Η Ευρωπαϊκή Τελωνειακή Ένωση σημαίνει την κατάργηση των τελωνειακών δασμών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Επίσης, υπάρχει η εφαρμογή κοινού δασμολογίου για τις εισαγωγές που προέρχονται από χώρες εκτός της ΕΕ, όπως και εφαρμογή κοινών κανόνων καταγωγής, για τα εμπορεύματα που προέρχονται από χώρες εκτός της ΕΕ και κοινός προσδιορισμός της τελωνειακής αξίας.

Γράφει ο Μάριος Ιωάννου

Αυτό είναι και ένα από τα μεγάλα αγκάθια των διαπραγματεύσεων της ΕΕ με τη Μεγάλη Βρετανία για το Brexit και το αν θα συνεχίσει και υπό ποια μορφή θα υπάρξει μια τελωνειακή ένωση κατά την αποχώρηση της Βρετανίας από της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι τα προϊόντα που παράγονται στη Βρετανία και εξάγονται σε χώρες της ΕΕ, και το αντίστροφο, θα υπόκεινται πλέον σε δασμούς, που πολλές φορές μπορεί να είναι και αρκετά υψηλοί. Γι αυτό και αρκετές εταιρείες έχουν μεταφέρει τα εργοστάσια τους και τα γραφεία τους εκτός της Μεγάλης Βρετανίας. Πρόκειται για μία από τις πιο σημαντικές συμφωνίες που υπάρχουν μεταξύ των χωρών της Ένωσης και αφορούν τις επιχειρήσεις, τις εισαγωγές και τις εξαγωγές μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ
Η Τουρκία καθώς και τρία άλλα κρατίδια, Ανδόρα, Μονακό και Άγιος Μαρίνος, είναι σε τελωνειακή ένωση με την ΕΕ. Η τελωνειακή ένωση με την Τουρκία ισχύει από το 1995 και βασίζεται στη συμφωνία της Άγκυρας του 1963 και στο πρόσθετο πρωτόκολλό της (1970).
ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ:
-ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των δύο μερών της τελωνειακής ένωσης για τα προϊόντα που καλύπτονται και τα οποία είτε παράγονται είτε τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία μετά την εισαγωγή τους από τρίτες χώρες είτε στην Τουρκία είτε στην ΕΚ
-ευθυγράμμιση της Τουρκίας με το κοινοτικό κοινό δασμολόγιο, συμπεριλαμβανομένων των προτιμησιακών καθεστώτων, και εναρμόνιση των μέτρων εμπορικής πολιτικής
-προσέγγιση του τελωνειακού δικαίου, ιδίως με αποφάσεις της επιτροπής τελωνειακής συνεργασίας (π.χ. απόφαση αριθ. 1/2001) και αμοιβαία συνδρομή σε τελωνειακά ζητήματα
-προσέγγιση των λοιπών νομοθεσιών (διανοητική ιδιοκτησία, ανταγωνισμός, φορολογία)
-προτιμησιακή συμφωνία για τη γεωργία (κανόνες καταγωγής)
Να σημειωθεί ότι, η Τελωνειακή Ένωση καλύπτει αποκλειστικά βιομηχανικά προϊόντα και μεταποιημένα γεωργικά προϊόντα. Η Τελωνειακή Ένωση δεν καλύπτει: (1) Γεωργικά προϊόντα, όπως ορίζονται στο παράρτημα Ι της συνθήκης του Άμστερνταμ. Υπόκεινται στην απόφαση του 1998 για το εμπορικό καθεστώς των γεωργικών προϊόντων και (2) προϊόντα άνθρακα και χάλυβα, όπως καλύπτονται από την Ευρωπαϊκή Συνθήκη για τον Άνθρακα και το Χάλυβα. Αυτά υπόκεινται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα — η συμφωνία για την Τουρκία σε ζώνη ελεύθερων συναλλαγών για τα προϊόντα που καλύπτονται από την ΕΚΑΧ.

ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΑΣΜΟΥΣ
Υπάρχουν μηδενικοί δασμοί και μηδενικές ποσοστώσεις για τα εμπορεύματα που καλύπτονται από την τελωνειακή ένωση. Υπάρχει ακόμη ειδικό καθεστώς και σχεδόν μηδενικοί δασμοί ,για προϊόντα που προέρχονται από την ΕΕ και εξάγονται στην Τουρκία και το αντίστροφο.
Τα εμπορεύματα που παράγονται ή παράγονται εξ ολοκλήρου στην τελωνειακή ένωση ή που τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία στην τελωνειακή ένωση, μπορούν να κυκλοφορούν οπουδήποτε στην επικράτεια της τελωνειακής ένωσης, εφόσον συνοδεύονται από την απόδειξη του τελωνειακού τους χαρακτήρα, η οποία καταρτίζεται με πιστοποιητικό κυκλοφορίας A.TR.

ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ
ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΕΕ – ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Να εξεταστεί το ενδεχόμενο συνολικής αναστολής της τελωνειακής ένωσης Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας, ζήτησε την Τρίτη 20/10 η Ελλάδα, με επιστολή του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στον Επίτροπο Διεύρυνσης Όλιβερ Βαρέλι (Oliver Varhelyi), σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.
Ειδικότερα, ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας σε επιστολή του προς τον Επίτροπο Διεύρυνσης, υπογραμμίζει ότι η Τουρκία συνεχίζει να παραβιάζει μονομερώς με την υιοθέτηση μη προβλεπόμενων δασμολογικών, νομοθετικών και ισοδύναμων μέτρων, την τελωνειακή ένωση ΕΕ-Τουρκίας, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Πρόκειται για μια από τις κινήσεις της Ελλάδας κατά της Τουρκίας, η οποία συνεχίζει ακάθεκτη τις προκλήσεις της κατά της Ελλάδας και της Κύπρου σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Η αναστολή της τελωνειακής σύνδεσης με την ΕΕ θα μπορούσε να ήταν μια από τις πιο σοβαρές κυρώσεις που θα επέβαλε η ΕΕ προς την Τουρκία, και να λειτουργήσει ως ένας μοχλός πίεσης, για να σταματήσει τις παραβιάσεις και παραβάσεις κατά των κρατών-μελών της ΕΕ, αν και αυτό δε σημαίνει ότι θα το πράξει η Τουρκία.
Πάντως, μια αναστολή τής συμφωνίας αυτής, θα προκαλούσε ακόμη περισσότερα προβλήματα στην ήδη προβληματική τουρκική οικονομία, η οποία παραπαίει εδώ και μήνες.

Ένας φυσιοπαθητικός του Μόντρεαλ ελληνικής καταγωγής, που ισχυρίστηκε ότι είχε «θεραπευτική» σεξουαλική δύναμη για να κάνει σεξουαλική επίθεση σε δύο γυναίκες, κρίθηκε ένοχος, παρόλο που ισχυρίστηκε ότι ήταν αυτός το θύμα.
«Ο Νικόλαος Αγαπιάδης ισχυρίστηκε ότι το πρώτο θύμα ενήργησε για εκδίκηση και ότι το δεύτερο ήταν τόσο αποφασισμένο να μείνει έγκυος, που ζήτησε από τον κατηγορούμενο να κάνει σεξ μαζί του» εξήγησε ο δικαστής Dennis Galiatsatos (επίσης ελληνικής καταγωγής), απορρίπτοντας αυτήν την εκδοχή την Παρασκευή 16/10 στο δικαστήριο του Μόντρεαλ.
Ο Αγαπιάδης, 57 ετών, είναι πρώην εστιάτορας στο Παλιό Λιμάνι, ο οποίος ασκούσε επίσης φυσιοπαθητική όταν επιτέθηκε σε δύο γυναίκες.
Το πρώτο του έγκλημα χρονολογείται από το 2014, όταν πρότεινε στο θύμα «να την εξετάσει». Μόλις βρέθηκε στο γραφείο του, ξεκίνησε μια εξέταση που απαιτούσε να αγγίξει τα ιδιωτικά μέρη της γυναίκας, ακόμα κι αν δεν το ήθελε. Στη συνέχεια της επιτέθηκε, αλλά ευτυχώς κάποιος χτύπησε την πόρτα, τερματίζοντας τη σεξουαλική επίθεση…
Ένα χρόνο αργότερα, το δεύτερο θύμα δεν ήταν τόσο τυχερό. Αφού ξόδεψε 6.000 δολάρια για μια υποτιθέμενη θεραπεία στειρότητας, ο Αγαπιάδης δε δίστασε να τη βιάσει, αφού της εξήγησε τη θεωρία του ότι τα… σπερματικά υγρά του ήταν «θεραπευτικά» και ότι θα μπορούσε να ωφελήσει τη γυναίκα!

ΕΝΑ ΜΠΡΑΟΥΝΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΒΙΑΣΜΟ
«Είχε βάλει τα κλάματα», εξήγησε ο δικαστής, αναφερόμενος στη γυναίκα. Στη συνέχεια, ο κατηγορούμενος ξέσπασε δυνατά, στην προσπάθειά του να εξηγήσει ότι οφείλεται στον «αέρα μέσα στο [θύμα]», ο οποίος έμοιαζε με «ανεμοστρόβιλο» και ότι «ήταν μόνο η θεραπεία». Της έδωσε ένα μπράουνις και ένα μπισκότο, συμβουλεύοντάς την να κάνει ντους και να πιει γάλα.
Στη συνέχεια, η γυναίκα ξαναείδε τον Αγαπιάδη, ο οποίος της είπε να μην το πει σε κανέναν.
«Ακόμα κι αν διαπιστώνει τώρα ότι οι οδηγίες του Αγαπιάδη ήταν τρελές, αναρωτήθηκε αν ήταν η θεραπεία», δήλωσε ο δικαστής, υπενθυμίζοντας ότι κάθε θύμα μπορεί να αντιδράσει διαφορετικά σε σεξουαλική επίθεση.
Ο Αγαπιάδης έκανε τα πάντα για να κατηγορήσει τους καταγγέλλοντες, αλλά καταδικάστηκε για σεξουαλική επίθεση. Ο δράστης, ο οποίος έχει καρκίνο, θα επιστρέψει στο δικαστήριο το Δεκέμβριο για την ετυμηγορία των δικαστών. Ο δικαστής Γαλιατσάτος θα εκδώσει την απόφασή του το Δεκέμβριο.
© ΕΛΛΗΝΟΚΑΝΑΔΙΚΑ ΝΕΑ

Για αρκετές δεκαετίες το θετικό κλίμα στις ελληνορωσικές σχέσεις θεωρήθηκε δεδομένο. Μάλιστα, με έναν τρόπο οι καλές ελληνο-σοβιετικές σχέσεις, ιδίως μετά τη Μεταπολίτευση, έδωσαν τη θέση τους σε καλές σχέσεις με τη μετα-σοβιετική Ρωσία. Άλλωστε, η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου από διαφορετικές διαδρομές και αφετηρίες, σημαντικό μέρος της κοινωνίας έχει θετική γνώμη για τη Ρωσία.

Οι καλές αυτές σχέσεις δε στηρίζονταν μόνο σε οικονομικές σχέσεις, σε πολιτιστικές ανταλλαγές και στην παρουσία των ομογενών στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Αποτυπωνόταν και σε μια σειρά από πάγιες θέσεις της σοβιετικής και αργότερα ρωσικής διπλωματίας πάνω σε κρίσιμα ζητήματα, ξεκινώντας από το Κυπριακό, όπου η υποστήριξη που είχε η Κυπριακή Δημοκρατία από την ΕΣΣΔ ήταν σημαντική στα δύσκολα χρόνια της δεκαετίας του 1960 αλλά και αργότερα.

Όμως, τα τελευταία χρόνια, οι ελληνορωσικές σχέσεις είχαν επιδεινωθεί. Σε μεγάλο βαθμό αυτό είχε να κάνει με μια ευρύτερη συνθήκη πόλωσης σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτό που έχουμε αρχίσει να περιγράφουμε ως το «Νέο Ψυχρό Πόλεμο». Ας μην ξεχνάμε, ότι από το 2014 και την ουκρανική κρίση υπάρχει μια διαρκής επιδείνωση των αμερικανο-ρωσικών σχέσεων, αλλά και μια συστηματική πίεση των ΗΠΑ προς τους συμμάχους τους να υιοθετήσουν μια αντι-ρωσική στάση. Αυτό αφορά το γεωπολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, όπου οι ΗΠΑ κάνουν μια συστηματική προσπάθεια να οικοδομήσουν ένα είδος υγειονομικής ζώνης στα δυτικά της Ρωσίας, από τις βαλτικές χώρες μέχρι τα Βαλκάνια, συμπεριλαμβανομένων και επιθετικών κινήσεων, όπως η εγκατάσταση αντιβαλλιστικών συστοιχιών. Αφορά εξίσου και το πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, όχι μόνο με τη μορφή κυρώσεων αλλά και με την απαίτηση να μην προχωρήσουν επενδύσεις, από τις οποίες μπορεί να επωφεληθεί η Ρωσία. Η μεγάλη σύγκρουση που έχει υπάρξει για τον αγωγό Nordstream2 – που καθαυτός είναι αναγκαίος για να εξασφαλίσει σταθερή παροχή φυσικού αερίου προς τη Δυτική Ευρώπη – είναι ενδεικτική. 

ΠΟΙΑ ΤΑ ΑΓΚΑΘΙΑ ΤΩΝ
ΕΛΛΗΝΟΡΩΣΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

Η σαφής επιλογή, τόσο της κυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα όσο και αυτής του Κυριάκου Μητσοτάκη, να προκρίνουν τις καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ, έχει επιπτώσεις στις ελληνο-ρωσικές σχέσεις. Αυτό αποτυπώθηκε σε διάφορα πεδία.

Καταρχάς, παρά τις γενικές αναφορές στην ανάγκη αναβάθμισης των διμερών οικονομικών σχέσεων, αυτές έχουν πληγεί όχι μόνο από τις ευρωπαϊκές κυρώσεις προς τη Ρωσία αλλά και από τη σαφή (αν και σπανίως διακηρυγμένη ως τέτοια) επιλογή, η χώρα να μην προχωρήσει σε αναβαθμισμένες νέες ενεργειακές επενδύσεις σε συνεργασίες με τη Ρωσία. Τελευταίος που το προσπάθησε ήταν ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, ως υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην πρώτη κυβέρνηση Τσίπρα, μόνο που το σχέδιο εγκαταλείφθηκε από τη δεύτερη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Έπειτα, υπήρξε όλη η αντιπαράθεση σχετικά με τα Δυτικά Βαλκάνια. Η Ρωσία είχε εκφράσει έντονες αντιρρήσεις για την εισδοχή της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ, θεωρώντας ότι αυτό άλλαζε το συσχετισμό σε βάρος της, γι’ αυτό και παρότι η ίδια είχε αναγνωρίσει τη γειτονική χώρα με το αρχικό συνταγματικό της όνομα, ήταν αντίθετη στη Συμφωνία των Πρεσπών.

Τότε ήταν που επί υπουργίας του Νίκου Κοτζιά υπήρξε και μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις στην ιστορία των ελληνο-ρωσικών σχέσεων, όταν απελάθηκαν Ρώσοι διπλωμάτες, κατηγορούμενοι για κατασκοπεία και μάλιστα με ένα δημοσιοποιημένο τρόπο που παρέπεμπε ρητά σε ένα είδος ρήξης. Η απομάκρυνση λίγο αργότερα του Νίκου Κοτζιά δε συνέβαλε σε κάποια βελτίωση των πραγμάτων.

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, επίσης δεν επένδυσε ιδιαίτερα στις ελληνο-ρωσικές σχέσεις, εφόσον και εδώ όλη η προσπάθεια επικέντρωσε στην αμερικανική παρέμβαση στα ελληνοτουρκικά, στις διπλωματικές κινήσεις για να πάρει θέση η ΕΕ υπέρ των ελληνικών θέσεων και στην αναβάθμιση των σχέσεων με Αίγυπτο και Ισραήλ.

Επιπλέον, υπήρξαν και άλλα γεγονότα που βαραίνουν αρνητικά στις ελληνο-ρωσικές σχέσεις. Η απέλαση στη Γαλλία του Αλεξάντερ Βίνικ, του «Mr Bitcon», παρά τα ρωσικά αιτήματα για επανεξέταση, ακόμη και από τον ίδιο τον Σεργκέι Λαβρόφ, ήταν ένα από αυτά. 

Επίσης, βαραίνουν σημαντικά και οι πολιτικές προεκτάσεις των εκκλησιαστικών πραγμάτων. Η στήριξη που ουσιαστικά έδωσε το ελληνικό ΥΠΕΞ στην απόφαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου σε σχέση με το «Ουκρανικό Αυτοκέφαλο» σε συνδυασμό με τις δηλώσεις του έλληνα ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια ότι «στη Ρωσία υπάρχει ένας καισαροπαπισμός» και ότι το Πατριαρχείο Μόσχας έχει αντίληψη «Τρίτης Ρώμης», έχουν μετρήσει στη ρωσική πλευρά.

Και βέβαια, η πιο πρόσφατη κρίση σε σχέση με τη Λευκορωσία, επίσης παίζει το ρόλο της, καθώς η Ελλάδα φάνηκε έτοιμη να αποδεχτεί τη λογική των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας που προωθούσαν άλλες χώρες της ΕΕ.

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ Η ΡΩΣΙΑ ΝΑ ΠΑΡΕΜΒΕΙ
ΥΠΕΡ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΕΣΕΩΝ;

Ωστόσο, την ίδια στιγμή, που κυρίως υπό το βάρος των αμερικανικών πιέσεων οι ελληνο-ρωσικές σχέσεις επιδεινώνονται, μια προσεκτική ματιά στα ανοιχτά μέτωπα που έχει να αντιμετωπίσει η ελληνική διπλωματία, δείχνει περιθώρια ρωσικών παρεμβάσεων.

Καταρχάς, σε μια περίοδο όπου η Τουρκία θέλει να δείξει ότι μπορεί να «ξαναγράφει τους κανόνες του παιχνιδιού», η Ρωσία είναι μια χώρα που μπορεί να ασκήσει πίεση στην Τουρκία, ιδίως από τη στιγμή που η τελευταία ξέρει πολύ καλά, ότι ο όποιος σχεδιασμός για τη Συρία, η αποφυγή να υπάρξει μια οιωνοί κουρδική κρατική οντότητα κοντά στα σύνορά της και η αποτροπή συντριβής των ένοπλων οργανώσεων που στηρίζει εντός Συρίας, περνάει μέσα από τη ρωσική στάση.

Η πρόσφατη ρωσική παρέμβαση, για να υπάρξει κατάπαυση του πυρός ανάμεσα σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, ένα μέτωπο στο οποίο προσπάθησε να παρέμβει και η Τουρκία, ήταν από αυτή την άποψη ενδεικτική του πώς η Ρωσία διεκδικεί ακόμη το ρόλο της δύναμης, που μπορεί να ωθήσει πράγματα προς διαπραγμάτευση και πολιτική λύση.

Έπειτα, στο μέτωπο της Λιβύης, είναι σαφές ότι η Ρωσία παίζει ένα σημαντικό ρόλο στη σημερινή ισορροπία δυνάμεων, με τον τρόπο που στήριξε τις δυνάμεις της Βουλής και του Χαφτάρ, αντισταθμίζοντας ουσιαστικά τη στήριξη που έδωσε η Τουρκία στην κυβέρνηση της Τρίπολης, ενώ παίζει ρόλο τώρα στην προσπάθεια να διαμορφωθεί μια κυβέρνηση εθνικής συμφιλίωσης. Αυτό ενδιαφέρει πολύ την Αθήνα, που θέλει στη μετάβαση προς μια νέα πολιτική κατάσταση στη Λιβύη, να αναιρεθεί ουσιαστικά και το τουρκο-λιβυκό σύμφωνο για την αμοιβαία χάραξη ΑΟΖ που αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Αντίστοιχα, στο Κυπριακό, η Ρωσία παραμένει μια δύναμη που σε γενικές γραμμές υποστηρίζει μια λύση στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και άρα σε μια κατεύθυνση ανάλογη με αυτή της Κυπριακής Δημοκρατίας, την ώρα φυσικά που αντιδρά έντονα στις αμερικανικές απαιτήσεις, να μην ελλιμενίζονται ρωσικά πολεμικά πλοία στην Κύπρο.

Και βέβαια, υπάρχουν και περιθώρια εκ νέου αναβάθμισης και των οικονομικών σχέσεων, από τον τουρισμό έως την ενέργεια.

Η ΔΥΣΚΟΛΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Η ελληνική κυβέρνηση έχει δείξει το τελευταίο διάστημα, ότι θα ήθελε μια σχετική αναθέρμανση των ελληνο-ρωσικών σχέσεων, προφανώς συνεκτιμώντας το ρόλο που μπορεί να παίξει η Ρωσία σε διάφορα μέτωπα. Αυτό εξηγεί την αύξηση της συχνότητας των επικοινωνιών ανάμεσα στο Νίκο Δένδια και τον Σεργκέι Λαβρόφ. Αυτό δείχνει η σημασία που έχει αποδοθεί στην επερχόμενη επίσκεψη Λαβρόφ στην Αθήνα, στα τέλη Οκτωβρίου.

Έχει μάλιστα επενδύσει και στην πρόσκληση που έχει κάνει προς τον Βλαντιμίρ Πούτιν για τις εκδηλώσεις για την δισεκατονταετηρίδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, πρόσκληση που μέχρι τώρα δεν έχει απαντηθεί θετικά, ούτε όμως και απορριφθεί.

Όμως, την ίδια στιγμή θα δυσκολευτεί να κάμψει τη ρωσική δυσπιστία και την αίσθηση που έχει σχηματίσει η ρωσική πλευρά, ότι η ελληνική διπλωματία δυσκολεύεται να απεγκλωβιστεί από ένα μονόπλευρο προσανατολισμό προς τις ΗΠΑ και τις απαιτήσεις που αυτές θέτουν και ως προς τις ελληνο-ρωσικές σχέσεις.

Επομένως, πολλά θα κριθούν από το εάν η ελληνική πλευρά θα μπορέσει να προσφέρει έμπρακτες εγγυήσεις, ότι οι ελληνο-ρωσικές σχέσεις όντως επανέρχονται σε ένα ορισμένο επίπεδο συνεργασίας και αμοιβαίας κατανόησης. Αυτό αποτυπώνει και την κρισιμότητα της επίσκεψης Λαβρόφ, που για τη ρωσική πλευρά είναι και ένας τρόπος να βγάλει τα συμπεράσματά της, για το πώς όντως αντιμετωπίζει η Αθήνα τις ελληνο-ρωσικές σχέσεις.

Ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν της Τουρκίας, για δεκαετίες τώρα, βλέπει στον ύπνο του τον παραπάνω χάρτη και ξυπνάει ιδρωμένος, διότι αυτόν το χάρτη δεν τον δημιούργησε κάποιος Έλληνας, αλλά η αμερικανική εταιρία General Dynamics που εδρεύει στη πόλη Χέρντον, ένα προάστιο της Ουάσιγκτον.

Γράφει ο Θεόδωρος Καρυώτης*

Αυτός ο χάρτης δημιουργήθηκε βάσει της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας το 1982 (UNCLOS) και η οριοθέτηση έγινε βασισμένη στην αρχή της ίσης απόστασης (μέσης γραμμής).
Ο εφιάλτης, βέβαια, της Τουρκίας, ξεκίνησε πριν 35 χρόνια στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, όταν το απόγευμα της Παρασκευής 30 Απριλίου 1982, η Τουρκία ήταν μια από τις τέσσερις χώρες που καταψήφισαν το UNCLOS και ακόμα δεν έχει συνέλθει από αυτή τη μεγάλη ήττα της, μια και η ΑΟΖ και τα δικαιώματα νησιών σε ΑΟΖ δημιούργησαν μια αφόρητη πίεση από την οποία δεν έχει συνέλθει ακόμα.
Η Σύμβαση του Δίκαιου της Θάλασσας του 1982, είναι ένα μεγάλο ιστορικό γεγονός. Είναι το σύμβολο και αγγελιοφόρος μιας νέας εποχής στην ανάπτυξη του διεθνούς δικαίου, της παγκόσμιας πολιτικής οικονομίας και της διεθνούς κοινωνίας. Αυτή η Σύμβαση αποτελεί μια κρίσιμη καμπή στην ιστορία των ιδεών της διεθνούς κοινωνίας.
Ο παραπάνω χάρτης δείχνει ξεκάθαρα, γιατί όλες οι τουρκικές κυβερνήσεις δεν αναφέρονται ποτέ στις τρεις λέξεις «Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη» αλλά επιμένουν να αναφέρονται μόνο στην υφαλοκρηπίδα.
Προκαλεί, βέβαια, εντύπωση το γεγονός, ότι και στην Ελλάδα υπάρχει μια ομάδα επιστημόνων που συμφωνούν με τους Τούρκους και αναφέρουν ότι η μοναδική διαφορά μας με του Τούρκους στο Αιγαίο είναι η υφαλοκρηπίδα. Έτσι, η Τουρκία, για πάνω από τρεις δεκαετίες τώρα, συνεχίζει να αρνείται την ύπαρξη του Συντάγματος των Ωκεανών και Θαλασσών που δημιούργησε η παγκόσμια κοινότητα εκείνη την αλησμόνητη Παρασκευή στη Νέα Υόρκη. Ακόμα θυμάμαι το βλοσυρό, πένθιμο ύφος της Τουρκικής Αντιπροσωπείας, στην ψηφοφορία της 30ης Απριλίου 1982.
Οι τουρκικές διεκδικήσεις είναι συνδεμένες με οικονομικά συμφέροντα που έχουν σχέση με τα θέματα της αλιείας και των υδρογονανθράκων. Η Τουρκία, μονότονα αρνείται την ύπαρξη υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στα ανατολικά νησιά του Αιγαίου. Η Τουρκία χρησιμοποιεί δυο επιχειρήματα. Κατά πρώτον λόγο, τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ έχουν μόνο οι ηπειρωτικές ακτές και κατά δεύτερον λόγο και αν ακόμα δεχτούμε ότι τα νησιά του Αιγαίου έχουν υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ, τότε σίγουρα θα ισχύει η αρχή των «ειδικών περιστάσεων» και επομένως η τουρκική υφαλοκρηπίδα δε μπορεί να περιοριστεί σε μια στενή λωρίδα που βρίσκεται ανατολικά των ελληνικών νησιών.

ΑΙΓΑΙΟ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ
Η καλύτερη ανάλυση και παρουσίαση των τουρκικών θέσεων, έχει γίνει από τον Τούρκο νομικό και διεθνολόγο Yucel Acer στο βιβλίο του «The Aegean Maritime Disputes and International Law». Υποστηρίζει τις θέσεις της Τουρκίας αναφέροντας τα ακόλουθα:
Α. Σήμερα, το 43,5% του Αιγαίου Πελάγους ανήκει στην Ελλάδα, το 7,5% στην Τουρκία και το υπόλοιπο 49% ανήκει στην ανοιχτή θάλασσα. Με χωρικά ύδατα 12 ν.μ. θα δώσει στην Ελλάδα 71,5% ενώ της Τουρκίας θα αυξηθεί μόνο κατά 1,3% και θα φτάσει μόνο στο 8,8% και η ανοιχτή θάλασσα θα κατέχει 19,7%.
Β. Όταν δημιουργηθεί ΑΟΖ, η Τουρκία θα χάσει και ένα ποσοστό που της ανήκει για εξερεύνηση και εκμετάλλευση και θα μειωθεί από το 16,3% (28.126 χλμ2) στο 8,27% (14.240 χλμ2) όταν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ.
Όταν κάποιος μελετήσει προσεκτικά τον παραπάνω χάρτη της ΑΟΖ της Τουρκίας, που βασίζεται στο UNCLOS του 1982, αντιλαμβάνεται τον εφιάλτη του Ερντογάν, που βλέπει πόσο περιορισμένη είναι η ΑΟΖ της Τουρκίας στο Αιγαίο Πέλαγος και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία θα λάβει μόνο 7,5% της συνολικής έκτασης του Αιγαίου. Αλλά, μια και το Διεθνές Δικαστήριο, με τις τελευταίες αποφάσεις του, έχει δώσει έμφαση στις αρχές της ευθυδικίας (equity) η περιοχή που θα λάβει η Τουρκία θα είναι περίπου 10-12% του συνόλου της ΑΟΖ του Αιγαίου, υποθέτοντας βέβαια ότι τα ελληνικά νησιά δικαιούνται μια ζώνης 12 ναυτικών μιλίων.
Ιδιαίτερο πρόβλημα προκύπτει όμως, όσον αφορά το σύμπλεγμα του Καστελόριζου, που περιλαμβάνει τη Ρω και τη Στρογγύλη, που βρίσκονται εκτός του Αιγαίου Πελάγους και δη στην Ανατολική Μεσόγειο – με βάση σχετικό φυλλάδιο του Διεθνούς Υδρογραφικού Οργανισμού περί ορίου θαλασσών – για τα οποία η Τουρκία κατά πάγια τακτική, όπως και για τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου, δε δέχεται ότι έχουν δικαιώματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ ως εμπίπτοντα σε «ειδικές περιστάσεις».
Με βάση την αρχή της ίσης απόστασης (εφαρμογή μεθόδου μέσης γραμμής) αν ληφθεί υπόψη η νήσος Στρογγύλη, προκύπτουν θαλάσσια σύνορα Ελλάδος – Κύπρου μήκους 27 ν.μ. Χωρίς την επίδραση της Στρογγύλης, ακόμη και με λήψη υπόψη των νήσων Κρήτης, Ρόδου και Καρπάθου, δε μπορεί να έχουμε κοινά σύνορα ΑΟΖ με την Κύπρο, κάτι αρκετά αρνητικό από στρατηγικής και οικονομικής άποψης για τη χώρα μας και την Κύπρο.

ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ
Ένα από τα πιο σημαντικά λάθη της Τουρκίας, έλαβε χώρα το 1986, όταν από πίεση της τότε Σοβιετικής Ένωσης, δέχθηκε να ανακηρύξει και να οριοθετήσει ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι Σοβιετικοί, εκείνη την περίοδο, αποφάσισαν να αρχίσουν έρευνες για υδρογονάνθρακες στην περιοχή. Έτσι η Τουρκία έκανε μια τμηματική ανακήρυξη ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα, που δεν προβλέπεται από το Δίκαιο της Θάλασσας, και κατέληξε σε συμφωνία με την τότε Σοβιετική Ένωση για τις επικαλυπτόμενες περιοχές, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της «μέσης γραμμής» που τόσο απεχθάνεται. Αργότερα, η Τουρκία άρχισε συνομιλίες με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία για το ίδιο θέμα, που κατέληξαν σε συμφωνίες παρόμοιες του τύπου που είχε συνάψει με τους Σοβιετικούς.
Ουδέποτε, βέβαια, η Τουρκία πρότεινε στην Ελλάδα και σε άλλα γειτονικά κράτη, να κάνουν παρόμοιες οριοθετήσεις στη Μεσόγειο. Έτσι, η Μαύρη Θάλασσα, που αποτελεί πιο «κλειστή ή ημίκλειστη θάλασσα» από το Αιγαίο Πέλαγος, έχει εντελώς μοιρασθεί από τα παράκτια κράτη αυτής της θάλασσας, χρησιμοποιώντας την οριοθέτηση της ΑΟΖ και όχι της υφαλοκρηπίδας με βάση τη μέση γραμμή. Αυτό, κατά την άποψή μου, αποτελεί τον πιο λανθασμένο χειρισμό της Τουρκίας, διότι δέχθηκε να οριοθετήσει τη θαλάσσια ζώνη της Μαύρης Θάλασσας με μια μέθοδο που δεν ίσχυε μέχρι το 1982, δηλαδή με τη μέθοδο της ΑΟΖ που πολέμησε τόσο πολύ κατά τη Διάσκεψη του ΟΗΕ.
Τέλος, η Τουρκία έχασε και το επιχείρημα ότι η οριοθέτηση στο Αιγαίο Πέλαγος πρέπει να γίνει βάσει της ευθυδικίας και όχι της μέσης γραμμής, διότι η Μαύρη Θάλασσα είναι περισσότερο ημίκλειστη από το Αιγαίο Πέλαγος. Το λάθος αυτό θα το πληρώσει ακριβά μια μέρα η Τουρκία.

*Ο Θεόδωρος Καρυώτης είναι ομότιμος καθηγητής οικονομικών του Πανεπιστημιακού Συστήματος Μέρυλαντ, ΗΠΑ. Διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος της πρώτης κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου στην Πρεσβεία της Ουάσιγκτον και ήταν μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Θεωρείται ειδικός στο θέμα της ΑΟΖ (αποκαλείται «πατέρας» της ΑΟΖ) και έχει γράψει άρθρα και βιβλία στα αγγλικά και ελληνικά γι αυτό το θέμα.

«Δύσκολη» είναι η πρόβλεψη του αποτελέσματος των αμερικανικών εκλογών, σύμφωνα με τον Λου Ραπτάκη. Μιλώντας στο vima.gr, ο Ελληνοαμερικανός πολιτειακός γερουσιαστής των δημοκρατικών στο Ροντάιλαντ, εξηγεί τι συνεπάγεται για την Ελλάδα ενδεχόμενη εκλογή Μπάιντεν στο Λευκό Οίκο, αλλά και πόσο θα επηρεάσουν οι ομογενείς τις εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Μίχος

Παράλληλα, σχολιάζει τα όσα συμβαίνουν στην Τουρκία, την προοπτική των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και τους τομείς που μπορούν να αναπτυχθούν περεταίρω, καταθέτοντας μια πρόταση. Σύμφωνα με τον πολιτειακό γερουσιαστή, αν η Τουρκία συνεχίσει να προκαλεί στην Ανατολική Μεσόγειο δεν αποκλείεται να έχει αυτό αντίκτυπο και στις αμερικανικές εκλογές, στο πώς θα ψηφίσουν οι Έλληνες ομογενείς.

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
«Οι 50 πολιτείες είναι σαν 50 διαφορετικά κράτη. Σε κάθε πολιτεία ψηφίζουν με διαφορετικό τρόπο. Βάζοντας στην άκρη δημοκρατικές και ρεπουμπλικανικές πολιτείες, πρέπει να κοιτάξεις τα swing states» δηλώνει, διακρίνοντας ως «κλειδιά» το Μέιν, την Αριζόνα και τη Βόρεια Καρολίνα.
Πέραν της προεδρίας, τονίζει, έχει σημασία να κερδίσουν οι Δημοκρατικοί και τη Γερουσία – τώρα ελέγχουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων. «Αν κερδίσουμε τη Γερουσία, ο Τραμπ θα δυσκολευτεί σε όλα τα θέματα: Οικονομία, Τουρκία, Μέση Ανατολή».

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Η ΕΚΛΟΓΗ ΜΠΑΙΝΤΕΝ
«O Μπάιντεν ήταν 8 χρόνια αντιπρόεδρος. Δεν έχει καλές σχέσεις με την τουρκική κυβέρνηση και τον Ερντογάν. Η Τουρκία θα έχει μεγάλο πρόβλημα αν εκλεγούν οι Δημοκρατικοί. Ο Ερντογάν έβρισε τον Μπάιντεν, την Πελόζι, τον Μενέντεζ» υποστηρίζει. «Υπάρχουν πολλά θέματα που πρέπει να αντιμετωπίσει η νέα διοίκηση: Κορωνοϊός, οικονομία, διαμαρτυρίες και επεισόδια σε πολιτείες. Ελλάδα και Ανατολική Μεσόγειος, θα είναι ψηλά, μέσα στο τοπ 10 των θεμάτων της κυβέρνησης Μπάιντεν» συμπληρώνει.
Επιπλέον, αναφέρει ότι στα θέματα που αφορούν Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και ευρύτερα την Ανατολική Μεσόγειο, Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί δεν ψηφίζουν όπως σε αυτά που σχετίζονται με την οικονομία και την παιδεία.
Σύμφωνα με τον κ. Ραπτάκη, ο πολιτικός κόσμος στις ΗΠΑ αντιλαμβάνεται «δυνατά και καθαρά» τις τουρκικές δράσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. «Αν δεν τις είχαν καταλάβει, δε θα την απέκλειαν από τα F-35. Η Τουρκία δεν έδειξε καθόλου πνεύμα συνεργασίας με την Αμερική».

ΤΟ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ
Διαχρονικό ερώτημα είναι το πόσο επηρεάζουν οι ομογενείς τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και ειδικότερα πόσο θα επηρεάσουν τις προσεχείς εκλογές. «Υπάρχουν 10 πολιτειακοί γερουσιαστές, περί τους 30 πολιτειακούς βουλευτές και δύο αναπληρωτές κυβερνήτες πολιτειών. Είμαστε σε 17 πολιτείες» υπογραμμίζει, ενώ αναφέρεται στην παρουσία αλλά και τη σύμπνοια των ομογενών με το αρμενικό στοιχείο.
«Υπάρχουν Έλληνες που θα ψηφίσουν Τραμπ και Έλληνες που θα ψηφίσουν Μπάιντεν. Εκτιμώ ότι ο Τραμπ θα χάσει την ψήφο των Αρμενίων, καθώς δε μίλησε για τα γεγονότα στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, ενώ ο Μπάιντεν αναφέρθηκε σ’ αυτά. Ελπίζω να μην υπάρξει κάποιο επεισόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο. Αν όμως η Τουρκία αγριέψει μέχρι τις 3 Νοεμβρίου, ο Τραμπ μπορεί να χάσει και τις ψήφους των Ελλήνων» εκτιμά. Εξάλλου, όπως λέει, σε πολιτείες με σημαντική ελληνική παρουσία (Φλόριντα, Πενσυλβάνια, Μίσιγκαν, Ουισκόνσιν και Οχάιο) ο Τραμπ επικράτησε οριακά το 2016. «Αν οι Έλληνες στις πολιτείες αυτές απορρίψουν τον Τραμπ και ψηφίσουν Μπάιντεν, ο νυν Πρόεδρος θα έχει πρόβλημα».

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΟΜΠΕΟ
Σε ότι αφορά στην πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ, Μάικ Πομπέο, στην Ελλάδα, είναι ξεκάθαρος. «Ο Πομπέο δεν ξέρει αν θα είναι υπουργός σε τέσσερις εβδομάδες. Εάν παραμείνει ΥΠΕΞ, μπορεί τα πράγματα να γίνουν ακόμα καλύτερα για την Ελλάδα. Ένας άνθρωπος που δεν ξέρει εάν θα έχει δουλειά μετά την 20η Γενάρη, δεν τάζει πράγματα που δε μπορεί να πραγματοποιήσει» σημειώνει.
«Μπορεί να αγχώνεστε για το ότι ο Μάικ Πομπέο έπρεπε να είναι πιο αυστηρός προς την Τουρκία, όμως σε ένα μήνα ήρθε δύο φορές στην Ελλάδα, ενώ επισκέφθηκε και την Κύπρο. Αυτό δεν έχει ξαναγίνει από Αμερικανό ΥΠΕΞ» επισημαίνει.

ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Για τον πολιτειακό γερουσιαστή, Ελλάδα-ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια ήρθαν πιο κοντά, και οι σχέσεις τους βρίσκονται στο καλύτερο επίπεδο μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Η Ελλάδα είναι πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή. Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις μετακινήθηκαν σε καλή κατεύθυνση και με σοβαρά θεμέλια. Η Ελλάδα πήγε πιο κοντά στην Αμερική και προσέφερε πολλά πράγματα. Οι σχέσεις πρέπει να είναι αμφίδρομες. Πρέπει οι ΗΠΑ να σέβονται την Ελλάδα και η Ελλάδα να σέβεται τις ΗΠΑ. Έτσι θα έχουμε καλά αποτελέσματα» δηλώνει.
Παράλληλα, μιλά με τα καλύτερα λόγια για τον πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζέφρι Πάιατ. «Έχει κάνει την καλύτερη δουλειά. Είμαι περήφανος γι’ αυτόν. Ο άνθρωπος έσπρωξε βουνά. Ελπίζω να μείνει ένα χρόνο ακόμα, με τη νέα κυβέρνηση, όποια και αν είναι αυτή».
Ταυτόχρονα, περιγράφει τη σημασία των επενδύσεων στην εμπέδωση των διμερών σχέσεων. «Έρχονται Αμερικανοί για τουρισμό στην Ελλάδα και στη συνέχεια επενδύουν. Οι επενδύσεις είναι καλή ευκαιρία για την ανάπτυξη των σχέσεων».

ΟΙ «ΓΕΦΥΡΕΣ»
Όντας μέλος της Παγκόσμιας Διακοινοβουλευτικής Ένωσης Ελληνισμού (ΠΑΔΕ), ο Λου Ραπτάκης «τρέχει» για τα ελληνικά θέματα. «Δουλεύουμε πολύ για τον ελληνισμό. Όχι μόνο για τα πολιτικά θέματα. Προσπαθούμε να χτίζουμε πολλές γέφυρες σε οικονομία, τουρισμό, παιδεία. Υπάρχουν χιλιάδες Έλληνες στην Αμερική, που προσπαθούμε να φέρουμε πιο κοντά Ελλάδα και ΗΠΑ» τονίζει. Ως προς αυτό, ξεκαθαρίζει, πως η ομογένεια δεν έχει κομματικά στεγανά. «Με όλα τα ελληνικά κόμματα έχουμε καλή σχέση. Δουλεύουμε με όλους και τους σεβόμαστε όλους».

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Στο πλαίσιο αυτό, καταθέτει μια πρόταση, προκειμένου να επέλθει μεγαλύτερη ελληνοαμερικανική σύγκλιση. «Νομίζω ότι το 2021 ο πρόεδρος της ελληνικής Βουλής, Κώστας Τασούλας, πρέπει να επισκεφθεί την πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων, Νάνσι Πελόζι, και τον πρόεδρο της Γερουσίας, ώστε να γίνει μια καλή επαφή».
Ακόμα, θεωρεί χρήσιμη, την έναρξη ενός προγράμματος, μέσω του οποίου Έλληνες και Αμερικανοί βουλευτές θα αποκτήσουν ένας προς έναν προσωπική επαφή. Εν είδει διακοινοβουλευτικών συνεργασιών. «Θέλω να γνωριστούν βουλευτές από την Ελλάδα με βουλευτές από Αμερική. Όχι μόνο με μέλη της ΠΑΔΕ. Να αρχίσει ένα πρόγραμμα, ένας προς έναν. Να αναπτυχθούν σχέσεις. Είναι ωραία ιδέα αυτή» εκτιμά, και καταλήγει: «Οι ρίζες μας είναι από την Ελλάδα και παλεύουμε γι’ αυτές».