Το Σάββατο 24 Απριλίου 2021, στις 12 μ.μ. ακριβώς (ώρα ΗΠΑ), ο Τζο Μπάιντεν έγινε ο πρώτος Αμερικάνος πρόεδρος που χαρακτήρισε τη σφαγή των Αρμενίων ως Γενοκτονία. Ο πρόεδρος εκπλήρωσε έτσι την προεκλογική του δέσμευση, ενώ είχε ενημερώσει σχετικά με τηλεφώνημα μία ημέρα νωρίτερα τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Σωτήρης Σκουλούδης

© zougla.gr

Η σχετική ανακοίνωση έγινε από το Λευκό Οίκο. Ο Τζο Μπάιντεν ανέφερε στο επίσημο κείμενό του τον όρο «Κωνσταντινούπολη», αντί για Ιστανμπούλ, αναφερόμενος στα γεγονότα της Γενοκτονίας του 1915. Πρόκειται για σαφή πολιτική – γεωπολιτική τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου.

Η δήλωση του Τζο Μπάιντεν για τη Γενοκτονία των Αρμενίων: «Κάθε χρόνο αυτήν την ημέρα, θυμόμαστε τις ζωές όλων εκείνων που πέθαναν στη γενοκτονία των Αρμενίων της Οθωμανικής εποχής και δεσμευόμαστε να αποτρέψουμε να ξανασυμβεί μια τέτοια θηριωδία. Ξεκινώντας στις 24 Απριλίου 1915, με τη σύλληψη Αρμενίων διανοουμένων και ηγετών της κοινότητας στην Κωνσταντινούπολη από οθωμανικές αρχές, ενάμισι εκατομμύριο Αρμένιοι απελάθηκαν, σφαγιάστηκαν ή οδηγήθηκαν στο θάνατό τους σε μια εκστρατεία εξόντωσης. Τιμούμε τα θύματα των Meds Yeghern (σ.σ. η Γενοκτονία των Αρμενίων στα αρμένικα), έτσι ώστε οι φρικαλεότητες του να μη χαθούν ποτέ στην ιστορία. Και τις θυμόμαστε έτσι ώστε να παραμείνουμε πάντα σε εγρήγορση ενάντια στη διαβρωτική επίδραση του μίσους σε όλες τις μορφές του.Από αυτούς που επέζησαν, οι περισσότεροι αναγκάστηκαν να βρουν νέα σπίτια και νέες ζωές σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Με δύναμη και ανθεκτικότητα, ο Αρμενικός λαός επέζησε και ανοικοδόμησε την κοινότητά του. Στο πέρασμα των δεκαετιών οι Αρμένιοι μετανάστες έχουν εμπλουτίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες με αμέτρητους τρόπους, αλλά δεν έχουν ξεχάσει ποτέ την τραγική ιστορία που έφερε τόσους πολλούς από τους προγόνους τους στις ακτές μας. Τιμούμε την ιστορία τους. Βλέπουμε αυτόν τον πόνο. Επιβεβαιώνουμε την ιστορία. Το κάνουμε αυτό όχι για να απευθύνουμε κατηγορίες, αλλά για να διασφαλίσουμε ότι αυτό που συνέβη δε θα επαναληφθεί ποτέ.Σήμερα, καθώς θρηνούμε για ό,τι χάθηκε, ας στρέψουμε επίσης τα μάτια μας στο μέλλον – προς τον κόσμο που θέλουμε να χτίσουμε για τα παιδιά μας. Ένας κόσμος ακηλίδωτος από τα καθημερινά δεινά της μισαλλοδοξίας και, όπου γίνονται σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και όπου όλοι οι άνθρωποι μπορούν να συνεχίσουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια και ασφάλεια. Ας ανανεώσουμε την κοινή μας αποφασιστικότητα να αποτρέψουμε μελλοντικές φρικαλεότητες από οπουδήποτε στον κόσμο. Και ας συνεχίσουμε να επιδιώκουμε τη θεραπεία και τη συμφιλίωση για όλους τους ανθρώπους του κόσμου.Ο αμερικανικός λαός τιμά όλους εκείνους τους Αρμένιους που χάθηκαν στη γενοκτονία που ξεκίνησε πριν από 106 χρόνια από σήμερα».

ΟΡΓΙΣΜΕΝΗ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

Άμεση ήταν η αντίδραση από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, που σε ανακοίνωση του αποδοκιμάζει την εξέλιξη. Ο ΥΠΕΞ της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου ανέφερε οργισμένα ότι «Κανένας δε θα μας δώσει μάθημα για την Ιστορία μας» και έκανε λόγο για «πολιτικό καιροσκοπισμό και προδοσία εναντίον της ειρήνης και της δικαιοσύνης»…, ενώ σημείωσε ότι «τα λόγια δεν μπορούν να αλλάξουν την Ιστορία», προσθέτοντας ότι απορρίπτει την ανακοίνωση.

Η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ:

«Είναι σαφές ότι η δήλωση δεν έχει επιστημονική ούτε νομική βάση, αλλά ούτε και στηρίζεται από στοιχεία. Όσον αφορά στα γεγονότα του 1915, δεν πληρούνται καμία από τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη χρήση του όρου “Γενοκτονία”, όπως ορίζεται αυστηρά από το διεθνές δίκαιο. Η φύση των γεγονότων δεν αλλάζει ανάλογα με τα τρέχοντα πολιτικά κίνητρα των πολιτικών ή τις εσωτερικές πολιτικές συγκυρίες. Μια τέτοια στάση εξυπηρετεί μόνο μια χυδαία παραμόρφωση της ιστορίας», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών.

Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, η δήλωση Μπάιντεν δε θα έχει άλλες επιπτώσεις πέραν της πόλωσης των εθνών και την παρεμπόδιση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή. Μάλιστα προσθέτει ότι η αμερικανική αναγνώριση «που διαστρεβλώνει τα ιστορικά γεγονότα, δε θα γίνει ποτέ αποδεκτή στη συνείδηση του τουρκικού λαού και θα ανοίξει βαθιά πληγή που υπονομεύει την αμοιβαία εμπιστοσύνη και φιλία».

«Καλούμε τον Αμερικανό πρόεδρο να διορθώσει αυτό το σοβαρό λάθος, που δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό πέρα από το να ικανοποιήσει ορισμένους πολιτικούς κύκλους και να υποστηρίξει τις προσπάθειες για την καθιέρωση ειρηνικής συνύπαρξης στην περιοχή, ειδικά μεταξύ τουρκικών και αρμενικών εθνών, εξυπηρετώντας την ατζέντα εκείνων των κύκλων που προσπαθούν να προκαλέσουν εχθρότητα» καταλήγει.

Η εφημερίδα Yeni Safak που εκφράζει τις απόψεις του κυβερνώντος κόμματος του Ερντογάν, καθώς και αυτές της προεδρίας της Τουρκικής Δημοκρατίας, σε πρωτοσέλιδό της στη διαδικτυακή της έκδοση αναφέρει: «Δε θα πάρουμε μαθήματα Ιστορίας από κανέναν για την πατρίδα μας».

Πολύ λακωνική η εφημερίδα Hurriet έχει τίτλο «Είπε τη λέξη Γενοκτονία», αναφερόμενη στον Τζο Μπάιντεν. Δηλαδή, η έγκυρη εφημερίδα εστίασε στον όρο που χρησιμοποίησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, που μέχρι τώρα ήταν ταμπού στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις…

Η ΑΡΜΕΝΙΑ ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ

Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν χαιρέτισε την ιστορική απόφαση του Τζο Μπάιντεν να αναγνωρίσει επίσημα τη γενοκτονία των Αρμενίων. Ο Πασινιάν ευχαρίστησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ σε μια ανάρτηση στο Facebook γι’ αυτό το «πολύ ισχυρό βήμα προς τη δικαιοσύνη και την ιστορική αλήθεια», και το οποίο προσφέρει «ανεκτίμητη υποστήριξη στους απογόνους των θυμάτων της Γενοκτονίας των Αρμενίων».

Η αναγνώριση της γενοκτονίας αποτελεί «ένα ενθαρρυντικό παράδειγμα για όλους εκείνους που θέλουν να οικοδομήσουν μια δίκαιη και ανεκτική διεθνή κοινωνία», πρόσθεσε ο επικεφαλής της αρμενικής κυβέρνησης.

Σε επιστολή του προς τον Τζο Μπάιντεν, ο Νικόλ Πασινιάν αναφέρει: «Ο λαός της Αρμενίας και οι Αρμένιοι σε όλο τον κόσμο δέχονται με μεγάλο ενθουσιασμό και χαιρετίζουν το μήνυμά σας… Η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων είναι σημαντική όχι μόνο ως φόρος τιμής στο 1,5 εκατομμύριο των αθώων θυμάτων, αλλά και σε σχέση με την πρόληψη της επανάληψης παρόμοιων εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας».

Ήταν η 24η Απριλίου 1915 (η «Κόκκινη Κυριακή», για τους Αρμένιους), όταν οι οθωμανικές αρχές συνέλαβαν 250 επιφανείς Αρμένιους της Κωνσταντινούπολης. Επρόκειτο μόνο για την πρώτη πράξη ενός από τα συγκλονιστικότερα και πιο προσβλητικά για τον ανθρώπινο πολιτισμό δράματα, που έμελλε να χαράξει ανεξίτηλα την πορεία ενός αρχαίου έθνους, που παραλίγο να χαθεί στη λήθη της ιστορίας.

Σωτήρης Σκουλούδης
© zougla.gr

Περίπου 1.500.000 άνθρωποι (σε σύνολο 3.000.000 Αρμενίων που διαβιούσαν στα ανατολικά, κυρίως, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας) σκοτώθηκαν από μαχαίρι, από κούραση στα καταναγκαστικά έργα, κάηκαν μαζικά ζωντανοί, πνίγηκαν στη Μαύρη Θάλασσα ή στον Ευφράτη, ή χάθηκαν στην έρημο της Συρίας στις αναγκαστικές «πορείες θανάτου» που τους επέβαλλε η πολιτική των νέο-Τούρκων.
Μαρτυρίες γιατρών και επιστημόνων για μαζικές εξοντώσεις με τοξικά αέρια, υπερβολικής χορήγησης μορφίνης στα αθώα θύματα, ακόμα και η σκόπιμη διασπορά του τύφου μέσω της υποχρεωτικής ένεσης μολυσμένου αίματος, συνθέτουν μακάβρια το «Μεγάλο Έγκλημα», όπως αποκαλούσαν αρχικά οι επιζώντες Αρμένιοι τα γεγονότα. Σύμφωνα με αναφορές, δημιουργήθηκαν 25 στρατόπεδα συγκέντρωσης στα σύνορα με το Ιράκ, από τα οποία ελάχιστοι γλίτωσαν. Ίδια κίνητρα και ίδιες μέθοδοι, που δυστυχώς δε συνέβησαν μόνο μια φορά στον 20ο αιώνα.
Καμία διάκριση δεν έγινε μεταξύ ανδρών, γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων. Οι σφαγές, η κακοποίηση και οι βιασμοί γίνονταν σε ημερήσια διάταξη, καθώς οι Αρμένιοι σε όλα τα μήκη και πλάτη της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έπρεπε να εξαφανιστούν, στο πλαίσιο του δόγματος του «παντουρκισμού», της δημιουργίας δηλαδή ομοιογενούς τουρκικού πληθυσμού στην πολυσύνθετη αλλά καταρρέουσα αυτοκρατορία.
«Η φριχτή μυρωδιά της καμένης σάρκας αναδυόταν για πολλές μέρες μετά τους εμπρησμούς», περιγράφουν Τούρκοι οι οποίοι έζησαν ως παρατηρητές τα γεγονότα, σε αρμένικα χωριά που κάηκαν ολοσχερώς μαζί με τους κατοίκους τους.
Άλλοι χριστιανικοί πληθυσμοί, όπως οι Έλληνες (Πόντιοι) και οι Ασσύριοι εκδιώχθηκαν με αντίστοιχη φρικαλέα βιαιότητα, με τα θύματα και σε αυτές τις κοινότητες να ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες (στη Γενοκτονία των Ποντίων που έλαβε χώρα την ίδια περίοδο, περισσότεροι από 350.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και χιλιάδες άλλοι εκτοπίστηκαν).

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΘΕΝΤΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ
Η διάλυση – ουσιαστικά – της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η απώλεια του 85% των ευρωπαϊκών της εδαφών μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, δημιούργησε ένα κύμα εκατοντάδων χιλιάδων τούρκων προσφύγων οι οποίοι, εμποτισμένοι με αισθήματα οργής και εκδίκησης, μετοίκησαν στα ανατολικά της αυτοκρατορίας, εκεί που διαβιούσαν οι Αρμένιοι. Η «εκδίκηση» δε θα αργούσε να έρθει.
Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Τουρκία, που πολέμησε στο πλευρό των Γερμανών, έγινε θέατρο πολλών και αιματηρών πολεμικών επιχειρήσεων. Δεκάδες χιλιάδες Αρμένιοι πολέμησαν εθελοντικά μαζί με το ρωσικό στρατό εναντίον τους, γεγονός που αποτέλεσε και μία από τις «αφορμές» γι’ αυτά που θα ακολουθούσαν αργότερα.
Ο απόκοσμος φανατισμός του όχλου, οι παραινέσεις των ιμάμηδων ότι όσοι διώκουν τους Αρμένιους θα κερδίσουν μια θέση στον παράδεισο και εκατοντάδες χρόνια καταπίεσης και ανάπτυξης του αισθήματος της «ανωτερότητας» των Τούρκων έναντι των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μετέτρεψε την εντεταλμένη εκδίωξη των Αρμενίων από τα τουρκικά εδάφη, σε μαζική φριχτή εξόντωση με όλους τους τρόπους που μπορεί (ή δεν μπορεί) να φανταστεί ο ανθρώπινος νους.
Οι διώξεις αυτές ουσιαστικά επιβάλλονταν με σχετικό νόμο του κράτους, που προέβλεπε μάλιστα και την απαλλοτρίωση της περιουσίας των εκδιωγμένων.

ΕΓΚΛΗΜΑ ΧΩΡΙΣ ΤΙΜΩΡΙΑ
Κάτω από τις έντονες πιέσεις της διεθνούς κοινής γνώμης (ξένοι εργαζόμενοι στην Τουρκία έστελναν αναφορές στις οποίες τόνιζαν ότι «δεν μπορούν να αντέξουν άλλο να είναι μάρτυρες αυτής της φρικαλεότητας»), το 1919 συστάθηκε από το τουρκικό κράτος ένα δικαστήριο για να «τιμωρήσει» τους ενόχους αυτού του εγκλήματος. Κάποιοι αξιωματούχοι τιμωρήθηκαν εις θάνατο ερήμην, αφού ποτέ δεν εμφανίστηκαν στο δικαστήριο. Και ποτέ κανείς δεν τους αναζήτησε, για να τους επιβάλλει την ποινή.
Διεθνές δικαστήριο έγινε και στη Μάλτα όμως, καθώς όπως προέβλεπε η Συνθήκη των Σεβρών, η Τουρκία θα έπρεπε να παραδώσει τους υπεύθυνους για να δικαστούν, όπως και πράγματι έγινε. Τούρκοι στρατηγοί, αξιωματούχοι και «διανοούμενοι» φυλακίστηκαν εκεί για τρία χρόνια, ενώ διεξάγονταν έρευνες για τις πράξεις τους. Οι «συγκυρίες» όμως και οι «διεθνείς ισορροπίες» άλλαξαν και τελικά επέστρεψαν όλοι σώοι και αβλαβείς στην Τουρκία, σε αντάλλαγμα για την απελευθέρωση βρετανών κρατουμένων…
Τη δικαιοσύνη που δεν επέβαλλαν οι διεθνείς θεσμοί, την απέδωσαν τελικά εν μέρει Αρμένιοι, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Νέμεσις» που οργανώθηκε από τους ίδιους, με σκοπό να τιμωρήσουν τους υπεύθυνους για τη γενοκτονία. Τούρκοι επιφανείς αξιωματούχοι που συμμετείχαν και οργάνωσαν τις σφαγές δολοφονήθηκαν – μάλιστα ένας εξ αυτών μέρα μεσημέρι στο Βερολίνο, από Αρμένιο φοιτητή. Ο φοιτητής συνελήφθη αμέσως – για να αθωωθεί λίγες μέρες αργότερα σε μια πρωτόγνωρη απόφαση για τα δικαστικά χρονικά… Ο δικηγόρος του φοιτητή ήταν ο ίδιος που καθιέρωσε τον όρο «γενοκτονία», το 1943, όταν αντίστοιχα γεγονότα έλαβαν χώρα, αυτή τη φορά σε ευρωπαϊκό έδαφος…
Σύμφωνα με αναφορές Γερμανών ιστορικών και ακαδημαϊκών, αρκετοί Γερμανοί αξιωματούχοι που βρίσκονταν στην Τουρκία εκείνη την περίοδο (ως σύμμαχη χώρα αλλά και για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής), είτε σιώπησαν, είτε επικρότησαν ή ακόμη και συμμετείχαν στη γενοκτονία, για διάφορους λόγους διεστραμμένης προάσπισης συμφερόντων ή συμμαχικής σχέσης… Κάποιοι από αυτούς ανέλαβαν σημαντικά πόστα στην κυβέρνηση του Χίτλερ, λίγες δεκαετίες αργότερα, οπότε και προφανώς βρήκαν την ευκαιρία να επαναλάβουν αυτά που είχαν διδαχθεί από τους πρωτεργάτες της πρώτης γενοκτονίας τού 20ου αιώνα.
Η μαζική αυτή εξόντωση των Αρμενίων οδήγησε στη δημιουργία της Αρμένικης Διασποράς, καθώς χιλιάδες Αρμένιοι διαβιούν στο εξωτερικό και πιέζουν για διεθνή αναγνώριση των γεγονότων, ενώ αυτή αποτελεί και τη βασική πολιτική γραμμή του αρμένικου υπουργείου Εξωτερικών.
Μέχρι σήμερα, 22 χώρες έχουν αναγνωρίσει επίσημα τη Γενοκτονία (η Ελλάδα και η Κύπρος ήταν από τις πρώτες) καθώς και 42 Πολιτείες των ΗΠΑ.
Η Τουρκία φυσικά και συνεχίζει να μην αναγνωρίζει, όχι μόνο το χαρακτηρισμό των φριχτών μαζικών δολοφονιών ως γενοκτονία, αλλά τα υποβιβάζει μάλιστα στο βαθμό των «εκκαθαρίσεων στο πλαίσιο πολεμικών επιχειρήσεων». Οι σχέσεις της με την Αρμενία πάντα θεωρούνται τεταμένες, ενώ τούρκοι εθνικιστές έχουν επιτεθεί και σκοτώσει διανοούμενους που κατακρίνουν τη στάση αυτή.
Ο Ερντογάν είχε δηλώσει το 1915: «Ευχόμαστε οι Αρμένιοι που έχασαν τη ζωή τους στις συνθήκες των αρχών του 20ού αιώνα να αναπαύονται εν ειρήνη και απευθύνουμε τα συλλυπητήριά μας στα εγγόνια τους», τόνισε, ξεκαθαρίζοντας όμως σε μια παράλογη εξίσωση θύτη – θύματος, ότι τα γεγονότα αποτελούν «κοινό πόνο» των λαών της Ανατολίας…
Μια δήλωση που φυσικά και δεν ικανοποίησε στο ελάχιστο την αρμένικη πλευρά, σύμφωνα με την οποία η δήλωση συλλυπητηρίων του τούρκου πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνιστά την «τελειοποίηση της άρνησης και της αποσιώπησης της γενοκτονίας»…
«Η άρνηση της αναγνώρισης του φόνου και του δολοφόνου, σκοτώνει το θύμα για δεύτερη φορά», λέει ένα γνωμικό. Στην περίπτωση της Αρμενίας, αυτό συμβαίνει 106 συνεχόμενα χρόνια…

Ήταν σίγουρα μια κίνηση με σημαντικό συμβολισμό. Και μάλιστα ένα είδος συμβολισμού, στον οποίο έχει επενδύσει η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, εφόσον υπογραμμίζει την έμφαση που δίνει σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για μια κυβέρνηση που θέλει να δώσει τον τόνο ότι επιλέγει μια γραμμή «φιλελεύθερου παρεμβατισμού» με κριτήριο τα ανθρώπινα δικαιώματα, θα ήταν δύσκολο, σε σχέση με το ίδιο της το αφήγημα, να μην προχωρήσει σε αυτή την κίνηση.

Παναγιώτης Σωτήρης
© in.gr

Βέβαια, έχει ενδιαφέρον ο προσεκτικός τρόπος που έγινε. Ναι μεν έκανε τη δήλωση ο Αμερικανός Πρόεδρος αλλά αυτό δε συνδυάστηκε με κάποια άλλη επίσημη χειρονομία (π.χ. την ανακήρυξη κάποιας ημέρας μνήμης). Η ίδια η δήλωση είναι πολύ προσεκτικά γραμμένη. Δεν αναφέρεται στην Τουρκία ή στους Τούρκους, αλλά στις Οθωμανικές αρχές. Ακόμη και η επιλογή αναφοράς στην Κωνσταντινούπολη και όχι στην Ιστανμπούλ, δηλαδή στην επίσημη ονομασία στην εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και όχι αυτή που καθιέρωσε ως επίσημη ο Κεμάλ (και από το 1930 ζήτησε να χρησιμοποιούν οι ξένες χώρες) ήταν ενδεικτική από αυτή την άποψη. Ωστόσο, δεν παύει να είναι πλήγμα για τον Τούρκο πρόεδρο, δεδομένης και της προσπάθειας εδώ και χρόνια να αποτρέψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

ΠΩΣ Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΤΥΠΑΕΙ
ΤΟ «ΑΦΗΓΗΜΑ» ΤΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ
Για να καταλάβουμε τη σημασία που είχε, σε συμβολικό επίπεδο, η αναγνώριση, πρέπει να αναλογιστούμε την τραυματική θέση που κατέχει η Γενοκτονία των Αρμενίων στο τουρκικό «εθνικό αφήγημα». Παρότι η γενοκτονία έλαβε χώρα στην εποχή που ακόμη υπήρχε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, εντούτοις η ίδια η έννοια της βίαιης εκκαθάρισης αλλοεθνών πληθυσμών, ανήκει πολύ περισσότερο στη διαδικασία συγκρότησης του τουρκικού εθνικισμού.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν κατά βάση μια πολυεθνική αυτοκρατορία και ήταν κυρίως η ανάδυση του τουρκικού εθνικισμού, με πυρήνα και το κίνημα των Νεότουρκων (με ηγετική φυσιογνωμία τον Κεμάλ Ατατούρκ), στην τελευταία φάση της αυτοκρατορίας, που συνέπεσε αρχικά με τους Βαλκανικούς Πολέμους και μετά με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που έθεσε το θέμα της απομάκρυνσης των αλλοεθνών πληθυσμών και της διαμόρφωσης συνθήκης εθνικής ομογενοποίησης, κατά τρόπο ανάλογο με άλλες διαδικασίες εθνογένεσης στην περιοχή. Στο αναδυόμενο τουρκικό εθνικό σχέδιο εκείνης της εποχής, έπρεπε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα των εθνικών μειονοτήτων, ιδίως όταν κάποιες από αυτές έλεγχαν κρίσιμες οικονομικές δραστηριότητες και συνδέονταν με ανταγωνιστικά εθνικά κινήματα.
Αυτό εξηγεί και γιατί παρότι ήταν οθωμανικό έργο, θα είναι η σύγχρονη Τουρκία αυτή που κατεξοχήν θα αρνηθεί την παραδοχή της κλίμακας της βίας που υπέστησαν οι Αρμένιοι. Να το πούμε απλά: όσο λυτρωτική θα ήταν στην πραγματικότητα για την τουρκική κοινωνία η παραδοχή των όσων έγιναν τότε, άλλο τόσο δύσκολο είναι να συμβεί, εφόσον θα υπονόμευε τον ίδιο τον καταστατικό «μύθο» της σύγχρονης Τουρκίας.
Για τον Ερντογάν, η αναγνώριση υπονομεύει με ποικίλους τρόπους το αφήγημά του. Και αυτό γιατί χτυπάει ταυτόχρονα τόσο τη «νέο-οθωμανική» πλευρά του στην οποία επενδύει με ποικίλους τρόπους, όσο και την «εθνικιστική» την οποία διεκδικεί – και η οποία αποτελεί επίσης το βασικό στίγμα των βασικών συμμάχων του από το MHP. Ακόμη περισσότερο, έστω και μετωνυμικά, υπογραμμίζει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να έχει ανοιχτό θέμα στο εσωτερικό της, σε σχέση με την ανοιχτή πληγή του κουρδικού.
Βεβαίως, από την άλλη μεριά, ο Ερντογάν γνωρίζει ότι τέτοιες χειρονομίες είναι όντως περισσότερο συμβολικές και δε συνεπάγονται υποχρεωτικά συνολικότερη ρήξη. Άλλωστε, η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από χώρες όπως π.χ. η Γερμανία ή η Ρωσία, δε σημαίνει απαραίτητα και κακές σχέσεις με την Τουρκία.

ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟΤΕΡΟ ΦΟΝΤΟ
ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο επαναπροσδιορισμού των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Ούτως ή άλλως, παρά τη σχετικά καλή σχέση ανάμεσα στον Τραμπ και τον Ερντογάν, υπήρχαν διάφορα σημεία έντασης στις διμερείς σχέσεις. Το πραξικόπημα του 2016 άφησε ως κληρονομιά μια διάχυτη δυσπιστία έναντι των ΗΠΑ. Η επιλογή της Τουρκίας να προμηθευτεί τις συστοιχίες S-400 από τη Ρωσία πυροδότησε μια αλυσίδα προβλημάτων συμπεριλαμβανομένης και της διακοπής της τουρκικής συμμετοχής στο πρόγραμμα για τα μαχητικά F-35. Η συμμετοχή τουρκικών τραπεζών στο σπάσιμο των κυρώσεων κατά του Ιράν δημιουργεί επίσης προβλήματα. Η επιθετικότητα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο δημιουργεί εντάσεις και με συμμάχους των ΗΠΑ, όπως η Ελλάδα ή η Αίγυπτος, το ίδιο και η προσπάθεια της Τουρκίας να διεκδικήσει ρόλο «περιφερειακής δύναμης».
Ωστόσο, την ίδια στιγμή, η Τουρκία είναι εμφανές ότι δεν έχει πάρει μια συνολική επιλογή ρήξης με τη Δύση και τις ΗΠΑ. Μάλιστα, ο Ερντογάν έχει οδηγήσει σε δυσμένεια τους «ευρασιατιστές» που υποστήριζαν μια συνολικότερη στροφή της Τουρκίας προς τη Ρωσία και την Κίνα, τελευταίο παράδειγμα ο τρόπος που αντιμετώπισε τους απόστρατους ναυάρχους που διαμαρτυρήθηκαν, για το ενδεχόμενο η Τουρκία να προχωρήσει σε έξοδο ή μονομερή τροποποίηση της Συνθήκης του Μοντρέ για το καθεστώς των Στενών.
Επιπλέον, η Τουρκία έχει αντίθετες θέσεις από τη Ρωσία σε κρίσιμα ζητήματα: συνεργάζεται με την Ουκρανία και σε ζητήματα που αφορούν εξοπλισμούς, υποστήριξε το Αζερμπαϊτζάν στη σύγκρουση με την Αρμενία, δηλαδή διεκδίκησε ρόλο και στον Καύκασο, στήριξε την κυβέρνηση της Τρίπολης στον εμφύλιο στη Λιβύη, και βέβαια τυχόν αλλαγή στο καθεστώς των Στενών κατεξοχήν τη Ρωσία θα έπληττε.
Σε όλα αυτά προστίθεται η προσπάθεια της Τουρκίας να αποκαταστήσει σχέσεις και με συμμάχους των ΗΠΑ όπως είναι το Ισραήλ, αλλά και ο τρόπος που παρουσιάζει πλευρές της εξωτερικής πολιτικής της, όπως την παρουσία στον Καύκασο, ως κάτι που μπορεί να εξυπηρετήσει και τα «δυτικά συμφέροντα». Το ίδιο ισχύει και για την ιδιαίτερη επένδυση που έχει κάνει στο να αποκτήσει αναβαθμισμένο ρόλο στην πολιτική διαπραγμάτευση και διαχείριση της ειρηνευτικής διαδικασίας στο Αφγανιστάν.

ΟΙ ΗΠΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ
ΔΙΑΛΕΞΟΥΝ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΡΗΞΗΣ
Την ίδια ώρα κλιμακώνεται αυτό που εσχάτως περιγράφεται ως ο «νέος Ψυχρός Πόλεμος», με τις ΗΠΑ και Ρωσία να βρίσκονται σε συγκρουσιακή συνθήκη, την ώρα που κλιμακώνεται και ο αμερικανο-κινεζικός ανταγωνισμός. Σε αυτό το φόντο είναι προφανές, ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν και κατά συνέπεια δε θέλουν να χάσουν μια χώρα, που για δεκαετίες υπήρξε στρατηγικός σύμμαχός τους. Και αυτό μπορεί να εξηγήσει, γιατί αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ δεν έχουν την πολυτέλεια να χάσουν την Τουρκία με το να οδηγήσουν τα πράγματα σε μια συνολική ρήξη. Μάλιστα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η επιλογή διαβημάτων με σημαντικό συμβολικό βάρος, όχι όμως απαραίτητα πραγματική επίπτωση, αποτελεί ακριβώς το είδος της πίεσης που ασκείται εντός μιας διαπραγμάτευσης όπου ο ορίζοντας δεν είναι η ρήξη.

Οι φετινοί δείκτες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του «χάσματος της ταξιδιωτικής ελευθερίας», το οποίο βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα

Υπάρχουν 227 διαφορετικοί ταξιδιωτικοί προορισμοί σε όλο τον κόσμο που απαιτούν διαβατήριο για να μπορέσουμε να περάσουμε τα σύνορά τους. Καμία χώρα δεν εγγυάται είσοδο σε κάθε άνθρωπο, αλλά η αυξανόμενη παγκόσμια κινητικότητα επιτρέπει σε όσους βρίσκονται στις πρώτες θέσεις να πλησιάσουν σε αυτό. Δεν είναι καθόλου περίεργο, λοιπόν, που όλο και περισσότεροι άνθρωποι υποβάλλουν αίτηση για την απόκτηση διπλής υπηκοότητας, καθώς επιζητούν μεγαλύτερη ταξιδιωτική ελευθερία.
Στοιχεία από το Δείκτη Διαβατηρίων Henley σκιαγραφούν μια εκπληκτική εικόνα για το μέλλον των ταξιδιών, εστιάζοντας στην ευρύτερη εικόνα του ποιος επιτρέπεται, πού και γιατί, σε έναν κόσμο που ετοιμάζεται να βγει από την πανδημία και να συνέλθει από την κρίση του προηγούμενου έτους.
Ο δείκτης χρησιμοποιεί πληροφορίες από τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (IATA) για να υπολογίσει πόσοι ταξιδιωτικοί προορισμοί είναι προσβάσιμοι στα 199 διαβατήρια που υπάρχουν σε όλο τον κόσμο. Αυτό καθορίζεται ως οι προορισμοί που επιτρέπουν είτε την ελεύθερη είσοδο χωρίς βίζα είτε τη χρήση βίζα κατά την άφιξη παρά την είσοδο, με ποια χρονοβόρα και περίπλοκη διαδικασία αξιολόγησης.
Καθώς η δυναμική του εμβολιασμού αυξάνεται, υπάρχει πιθανότητα αρκετοί από εμάς να χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε τα διαβατήριά μας φέτος. Όμως, ποια χώρα κρατά το κλειδί με τις περισσότερες ταξιδιωτικές επιλογές. Ποια δηλαδή είναι τα πιο «δυνατά» διαβατήρια για το 2021; Η λίστα διαμορφώνεται ως εξής:
1] Ιαπωνία (191 προορισμοί)
2] Σιγκαπούρη (190)
3] Νότια Κορέα, Γερμανία (189)
4] Ιταλία, Φινλανδία, Ισπανία, Λουξεμβούργο (188)
5] Δανία, Αυστρία (187)
6] Σουηδία, Γαλλία, Πορτογαλία, Ολλανδία, Ιρλανδία (186)
7] Ελβετία, ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Βέλγιο, Νέα Ζηλανδία (185)
8] Ελλάδα, Μάλτα, Τσεχία, Αυστραλία (184)
9] Καναδάς (183)
10] Ουγγαρία (182)
Αντιθέτως, τα χειρότερα διαβατήρια είναι εκείνα του Αφγανιστάν (26 προορισμοί), του Ιράκ (28), της Συρίας (29), της Σομαλία και Υεμένης (33), της Παλαιστίνης (37), της Λιβύης και Νεπάλ (38) και της Βόρειας Κορέας (39 προορισμοί).

ΤΙ ΜΑΣ ΛΕΝΕ ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ;
Οι φετινοί δείκτες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του «χάσματος της ταξιδιωτικής ελευθερίας», το οποίο μάλιστα βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα. Μετριέται από τη διαφορά ανάμεσα στις χώρες με τους υψηλότερους και χαμηλότερους αριθμούς. Η δυναμική ενός Ιαπωνικού διαβατηρίου είναι 115 χώρες μεγαλύτερη από εκείνη του Αφγανιστάν.
Πρότερη έρευνα από το London School of Economics το επιβεβαιώνει – αν και το τελευταίο μισό του 20ου αιώνα ήταν ιδανική εποχή για όσους δε χρειάζονταν βίζα αλλά και για την επέκταση των ταξιδιωτικών δικτύων, υπάρχουν νικητές και χαμένοι σε αυτό το σύστημα που συνεχίζει να επηρεάζεται μέχρι σήμερα. Κάποιοι από τους λόγους γι’ αυτό πιθανότατα να επιδεινώνουν την κατάσταση τον τελευταίο χρόνο.
Η χαλάρωση των ταξιδιωτικών περιορισμών λόγω του Covid-19 είναι ένα σημείο ενδιαφέροντος για το Δείκτη Διαβατηρίων του Henley. «Με τα μαζικά προγράμματα εμβολιασμού σε ορισμένες πλούσιες και αναπτυγμένες οικονομίες όπως στην Ευρώπη, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στις ΗΠΑ, η παγκόσμια κινητικότητα σύντομα θα είναι και πάλι μια δυνατότητα για κάποιους», σημειώνουν.
«Για τους κατοίκους των αναπτυσσόμενων και αναδυόμενων οικονομιών, όπου οι ρυθμοί εμβολιασμού είναι πολύ πιο αργοί και όπου τα διαβατήρια τείνουν να προσφέρουν πολύ μικρότερη ταξιδιωτική ελευθερία γενικά – το μέλλον φαντάζει λιγότερο ρόδινο».
Εντούτοις, το μέλλον για όλο τον κόσμο παραμένει αβέβαιο, καθώς ο ιός δεν έχει εκλείψει, οι μεταλλάξεις υφίστανται και αυτό το γεγονός συνεχίζει να απασχολεί και να επιβαρύνει το ζήτημα των ταξιδιών με συνεχείς αξιολογήσεις και διορθώσεις σε ζητήματα περιορισμών και διαδικασιών σε κάθε χώρα.

© enallaktikidrasi.com

Η υποψηφιότητα της Μπέρμποκ για την Καγκελαρία εκτόξευσε τους «Πράσινους» στην πρώτη θέση των προτιμήσεων με 28% 

«Η δημοκρατία χρειάζεται την αλλαγή και θέλω να είμαι υποψήφια για την ανανέωση, όταν άλλοι είναι υποψήφιοι για να διατηρήσουν το σημερινό status quo». Αυτά ήταν τα πρώτα λόγια της Αναλένα Μπέρμποκ μετά την ανακήρυξή της σε υποψήφια των «Πράσινων» για τη γερμανική Καγκελαρία, που δίνουν και το στίγμα της αναμέτρησης για τις ομοσπονδιακές εκλογές της 26ης Σεπτεμβρίου. Μια αναμέτρηση που φυσικά και δεν αφορά μόνο τη Γερμανία, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.

Μιχάλης Ψύλος

© Newsbreak.gr

Με δεδομένη την επιρροή του Βερολίνου στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι πολίτες ελπίζουν άλλωστε να μπει τέλος στη 16χρονη ηγεμονία των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών στην Ε.Ε. Μια πολιτική που δυστυχώς μόνο δεινά απέφερε, ενισχύοντας τις διαλυτικές τάσεις στην Ε.Ε. Η Ευρώπη θέλει επειγόντως να αναπνεύσει από τη μερκελική πολιτική της σκληρής λιτότητας, των μνημονίων και του εξουθενωτικού ζουρλομανδύα του Συμφώνου Σταθερότητας και το ερώτημα είναι: «Θα είναι η 40χρονη Αναλένα Μπέρμποκ η διάδοχος της Άνγκελα Μέρκελ;» Και αν ναι, σε ποια κατεύθυνση θα κινηθεί;
«Αν οι δημοσιονομικοί κανόνες είναι πολύ αυστηροί, δεν έχουν νόημα να αποτρέψουν αυτό που απαιτείται πολιτικά, άρα πρέπει να αλλάξουν» τόνισε η Μπέρμποκ σε άρθρο που υπέγραψε από κοινού με τον συμπρόεδρο των «Πράσινων» Ρόμπερτ Χάμπεκ στη «Frankfurter Allgemeine Zeitung». Όλα αυτά θα κριθούν στην πορεία φυσικά, αλλά το σίγουρο είναι ότι μια «Πράσινη» καγκελάριος μέχρι χθες φάνταζε όνειρο θερινής νυκτός.
Και μάλιστα ηλικιακά, η νεότερη υποψήφια καγκελάριος στην ιστορία της χώρας. Για πρώτη φορά άλλωστε οι «Πράσινοι» κατεβαίνουν στις εκλογές με υποψήφιο για την Καγκελαρία. Και όπως φαίνεται, οι Γερμανοί πολίτες το επικροτούν, τουλάχιστον αν κρίνουμε από τις δημοσκοπήσεις. Οι «Πράσινοι» θα κέρδιζαν την πρώτη θέση αν διεξάγονταν σήμερα εκλογές στη Γερμανία, σύμφωνα με δημοσκόπηση του ινστιτούτου Forsa, που δείχνει ταυτόχρονα κατάρρευση των Χριστιανοδημοκρατών.
Μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητας Μπέρμποκ οι «Πράσινοι» εκτοξεύτηκαν στην πρώτη θέση με 28%, αυξάνοντας το ποσοστό τους κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με ανάλογη έρευνα της 13ης Απριλίου. Το μεγάλο ζήτημα που απασχολεί την κοινή γνώμη και στη Γερμανία είναι η κρίση του κορωνοϊού και οι συνέπειές της. Με τους Χριστιανοδημοκράτες να έχουν αποτύχει πλήρως και τους συγκυβερνώντες Σοσιαλδημοκράτες να μοιράζονται αντικειμενικά την ευθύνη, οι ψηφοφόροι στρέφονται πλέον στη μοναδική εναλλακτική που έχει απομείνει. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ότι η Ένωση Χριστιανοδημοκρατών / Χριστιανοκοινωνιστών (CDU/CSU) χάνει επτά ποσοστιαίες μονάδες και υποχωρεί από το 28% στο 21%. Το ίδιο φαινόμενο θα αντιμετωπίσουν άλλωστε όλα τα κυβερνητικά κόμματα που απέτυχαν στη δοκιμασία της πανδημίας. Η Ένωση CDU/CSU, επιλέγοντας τον 60χρονο «μερκελιστή», αλλά «άχρωμο και βαρετό» Άρμιν Λάσετ ως υποψήφιο για την Καγκελαρία, είναι σα να ρίχνει από τώρα λευκή πετσέτα στο ρινγκ της εκλογικής μάχης.
«Η Ένωση συσπειρώνεται γύρω από έναν αδύναμο άνθρωπο» γράφει η ιταλική HuffPost. Δεν είναι τυχαίο που μόλις το 32% των ερωτηθέντων στη δημοσκόπηση του ινστιτούτου Forsa θεωρεί καλή την επιλογή Λάσετ ως υποψηφίου. Το 47% θα προτιμούσε ως υποψήφιο της Ένωσης τον 52χρονο Βαυαρό πρωθυπουργό Μάρκους Ζέντερ, ο οποίος, παρά τις δήθεν διαμαρτυρίες του, έκανε πίσω.
Γιατί κατάλαβε, ότι και το ίδιο το «βαθύ σύστημα» ευνοεί πλέον μια αλλαγή στην Καγκελαρία, για λόγους που έχουν να κάνουν με τη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται παγκοσμίως, ιδιαίτερα μετά την εκλογή του Τζο Μπάιντεν στην αμερικανική προεδρία.
«Ο Λάσετ δεν μπορεί να ενώσει το κόμμα και ενώ απομένουν μόλις πέντε μήνες πριν από τις εκλογές, δεν υπάρχει κανένα εκλογικό πρόγραμμα, ούτε καν ευφορία μεταξύ των οπαδών» γράφει η εφημερίδα «Handelsblatt», που παραδοσιακά εκπροσωπεί τη γερμανική οικονομική ελίτ. Σημειώνει μάλιστα με έμφαση, ότι τα τρία τέταρτα των πολιτών (74%) δεν πιστεύουν ότι τα χαμηλά ποσοστά των δημοσκοπήσεων για τον Λάσετ και την Ένωση θα βελτιωθούν σημαντικά, έως την ημέρα των εκλογών το Σεπτέμβριο.
Το σίγουρο είναι ότι «μετά την αποχώρηση της Άνγκελα Μέρκελ η Καγκελαρία θα παραμείνει στα χέρια των γυναικών» γράφει η «Aachener Zeitung» και προσθέτει: «Αυτή η προοπτική είναι πλέον ρεαλιστική και είναι δελεαστική για πολλούς ανθρώπους εκτός των Πράσινων. Και τώρα γίνεται ακόμη πιο ελκυστική για τους περισσότερους οπαδούς του CDU και της CSU» τονίζει η γερμανική εφημερίδα.
«Συνολικά, οι Πράσινοι έχουν γίνει μέρος του ιστού της γερμανικής κοινωνίας. Απευθύνονται όχι μόνο στην παραδοσιακή αριστερή βάση τους αλλά και στους κεντρώους ψηφοφόρους που νοιάζονται για το περιβάλλον και έχουν κουραστεί από τους Χριστιανοδημοκράτες» λέει ο Κάρλ Αρζχάιμερ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο πανεπιστήμιο του Μάιντς.
Μητέρα δύο μικρών παιδιών, η Αναλένα Μπέρμποκ θα μπορούσε επίσης να παρομοιαστεί με τη Γιασίντα Άρντερν, τη συμπονετική και πανίσχυρη πρωθυπουργό της Νέας Ζηλανδίας. Είναι μια νεαρή γυναίκα που μπορεί να κατανοήσει προσωπικά τις καθημερινές ανάγκες των οικογενειών με μικρά παιδιά και να μετουσιώσει σε πολιτική τα προβλήματά τους.
Με σπουδές στα νομικά και πρώην πρωταθλήτρια στο τραμπολίνο (τρεις φορές χάλκινο μετάλλιο στα γερμανικά πρωταθλήματα), η Αναλένα Μπέρμποκ εντάχθηκε στους Πράσινους το 2005 – τη χρονιά που το κόμμα της επέστρεψε στην αντιπολίτευση έπειτα από επτά χρόνια στην κυβέρνηση υπό το σοσιαλδημοκράτη καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ και με υπουργό Εξωτερικών τον «Πράσινο» Γιόσκα Φίσερ.
Η άνοδός της στο κόμμα ήταν πολύ γρήγορη. Το 2013 εξελέγη πρώτη φορά βουλευτής και τον Ιανουάριο του 2018 συμπρόεδρος των «Πράσινων» μαζί με τον Ρόμπερτ Χάμπεκ. Αν και δεν έχει κυβερνητική εμπειρία, έχοντας θητεύσει επί πολλά χρόνια ως βοηθός ευρωβουλευτή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχει βαθιά γνώση των ευρωπαϊκών θεμάτων.