας ακόμα ένα γύρο συνομιλιών με την τουρκική ηγεσία, την προσεχή εβδομάδα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους. Η εναλλακτική της διακοπής των καναλιών επικοινωνίας θα τροφοδοτούσε την ένταση και θα εμφάνιζε διεθνώς την ελληνική πλευρά σαν αρνούμενη το διάλογο.

Του Αλέξανδρου Τάρκα*

© dimokratia.gr

Όμως τα πραγματικά ερωτήματα είναι τι, πώς και πότε θα δρομολογηθεί, με αφετηρία τη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον πρόεδρο Ρ.Τ. Ερντογάν. Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών, πριν και μετά τη θριαμβευτική επανεκλογή τους (που νομιμοποιεί αμφοτέρους να κινηθούν δραστήρια στο αμέσως προσεχές διάστημα), συνθέτουν μια αντιφατική εικόνα.

Συγκεκριμένα:

ΠΡΩΤΟΝ, ο αρχικός προγραμματισμός προβλέπει ότι ο κ. Μητσοτάκης θα συνοδεύεται από τον κ. Γεραπετρίτη και την υφυπουργό Αλ. Παπαδοπούλου ή τη διπλωματική του σύμβουλο Α. Μ. Μπούρα. Αν και ουδείς – ουδεμία εκ των τριών διατηρεί διαφορετικές αντιλήψεις από τον πρωθυπουργό, η υποστηρικτική παρουσία τους είναι χρήσιμη. Η αντίθετη επιλογή του κ. Μητσοτάκη, δηλαδή να συζητήσει μόνος με τον κ. Ερντογάν άνευ συμβούλων και πρακτικογράφων, το Μάρτιο του 2022, κατέληξε στο ναυάγιο του Βοσπόρου. Αντί του ήρεμου καλοκαιριού και της φθινοπωρινής σύγκλησης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, που πρόβλεψε δημόσια ο πρωθυπουργός, ακολούθησαν πολλαπλάσιες παραβιάσεις και υπέρ-πτήσεις και το τρίτο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ, μετά την ίδια συνάντηση της Κωνσταντινούπολης, ο κ. Ερντογάν έκρινε (ή δηλώνει ψευδέστατα) ότι ο κ. Μητσοτάκης δεν απέκλεισε τις απευθείας διαπραγματεύσεις τους, χωρίς προϋποθέσεις και χωρίς τις ασφαλιστικές δικλίδες του ΝΑΤΟ ή της Ε.Ε. Δεν υπάρχει απολύτως κανένα στοιχείο που να θεμελιώνει ότι ο πρωθυπουργός άλλαξε την εθνική γραμμή (και προτρέχουν όσοι ισχυρίζονται το αντίθετο), αλλά και ουδέποτε διέψευσε τον Τούρκο πρόεδρο. Η συνάντηση του Βίλνιους προσφέρει στον κ. Μητσοτάκη την ευκαιρία να ξεκαθαρίσει δημόσια, ότι μοναδική διμερής διαφορά παραμένει η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Χωρίς φραστικές παρεκτροπές περί θαλάσσιων ζωνών (που περιλαμβάνουν το εύρος των ελληνικών χωρικών υδάτων) και χωρίς τη διπλή ορολογία περί στρατιωτικοποίησης και αποστρατιωτικοποίησης των νησιών.

ΤΡΙΤΟΝ, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα στο υπουργείο Εξωτερικών είναι ότι η προ εβδομάδος τηλεφωνική συνομιλία του κ. Γεραπετρίτη με τον ομόλογό του Χ. Φιντάν «πήγε καλά» και όντως ανοίγει δρόμους συνεννόησης. Ωστόσο, κανένα πρακτικό βήμα της Άγκυρας, ως τώρα τουλάχιστον, δε δίνει αξιοπιστία στα λεγόμενα του κ. Φιντάν. Είναι περίεργο ότι ο κ. Γεραπετρίτης διέγνωσε (στις 4/7) «ιστορική ευκαιρία» επίλυσης του Κυπριακού, αν και η Άγκυρα εμμένει στην κυριαρχική ισότητα των δύο κοινοτήτων της Μεγαλονήσου και στη λύση των δύο κρατών. Επιπλέον, ο Γάλλος πρόεδρος Εμ. Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Ο. Σολτς έχουν παραπέμψει στις ευρωπαϊκές καλένδες τις προτάσεις της Λευκωσίας για πιο ενεργό ρόλο της Ε.Ε.

ΤΕΤΑΡΤΟΝ, η Άγκυρα φημολογείται ότι θα προτείνει στο Βίλνιους, αφενός, την επανάληψη των συναντήσεων για τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) και, αφετέρου, την αναβάθμιση των διερευνητικών συνομιλιών σε επίπεδο ανώτερο του υφιστάμενου υπηρεσιακού.

Οι προτάσεις αυτές, όμως, δεν είναι καινούργιες! Προ 20ημέρου ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γ. Γκιουλέρ ζήτησε από τον υπηρεσιακό υπουργό Εθνικής Άμυνας Αλκ. Στεφανή (ο οποίος, φυσικά, «δεν τσίμπησε») την πραγματοποίηση νέου γύρου για τα ΜΟΕ στην Άγκυρα.

Ο κ. Γκιουλέρ δε διευκρίνισε γιατί δεν αρκούν τα ΜΟΕ του μνημονίου Παπούλια – Γιλμάζ του 1988 και τα πρόσθετα της περιόδου 2006-2008. Η δε πρόταση για αναβαθμισμένες διερευνητικές κατατέθηκε για πρώτη φορά το Μάιο του 2021, από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου, χωρίς να δικαιολογήσει πώς θα διατηρηθεί ο άτυπος χαρακτήρας τους υπό την προεδρία ανώτερων αξιωματούχων. Είναι δυνατόν η κυβέρνηση Μητσοτάκη να πέσει στην παγίδα που η ίδια απέφυγε προ διετίας;

Παράλληλα, η άλλη εκδοχή πιθανών εξελίξεων φέρει τις δύο κυβερνήσεις να αποφασίζουν, μέσω των κυρίων Γεραπετρίτη και Φιντάν, την ακριβή ατζέντα διαλόγου μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, το Σεπτέμβριο. Είναι νωρίς να αξιολογηθεί αυτό το ενδεχόμενο, αλλά -προς αποφυγή ψευδαισθήσεων- η τουρκική διπλωματία έχει μεταδώσει το μήνυμα ότι, παρά την περίοδο ύφεσης από το Φεβρουάριο ως σήμερα, δεν αλλάζει (και δε θα αλλάξει) η ατζέντα της: casus belli για τα 12 ν.μ., αμφισβήτηση κυριαρχίας και εξοπλισμού των νησιών, γκρίζες ζώνες μη οριζόμενης κυριαρχίας, Θράκη, υποστήριξη σε φερόμενους τρομοκράτες.

* Εκδότης του περιοδικού «Άμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη

Ορθώς οι κύριοι Μητσοτάκης και Γεραπετρίτης (δεξιά) ρισκάρουν το διάλογο αλλά η Άγκυρα διαμηνύει ότι η ατζέντα της δεν αλλάζει

Ορκίστηκε τη Δευτέρα 3/5, ενώπιον της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, η Βουλή, που προέκυψε από τις κάλπες της 25^ης Ιουνίου 2023.

Σημειώνεται, ότι κατά τις πρόσφατες εκλογές, εισήλθαν στη Βουλή οκτώ κόμματα, ξεπερνώντας το σχετικό «κατώφλι» του 3%. Η ΝΔ με 158 βουλευτές, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ με 47, το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής με 32, το ΚΚΕ με 21, το κόμμα «Σπαρτιάτες» με 12, η Ελληνική Λύση με 12, το Δημοκρατικό Πατριωτικό Κίνημα «ΝΙΚΗ» με 10 και η Πλεύση Ελευθερίας με 8 βουλευτές.

Η πανηγυρική, πρώτη συνεδρίαση της Κ’ Περιόδου Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, άρχισε με αγιασμό που τέλεσε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Ιερώνυμος. Ακολούθως, οι βουλευτές έδωσαν τον προβλεπόμενο από το Σύνταγμα όρκο, σύμφωνα με τον τύπο της θρησκείας κάθε βουλευτή ή πολιτικό όρκο. «Καλή σας δύναμη», ευχήθηκε ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος.

Μετά την ορκωμοσία τους, οι βουλευτές υπέγραψαν το σχετικό πρωτόκολλο ορκωμοσίας και παρέλαβαν ενημερωτικό φάκελο που περιλάμβανε – μεταξύ άλλων – το Σύνταγμα και τον Κανονισμό της Βουλής.

Της συνεδρίασης προέδρευσε ο επανεκλεγείς βουλευτής Α’ Αθηνών και α’ αντιπρόεδρος της προηγούμενης Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, ο οποίος και ανακοίνωσε στο σώμα ποιες βουλευτικές έδρες επέλεξαν οι αρχηγοί των κομμάτων: Ο πρόεδρος της ΝΔ Κυριάκος Μητσοτάκης την έδρα της Α’ Θεσσαλονίκης, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Αλέξης Τσίπρας την έδρα της Α’ Πειραιώς, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, την έδρα της Α’ Θεσσαλονίκης, ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, την έδρα του Β1 Βόρειου Τομέα Αθηνών, ο πρόεδρος της ΚΟ του κόμματος Σπαρτιάτες, Βασίλειος Στίγκας, την έδρα του Β3 Νότιου Τομέα Αθηνών, ο πρόεδρος της ΚΟ της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, την έδρα του Β3 Νότιου Τομέα Αθηνών, ο πρόεδρος του κόμματος Νίκη, Δημήτριος Νατσιός, την έδρα της Α’ Θεσσαλονίκης, και η επικεφαλής της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, την έδρα της Β1 Βόρειου Τομέα Αθηνών.

ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ Η ΨΗΦΟΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ

ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Την Πέμπτη 6 Ιουλίου, άρχισε η τριήμερη συζήτηση στην ολομέλεια της Βουλής, επί των προγραμματικών δηλώσεων της νέας κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Μετά το πέρας της συζήτησης των προγραμματικών δηλώσεων, το Σάββατο 8 Ιουλίου, η νέα κυβέρνηση θα ζητήσει την ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής.

Η συζήτηση θα αρχίσει με την ανάγνωση των Προγραμματικών Δηλώσεων της κυβέρνησης από τον πρωθυπουργό. Στη συζήτηση θα μετάσχουν τα μέλη της νέας κυβέρνησης, οι πρόεδροι των κοινοβουλευτικών ομάδων, οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι και βουλευτές από όλες τις πτέρυγες του Κοινοβουλίου.

Η ψηφοφορία για την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση θα είναι ονομαστική δι’ εκφωνήσεως και θα διεξαχθεί αμέσως μόλις τελειώσει η συζήτηση επί των προγραμματικών δηλώσεων και το αργότερο ως τη δωδεκάτη νυχτερινή της τρίτης ημέρας από την έναρξη της συζήτησης, δηλαδή, το Σάββατο 8 Ιουλίου 2023. Η κυβέρνηση απολαύει της εμπιστοσύνης της Βουλής, αν η πρόταση εμπιστοσύνης εγκριθεί από την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων Βουλευτών, η οποία όμως δεν επιτρέπεται να είναι μικρότερη από τα 2/5 (120) του όλου αριθμού των βουλευτών.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι μεγάλο-οφειλέτες αναδεικνύονται σε «μάστιγα» με βάση τις οφειλές προς τα Δημόσια Ταμεία και το χειρότερο είναι ότι αυξάνονται διαρκώς. Εκτός από το χρόνιο πρόβλημα της φοροδιαφυγής που ταλανίζει την εθνική οικονομία, καταγράφεται πλέον ένα ακόμη πιο σημαντικό. Αυτό της μη είσπραξης και μάλιστα εγκαίρως του μεγαλύτερου μέρους των βεβαιωμένων οφειλών.

Παρά τις όποιες ρυθμίσεις έχουν ανακοινωθεί τα τελευταία χρόνια, οι μπαταχτσήδες δεν πληρώνουν και το Κράτος εμφανίζεται ανίκανο να εισπράξει τους φόρους του. Στον αντίποδα, κυνηγά τους «φουκαράδες του συστήματος» που και ελάχιστα οφείλουν και σε γενικές γραμμές συνεπείς προς τις υποχρεώσεις τους είναι.

Μπορεί να εμφανίζονται στο σύστημα 3.687.278 φυσικά και νομικά πρόσωπα που συνολικά χρωστούν 107,7 δισ. ευρώ, ενώ οι 2.293.204 ασφαλισμένοι έχουν αφήσει χρέη ύψους 29 δισ. ευρώ προς τον ΕΦΚΑ αλλά το τραγικό είναι ότι από αυτούς μόλις 9.023 φορολογούμενοι χρωστούν το υπέρογκο ποσό των 84,2 δις ευρώ. Δηλαδή, μόλις το 0,2% των οφειλετών χρωστά το 78,2% του ληξιπρόθεσμου χρέους προς το Δημόσιο που διαμορφώθηκε στα 107,7 δισ. ευρώ.

Στον αντίποδα, οφειλή έως 50 ευρώ έχουν 517.356 φορολογούμενοι με τον αριθμό τους να είναι μειωμένος κατά 39.158 άτομα.

Τα στοιχεία προέρχονται από την έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, που δείχνουν ότι το ιδιωτικό χρέος προς την εφορία και τα ασφαλιστικά Ταμεία αυξήθηκε και πάλι και ανήλθε στα 153,63 δισ. ευρώ.

Κορυφαίοι παράγοντες της οικονομίας, όπως ο Κεντρικός Τραπεζίτης, Γιάννης Στουρνάρας, δίδουν έμφαση στην πάταξη της φοροδιαφυγής, όπως είναι φυσικό, αλλά το ελληνικό κράτος αδυνατεί να εισπράξει βεβαιωμένους φόρους. Τι νόημα έχει να μεγαλώσει η φορολογική βάση (κάτι που είναι στη σωστή κατεύθυνση) αν το Δημόσιο δεν εισπράττει όσα του αναλογούν; Αρκεί να αναλογιστεί κανείς το δημοσιονομικό χώρο που θα δημιουργούσε η δραστική μείωση των οφειλών αυτών των 9.000 φυσικών και κυρίως νομικών προσώπων.

Πρόκειται για πραγματικό στοίχημα του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, που αν δεν κερδηθεί, οι εξελίξεις εκτιμώνται ως ιδιαίτερα αρνητικές για όλους.
Από την ανάλυση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την εφορία, μεταξύ άλλων, προκύπτει ότι:
-Μείωση καταγράφεται στις χαμηλότερες κατηγορίες οφειλής μέχρι 10.000 ευρώ, στις οποίες συγκεντρώνεται το 90,7% των οφειλετών, με τον αριθμό των οφειλετών να μειώνεται συνολικά κατά 272.411 πρόσωπα.

-Η μείωση του αριθμού των οφειλετών στο εύρος οφειλής μέχρι 10.000 ευρώ συνοδεύεται από μείωση του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου σε ετήσια βάση κατά 81,3 εκατ. ευρώ.

-Το 70% των ληξιπρόθεσμων οφειλών ή 58,9 δις ευρώ προέρχεται από χρέη νομικών προσώπων. Ο αριθμός των επιχειρήσεων που οφείλουν πάνω από 1 εκατ. ευρώ διαμορφώθηκε στα 5.491, καθώς αυξήθηκε σε ετήσια βάση κατά 115 νομικά πρόσωπα.

-Μόνο το 57% του ληξιπρόθεσμου χρέους που αντιστοιχεί σε 46,3 δις ευρώ, πηγάζει από φορολογικές οφειλές (άμεσοι και έμμεσοι φόροι, φόροι στην περιουσία, ΦΠΑ, ειδικοί φόροι κατανάλωσης κτλ.). Το υπόλοιπο των πραγματικών ληξιπρόθεσμων οφειλών προέρχεται από άλλες κατηγορίες οφειλής, οι οποίες παρουσιάζουν χαμηλό ποσοστό είσπραξης.

-Σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ, σε αυτές περιλαμβάνονται τα πρόστιμα (φορολογικά και μη φορολογικά) τα οποία αποτελούν το 29,7% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, καθώς αγγίζουν τα 24,2 δις ευρώ και οι μη φορολογικές οφειλές (δάνεια, δικαστικά έξοδα, καταλογισμοί κτλ.), οι οποίες αποτελούν το 13,3% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 10,9 δισ. ευρώ.

-Οι οφειλές κάτω του 1 εκατ. ευρώ προέρχονται σε μεγαλύτερο βαθμό (κατά 64,5%) από φυσικά πρόσωπα, ενώ η συμμετοχή των φυσικών προσώπων στο ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο είναι ακόμα υψηλότερη σε χαμηλότερες κατηγορίες οφειλής. Ενδεικτικά, οι οφειλές μέχρι 10.000 ευρώ πηγάζουν σε ποσοστό 88,7% από φυσικά πρόσωπα.

-Αντίστοιχα, το πλήθος των φυσικών προσώπων που οφείλουν λιγότερα από 10.000 ευρώ άγγιξε στο τέλος του Απριλίου του 2023 τα 2.959.423, αποτελώντας το 88,5% του συνόλου των οφειλετών αυτής της κατηγορίας οφειλής.

-Στις οφειλές μεταξύ 1 και 100 εκατ. ευρώ καταγράφεται αύξηση του ληξιπρόθεσμου υπολοίπου κατά 766,6 εκατ. ευρώ, ενώ οι οφειλές άνω των 100 εκατ. ευρώ παρουσιάζουν σημαντική μείωση κατά 6,4 δις ευρώ, λόγω της διαγραφής οφειλών της ΟΣΕ ΑΕ ύψους 7,4 δισ. ευρώ. Οφειλές ύψους 8,8 δισ. ευρώ προέρχονται από αφερέγγυους οφειλέτες και 10,6 δισ. ευρώ αφορούν σε οφειλές με λήξη δόσεων πέραν της τελευταίας δεκαετίας.

ΧΡΕΗ ΣΤΑ ΤΑΜΕΙΑ

Το σύνολο των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών στο τέλος του Μαρτίου 2023 διαμορφώθηκε στα 45,9 δισ. ευρώ, δηλαδή, παρουσίασε αύξηση κατά 255,6 εκατ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Η μεταβολή αυτή προέρχεται από την αύξηση των πρόσθετων τελών (κατά 393,5 εκατ. ευρώ), καθώς οι κύριες οφειλές παρουσίασαν μείωση (κατά 137,9 εκατ. ευρώ).

Σε ετήσια βάση, μείωση παρουσίασε ο αριθμός των μητρώων των οφειλετών κατά 130.369, με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των μητρώων με οφειλές σε ασφαλιστικά ταμεία να διαμορφώνεται στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2023, σε 2.293.204 μητρώα.

Η μείωση προέρχεται από τις κατηγορίες οφειλής μεταξύ 50 και 10.000 ευρώ (κατά 183.376 μητρώα συνολικά).

Επιπλέον, αύξηση παρατηρείται στις συνολικές οφειλές κατά περίπου 3,1 δισ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, η οποία οφείλεται τόσο σε αύξηση των κύριων οφειλών (κατά 828,2 εκατ. ευρώ), όσο και των πρόσθετων τελών (αύξηση κατά 2,3 δισ. ευρώ).

Αναλυτικότερα, αύξηση στις ληξιπρόθεσμες κύριες οφειλές παρατηρείται σε όλες κατηγορίες οφειλής άνω των 10.000 ευρώ με τη μεγαλύτερη να εντοπίζεται σε αυτή μεταξύ 100.000 και 1.000.000 ευρώ (κατά 556 εκατ. ευρώ).

© zougla.gr

Έχουμε σε παλαιότερα άρθρα αναφερθεί για τη διεθνή τάση που υπάρχει σήμερα, περί της de facto μετατροπής της εγγύς θαλάσσιας έκτασης (πέρα των χωρικών υδάτων) σε χώρο άτυπης εθνικής κυριαρχίας. Αυτό ταιριάζει απόλυτα στην περίπτωση του Αιγαίου.

Γράφει ο Κώστας Γρίβας*

© slpress.gr

Το Δίκαιο της Θάλασσας δεν είναι κάτι στατικό και αναλλοίωτο, ωσάν να είχε παραδοθεί από το Θεό στους ανθρώπους, σαν τις δέκα εντολές και έκτοτε δεν αλλάζει. Το Δίκαιο της Θάλασσας είναι δυναμικό μέγεθος, που λαμβάνει υπόσταση ανάλογα με την ευρύτερη γεωπολιτική πραγματικότητα μέσα στην οποία λειτουργεί.

Πρέπει να θυμηθούμε ότι η νομική βάση της ίδιας της έννοιας των χωρικών υδάτων είναι η στρατιωτική ισχύς. Συγκεκριμένα, η αντίληψη των χωρικών υδάτων διαμορφώθηκε με βάση το λεγόμενο «κανόνα βολής του πυροβόλου» (cannon shot rule) και στην αρχή ήταν τρία ναυτικά μίλια. Το συγκεκριμένο νούμερο προέκυψε από το γεγονός, πως εκείνη την εποχή θεωρείτο ότι αυτό ήταν το αποτελεσματικό βεληνεκές του χερσαίου πυροβολικού εναντίον θαλάσσιων στόχων.

Σε πολύ γενικές γραμμές θα λέγαμε, ότι το εύρος των χωρικών υδάτων διαμορφώθηκε με βάση το κατά πόσον χερσαία οπλικά συστήματα μπορούσαν να ασκήσουν αποφασιστική προβολή ισχύος στη θάλασσα. Εν συνεχεία, οι ικανότητες των πυροβόλων βελτιώθηκαν και τα όρια των χωρικών υδάτων αυξήθηκαν στα έξι και αργότερα στα δώδεκα ναυτικά μίλια. Όμως, αυτό το νούμερο βρίσκεται πλέον σε δυσαρμονία με τη σύγχρονη στρατιωτική πραγματικότητα.

Αναλυτικότερα, τα τελευταία χρόνια οι μεγάλες ευρασιατικές δυνάμεις, με προεξάρχουσα την Κίνα, έχουν προχωρήσει στην ανάπτυξη χερσαίων πλεγμάτων αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής (A2/AD). Αυτά χρησιμοποιούν εξελιγμένα έκδοχα όπλων πυροβολικού (βαλλιστικούς πυραύλους ή ρουκέτες μεγάλου βεληνεκούς) ικανών να εντοπίζουν και να προσβάλλουν πολεμικά πλοία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ασκούν αποφασιστική προβολή ισχύος σε βάθος πολλών εκατοντάδων (αν όχι χιλιάδων) χλμ. από τις ακτές.

Παρόμοιες ικανότητες αποκτούν και οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες με την αντίληψη των διαχωρικών πυρών (το Cross Domain Fires αποτελεί μέρος της ευρύτερης πολεμικής μεθοδολογίας της πολυχωρικής μάχης Multi Domain Battle/MDB) αναπτύσσει συστήματα πυροβολικού, ικανά να ασκήσουν αποφασιστική προβολή ισχύος από τη στεριά προς τη θάλασσα σε εύρος πολλών εκατοντάδων χλμ.

ΤΟ ΕΥΡΟΣ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ

Με άλλα λόγια, η νομική βάση των χωρικών υδάτων, δηλαδή οι ικανότητες των χερσαίων οπλικών συστημάτων να ασκούν προβολή ισχύος στη θάλασσα, έχει μεταβληθεί κατά πολύ τα τελευταία χρόνια. Μάλιστα, η αλλαγή αυτή δεν είναι μόνο ποσοτική αλλά και ποιοτική. Δηλαδή, δεν έχει μόνο αυξηθεί δραματικά το βεληνεκές των χερσαίων συστημάτων πυροβολικού, αλλά και η αποτελεσματικότητά τους.

Στο παρελθόν, τα πολεμικά πλοία μπορούσαν να μονομαχήσουν με το χερσαίο πυροβολικό ακόμη και πολύ κοντά στις ακτές. Ωστόσο, σήμερα ακόμη και οι πιο ισχυρές ναυτικές δυνάμεις, όπως είναι οι ομάδες μάχης των αμερικανικών αεροπλανοφόρων (CCG), μειονεκτούν εμφανώς έναντι ισχυρών πλεγμάτων αντιπρόσβασης και άρνησης περιοχής σε αποστάσεις πολλών εκατοντάδων χλμ. από τις ακτές. Αυτά ισχύουν πολύ περισσότερο στο Αιγαίο.

Άρα, ο «κανόνας βολής πυροβόλου» θέτει νέα δεδομένα, όχι μόνο ως προς το εύρος των χωρικών υδάτων, αλλά και ως προς την ενίσχυση της εθνικής κυριαρχίας επί αυτών. Με άλλα λόγια, αν η υπεροχή του χερσαίου πυροβολικού επί της ναυτικής ισχύος είναι αναντίρρητη, τότε τα χωρικά ύδατα μετατρέπονται σε προέκταση της στεριάς προς τη θάλασσα, σε «γαλάζιο εθνικό έδαφος».

Το εύρος τους πλέον δεν είναι τα δώδεκα ναυτικά μίλια, αλλά πολύ περισσότερο. Αυτή η δυνάμει αλλαγή προκύπτει με βάση τον «υπαρξιακό πυρήνα» της ίδιας της νομικής υπόστασης των χωρικών υδάτων, τον «κανόνα βολής του πυροβόλου».

ΕΝΙΑΙΟΣ ΧΩΡΟΣ ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

Αυτή είναι, καταρχάς, μια άκρως θετική προοπτική για την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, το Αιγαίο, λόγω της αρχιπελαγικής δομής του, προσφέρει στη χώρα μας μια αδιαίρετη ενότητα στεριάς και θάλασσας, η οποία το μετατρέπει σε ελληνική λίμνη. Όμως, αυτό θα συμβεί, μόνο όταν η Ελλάδα αποδεχθεί να λειτουργήσει με βάση αυτή τη νέα προοπτική, αν όχι πραγματικότητα.

Αντιθέτως, εμμένοντας η Ελλάδα στην πάγια πρακτική της να μην ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο για να μην «ενοχλήσει» την Τουρκία (κάτι που αναμένουμε να συνεχιστεί μετά τους διθυράμβους για «νέα σελίδα στα ελληνοτουρκικά») τότε, εμμέσως πλην σαφώς, κινδυνεύει να εμφανιστεί ότι αποδέχεται «ασαφή» κυριαρχία και επί των νησιών της.

Η Τουρκία δείχνει πολύ πιο εναρμονισμένη από ό,τι η Ελλάδα με τις διεθνείς εξελίξεις, εξ’ ου και το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας. Επίσης, δεν είναι διόλου τυχαίοι οι τουρκικοί εκβιασμοί στο ΝΑΤΟ για την ονομασία των Στενών και την απαίτηση της να «εξαφανιστεί» η Κύπρος από τους χάρτες της Συμμαχίας (όπου δημοσιεύματα αναφέρονται στη «συμβιβαστική λύση», να περιγράφεται η Μεγαλόνησος με συντεταγμένες!).

Στην περίπτωση του Αιγαίου, η Άγκυρα γνωρίζει ότι η πολιτική γεωγραφία του δεν τη βολεύει και γι’ αυτό επιθυμεί να την αλλάξει. Δε θέλει να βρεθεί «εγκλωβισμένη» μέσα σε χώρο ενοποιημένης «θαλασσοχερσαίας» ελληνικής εθνικής κυριαρχίας. Γι’ αυτό αμφισβητεί ολοκληρωτικά την ελληνική εθνική υπόσταση, κάτι το οποίο θα συνεχίσει να κάνει, παρά τους «χαμηλούς τόνους» που εσχάτως κρατά.

ΤΙ ΘΕΛΕΙ Η ΤΟΥΡΚΙΑ

Η συγκεκριμένη εξέλιξη, φυσικά, καθιστά επικίνδυνα ανεδαφικές τις όποιες αντιλήψεις περί «συμβιβασμού» με τον τουρκικό επεκτατισμό, τις οποίες ειδικά τελευταία ακούμε όλο και πιο έντονα στο δημόσιο λόγο, ακόμα και για «Πρέσπες του Αιγαίου». Ο λόγος είναι ότι ο «συμβιβασμός» που θέλει η Τουρκία είναι να μετατραπεί το Αιγαίο και μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου σε γεωπολιτική «επιχωμάτωση», σε προέκταση της τουρκικής στεριάς προς τη θάλασσα.

Στην πορεία του ο τουρκικός στρατηγικός στόχος βρίσκει το εμπόδιο των ελληνικών νησιών, τα οποία μετατρέπονται σε πυρήνα μιας αδιαίρετης θαλασσοχερσαίας ενότητας. Άρα, η Άγκυρα πρέπει να τα μετατρέψει σε χώρο ασαφούς κυριαρχίας, αν όχι να τα απορροφήσει πλήρως, για να επιτύχει τις γεωπολιτικές της στοχεύσεις. Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει να αντιληφθεί ότι η χώρα μας λειτουργεί μέσα σε ένα ενιαίο και αδιαίρετο διεθνές σύστημα, το οποίο βρίσκεται σε φάση βίαιης μετεξέλιξης.

Παράλληλα, είναι ανάγκη να αντιληφθεί, ότι το Δίκαιο της Θάλασσας είναι –όπως ήδη αναφέραμε– δυναμικό, όχι στατικό μέγεθος. Ένα μέγεθος που εξελίσσεται και μεταλλάσσεται ανάλογα με τα διεθνή γεωπολιτικά δρώμενα, έστω και αν αυτά συμβαίνουν σε τόπους μακρινούς και δεν αποτυπώνονται (ακόμη) στο γράμμα του νόμου. Ωστόσο, τα δρώμενα αυτά προκύπτουν από ζυμώσεις στην υπαρξιακή βάση του Δικαίου της Θάλασσας, που είναι ο ανταγωνισμός της χερσαίας στρατιωτικής ισχύος με τη θαλάσσια.

*Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών, διευθυντής του Τομέα Θεωρίας και Ανάλυσης Πολέμου στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης Γεωγραφία της Ασφάλειας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.