Το 1950 άρχισε να μπαίνει σε εφαρμογή η πολιτική της Containment των Η.Π.Α. εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, με την απόφαση-ντοκουμέντο του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας NSC-68 της 14ης Απριλίου. Αναλυτικότερα, το ντοκουμέντο στηρίζεται στις παρακάτω υποθέσεις εργασίας:
-Τα Αμερικανικά συμφέροντα είναι παγκόσμια και συνεπώς κάθε περιοχή του κόσμου είναι κρίσιμη για τα αμερικανικά συμφέροντα.
-Η Σοβιετική Ένωση είναι μια επεκτατική δύναμη και συνεπώς αποτελεί απειλή για τα αμερικανικά συμφέροντα.
-Η ισορροπία ισχύος έχει μετατοπιστεί τόσο πολύ προς τη Σοβιετική Ένωση, ώστε δεν είναι δυνατόν να γίνει ανεκτή καμία περαιτέρω απώλεια, ιδιαίτερα μετά την αλλαγή στην Κίνα το 1949 και την προσχώρησή της στον κομμουνισμό.

Ηλίας Θερμός*

Το αμερικανικό εθνικό εισόδημα το 1949 ήταν τέσσερις φορές μεγαλύτερο από το αντίστοιχο της Σοβιετικής Ένωσης. Τελικός στόχος της πολιτικής Containment ήταν η περικύκλωση και ο περιορισμός της Σοβιετικής Ένωσης και η διάλυση του «Ανατολικού Συνασπισμού» [1], όπως έγινε τέσσερις δεκαετίες αργότερα το 1989 σε μια περίοδο που ιστορικά χαρακτηρίστηκε ως η εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Ο πόλεμος της Κορέας 1950-1952 σήμανε την άμεση πολεμική αντιπαράθεση μεταξύ της πανίσχυρης Αμερικής και της επαναστατικής Κίνας του Μάο Τσε Τουνγκ και οδήγησε στα παρακάτω συμπεράσματα:
Εάν και όταν η Κίνα απειληθεί ευθέως στα ζωτικά της συμφέροντα, τότε αυτή η χώρα θα απαντήσει στην πρόκληση και θα πολεμήσει ανεξάρτητα από τις συνέπειες μιας τέτοιας σύγκρουσης.
Η θέση του τότε πανίσχυρου στρατηγού Μακ Άρθουρ ότι δεν υπάρχει αντικατάστατο στη νίκη και συνεπώς θα πρέπει η Αμερική να χρησιμοποιήσει και τα πυρηνικά της όπλα, οδήγησε τον Πρόεδρο Τρούμαν στην απομάκρυνσή του και επέλεξε τη μακροχρόνια πολιτική της Containment στην αντιπαράθεση της Δύσης με τον κομμουνισμό.
Αυτή όμως η διαχρονική επιλογή όλων των Αμερικανών προέδρων έως το 1989, οδήγησε την Αμερική στην εμπλοκή της στον πόλεμο του Βιετνάμ με οδυνηρό αποτέλεσμα για τις Η.Π.Α., αφού παρά την εκστρατεία 600.000 στρατιωτών το 1968 και ένα τεράστιο οικονομικό κόστος 2 δισεκατομμύρια δολάρια το μήνα, το 1975 οι συμμαχικές δυνάμεις των Η.Π.Α. ηττήθηκαν ολοσχερώς από τις επαναστατικές δυνάμεις του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου του Βιετνάμ [2].
Μετά το 1989, η πολιτική της Containment φαίνεται να συνεχίζεται έως σήμερα εναντίον της μετα-Σοβιετικής Ρωσίας και της Κίνας, αφού η αμερικανική εξωτερική πολιτική δεν αναγνώρισε στη Ρωσία σφαίρα επιρροής σε χώρες που ήταν κάποτε μέρη της Σοβιετικής Ένωσης, όπως η Ουκρανία και η Γεωργία. Τα γεγονότα στο Κίεβο που ανέτρεψαν το φιλορώσο πρόεδρο Γιανουκόβιτς στις 21 Νοεμβρίου 2013 και η κρίση στην Κριμαία το 2014, καθώς και το δημοψήφισμα στις 16 Μαρτίου 2014 που οδήγησε στην επανένταξη της Κριμαίας στη Ρωσία [3], επέφεραν κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Η.Π.Α. προς τη Ρωσία. Από τότε οι σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία βρίσκονται σε αντιπαλότητα όπως την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Όμως, ο ρεαλισμός της εξωτερικής πολιτικής των Η.Π.Α., που εκφράστηκε από την επίσκεψη του Νίξον στο Πεκίνο το 1973 που τερμάτισε την εμπόλεμη εχθρότητα από τον Πόλεμο της Κορέας, έχει υποχωρήσει σημαντικά, αφού η Κίνα συνεχίζει να διεκδικεί την εθνική της ολοκλήρωση με την ενσωμάτωση του Χονγκ Κονγκ και της Ταϊβάν (Φορμόζα).
Στη συνάντησή του ο Μάο Τσε Τουνγκ με τον Πρόεδρο Νίξον στο Πεκίνο το Φεβρουάριο του 1972, διαβεβαίωσε τον Αμερικανό Πρόεδρο ότι η Κίνα δε θα χρησιμοποιούσε βία εναντίον της Ταϊβάν. «Μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς αυτή για ένα διάστημα και ας επιτευχθεί αυτό μετά από 100 χρόνια» [4].
Με την ανασυγκρότηση της μετα-Σοβιετικής Ρωσίας και την άνοδο της Κίνας ως ισχυρή οικονομική και στρατιωτική δύναμη, ανοίγει ο εικοστός πρώτος αιώνας στο πεδίο των ισχυρών ανταγωνισμών στις διεθνείς σχέσεις της εποχής μας, όπου η αμερικανική εξωτερική πολιτική θεωρεί ότι απειλείται η παγκόσμια ηγεμονία της, που έπαιζε ρυθμιστικό ρόλο στον κόσμο κατά το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα.
Οι πόλεμοι των Η.Π.Α. στο Ιράκ και το Αφγανιστάν στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού πρώτου αιώνα, μπορούν να θεωρηθούν ως η τελευταία προσπάθεια της Δύσης να ελέγξει την Ευρασία Οικουμένη, που όπως έβλεπε ο Nicholas J. Spykman στα βιβλία του America’s Strategy in World Politics και Τhe United States and the Balance of Power (1942), Geography of Peace (1944), όπως και ο Sir Halford J. Mackinder στο βιβλίο του Democratic Ideals and Reality (1962).
Όποιος ελέγχει την Ευρασία, δηλαδή τα κρίσιμα εδάφη της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ελέγχει τον κόσμο, ισχυρίζονταν οι παραπάνω ιστορικοί αναλυτές [5].
«Πρόσβαση στο πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου και η ασφάλεια φιλικά προσκείμενων προς τις Η.Π.Α. κρατών-κλειδιά στην περιοχή, είναι ζωτικής σημασίας για τα εθνικά συμφέροντα ασφάλειας των Η.Π.Α.» [6].
Όμως αυτοί οι δύο πόλεμοι στη Μέση Ανατολή αποκάλυψαν την αδυναμία της υπερδύναμης να ελέγξει την Ευρασία Οικουμένη, ενώ η Αραβική Άνοιξη που ακολούθησε με τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία και τη Λιβύη, απέδειξε πόσο ανίσχυρο ήταν το εγχείρημα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, να φέρει φιλοδυτικά δημοκρατικά καθεστώτα σε αυτές τις κρίσιμες Αραβικές χώρες, όπου ακόμη υπάρχει ζωντανός ο αραβικός εθνικισμός από την εποχή του Καμάλ Νάσερ στην Αίγυπτο και του Ασάντ στη Συρία.
Εδώ η σημερινή Ρωσία κληρονόμησε ισχυρά στρατηγικά ερείσματα στην Αίγυπτο, τη Συρία και τη Λιβύη από την εξωτερική πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτές είναι πραγματικότητες που δε μπορεί να αγνοήσει η μελλοντική εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α.
Έτσι, η μελλοντική εξωτερική πολιτική της νέας διακυβέρνησης των Η.Π.Α. από το 2021 και μετά, θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη της ότι κάθε πολιτική Ανάσχεσης εναντίον της Ρωσίας και της Κίνας είναι πλέον ανέφικτη και εφόσον επιχειρηθεί θα προκαλέσει την περαιτέρω σύσφιξη των Ρωσο-Κινεζικών σχέσεων, που παρά τις όποιες διαφορές τους στο παρελθόν, δεν είναι δυνατόν να διαρραγούν, αφού η Κινεζική Επανάσταση είναι το γνησιότερο τέκνο της Ρωσικής Επανάστασης του 1917 και οι δύο πυρηνικές δυνάμεις έχουν κοινά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα που τα ενισχύει η γεωγραφία και η ιστορία. Οι δύο αυτές δυνάμεις έχουν αποδείξει στο παρελθόν ότι είναι αποφασισμένες να υπερασπιστούν τα εθνικά τους συμφέροντα.
Έτσι, η αμερικανική εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης των Δημοκρατικών θα πρέπει να προσαρμοστεί στη σημερινή διεθνή πραγματικότητα και να επιλέξει ως πρώτο σύμμαχο την Ευρωπαϊκή Ένωση και μαζί να διασφαλίσουν τα Δυτικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, ώστε η Ε.Ε. να κατοχυρώσει με βάση το διεθνές δίκαιο τα εξωτερικά της θαλάσσια σύνορα, που να αποτελέσουν μαζί με το Ισραήλ το άμεσο μέγιστο βάθος της ευρωπαϊκής και Δυτικής κυριαρχίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αμερικανική εξωτερική πολιτική θα αποκτήσει συγκεκριμένα όρια άμεσου συμφέροντος, εφόσον εδώ τα κράτη της περιοχής, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ, αποτελούν παραδείγματα δημοκρατικών καθεστώτων, που εναρμονίζονται με τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές αξίες για τη δημοκρατία και την ελευθερία των πολιτών.
Από την ίδρυσή του το 1949, το ΝΑΤΟ, αποτέλεσε το εργαλείο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, που το χρησιμοποίησε ώστε να υλοποιήσει την πολιτική Ανάσχεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης. Η Τουρκία αποτελούσε προπύργιο του ΝΑΤΟ κατά τον Ψυχρό Πόλεμο και χρησιμοποίησε την ανοχή του ΝΑΤΟ προκειμένου να αλώσει την Κύπρο το 1974.
Όμως το ΝΑΤΟ όπως είναι σήμερα, εκτός από τα δυτικά δημοκρατικά κράτη, έχει και τη μουσουλμανική και νέο-Οθωμανική Τουρκία που παλεύει να γίνει μια ισχυρή μουσουλμανική δύναμη με μια επιθετική, επεκτατική και αποσταθεροποιητική πολιτική για την περιοχή από τον Καύκασο, τη Λιβύη, τη Σομαλία και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία σήμερα είναι ξεκάθαρα μια ασιατική δύναμη που θέλει να επιβληθεί στρατιωτικά στην Ανατολική Μεσόγειο και να εκτοπίσει τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά συμφέροντα και προετοιμάζεται να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ εφόσον δε θα μπορέσει να εξασφαλίσει τη συναίνεσή του για την ιμπεριαλιστική της πολιτική τής Γαλάζιας Πατρίδας.
Συνεπώς, η αμερικανική εξωτερική πολιτική θα πρέπει να οδηγήσει πλέον την Τουρκία στο δίλημμα ή συνεργασία με τη Δύση και μετατροπή σε μια σύγχρονη δημοκρατία ή να εγκαταλείψει το ΝΑΤΟ.
Η σημερινή τουρκική εκκρεμότητα θα πρέπει σύντομα να λάβει τέλος, ώστε οι λαοί της Τουρκίας να αποφασίσουν για το μέλλον τους. Όσο παραμένει η αμφίσημη κατάσταση μεταξύ ενός επεκτατικού καθεστώτος και μιας αυταρχικής νέο-Οθωμανικής διακυβέρνησης, η Τουρκία θα αποτελεί απειλή για τη Δύση.
Όσο για τη μελλοντική εξωτερική πολιτική των Δημοκρατικών στις Η.Π.Α., θα πρέπει επίσης να κλείσει το χάσμα μεταξύ ιδεολογίας και ρεαλισμού στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής, ώστε αυτή η πολιτική να αποκτήσει συνέπεια και αξιοπιστία.
Η ισορροπία μεταξύ ιδεολογικών στόχων και ρεαλιστικής άσκησης της πολιτικής, θα πρέπει να αντανακλά την προσπάθεια συμφιλίωσης του διχασμένου αμερικανικού έθνους, ώστε η ολοκλήρωση της πολιτικής δημοκρατίας να συμβαδίζει με το κοινωνικό κράτος και την ισότητα των πολιτών. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να γεφυρωθούν οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και να βγουν από τη φτωχοποίηση η μεσαία τάξη και τα λαϊκά στρώματα.
Συμπερασματικά, η Αμερική, τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική της πολιτική, θα πρέπει επιτέλους να επανέλθει στην εποχή του Φραγκλίνου Ρούσβελτ και του New Deal. Μόνο έτσι θα συμβάλλει στην παγκόσμια ειρήνη και θα εξασφαλίσει το μέλλον του πλανήτη στην πυρηνική και διαστημική εποχή.
Η εξωτερική πολιτική του Ρούσβελτ προβλέπονταν να στηρίζεται στην ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ των νικητών – και να μην παρασυρθεί σε μια αυτοκρατορική πορεία – που θα καθιστούσε τη νικήτρια Αμερική παράδειγμα συνεργασίας και ειρηνικής άμιλλας, για τις προσεχείς δεκαετίες του 20ουαιώνα.
Επιστρέφοντας από τη Γιάλτα κατέστησε σαφές, ότι «πρέπει να φτάσουμε στο τέλος του συστήματος μονομερούς δράσης, των σφαιρών επιρροής, της ισορροπίας ισχύος και όλων των άλλων μεθόδων που είχαν δοκιμαστεί για αιώνες και που πάντα αποτύγχαναν. Προτείνουμε να τα αντικαταστήσουμε όλα αυτά με έναν παγκόσμιο οργανισμό, όπου θα έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν όλα τα έθνη που αγαπούν την ειρήνη. Είμαι αισιόδοξος ότι το Κογκρέσο και ο αμερικανικός λαός θα δεχθούν τα αποτελέσματα της συνδιάσκεψης ως την απαρχή ενός μόνιμου οικοδομήματος για την ειρήνη» [7].
Δυστυχώς, μετά το θάνατο του χαρισματικού Προέδρου Ρούσβελτ, στη διακυβέρνηση των Η.Π.Α. τον διαδέχθηκε ο Αντιπρόεδρος Χάρι Τρούμαν από το Μιζούρι, που η κυβέρνησή του χρησιμοποίησε το πυρηνικό όπλο δύο φορές εναντίον της Ιαπωνίας και άρχισε την πολιτική Ανάσχεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης, όπως και την πολιτική του Μακαρθισμού στις Η.Π.Α.
Στα τελευταία δέκα χρόνια έχει πλέον αναβαθμιστεί η στρατηγική αξία του ελληνικού χώρου στην Ανατολική Μεσόγειο και η εφαρμογή των προβλέψεων του διεθνούς δικαίου στις θαλάσσιες ζώνες καθιστά ακόμη πιο στρατηγική την αξία της Ελλάδας, που αποδεικνύεται ο πιο αξιόπιστος εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των συμφερόντων των Η.Π.Α. στην περιοχή.
Συνεπώς, η Ελλάδα θα πρέπει να αναλάβει την καθοδήγηση της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Η.Π.Α., ώστε να λάβουν ξεκάθαρη θέση υπέρ των ελληνικών εθνικών συμφερόντων, και να μην αρχίσουν μια πολιτική συμβιβασμού με την Τουρκία να της δοθούν ανταλλάγματα σε βάρος της Ελλάδας, προκειμένου να τη διατηρήσουν στο ΝΑΤΟ και να συνεχίσουν τη χρηματοδότησή της από την Ε.Ε.
Έτσι, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, θα πρέπει να δεχθούν αυτή τη νέα πραγματικότητα τώρα που η Τουρκία έχει πια χαράξει μια πορεία εκτός ΝΑΤΟ και εκτός Ευρώπης.
Το ίδιο ισχύει και για την επιρροή που θα πρέπει να ασκεί η ελληνική εξωτερική πολιτική προς εκείνη των Η.Π.Α., όπως κάνει το Ισραήλ για τα δικά του συμφέροντα. Τυχόν πειραματισμοί από νεοφώτιστα ακαδημαϊκά στελέχη και φιλόδοξες ασκήσεις διπλωματίας από μη έμπειρα στελέχη με ελλιπή ιστορική και πολιτική γνώση στα θέματα της ελληνικής και ευρωπαϊκής ασφάλειας στην περιοχή και με αντι-ρωσικές προκαταλήψεις της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, δε θα αποβούν προς όφελος της Ελλάδας και των κρατών της Ανατολικής Μεσογείου.
Συνεπώς, τόσο στην άμυνα όσο και στην εξωτερική πολιτική, η Ελλάδα θα πρέπει να καταστεί ισχυρός πόλος άσκησης πολιτικών που εξασφαλίζουν πρωτίστως τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.

*Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας – Έδρα Jean Monnet στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Ολοκλήρωση και Εξωτερική Πολιτική

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
1] Andrew J. Bacevich, Αμερικανική Αυτοκρατορία, Πραγματικότητες και Συνέπειες της Αμερικανικής Διπλωματίας, εκδόσεις Harvard, 2002, ελληνική έκδοση Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, 2008, επιστημονική επιμέλεια και προλεγόμενα Ηλίας Θερμός, σελίδες ΧΙΧ, ΧΧ.
2] Όπως παραπάνω, σελ. ΧΧΙ.
3] Η Κριμαία ήταν επαρχία της Ρωσίας και δόθηκε διοικητικά στην Ουκρανία το 1954 όταν ο Ουκρανικής καταγωγής Νικίτα Χρουστσόφ ήταν Γενικός Γραμματέας της Σοβιετικής Ένωσης. Η πλειοψηφία των κατοίκων της Κριμαίας είναι Ρώσοι.
4] Ηλίας Θερμός, Οι Επαναστάσεις στον Εικοστό Αιώνα, Ρωσία, Κίνα, Βιετνάμ, Κούβα, εκδόσεις Σιδέρη, 2015, σελ. 218.
5] Αμερικανική Ηγεμονία, εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας, 2008, σελ. ΧΧΙΙΙ, επιμέλεια και προλεγόμενα Ηλίας Θερμός.
6] Όπως παραπάνω, από το άρθρο του Καθηγητή Μάριου Ευρυβιάδη, «Μέση Ανατολή: Η Στρατηγική των Η.Π.Α. και τα Ελληνικά Συμφέροντα Ασφάλειας», Ο Ελληνισμός στον εικοστό πρώτο αιώνα, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2000, σελ. 34.
7] Ηλίας Θερμός, Αποστολή Περικλής, εκδόσεις Καστανιώτη, 2016, σελ. 15, Henry Kissinger, Diplomacy, Simon & Schuster, New York, 1964, σελ. 416.

Η Τζεν Ψάκη ηγείται του επικοινωνιακού επιτελείου του Τζο Μπάιντεν, ως η νέα εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου. Σε μία πρωτοφανή κίνηση, ο εκλεγείς πρόεδρος επέλεξε να στελεχώσει την επικοινωνιακή ομάδα που θα αποτελεί τη σύνδεσή του με τον έξω κόσμο, που θα επικοινωνεί τα πολιτικά μηνύματά του, μόνο από γυναίκες.

Νεφέλη Λυγερού*

Στην πλειονότητά τους, έχουν όχι μόνο εργαστεί στην προεκλογική εκστρατεία του, αλλά διαθέτουν και πλούσια προϋπηρεσία σε διάφορες βαθμίδες του Δημοκρατικού Κόμματος. «Είμαι περήφανος που ανακοινώνω σήμερα την πρώτη ανώτατη ομάδα επικοινωνίας του Λευκού Οίκου που αποτελείται αποκλειστικά από γυναίκες. Αυτοί οι εξειδικευμένοι, έμπειροι επικοινωνιολόγοι, φέρνουν διαφορετικές προοπτικές στη δουλειά τους και μια κοινή δέσμευση για καλύτερο χτίσιμο αυτής της χώρας» δήλωσε ο Μπάιντεν.
Ειδικά η Ψάκη δε θα δυσκολευθεί να προσαρμοστεί στα νέα καθήκοντά της στο Λευκό Οίκο. Στο παρελθόν, κατείχε διάφορες σημαντικές θέσεις στον τομέα της επικοινωνίας στο εμβληματικό κτήριο της Λεωφόρου Πενσυλβάνιας 1600 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα. Στην προεδρική καμπάνια του 2008, ήταν επικεφαλής του γραφείου Τύπου του και τον συνόδευε σε όλες του τις περιοδείες, διατηρώντας με ιδιαίτερη επιδεξιότητα μία λειτουργική σχέση με τα Μίντια.
Απολάμβανε την απόλυτη εμπιστοσύνη του τότε υποψηφίου προέδρου, τον οποίο λέγεται ότι έχει σώσει από διάφορες κακοτοπιές. Μετά την εκλογή του Ομπάμα, η συνεργασία τους συνεχίστηκε. Την όρισε αναπληρώτρια εκπρόσωπο του προέδρου. Ήταν η περίοδος που συνεργάστηκε στενά και με τον Τζο Μπάιντεν, ο οποίος εκτίμησε τα ταλέντα και την εργατικότητά της. Στις 19 Φεβρουαρίου του 2015, μάλιστα, είχε οριστεί Διευθύντρια Επικοινωνιών.
«Είναι μεγάλη μου τιμή να εργάζομαι ξανά για τον Τζο Μπάιντεν, έναν άνδρα που εκπροσώπησα τα χρόνια της κυβέρνησης Ομπάμα-Μπάιντεν και παρακολούθησα να συμβάλει καίρια στην οικονομική ανάκαμψη και στην ανοικοδόμηση των σχέσεων μας με τους εταίρους μας, αλλά και να εμποτίζει με εν συναίσθηση και ανθρωπιά κάθε σύσκεψη στην οποία ήμουν παρούσα», ανακοίνωσε η Ψάκη μέσω ανάρτησής της στα σόσιαλ μίντια.

ΤΟ ΙΔΑΝΙΚΟ ΑΤΟΜΟ
Στο μεταξύ, τα πολιτικά της διαπιστευτήρια εντοπίζονται πριν από το δίδυμο Ομπάμα-Μπάιντεν. Είχε εργαστεί στην προεκλογική εκστρατεία για την προεδρία του Τζον Κέρι το 2004 ως αναπληρώτρια γραμματέας Τύπου. Όταν ο Κέρι ορίστηκε υπουργός Εξωτερικών, την τοποθέτησε εκπρόσωπο Τύπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Με τα χρόνια, η Τζεν έγινε το «χρυσό κορίτσι» των Δημοκρατικών. Την ακολουθούσε η φήμη ότι ήταν εύκολη στις συνεργασίες της κι ότι σεβόταν τους συνεργάτες, ακόμα και τους αντιπάλους της. «Είναι το ιδανικό άτομα να χειριστεί μία κρίση και το έχει κάνει πολλές φορές στο παρελθόν» έχει πει γι’ αυτήν στέλεχος του Δημοκρατικού Κόμματος.
Αν και το 2011 επέλεξε να δοκιμαστεί ως σύμβουλος επικοινωνίας και στον ιδιωτικό τομέα, στη γνωστή εταιρεία δημοσίων σχέσεων Global Strategy Group, η πολιτική την ξανακέρδισε. Επέστρεψε μετά από προσωπική πρόσκληση που της απηύθυνε ο Ομπάμα. «Δε μπορούσα να σκεφτώ καταλληλότερο άτομο για να ηγηθεί της καμπάνιας μου», είχε δηλώσει τότε.
Η Ψάκη φέρει ελληνικό επίθετο, ενώ δεν κρύβει την περηφάνια της γι’ αυτό. Συνηθίζει, μάλιστα, να λέει χαριτολογώντας, ότι όποια πέτρα και αν σηκώσεις, θα βρεις έναν Έλληνα. Ο πατέρας της είναι ο Δημήτρης Ψάκης με καταγωγή από τη Μεσσηνία. Πριν τη συνταξιοδότησή του, μάλιστα, ήταν πετυχημένος έμπορος ακινήτων, εξασφαλίζοντας μία καλή ζωή γι’ αυτόν και την οικογένειά του. Η Τζένιφερ, όπως την αποκαλεί η οικογένειά της, φοίτησε στο Κολέγιο William & Mary, από όπου και αποφοίτησε το 2001. Είναι παντρεμένη με τον Γκρέγκορι Μέτσερ και έχουν αποκτήσει δύο παιδιά.

Είδαμε στο προηγούμενο άρθρο (σ.σ.: Εκτοξεύεται το παγκόσμιο χρέος) τη διαδρομή που οδήγησε στην αναρρίχηση του παγκόσμιου χρέους σε πρωτόγνωρα για τη μεταπολεμική περίοδο ύψη.

Δημήτρης Τζάνας
(Οικονομολόγος)

Με τους οικονομολόγους να επικαλούνται την αποκαλούμενη Σύγχρονη Νομισματική Θεωρία, που συνίσταται στην προτροπή των κυβερνήσεων να δανείζονται όσο απαιτείται για να στηρίζουν τις οικονομίες και τις Κεντρικές Τράπεζες να επικεντρώνονται στη διατήρηση χαμηλά των παρεμβατικών επιτοκίων μέσω των αλλεπάλληλων πακέτων ποσοτικής χαλάρωσης για την αγορά των κρατικών τίτλων, διαμορφώνοντας υπερτροφικά μεγάλους ισολογισμούς. Στο δρόμο προς την ιαπωνοποίηση, όπως έχει αποκληθεί, εφόσον η Ιαπωνία εφάρμοσε πρώτη αυτή την πολιτική.
Το ενδεχόμενο να φτάσει το χρέος το 400% του παγκόσμιου ΑΕΠ το επόμενο έτος, είναι πλέον ιδιαίτερα πιθανό. Αυτό θα συμβεί για δύο λόγους:
-ΠΡΩΤΟΝ, γιατί, παρά τη μαζική χορήγηση των εμβολίων, η πανδημία θα οδηγεί τις κυβερνήσεις πάλι στη λήψη περιοριστικών μέτρων και στη συνέχεια σε μορφές δημοσιονομικής βοήθειας για τους πληττόμενους.
-ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΝ, γιατί θα είναι αναγκαία η διατήρηση των πακέτων στήριξης για την υποβοήθηση της ανάπτυξης, όταν ξεκινήσει η επανεκκίνηση, για να αποφευχθεί η οπισθοδρόμηση (μοντέλο W στην κίνηση του ΑΕΠ) και να διασφαλιστεί η οριστική υπέρβαση του σημερινού κλίματος αποπληθωρισμού, ώστε να τονωθεί η καταναλωτική και επενδυτική δαπάνη, να κινηθεί το ΑΕΠ ανοδικά και να μειωθεί πάλι ο δείκτης χρέους/ΑΕΠ.
Για παράδειγμα, θα χρειαστεί να αναγνωριστεί ότι τα κονδύλια της «επιστρεπτέας προκαταβολής» προς τις πληττόμενες επιχειρήσεις θα γίνουν στο μεγαλύτερο μέρος τους κονδύλια «μη επιστρεπτέας προκαταβολής».
Ωστόσο, αν και η εκτόξευση του χρέους συνιστά μονόδρομο για την αντιμετώπιση της πανδημίας, είναι σαφές ότι σύντομα οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να αναζητήσουν κατάλληλους τρόπους για την τιθάσευσή του, αφού οι αγορές θα αντιδράσουν με διάφορους τρόπους.
Για παράδειγμα, η διαμόρφωση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων σε μηδενικά και αρνητικά επίπεδα, πλήττει τις τοποθετήσεις παραδοσιακά συντηρητικών επενδυτών, όπως τα ασφαλιστικά ταμεία. Με τις εναλλακτικές στρατηγικές που μπορούν να υιοθετηθούν, όπως οι μετοχικές τοποθετήσεις, η αναζήτηση αυξημένων τοποθετήσεων σε εναλλακτικές επενδύσεις ή ενεργητικότερη δραστηριοποίηση στις διάφορες αγορές, να οδηγούν σε ανάληψη αυξημένου επενδυτικού κινδύνου και τελικά σε ζημιογόνα αποτελέσματα για τα περισσότερα funds.
Ας δούμε όμως τους τρόπους με τους οποίους οι κυβερνήσεις, οι δανειστές και οι συλλογικοί φορείς, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ, έχουν τη δυνατότητα να διαχειριστούν το παγκόσμιο χρέος (δημόσιο και ιδιωτικό). Οι τρόποι είναι συγκεκριμένοι, αν και πάντα η χρηματοοικονομική επιστήμη μπορεί να εφεύρει ευφάνταστες λύσεις. Η αναδιάρθρωση λοιπόν ενός χρέους περιλαμβάνει τη μεταβολή των όρων που πρέπει να εκπληρώσουν οι συμβαλλόμενοι, ο δανειστής και ο δανειζόμενος, σε σχέση με τα παρακάτω: τη διάρκεια της αποπληρωμής του δανείου, το ύψος του επιτοκίου, τη συνομολόγηση επί των εξασφαλίσεων και την εισαγωγή ευμενέστερων όρων, σε σχέση με το χρόνο έναρξης καταβολής των υποχρεώσεων τού δανειολήπτη, σε συνδυασμό με την ελάφρυνση των υποχρεώσεών του.
Έτσι, για ένα δανειολήπτη, κράτος ή ιδιώτη (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) που αδυνατεί σήμερα να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του, μπορούν συνδυαστικά να εξεταστούν τα παρακάτω: να του δοθεί εύλογη περίοδο χάριτος ώστε να ξεκινήσει να πληρώνει όταν θα αποκατασταθεί η ροή των εισοδημάτων του. Να επιμηκυνθεί η περίοδος αποπληρωμής. Να επαναπροσδιοριστεί χαμηλότερα το επιτόκιο της οφειλής σε συνάφεια με τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων από τους οφειλέτες. Να διαχωριστεί το οφειλόμενο κεφάλαιο σε δύο μέρη, εκείνο που θα εξυπηρετείται και εκείνο το οποίο θα τεθεί σε αναστολή. Να εξεταστεί η δυνατότητα οριστικής διαγραφής μέρους του χρέους. Να επανεξεταστούν οι προσφερόμενες εξασφαλίσεις, είτε με την προσθήκη νέων είτε με την επαναξιολόγηση των υφιστάμενων με ευρηματικούς τρόπους.
Σε όλο τον πλανήτη, οι τράπεζες είναι σε μια κινητικότητα, με το ζήτημα της εξυγίανσης των δανειακών χαρτοφυλακίων να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα. Στην Ελλάδα, η διαδικασία των τιτλοποιήσεων προχωρεί ήδη με τη μεταβίβαση κόκκινων δανείων σε φορείς ειδικού σκοπού. Όλα όσα προαναφέρθηκαν υιοθετούνται ήδη. Πριν από λίγες ημέρες, το G20 συνομολόγησε συμφωνία με 73 πτωχές χώρες με τη λογική της επιμήκυνσης της περιόδου αποπληρωμής των δανειακών υποχρεώσεών τους με αντιστάθμισμα την καταβολή αυξημένων τόκων στη λήξη της περιόδου. Ίσως είναι η ώρα για την εκτεταμένη χρήση των ομολόγων άληκτου κεφαλαίου που o George Soros ζήτησε να υιοθετηθούν από την Ε.Ε. για το Ταμείο Ανάκαμψης.
Είναι φανερό, ότι κυβερνήσεις, οργανισμοί, τράπεζες και επενδυτικοί φορείς, κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα, καθώς το μέγεθος του προβλήματος είναι τεράστιο και οι απειλές πολλαπλές από το υπέρογκο παγκόσμιο χρέος. Τόσο για τη συστημική ευστάθεια, όσο και για το ενδεχόμενο πρόκλησης αναταράξεων από τη συντήρηση της παγκόσμιας κρίσης, καθώς ο μετασχηματισμός ελέω των τεχνολογικών αλλαγών οξύνει τις εισοδηματικές ανισότητες και διαμορφώνει κλίμα συλλογικής απογοήτευσης σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.
Είναι επομένως αναγκαίο, η πολιτική αντιμετώπισης του χρέους να αποτελέσει κατεπείγουσα προτεραιότητα, με τρόπους όπως αυτοί που προαναφέρθηκαν, αλλά και άλλους πιο ευφάνταστους: με την κεϋνσιανής φιλοσοφίας επιδίωξη της ανακύκλωσης κεφαλαίων από τις λίγες χώρες/επιχειρήσεις/ιδιώτες που κατέχουν μεγάλο μέρος του πλούτου, προς τους πολλούς (χώρες/επιχειρήσεις/ιδιώτες) που τον έχουν ανάγκη. Με προσήλωση ωστόσο στη διατήρηση συνθηκών αξιοπιστίας στις αγορές, που θα κληθούν να υλοποιήσουν το σχετικό εγχείρημα!

Δυστυχώς, οι περισσότεροι σπαταλάμε πολύ χρόνο καθημερινά στις ειδήσεις. Τις διαβάζουμε ή τις ακούμε το πρωί και πολλές φορές κάνουμε το ίδιο και λίγο πριν κοιμηθούμε, όπως και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ίσως πάντα είχαμε αυτή τη συνήθεια, αλλά το 2020 ήρθε να την επισφραγίσει.
Όλο αυτό τον καιρό, μπορεί να έχετε παρατηρήσει ότι ζούμε σε μια συνεχή κατάσταση συναισθηματικής ταραχής, που κατά ένα μεγάλο μέρος προκαλείται από την υπερβολική κατανάλωση ειδήσεων. Ακόμα κι αν είστε σχετικά ασφαλείς κατά τη διάρκεια αυτών των ταραγμένων καιρών, μπορεί να νιώθετε και πάλι άγχος, θυμό, θλίψη. Συχνά, αυτά τα δυσάρεστα αλλά διαχειρίσιμα συναισθήματα επιδεινώνονται, καθώς μετατρέπονται σε φόβο, ανησυχία, πένθος και οργή.
Είναι όλα πολύ καταιγιστικά, αλλά δεν είναι και εύκολο να μείνουμε μακριά από τις ειδήσεις. Σας κυριεύουν και τρομάζετε, αλλά νιώθετε επίσης μια ευθύνη στο να είστε ενεργοί και ενημερωμένοι για όλα όσα συμβαίνουν. Να μπορείτε να προλαμβάνετε, να προστατεύεστε και να γνωρίζετε την εποχή που ζείτε. Αλλά για όλα αυτά, χρειάζεστε ψυχραιμία. Πώς να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας σε έναν κόσμο όπου οι ειδήσεις είναι στρεσογόνες;
ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΤΕ ΚΑΙ ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΕ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Αν έχετε εθιστεί στις ειδήσεις, ήρθε η ώρα να «σπάσετε» αυτό τον εθισμό. Καθορίστε τον απαραίτητο χρόνο που χρειάζεστε για να αποκτήσετε αυτές τις πληροφορίες, οι οποίες θα σας επιτρέψουν να είστε ένας έντιμος, υπεύθυνος και σχετικά ενημερωμένος πολίτης. Να θυμάστε πως αν αφήνετε τις ειδήσεις να σας κατακλύζουν και να σας τρομοκρατούν, το αποτέλεσμα θα είναι το αντίθετο τελικά.
ΑΝΑΡΡΩΣΤΕ
Αν φτάσετε σε επίπεδα burnout, πράγματι δε θα είστε χρήσιμος ούτε για τον εαυτό σας ούτε για την οικογένεια ή την κοινότητά σας. Προσδιορίστε τι είναι αυτό/αυτά που σας βοηθούν να αναρρώσετε – η παρέα με φίλους ή συγγενείς, οι βόλτες, η άθληση, ένα καλό βιβλίο, η τέχνη;
ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΤΡΟΠΟ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΤΕ
Εστιάστε σοφά βασισμένοι σε αυτό που εσείς θεωρείτε πιο κρίσιμο και σημαντικό αυτό τον καιρό. Στη συνέχεια, επιλέξτε σοφά επίσης το πώς θα συμμετέχετε. Σε τι είστε καλοί; Τι απολαμβάνετε να κάνετε; Η επιλογή του σωστού τρόπου βοήθειας μπορεί να κάνει τη διαφορά, ανάμεσα στο να νιώθετε ενέργεια και ενθουσιασμό μέσα από τη δράση και από το να σας κατακλύσουν τα «πρέπει», τα οποία συνοδεύονται πάντα από κόπωση και έλλειψη κινήτρου. Να θυμάστε: Δε μπορεί να επιλύσετε όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε αυτό τον καιρό, αλλά μπορείτε να κάνετε τη διαφορά.