Σε άλλο ένα διεθνές φόρουμ (ΟΗΕ – Νέα Υόρκη, Σύνοδος Ευρώπης – Πράγα) ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέτυχε να φύγει νικητής, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι ο Τούρκος πρόεδρος θα κάτσει ήσυχος, κάτι άλλωστε που αποδεικνύεται και από τις καθημερινές παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, αλλά και από τις πτήσεις είτε των μαχητικών της Τουρκίας, είτε των drones. Και όλοι οι αναλυτές επισημαίνουν, ότι προς ώρας δε βλέπουν καμία κίνηση αποκλιμάκωσης της έντασης εκ μέρους της Τουρκίας.

Του Μιχάλη Κωτσάκου
© iapopsi.gr

Όπως επίσης δε φαίνεται ορατό στο άμεσο μέλλον της επανέναρξης των καναλιών επικοινωνίας των δύο χωρών. «Ο Ερντογάν επιθυμεί να κάτσει στο τραπέζι του διαλόγου έχοντας ανοίξει και θέματα που δεν αποδέχεται η Ελλάδα. Οπότε όσο δεν περνάει το δικό του θα βρισκόμαστε σε διαρκή ένταση και στο ζην επικινδύνως με ότι σημαίνει αυτό», επισημαίνουν διπλωματικοί κύκλοι.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επιμένει στη στρατηγική της διεθνοποίησης και όπως λένε πηγές του Μαξίμου «ήρθε η ώρα να μετρήσουμε τους φίλους μας». Και προς ώρας τα πρώτα δείγματα είναι θετικά. Ειδικά μετά τη νέα Τουρκολιβυκή συμφωνία για την οποία αντέδρασαν όλοι. Και οι ΗΠΑ και η Γαλλία και η Γερμανία και η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ίδιο έχει συμβεί και με την αμφισβήτηση εκ μέρους της Τουρκίας της κυριαρχίας των ελληνικών νησιών.
Στην Αθήνα βλέπουν τη συνεχή προσπάθεια του Τούρκου Προέδρου να παρουσιάσει την Ελλάδα ως υποχείριο των ΗΠΑ, αλλά και την αντίστιξη που επιχειρεί με την Ιστορία: όπως δηλαδή το 1922 ο ελληνικός στρατός, σύμφωνα με το τουρκικό αφήγημα, είχε αποστολή να εισβάλει στην Ανατολία ώστε να αποδυναμώσει το στρατηγικό πλεονέκτημα της Τουρκίας, έτσι και σήμερα η Ελλάδα λειτουργεί ως αντιπρόσωπος της Αμερικής, που επιδιώκει τη γεωπολιτική αποδυνάμωση της Τουρκίας. Τον εκνευρισμό της Άγκυρας επιτείνει ακόμη περισσότερο η αναβάθμιση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, απόρροια της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας. Η γραμμή μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς το Βορρά, μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας, έχει ως αφετηρία την Αλεξανδρούπολη που παρακάμπτει τα Στενά του Βοσπόρου, γεγονός που αποτυπώνει τη σημασία που αποδίδουν πλέον οι Αμερικανοί στη συγκεκριμένη βάση. Την ίδια στιγμή, γίνονται επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές σε άλλες βάσεις (Σούδα, Αλεξανδρούπολη, Στεφανοβίκειο) ενώ αντίθετα το γεωπολιτικό αποτύπωμα της βάσης του Ιντσιρλίκ μειώνεται συνεχώς.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΗΠΑ…
Στην Αθήνα γνωρίζουν, ότι στις ΗΠΑ υπάρχει ένα οργανωμένο λόμπι που έχει καταφέρει σημαντικά νομοθετήματα που έχει πετάξει την Τουρκία έξω από το πρόγραμμα των F-35 και θέτει σοβαρά προσκόμματα στην αναβάθμιση των F-16. Την ίδια στιγμή, η άρση του εμπάργκο πώλησης όπλων στην Κύπρο λειτουργεί περισσότερο συμβολικά, τη στιγμή μάλιστα που γίνονται συζητήσεις για πιθανές διευκολύνσεις που θα μπορούσε να προσφέρει η Κύπρος σε αμερικανικά πολεμικά πλοία που πλέουν στην περιοχή. Οι ΗΠΑ μάλιστα έβγαλαν ξεκάθαρη δήλωση καταδίκης της νέας τουρκολιβυκής συμφωνίας, σκορπώντας χαμόγελα ικανοποίησης στην Αθήνα.
Ακόμη και το γεγονός ότι το αεροπλανοφόρο «Τζορτζ Μπους» που βρέθηκε επί πέντε ημέρες στη Σούδα κι εν συνεχεία θα βρίσκεται στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ περιοχών που οι Τούρκοι επιθυμούν να βγάλουν ερευνητικά σκάφη για να υλοποιήσουν τη νέα συμφωνία με την κυβέρνηση της Λιβύης, η οποία δεν εγκρίνεται από το κοινοβούλιο της αφρικανικής χώρας, δημιουργεί πρόσθετο εκνευρισμό στην Άγκυρα.

…ΚΑΙ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Όμως στην κυβέρνηση ήχησαν ευχάριστα και οι δηλώσεις του Γερμανού πρέσβη στην Ελλάδα, όπου ο Ερνστ Ράιχελ τόνισε πως «όσο πιο συγκρουσιακή γίνεται η τουρκική ρητορική, όσο περισσότερο αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία, τόσο πιο ξεκάθαρη και πιο ισχυρή θα είναι η γερμανική αντίδραση και η απόρριψη αυτής της ρητορικής».
Στην Αθήνα δεν περιμένουν θεαματική στροφή του Βερολίνου, ούτε την επιβολή εμπάργκο πώλησης όπλων στην Τουρκία, καλωσορίζουν όμως μια πιο σκληρή αντιμετώπιση της Άγκυρας που διαφέρει από την εποχή της Άνγκελα Μέρκελ που είχε ως κυρίαρχο στοιχείο την τακτική ίσων αποστάσεων ανάμεσα στα δυο μέρη.
Η επίσκεψη του Καγκελαρίου Όλαφ Σόλτς στην Αθήνα στις 27 Οκτωβρίου, αναμένεται να αποτελέσει ένα κρίσιμο κρας τεστ του τρόπου με τον οποίο η Γερμανία θα τοποθετηθεί σε μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων που επηρεάζουν την Ανατολική Μεσόγειο. Δεδομένη θεωρείται η σχέση με τη Γαλλία, που έχει προσφέρει σημαντική στήριξη μέσω της αμυντικής συμφωνίας που έχουν υπογράψει οι δυο χώρες.

Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ
Η επίσκεψη του Νίκου Δένδια στο Κάιρο και η αντίδραση της Αιγύπτου στη νέα τουρκολιβυκή συμφωνία, ήταν επίσης κάτι που ικανοποίησε την Αθήνα. Ο Σαμέχ Σούκρι, υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, μάλιστα τόνισε πως η Αίγυπτος προσπαθεί να βοηθήσει τη Λιβύη ώστε να επανέλθει στην κανονικότητα: «Η λιβυκή κυβέρνηση δεν έχει δικαίωμα να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες. Αυτή η κυβέρνηση προέκυψε από τη συμφωνία με την αιγίδα του ΟΗΕ και θα πρέπει να τηρηθούν οι δεσμεύσεις. Η κυβέρνηση είχε διάρκεια ζωής έως τον Ιούνιο του 2022 και είναι φανερό ότι η νομιμότητά της έχει λήξει».
Το Κάιρο έχει κάθε λόγο να καταργήσει το παράνομο τουρκολιβυκό σύμφωνο, ενώ υπενθυμίζεται πως οι Αιγύπτιοι επηρεάζουν το ανατολικό τμήμα της χώρας – εκεί που ο φιλότουρκος υπηρεσιακός Πρωθυπουργός της Λιβύης, Αμπντέλ Χαμίντ Ντεμπεϊμπά, δεν έχει ισχυρό δίκτυο εξουσίας.
Για την Αθήνα, τα τριμερή σχήματα στην Ανατολική Μεσόγειο με Αίγυπτο και Ισραήλ έχουν μεγάλη σημασία, καθώς στον πυρήνα τους οι δύο χώρες αντιμάχονται τον τουρκικό αναθεωρητισμό κι έχουν ως αντικειμενικό στόχο τη στρατηγική συνεργασία στην περιοχή.

Επειδή υπάρχει πιθανότητα η Ελλάδα να υποχρεωθεί για άλλη μια φορά να καθίσει στο τραπέζι των «διαπραγματεύσεων» με τη… σύμμαχο Τουρκία, παραθέτω σκεπτικό που σχετίζεται με τη στρατηγική της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας, όπως αυτή σκιαγραφείται από τις μέχρι τώρα ενέργειές της στο πεδίο αλλά και στα διπλωματικά τραπέζια, από το 1974 μέχρι σήμερα.

Του Σάββα Καλεντερίδη*

Η Τουρκία έχει μακροπρόθεσμη στρατηγική έναντι της Ελλάδας, με στόχο τη μετατροπή της σε μια «επαρχία» τής σχεδιαζόμενης νέας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η στρατηγική της έχει περάσει τις εξής φάσεις:

ΦΑΣΗ ΠΡΩΤΗ: ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΥΦΑΛΟΚΡΗΠΙΔΑΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ

Για να πετύχει το στόχο αυτόν, η Τουρκία προκάλεσε την κρίση του ερευνητικού σκάφους «Χόρα», που οδήγησε στην υπογραφή του Πρωτοκόλλου της Βέρνης (1976) με το οποίο οι δύο χώρες αναλάμβαναν την υποχρέωση να μη διεξάγουν έρευνες στο Αιγαίο πέραν των χωρικών τους υδάτων, μέχρι να συμφωνήσουν στην παραπομπή του θέματος της οριοθέτησης στο Διεθνές Δικαστήριο. Έτσι «γκριζαρίστηκε» το Αιγαίο, όσον αφορά τις έρευνες για υδρογονάνθρακες.

Μετά το 1981 η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου αμφισβήτησε την ισχύ του Πρωτοκόλλου της Βέρνης. Υποχρεώθηκε να την αποδεχτεί στις συνομιλίες του Νταβός με τον Τουργκούτ Οζάλ, μετά τη νέα κρίση του 1987 με το ερευνητικό πλοίο «Σισμίκ». Υπάρχει η εντύπωση ότι και οι δύο κρίσεις ήταν σκηνοθετημένες από την Τουρκία, με την υπόδειξη μεγάλης δύναμης.

ΦΑΣΗ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΑΠΟΤΡΟΠΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΑ 12 ΝΑΥΤΙΚΑ ΜΙΛΙΑ

Η Ελλάδα έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 νμ, με την οποία επέκταση λύνονται ως διά μαγείας όλα τα λεγόμενα ελληνοτουρκικά προβλήματα, αφού δε μένει πεδίο διεκδικήσεων στην Τουρκία.

Η Τουρκία έβαλε ως στόχο να εκφοβίσει την Ελλάδα να μην επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 νμ, με αποκορύφωμα την ομόφωνη απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης στις 8 Ιουνίου 1995, με την οποία εξουσιοδοτούνται εις το διηνεκές οι τουρκικές κυβερνήσεις να χρησιμοποιήσουν όλα τα μέσα, περιλαμβανομένων και των στρατιωτικών, εναντίον της Ελλάδας, σε περίπτωση που η τελευταία επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα (αιγιαλίτιδα ζώνη) από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια.

ΦΑΣΗ ΤΡΙΤΗ: ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΣΕ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Στις δύο πρώτες φάσεις, στόχος ήταν κυριαρχικά δικαιώματα. Στη φάση αυτήν μπήκε στο στόχαστρο η εθνική κυριαρχία νησιών, με αφορμή την κρίση των Ιμίων.

Τότε η Τουρκία παρουσίασε τη θεωρία των Γκρίζων Ζωνών στο Αιγαίο, ισχυριζόμενη ότι στο Αιγαίο υπάρχουν 152 νησιά των οποίων η κυριαρχία δεν έχει καθοριστεί με διεθνή συνθήκη.

Τη θεωρία αυτήν στήριξαν και οι ΗΠΑ, αμφισβητώντας μέχρι σήμερα την ελληνική κυριαρχία στα Ίμια, ενώ είναι γνωστό ότι τη νύχτα της κρίσης, η νομική υπηρεσία του State Department γνωμοδότησε ότι τα Ίμια είναι ελληνικά.

ΦΑΣΗ ΤΕΤΑΡΤΗ: ΕΥΘΕΙΑ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΝΗΣΙΩΝ

Στη φάση αυτήν η Τουρκία έβαλε στο τραπέζι των διεκδικήσεών της το θέμα της «κατοχής από την Ελλάδα 18 τουρκικών νησιών και μίας βραχονησίδας». Η αμφισβήτηση των νησιών αυτών ξεκίνησε ως πρωτοβουλία απόστρατων αξιωματικών που πίεζαν την κυβέρνηση Ερντογάν να πάρει πίσω από την Ελλάδα τα «κατεχόμενα» νησιά. Σταδιακά το θέμα μπήκε και στη ρητορική της αξιωματικής αντιπολίτευσης, και πλέον αποτελεί θέμα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

ΦΑΣΗ ΠΕΜΠΤΗ: ΔΙΑΜΕΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝ. ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

Η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τα «κέρδη» των τεσσάρων προηγούμενων φάσεων με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο δεν αναγνωρίζει δικαιώματα στα νησιά σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα πέραν των χωρικών υδάτων (6 ν.μ.), και το οποίο μεθοδικά προσπαθεί να επιβάλλει de facto με συγκεκριμένες κινήσεις στο πεδίο, οι οποίες είναι:

1] Αεροναυτικές ασκήσεις μεγάλης κλίμακας με την επωνυμία «Γαλάζια Πατρίδα», η οποία διεξάγεται σε περιοχές που περιλαμβάνονται στον ομώνυμο χάρτη.

2] Υπογραφή συμφώνου οριοθέτησης ΑΟΖ-Υφαλοκρηπίδας με Λιβύη, το οποίο δεν αναγνωρίζει ΑΟΖ στην Κρήτη!

3] Έρευνες του σκάφους «Oruç Reis» επί τρεις μήνες σε ελληνική ΑΟΖ-Υφαλοκρηπίδα με βάση το Διεθνές Δίκαιο.

4] Γεωτρήσεις στην ΑΟΖ της Κύπρου με πλωτά γεωτρύπανα.

5] Γεώτρηση σε μη οριοθετημένη περιοχή του γεωτρύπανου «Abdülhamid Han».

6] Σκόπιμη αποστολή εκατοντάδων τουρκικών αλιευτικών στα ύδατα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

7] Υπερπτήσεις πάνω από νησιά – κατοικημένα και ακατοίκητα.

8] Συνεχής και επίμονη πίεση για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου.

9] Διασύνδεση της κυριαρχίας των νησιών με το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης.

10] Παρουσίαση οθωμανικών συμβολαίων με βάση τα οποία φαίνονται ως τουρκικά τα νησιά του Αιγαίου, κυρίως της Δωδεκανήσου.

11] Υπογραφή εσχάτως συμφωνιών με τη Λιβύη, που της δίνουν το δικαίωμα να διεξάγει έρευνες και γεωτρήσεις ακόμα και νοτίως της Κρήτης, δυνητικά μέσα σε ύδατα στα οποία με βάση το Διεθνές Δίκαιο η Ελλάδα έχει κυριαρχικά δικαιώματα.

Ας ελπίσουμε, με το σκεπτικό που αναπτύξαμε, να έχουμε συμβάλει στις προσπάθειες που καταβάλλονται για να γίνει αντιληπτή και κατανοητή η τουρκική στρατηγική, για να είμαστε ανάλογα προετοιμασμένοι να την αντιμετωπίσουμε με επιτυχία και χωρίς «ανεπαίσθητες» υποχωρήσεις, όπως γίνεται από το 1974 μέχρι σήμερα, και να μην τρέχουμε συνεχώς πίσω από τις εξελίξεις τις οποίες καθορίζει η Τουρκία με βάση την ως άνω στρατηγική.

*Ο Σάββας Καλεντερίδης (Βέργη Σερρών, 1960) είναι Έλληνας αξιωματικός εν αποστρατεία, πρώην πράκτορας της ΕΥΠ και μετέπειτα συγγραφέας και γεωστρατηγικός αναλυτής

Στην πρόσφατη επιστολή της προς τον ΟΗΕ (17 Σεπτεμβρίου 2022) η Τουρκία αμφισβήτησε το εδαφικό καθεστώς των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Θεώρησε ότι είναι απολύτως συνδεδεμένο με τους περιορισμούς ως προς τη στρατιωτικοποίηση που ετέθησαν από τις Συνθήκες της Λοζάνης και των Παρισίων. Οι απόψεις αυτές δεν έχουν καμία σχέση με τη νομική και πολιτική πραγματικότητα της εποχής που συντάχτηκαν οι Συνθήκες.

Του Άγγελου Μ. Συρίγου*

Όλα τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου απελευθερώθηκαν από τον Ελληνικό Στόλο το 1912-13, με την εξαίρεση των Δωδεκανήσων που είχαν καταληφθεί το 1911-12 από την Ιταλία. Σύμφωνα με το άρθρο 5 της Συνθήκης του Λονδίνου το Μάιο του 1913, η τύχη «πασών των οθωμανικών νήσων του Αιγαίου πελάγους, εκτός της Κρήτης» είχε αφεθεί στην κρίση των Μεγάλων Δυνάμεων. Με διπλωματική διακοίνωση στις 1/13 Φεβρουαρίου 1914 οι Μεγάλες Δυνάμεις ζήτησαν από την Ελλάδα να επιστρέψει στην Οθωμανική Αυτοκρατορία την Ίμβρο και την Τένεδο και να διατηρήσει υπό την κυριαρχία της όλα τα άλλα νησιά του Αιγαίου που κατείχε. Η Τουρκία αρνήθηκε να αποδεχθεί τη διακοίνωση και το θέμα έμεινε εκεί λόγω του επακολουθήσαντος Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Κατά τη διάρκεια της Συνδιασκέψεως στη Λοζάνη το 1922-23 η Τουρκία έθεσε θέμα κυριαρχίας επί των νησιών, λέγοντας ότι ήταν ζωτικής σημασίας για την ειρήνη και την ασφάλειά της. Επίσης ήταν γεωγραφικά εξαρτημένα από τη Μικρά Ασία. Ακολούθως ζήτησε την αναγνώριση της τουρκικής κυριαρχίας σε Ίμβρο, Τένεδο και Σαμοθράκη. Απαίτησε ειδικό καθεστώς αυτονομίας για Λήμνο, Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία και διεκδίκησε την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση των συγκεκριμένων νησιών.

Αντιθέτως, η ελληνική πλευρά χρησιμοποίησε επιχειρήματα που συνδέονταν με την πληθυσμιακή σύσταση και την ιστορία των νησιών. Αποδέχθηκε να συζητήσει την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, αλλά τόνισε ότι όλα τα νησιά έπρεπε να παραμείνουν ελληνικά.

Τελικώς, η Συνθήκη της Λοζάνης στα άρθρα 1 έως 26 περιέλαβε, μεταξύ άλλων, διατάξεις για τον καθορισμό των συνόρων της Τουρκίας με τους γείτονές της. Στην Τουρκία δόθηκαν όλα τα νησιά που βρίσκονταν εντός τριών μιλίων από τις τουρκικές ακτές και δεν είχαν εκχωρηθεί ρητώς στην Ελλάδα (π.χ. Σάμος). Επομένως, ό,τι βρίσκεται πέραν των τριών μιλίων από τις τουρκικές ακτές (4.827 μέτρα) δεν ανήκει στην Τουρκία. Παράλληλα, δόθηκαν στην Τουρκία η Ίμβρος και η Τένεδος, υπό τον όρο δημιουργίας ειδικού καθεστώτος αυτονομίας, λόγω του ελληνικού πληθυσμού που κατοικούσε στα δύο νησιά (άρθρα 12 και 14).

Για τα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου και κυρίως τα νησιά Λήμνο, Σαμοθράκη, Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία, απλώς επιβεβαιώθηκε η διπλωματική διακοίνωση της 1/13 Φεβρουαρίου 1914 των Μεγάλων Δυνάμεων (άρθρο 12), με την οποία είχαν ήδη δοθεί στην Ελλάδα. Δεν υπήρξε καμία άλλη αναφορά, πλην της συγκεκριμένης διακοινώσεως, ούτε υπήρξε αναφορά σε προηγούμενη τουρκική κυριαρχία. Στο αμέσως επόμενο άρθρο (άρθρο 13) αναφέρθηκε ότι «προς εξασφάλισιν της ειρήνης» θα ετίθεντο περιορισμοί στην αμυντική ικανότητα των Λέσβου, Χίου, Σάμου και Ικαρίας. Η ελληνική κυριότητα δε διασυνδέθηκε με τους περιορισμούς.

Η διατύπωση ως προς το εδαφικό καθεστώς των Δωδεκανήσων ήταν διαφορετική. Στην περίπτωση αυτή, η Τουρκία ρητώς παραιτήθηκε υπέρ της Ιταλίας από τα δικαιώματά της επί των Δωδεκανήσων (άρθρο 15). Πρόκειται για σημαντική διαφορά. Στα Δωδεκάνησα η Τουρκία παραιτείται των δικαιωμάτων της, ενώ στα υπόλοιπα νησιά επιβεβαιώνεται η ελληνική κυριαρχία.

Επίσης, η Τουρκία δείχνει να ξεχνά ότι με τη Συνθήκη αναγνώρισε ρητώς και αποδέχθηκε χωρίς καμία επιφύλαξη ή όρο τα σύνορα της Ελλάδας (άρθρο 26). Επίσης, παραιτήθηκε από κάθε τίτλο και δικαίωμα στα εδάφη και στα νησιά που βρίσκονταν εκτός τουρκικής κυριαρχίας (άρθρο 16). Με δεδομένο ότι η τουρκική κυριαρχία επεκτεινόταν ρητώς μόνο στα νησιά και στις νησίδες που βρίσκονταν μέχρι τρία μίλια από τις ακτές της (άρθρο 6), η Τουρκία έχασε κάθε δικαίωμα πέραν αυτής της ζώνης.

Το 1932 υπεγράφη συνθήκη και ακολούθως συμπληρωματική συμφωνία/πρακτικό (procès-verbal) μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας, η οποία τότε κατείχε τα Δωδεκάνησα. Με αυτές θεσπίστηκε οριοθετική γραμμή που διαχώριζε με σαφήνεια τα νησιά κάθε χώρας. Η οριοθετική γραμμή ακολούθησε την πρόβλεψη της Συνθήκης της Λοζάνης περί παραιτήσεως της Τουρκίας από νησιά που βρίσκονταν πέραν των τριών μιλίων από τις ακτές της. Φυσικά, δεν υπήρχε τότε καθεστώς αποστρατιωτικοποιήσεως για τα Δωδεκάνησα.

Με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, η Ελλάδα υπεισήλθε ως καθολικός διάδοχος της Ιταλίας στα Δωδεκάνησα και συνεπώς ανέλαβε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της Ιταλίας. Ούτε κι εκεί υπήρξε κάποια επιφύλαξη για την ελληνική κυριαρχία. / © tanea.gr

*Ο Άγγελος Συρίγος είναι αν. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο. Βουλευτής ΝΔ στην Α΄ Αθηνών, υφυπουργός Παιδείας

Στο αποκορύφωμα της ελληνικής κρίσης χρέους, ο Καναδάς ανεδείχθη σε κορυφαίο ξένο επενδυτή στην Ελλάδα, καθώς οι καναδικές εταιρείες ήταν από τις πρώτες που εντόπισαν τις ευκαιρίες και προέβλεψαν μια ισχυρή ελληνική ανάκαμψη. Σήμερα, καθώς συμπληρώνονται 80 χρόνια διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας-Καναδά, ο Καναδάς έχει εδραιώσει τη θέση του ως κορυφαίος επενδυτής στη χώρα.

Robert W. Peck / Κατερίνα Σώκου*

© Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Οι στενότεροι οικονομικοί δεσμοί χαράσσουν ένα νέο, συναρπαστικό κεφάλαιο στη μακρά ιστορία των διμερών σχέσεων και θα είναι το θέμα του Toronto Economic Forum, του πρώτου ελληνικού επενδυτικού φόρουμ στο οικονομικό κέντρο του Καναδά.

Το ίδιο το φόρουμ είναι προϊόν των ισχυρών ανθρώπινων δεσμών που έχουν τις ρίζες τους βαθιά στην ιστορία των δύο εθνών μας.

Οι Έλληνες ήταν μέρος της καναδικής ιστορίας ήδη από το 1592, όταν ο Χουάν ντε Φούκα, ένας Έλληνας θαλασσοπόρος που έπλευσε για την Ισπανία με ισπανικό όνομα, εξερεύνησε το ομώνυμο στενό στα ανοιχτά του νησιού Βανκούβερ. Κύματα Ελλήνων μεταναστών έχουν συνεισφέρει στην καναδική οικονομία από το 19^ο αιώνα, από την κατασκευή των σιδηροδρόμων μέχρι το Blackberry. Οι ζωντανές τους κοινότητες και τα ταλαντούχα μέλη τους έχουν από τότε μια ξεχωριστή συμβολή στον καναδικό πολιτισμό.

Η Ελλάδα έχει μακρά ιστορία συνεργασίας με τον Καναδά στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, του ΝΑΤΟ, του ΟΑΣΕ και του Διεθνούς Οργανισμού Γαλλοφωνίας. Ήταν η πρώτη χώρα της ΕΕ που υποστήριξε την επιτυχημένη υποψηφιότητα της Michaëlle Jean να γίνει η πρώτη γυναίκα Γενικός Γραμματέας του. Ομοίως, η Ελλάδα έχει βιώσει από πρώτο χέρι τη δέσμευση του Καναδά στα ανθρώπινα δικαιώματα και τις διεθνείς δεσμεύσεις: Οι Καναδοί συσπειρώθηκαν για να υποστηρίξουν το Ελληνικό Ταμείο Αρωγής Πολέμου κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που έσωσε χιλιάδες ζωές. Αργότερα ο Καναδάς παρείχε ασφαλές καταφύγιο στο μελλοντικό πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής χούντας.

Σήμερα, οι δύο εταίροι του ΝΑΤΟ είναι ενωμένοι στην ανεπιφύλακτη υποστήριξή τους προς την Ουκρανία, στη δέσμευσή τους στα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στις προσπάθειές τους για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων ασφάλειας, από την περιφερειακή σταθερότητα μέχρι την κλιματική αλλαγή.

Η πλούσια ιστορία και οι ισχυροί μας δεσμοί μπορούν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε από κοινού και το μέλλον. Σε μια εποχή που οι αυταρχικές δυνάμεις αμφισβητούν τη μεταπολεμική διεθνή τάξη, χώρες που έχουν επενδύσει στην πολυμερή διπλωματία όσο ο Καναδάς και η Ελλάδα, πρέπει να συνεργασθούν για να προστατεύσουν τους θεσμούς που εξασφάλισαν τη μεγαλύτερη περίοδο ειρήνης και ευημερίας στη σύγχρονη ιστορία.

Ήρθε η ώρα λοιπόν για μια πιο φιλόδοξη διμερή ατζέντα. Η επανεκκίνηση της σχέσης θα πρέπει να αντανακλά τις νέες απειλές και να εντοπίσει τους τομείς όπου θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε περαιτέρω τη συνεργασία μας.

Η διεύρυνση και η εμβάθυνση της σχέσης θα μπορούσε να ξεκινήσει με δέσμευση για ετήσιες διμερείς διαβουλεύσεις: ένας τακτικός διάλογος σε ανώτερο επίπεδο θα προσέδιδε νέο δυναμισμό στις διμερείς σχέσεις αυξάνοντας το προφίλ τους, προσδιορίζοντας τομείς προτεραιότητας συνεργασίας και υλοποιώντας μια κοινή ατζέντα. Η περιφερειακή ασφάλεια και η διεθνής συνεργασία θα πρέπει να βρίσκονται στην κορυφή της λίστας, ενώ τα πρώτα βήματα για στενότερη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας θα ήταν η ανταλλαγή Ακόλουθων Άμυνας και η δημιουργία κοινών στρατιωτικών ανταλλαγών και εκπαίδευσης.

Η οικονομική συνεργασία θα πρέπει επίσης να βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα, ώστε να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που παρουσιάζει η ψηφιακή επανάσταση και ο μετασχηματισμός της ελληνικής οικονομίας. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια ανανεωμένη προσπάθεια επίλυσης των εκκρεμών διαφορών και την πλήρη αξιοποίηση της CETA, της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και να εστιάσει στον τρόπο περαιτέρω μείωσης των εμποδίων στο εμπόριο, τις επενδύσεις και την οικονομική κινητικότητα.

Η αξιόλογη ελληνική αντιπροσωπεία στο Toronto Economic Forum, η οποία θα παρουσιάσει ευκαιρίες για συνεργασία σε θέματα ενέργειας και ορυκτών, τεχνολογίας, φαρμακευτικών προϊόντων και τουρισμού, θα μπορούσε να ανταποδοθεί με μία καναδική εμπορική και επενδυτική αποστολή στην Ελλάδα. Ομοίως, η αύξηση των τακτικών αεροπορικών συνδέσεων θα διευκόλυνε περαιτέρω το εμπόριο – και θα ενίσχυε μερικές από τις πιο επιθυμητές διαδρομές στον παγκόσμιο τουρισμό. Η ισχύς της καναδικής αγοράς θα δικαιολογούσε επίσης την επαναλειτουργία του γραφείου του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού στον Καναδά. Και παρ’ όλο που οι Ελληνικές Σπουδές ευδοκιμούν στον Καναδά, υπάρχουν αναξιοποίητες δυνατότητες ακαδημαϊκής συνεργασίας και ανταλλαγών σε περισσότερους τομείς σπουδών, οι οποίες θα συμπλήρωναν επίσης το ελάχιστα δημοσιοποιημένο πρόγραμμα κινητικότητας των νέων μεταξύ των δύο χωρών μας.

Μια τέτοια διπλωματική άσκηση για την προώθηση της διμερούς ατζέντας θα βοηθούσε επίσης να δοθεί προτεραιότητα στις πολύ αραιές σήμερα επισκέψεις υψηλού επιπέδου, από αρχηγούς κρατών έως βουλευτές. Ωστόσο, αυτό που πραγματικά θα λειτουργούσε καταλυτικά για την ανανέωση των διμερών δεσμών, και έχει καθυστερήσει πολύ, είναι μια επίσημη πρόσκληση προς τον Έλληνα Πρωθυπουργό να επισκεφθεί την Οτάβα: Κανένας Έλληνας πρωθυπουργός δεν έχει επισκεφτεί τον Καναδά από το 1983 – και ο τελευταίος Καναδός πρωθυπουργός που επισκέφθηκε την Ελλάδα ήταν το 2011.

Από την κοινή προώθηση του διεθνούς δικαίου έως την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης και την τόνωση της ανάπτυξης μέσω του εμπορίου και των επενδύσεων, οι ευκαιρίες για συνεργασία είναι άφθονες. Όταν ο κόσμος που χτίσαμε μαζί αμφισβητείται, εξαρτάται από εμάς να συνεργασθούμε με τους στενότερους φίλους και συμμάχους μας, για να προστατεύσουμε τις κοινές μας αξίες και συμφέροντα για την επόμενη γενιά.

*Το Toronto Economic Forum διοργανώνεται από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, σε συνεργασία με το The Hellenic Initiative Canada και φέτος πραγματοποιήθηκε 17-18 Οκτωβρίου στο Τορόντο του Καναδά. 

*Robert W. Peck: Πρώην Πρέσβης του Καναδά στην Ελλάδα (2011-2015)

*Κατερίνα Σώκου: Εξωτερική Συνεργάτης, Atlantic Council

Ενώ θα έπρεπε να αποτελεί το κύριο θέμα συζήτησης, αλλά κυρίως την πρώτη μέριμνα της κυβέρνησης, ουδείς ασχολείται! Ο λόγος για τη συνεχιζόμενη αύξηση της θνησιμότητας των Ελλήνων, η οποία και για τον Αύγουστο ήταν διπλάσια από το μέσο όρο της ΕΕ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν, η υπερβολική θνησιμότητα στην ΕΕ έφτασε το +12% τον Αύγουστο του 2022. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφηκε στην Ελλάδα, που κατέγραψε το εφιαλτικό ποσοστό του +24 %.

Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν σε Ουγγαρία (+2%) , Σλοβακία (+4%) , Βουλγαρία και Τσεχία (και οι δύο +5%). Με απλά λόγια, ακόμα και η γειτονική Βουλγαρία έχει υποπολλαπλάσιο ποσοστό αύξησης θνησιμότητας, από ότι η Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει και για την Κύπρο.

Αναλυτικά ο χάρτης με τα στοιχεία του Αυγούστου: Πρωταθλήτρια Ευρώπης η Ελλάδα στη θνησιμότητα, με διπλάσιο ποσοστό από το μέσο όρο

Άλλη μία αρνητική πρωτιά για τη χώρα μας, η οποία όμως ισοδυναμεί με υπαρξιακή απειλή. Αυτή η ολέθρια εξέλιξη έρχεται μετά από δύο έτη, όπου η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση πληθυσμού σε καιρό ειρήνης, στην καταγεγραμμένη ιστορία του νεότερου ελληνικού κράτους.

«ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ»: ΡΕΚΟΡ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ 2021!

Τον Ιανουάριο του 2021 είχαμε συγκλονιστεί με τα στατιστικά στοιχεία που έδειχναν τη μεγαλύτερη μείωση του ελληνικού πληθυσμού από τότε που κρατούνται στατιστικά στοιχεία, αφού μέσα σε 12 μήνες, αφανίστηκε μία πόλη σαν τη Λαμία. Τα επίσημα στοιχεία του ΟΗΕ που δόθηκαν στη δημοσιότητα για όλες τις χώρες του κόσμου και αναδημοσιεύονται από το worldometers, είχαν καταγράψει ιλιγγιώδη μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας σε ποσοστό 0,48%! Για να καταλάβουμε το μέγεθος του ολέθρου, 50.401 Έλληνες χάθηκαν μέσα στο 2020. Ένα μαύρο ιστορικό ρεκόρ.

Εκεί λοιπόν που θα έπρεπε η κυβέρνηση και σύσσωμο το κράτος να πέσει πάνω στο μεγαλύτερο πρόβλημα, υπήρξε όχι απλά αδιαφορία, αλλά και μία συντονισμένη προσπάθεια απόκρυψης της σύγχρονης ελληνικής τραγωδίας, προκειμένου να μην υπάρξει πολιτικό κόστος. Με αποτέλεσμα το 2021, σύμφωνα πάντα με το worldometers, να καταγραφεί μία μείωση πληθυσμού που παραπέμπει πλέον σε συντονισμένη γενοκτονία, την ώρα που η γειτονική Τουρκία καταγράφει ραγδαία άνοδο, με αύξηση πληθυσμού που ξεπέρασε τις 900.000!

Ο πληθυσμός της Ελλάδας αυτή τη στιγμή

Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία του ΟΗΕ, ο πληθυσμός της Ελλάδας αυτή τη στιγμή είναι 10.347.000 ψυχές. Όταν στο τέλος του 2020, ανερχόταν σε 10.423.054 ψυχές. Μιλάμε δηλαδή για μία μείωση της τάξης των 76.000 ανθρώπων, έναν πραγματικό αφανισμό!

Διαφορετικά είναι τα στοιχεία που δίνει η ΕΛΣΤΑΤ, η οποία ναι μεν καταγράφει τεράστια μείωση της τάξεως των 45.902 ψυχών, αλλά προσθέτει το «θετικό ισοζύγιο» της μετανάστευσης, ήτοι 6.384 άτομα καταλήγοντας στο «συμπέρασμα» μείωσης πληθυσμού κατά 0,37%.

Είτε ο ΟΗΕ δίνει λάθος στοιχεία, είτε η ΕΛΣΤΑΤ. Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική γενοκτονία είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός και το ελληνικό κράτος θα πρέπει να έχει ως κύριο και υπέρτατο στόχο την επιβίωση του ελληνικού έθνους. Όλα τα άλλα, είναι δευτερεύοντα.

Ειδάλλως, αυτό το άθλιο κράτος, θα καταφέρει αυτό που δεν κατάφεραν Πέρσες, Ρωμαίοι, Οθωμανοί, Γερμανοί.

© Newsbreak.gr