Πώς αναλύει το κυβερνητικό επιτελείο τις δημοσκοπήσεις που δίνουν στη Νέα Δημοκρατία | Τεράστιο προβάδισμα έναντι του ΣΥΡΙΖΑ αλλά αρχίζουν να «βλέπουν» και τη φθορά λόγω της πανδημίας
Δημοσκοπικά η κυβέρνηση δείχνει να κυριαρχεί, παρά τα πολλά προβλήματα που έχουν προκύψει το τελευταίο διάστημα, όπως η διαχείριση της κακοκαιρίας «Μήδεια» αλλά και η επικοινωνιακή αστοχία στην υπόθεση Λιγνάδη. Παρουσιάζει μία μικρή κάμψη, εν τούτοις εξακολουθεί να υπερέχει, τόσο στην πρόθεση ψήφου, όσο και στις ποιοτικές μετρήσεις. Έτσι, δεν προκαλεί σε κανέναν εντύπωση το γεγονός ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι ο απόλυτος κυρίαρχος στο χώρο του κέντρου, καθώς αυτοί που προσδιορίζονται ως κεντρώοι, σε ποσοστό 78,9% δηλώνουν ικανοποιημένοι από το έργο της κυβέρνησης. Και συνήθως, οι κεντρώοι είναι αυτοί που μετακινούνται και γέρνουν την πλάστιγγα σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις. Βέβαια, όπως υποστηρίζουν αξιόπιστες πηγές του Μαξίμου, ουδείς στο πρωθυπουργικό μέγαρο παραμένει ήσυχος και αναπαύεται στις δάφνες των δημοσκοπήσεων. Εξάλλου, στο Μαξίμου δεν περιμένουν μόνο τα γκάλοπ που βλέπουν τα φώτα της δημοσιότητας, καθώς έχουν στα χέρια τους και τις λεγόμενες κυλιόμενες μετρήσεις, οι οποίες αναλύονται από το Θόδωρο Λιβάνιο και συζητούνται στις συσκέψεις. Και με βάση τις κυλιόμενες δημοσκοπήσεις σχεδιάζεται και η αντεπίθεση, όταν βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Ειδικά ο Φεβρουάριος επεφύλαξε πολλές δυσάρεστες εκπλήξεις για την κυβέρνηση. Η εικόνα με το τραπέζωμα στο μπαλκόνι του βουλευτή Στεφανάδη στην Ικαρία, το νέο σκληρό lockdown, η «Μήδεια» που βύθισε τα βόρεια προάστια στο σκοτάδι, και φυσικά η υπόθεση Λιγνάδη. Κι όπως μας εξήγησε η ίδια πηγή, στο Μαξίμου ναι μεν ασχολούνται και με τις δημοφιλίες, αλλά αυτό που τους ενδιαφέρει πρωτίστως είναι να διατηρείται υψηλά στην εκτίμηση των πολιτών ο πρωθυπουργός. Διότι υπάρχουν κι εκεί αστοχίες, καθώς ναι μεν η Φώφη Γεννηματά θεωρείται ως η πιο δημοφιλής πολιτικός μετά τον πρωθυπουργό έχοντας ξεπεράσει και τον Αλέξη Τσίπρα, όμως το 70% των ψηφοφόρων του ΚΙΝΑΛ ζητά την αποπομπή της από την ηγεσία. Έτσι στις τελευταίες μετρήσεις σημειώνεται ότι ικανοποιημένοι από το κυβερνητικό έργο δηλώνουν το 42% των πολιτών, ικανοποίηση από το έργο του πρωθυπουργού το 57%, ενώ η δημοφιλία του βρίσκεται στο 58,4%. Αντίθετα και ο Αλέξης Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζονται καθηλωμένοι. Και μάλιστα κάθε φορά που προσπαθούν να εκμεταλλευθούν κάποια κυβερνητική αστοχία, αντί να κερδίζουν πόντους, χάνουν πανηγυρικά. Και μπορεί να μοιάζει ως παράδοξο, αλλά αυτό είναι 100% αλήθεια. Όμως στην πολιτική όλα μπορούν να αλλάξουν ανά πάσα στιγμή. Ακόμη και από αστάθμητους παράγοντες.
ΔΕΝ ΕΙΣΠΡΑΤΤΕΙ Και προς το παρόν, η αντιπολίτευση δεν εισπράττει την κυβερνητική φθορά, καθώς ο Αλέξης Τσίπρας είναι επιρρεπής στις γκάφες. Αυτό εξάλλου το βλέπουν και οι πολίτες, διαβάζοντας απλά μία δημοσκόπηση και δε χρειάζονται οι αναλυτές για να το αναδείξουν. Όμως υπάρχει και δεύτερη ανάγνωση. Η κυβερνητική φθορά μπορεί να είναι μικρή και να μην την εκμεταλλεύεται προς το παρόν ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά έχει αρχίσει να γίνεται αισθητή. Υπάρχει, δηλαδή, αναγνώριση ενός πολιτικού προβλήματος, το οποίο οδηγεί και τις κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στο προσεχές διάστημα, καθώς όσο θα προχωρούν οι εμβολιασμοί θα αλλάζει και το σκηνικό και οι πολίτες θα αναμένουν να δουν απτά αποτελέσματα σε τομείς όπως η ανεργία, η καθημερινότητα, η οικονομία. Πάντως, αυτό που προβληματίζει περισσότερο τους συνεργάτες του πρωθυπουργού είναι η πτώση της δημοτικότητας του κ. Μητσοτάκη. Ναι μεν είναι πρώτος και με διαφορά και στην καταλληλότητα και τη δημοφιλία, όμως είναι φανερή η πτώση του, παρά το γεγονός ότι υπερέχει έναντι των αντιπάλων του. Και οι συνεργάτες του θέλουν να αποφύγουν το αφήγημα της αναγκαίας ψήφου προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη, επειδή δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Διότι, όπως εξηγούν, «εμείς θέλουμε ο πρωθυπουργός να λαμβάνει θετική ψήφο και όχι την αρνητική των άλλων». Έτσι, στο πρωθυπουργικό περιβάλλον δίνουν μεγάλη έμφαση στις γκέλες του ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου να αναδείξουν τις χαοτικές διαφορές ανάμεσα στον πρωθυπουργό και τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Γι’ αυτό και δίνουν μεγάλη έμφαση στο ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός ομολόγησε το λάθος για την Ικαρία στη συνέντευξη που παραχώρησε στο ΣΚΑΪ. Πολλοί ισχυρίστηκαν ότι έδωσε την ευκαιρία στην αντιπολίτευση να βρει μια ρωγμή στην πολιτική ηγεμονία του πρωθυπουργού. Όμως στο Μαξίμου εκτιμούν πως αυτό θα αποβεί υπέρ του πρωθυπουργού, καθώς δείχνει στον κόσμο ότι είναι ένας αληθινός άνθρωπος, που δεν είναι κλεισμένος σε μία γυάλα. Έτσι, και λάθη θα κάνει και θα τα διορθώσει και θα απολογηθεί. Με νέες περιοδείες ο Κυριάκος Μητσοτάκης σκέφτεται να αντιμετωπίσει τη φθορά του κόμματος του. Ακόμη κι αυτό το αφήγημα του Μαξίμου εντάσσεται στη στρατηγική που έχει σχεδιαστεί στο πρωθυπουργικό επιτελείο για να συγκρατηθεί η φθορά. Έτσι θα διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή και το πολιτικό κεφάλαιο που θεωρεί ότι έχτισε στους 18 μήνες εξουσίας και θα οδηγεί τις κινήσεις και τις πολιτικές της επόμενης μέρας. Την ώρα που το πρωθυπουργικό επιτελείο εξετάζει προσεκτικά πρωτίστως τα ποιοτικά χαρακτηριστικά στις μετρήσεις κοινής γνώμης, προσωπικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει στην –επικοινωνιακά δοκιμασμένη– συνταγή του «δε μένω κλεισμένος στο Μέγαρο Μαξίμου», μελετώντας πιο στοχευμένα ανοίγματα. Το δείχνουν τόσο η προτεραιοποίηση στη νομοθέτηση μεταρρυθμίσεων –στην Παιδεία, για παράδειγμα– όσο και οι διά ζώσης συναντήσεις και αυτοψίες του πρωθυπουργού στην αγορά, σε πληττόμενες περιοχές, σε νοσοκομεία για σινιάλα στήριξης στους επιστήμονες και τους υγειονομικούς της πρώτης γραμμής. Στόχος του πρωθυπουργικού επιτελείου είναι κυρίως η προσέγγιση των νέων. Αν υπάρχει μία κατηγορία την οποία μελετά προσεκτικά ο πρωθυπουργός και στην οποία το Μαξίμου επενδύει πολλά είναι η νεολαία, τόσο οι μικρότερες ηλικίες έως 24 ετών, όσο και οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας, οι 25-35 ετών.
Η επιμονή των Σκοπίων να αναγράφεται η εθνική καταγωγή των πολιτών στις αστυνομικές ταυτότητες, είδαμε ότι προκάλεσε την παρέμβαση της ΕΕ. Στη γειτονική χώρα, όμως, είδαμε και κάτι άλλο ανησυχητικό.
Η επιμονή των Σκοπίων να αναγράφεται η εθνική καταγωγή των πολιτών στις αστυνομικές ταυτότητες, είδαμε ότι προκάλεσε την παρέμβαση της ΕΕ. Στη γειτονική χώρα, όμως, είδαμε και κάτι άλλο ανησυχητικό. Ο Ζόραν Ζάεφ απέσυρε νομοσχέδιο, για να μετονομαστεί η λεγόμενη «Μακεδονική» Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών, παραβιάζοντας τη Συμφωνία των Πρεσπών. Στα ελληνικά ΜΜΕ δεν έχει αναδειχθεί το θέμα και δεν είναι τυχαίο.
Σταύρος Λυγερός*
Σύμφωνα με τη Σλαβομακεδονική ιστοριογραφία, το «μακεδονικό έθνος» έχει ιστορία 13 αιώνων. Αρνούμενη την ελληνικότητα των αρχαίων Μακεδόνων και τη συνεχή ελληνική παρουσία στην περιοχή, διατείνεται ότι το «νέο μακεδονικό έθνος» διαμορφώθηκε τον 7ο μ.Χ. αιώνα από την επιμιξία των ιθαγενών Μακεδόνων με τα σλαβικά φύλα που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Μακεδονίας. Ούτε κατά το Μεσαίωνα, ούτε αργότερα, όμως, προέκυψαν στοιχεία που να θεμελιώνουν την προπαγανδιστική αυτή θεωρία. Τα γραπτά των ξένων περιηγητών και οι διπλωματικές πηγές της εποχής, που αναφέρονται στους κατοίκους της Μακεδονίας, αναφέρουν την ύπαρξη ελληνικών και σλαβο-βουλγαρικών πληθυσμών. Στην πραγματικότητα, οι προπαππούδες των σημερινών Σλαβομακεδόνων, εάν είχαν εθνική συνείδηση, είχαν βουλγαρική. Υπάρχουν ενδείξεις, ότι από τις αρχές του 20ου αιώνα είχε αρχίσει μία αργή διαδικασία εθνογένεσης. Προέκυψε από μία αντίθεση στους κόλπους του σλαβικού πληθυσμού στην ευρύτερη Μακεδονία. Η μία τάση είχε ως στόχο τη Μεγάλη Βουλγαρία με την προσάρτηση της Μακεδονίας. Η άλλη τάση είχε ως στόχο τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους στη Μακεδονία με βουλγαρόφρονα ταυτότητα. Η διαδικασία γένεσης της σλαβομακεδονικής εθνότητας προέκυψε από τη δεύτερη αυτή τάση και προσέλαβε διαστάσεις στο πρώτο ήμισυ της δεκαετίας 1940. Ολοκληρώθηκε με την παρέμβαση των κρατικών θεσμών της «Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας», που δημιούργησε ο Τίτο το 1944.
Η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ Η περίπτωση της γλώσσας είναι χαρακτηριστική. Μέχρι τη δεκαετία 1940 δεν υπήρχε αυτοτελής γλώσσα. Υπήρχε ένα προφορικό ιδίωμα, που ουσιαστικά ήταν διάλεκτος της βουλγαρικής. Η Ακαδημία Επιστημών των Σκοπίων, την οποία αφορά το νομοσχέδιο του Ζάεφ, μετέτρεψε το προφορικό ιδίωμα σε γραπτή γλώσσα, περιορίζοντας κατά το δυνατόν τα στοιχεία της βουλγαρικής και εμπλουτίζοντάς το με στοιχεία της σερβικής. Η ύπαρξη διακριτής «μακεδονικής» γλώσσας ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για να εδραιωθεί ο ισχυρισμός περί «μακεδονικού έθνους». Γι’ αυτό και η «μακεδονική» αναγνωρίσθηκε ως μία από τις τρεις επίσημες γλώσσες της Γιουγκοσλαβίας. Ας σημειωθεί ότι η πρώτη γραμματική της κυκλοφόρησε το 1952 και το πρώτο φιλολογικό λεξικό το 1961. Το 1969 κυκλοφόρησε η τρίτομη «Ιστορία του Μακεδονικού Έθνους» και ένα χρόνο νωρίτερα (1968) η ορθόδοξη Εκκλησία της περιοχής αυτοανακηρύχθηκε «Αυτοκέφαλη Μακεδονική Εκκλησία». Οι Σλαβομακεδόνες κατηγορούσαν την Ελλάδα ότι αμφισβητεί την ύπαρξη της εθνότητας και της γλώσσας τους. Οι κατηγορίες αυτές διατυπώνονταν από την εποχή της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας. Χαρακτηριστικό δείγμα είναι το παρακάτω σχόλιο της κρατικής τηλεόρασης των Σκοπίων, που αναμεταδόθηκε (16 Φεβρουαρίου 1986) και από την ομοσπονδιακή τηλεόραση του Βελιγραδίου: «Η αμφισβήτηση της ύπαρξης του μακεδονικού έθνους, η μη αναγνώριση των δικαιωμάτων των Μακεδόνων που ζουν στην Ελλάδα και η αμφισβήτηση της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, ως κράτους του μακεδονικού λαού και αναπόσπαστου τμήματος της Γιουγκοσλαβίας, συνεχίζουν να αποτελούν περιοριστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη των σχέσεων Γιουγκοσλαβίας – Ελλάδας».
ΤΙ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΣΕ Η ΕΛΛΑΔΑ Οι κατηγορίες αυτές διαστρέφουν την πραγματικότητα. Η Ελλάδα δεν είχε κανένα λόγο να ανακατευθεί σε εθνολογικές και γλωσσολογικές διενέξεις μεταξύ των Σκοπίων και της Σόφιας. Αμφισβητούσε την ονομασία «μακεδονική εθνότητα» και όχι το γεγονός ότι ο σλαβικός πληθυσμός της FYROM θέλει να αποτελεί ξεχωριστή εθνότητα και να μιλάει ξεχωριστή γλώσσα. Αμφισβητούσε το δικαίωμά του να αποκαλεί το κράτος του «Μακεδονία» και όχι το δικαίωμά του να έχει δικό του κράτος. Είναι σωστό αυτό που είχε αναφέρει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των Σκοπίων Μιλόσοσκι στην επιστολή του προς τους ομολόγους του των χωρών – μελών του ΝΑΤΟ αμέσως μετά τη σύνοδο κορυφής του Βουκουρεστίου (αρχές Απριλίου 2008): «Η διαφωνία σχετικά με το συνταγματικό όνομα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, το οποίο έχει ως τώρα αναγνωριστεί από 120 και πλέον χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο, φαίνεται να είναι μόνο ένα πρόσχημα για την επίτευξη του τελικού στόχου της Ελληνικής Κυβέρνησης, που είναι η άρνηση της μακεδονικής εθνικής ταυτότητας, της μακεδονικής γλώσσας και ολόκληρης της μακεδονικής πολιτιστικής κληρονομιάς». Πράγματι, στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται η εθνική ταυτότητα των γειτόνων μας, αυτή την οποία παραχώρησε με τη Συμφωνία των Πρεσπών η κυβέρνηση Τσίπρα. Ως κάτοικοι της ευρύτερης Μακεδονίας, οι Σλάβοι της περιοχής έχουν δικαίωμα στη χρήση του όρου. Δεν έχουν δικαίωμα, όμως, να τον μονοπωλούν. Στις περιπτώσεις που σε μία περιοχή ζουν περισσότερες της μίας εθνότητες, χρησιμοποιείται εθνογεωγραφικός όρος για να τις περιγράψει. Το πρώτο συνθετικό δηλώνει την εθνότητα και το δεύτερο συνθετικό την τοπικότητα. Γνωστό, αλλά όχι μοναδικό παράδειγμα είναι η Κύπρος. Οι Έλληνες της Κύπρου ονομάζονται Ελληνοκύπριοι και οι Τούρκοι Τουρκοκύπριοι. Κατά τον ίδιον τρόπο στη Μακεδονία υπάρχουν Έλληνες (Ελληνομακεδόνες), Βούλγαροι (Βουλγαρομακεδόνες), Αλβανοί (Αλβανομακεδόνες) κ.ά. Υπάρχουν και οι Σλάβοι κάτοικοι της FYROM. Οι ίδιοι αποδέχονταν για τον εαυτό τους το όνομα Σλαβομακεδόνες.
Ο ΟΡΟΣ ΣΛΑΒΟΜΑΚΕΔΟΝΕΣ Ο εθνογεωγραφικός όρος Σλαβομακεδόνας περιγράφει με ακρίβεια την ταυτότητά τους. Τη θεώρηση αυτή έχω διατυπώσει στο «Ο μειονοτικός επεκτατισμός των Σκοπίων» (Τετράδια πολιτικού διαλόγου έρευνας και κριτικής Νο 11, άνοιξη 1985). Είναι η σλαβική εθνότητα, που κατοικεί σ’ ένα τμήμα της γεωγραφικής περιοχής, η οποία ονομάζεται Μακεδονία. Οι ίδιοι, άλλωστε, δεν έχουν ποτέ αποκηρύξει τη σλαβική καταγωγή τους (με την εξαίρεση του Γκρουέφσκι). Αντιθέτως, την αποδέχονται. Υπάρχουν αρκετές σχετικές δηλώσεις του ίδιου του Κίρο Γκλιγκόρωφ, προέδρου του ομόσπονδου και στη συνέχεια του ανεξάρτητου κράτους των Σκοπίων. Το ίδιο το ελληνικό κράτος, αλλά και ιστορικοί και συγγραφείς, χρησιμοποιούσαν τον όρο Σλαβομακεδόνες, όπως και Βουλγαρομακεδόνες, εννοώντας τους Σλάβους και τους Βουλγάρους που κατοικούσαν στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας.
*Ο Σταύρος Λυγερός έχει εργασθεί σε εφημερίδες (για 23 χρόνια στην Καθημερινή), ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Σήμερα είναι πολιτικός-διπλωματικός σχολιαστής στον τηλεοπτικό σταθμό OPEN και διευθυντής του ιστότοπου SLpress.gr. Συγγραφέας 16 βιβλίων. Μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το Νοέμβριο του 1973.
Αποσύρθηκε η Διαμαντοπούλου από την κούρσα για τον ΟΟΣΑ
Το ταξίδι της Άννας Διαμαντοπούλου προς την ηγεσία του ΟΟΣΑ ολοκληρώθηκε μία στροφή πριν από το τέλος. Η πρώην υπουργός, μπορεί να διέψευσε όλα τα προγνωστικά, καθώς εισήλθε στην τριάδα, αλλά όταν κατάλαβε ότι δεν είχε καμία τύχη να επιλεγεί για να αντικαταστήσει τον απερχόμενο γενικό γραμματέα Άνχελ Γκουρία, αποφάσισε να αποσυρθεί. Έτσι η επιλογή του νέου γραμματέα θα γίνει μεταξύ της Σουηδής, πρώην κοινοτικής Επιτρόπου, Σεσίλια Μάλστρομ (θεωρείται μάλιστα και φαβορί) και του Αυστραλού εκλεκτού των ΗΠΑ και των χωρών της Κοινοπολιτείας Ματίας Κόρμαν. Σύμφωνα με όσα αναφέρει σε ανάρτησή της η κ. Διαμαντοπούλου «η απόφαση αυτή έχει σα στόχο να διευκολύνει τη συναίνεση στη διαδικασία επιλογής». Παράλληλα, η κ. Διαμαντοπούλου δεν παρέλειψε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη της στον Κυριάκο Μητσοτάκη «για την εμπιστοσύνη και υποστήριξη που της παρείχε, στην υποψηφιότητά της». Επίσης αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για περαιτέρω συνεργασία με τη Ν.Δ. και τον πρωθυπουργό, κάτι που φαίνεται και με την αποστροφή της «άλλωστε, οι ωραίοι αγώνες, αφήνουν ωραίες φιλίες και ανοίγουν νέα κεφάλαια».
ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ Τα συγχαρητήριά του προς την Άννα Διαμαντοπούλου για την καμπάνια που έκανε για το αξίωμα του γενικού γραμματέα του ΟΟΣΑ, διαβίβασε με ανάρτησή του στο Twitter, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Ταυτόχρονα ο πρωθυπουργός εξέφρασε τις ευχαριστίες του σε όλες τις χώρες μέλη του Οργανισμού που στήριξαν την υποψηφιότητά της. Κατέληξε δε λέγοντας, πως στη εποχή των μεγάλων προκλήσεων που ζούμε, η Ελλάδα προσβλέπει πάντα σε στενότερη συνεργασία με τον ΟΟΣΑ.
Ηχηρό «όχι» της Μόσχας στην πρόταση Μητσοτάκη για το διαβατήριο εμβολιασμού
Αντίθετος με την πρόταση του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για το διαβατήριο εμβολιασμού, είναι ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ.
Όπως τόνισε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, η πρόταση του Κ. Μητσοτάκη αντίκειται στην εθελοντική φύση των εμβολιασμών.
«Πολλοί λένε ότι η ιδέα αντίκειται στους κανόνες της Δημοκρατίας, γιατί υπάρχει μία απόφαση στην ΕΕ ότι ο εμβολιασμός είναι εθελοντικός. Εάν υπάρξει αυτό το διαβατήριο Covid, αυτό θα αντίκεται στην αρχή του εθελοντισμού. Άρα, οι πολίτες θα αναγκαστούν (σ.σ. να εμβολιαστούν). Θα δούμε πώς θα τελειώσει (σ.σ. το ζήτημα). Ελπίζω, η απόφαση θα ληφθεί αφού έχει ληφθεί υπόψιν η γνώμη των κρατών-μελών και να μην τούς επιβληθεί. Ο παράγοντας περί εθελοντισμού είναι πολύ σημαντικός» ξεκαθάρισε ο Λαβρόφ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. Ο Ρώσος διπλωμάτης δεν μπόρεσε να κάνει κάποια πρόβλεψη για το πώς μπορεί να επηρεάσει αυτό Ρώσους πολίτες.
«Πρέπει να περιμένουμε έως ότου υπάρξει τελική λύση σε αυτό το πρόβλημα. Έχουμε ενημερώσει τους συναδέλφους μας στην ΕΕ ότι επιμένουμε σε αποφάσεις που δε θα κάνουν διακρίσεις κατά Ρώσων πολιτών».
Η άρνηση του Βλαντιμίρ Πούτιν σχετίζεται άμεσα με τη νηοψία της φρεγάτας Ανδρίας στο ρωσικό φορτηγό πλοίο «Adler», κάτι που είχε προκαλέσει διάβημα από το ρωσικό ΥΠΕΞ.
ΣΤΟ… ΤΡΑΠΕΖΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ
Η ώρα του «σφραγίσματος» για τους Ευρωπαίους πολίτες πλησιάζει, καθώς η πρόεδρος Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, πως οι Βρυξέλλες θα παρουσιάσουν το Μάρτιο την πρόταση του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για ψηφιακό πιστοποιητικό εμβολιασμού.
Με αυτό τον τρόπο -αρχικά- θα μπορούν να ταξιδέψουν μόνο όσοι έχουν το πιστοποιητικό εμβολιασμού, ενώ ήδη υπάρχουν φοβίες πως θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες δραστηριότητες.
Να τονίσουμε πως το Ισραήλ, που είναι η «πρωταθλήτρια» χώρα στους εμβολιασμούς, ήδη έχει αναφερθεί σε δουλειές μόνο για εμβολιασμένους, αλλά και στο δικαίωμα που θα έχουν όσοι κάνουν το εμβόλιο να παρακολουθήσουν θέατρα και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις.
«Όσο για το θέμα του πώς θα μοιάζει το ψηφιακό πράσινο διαβατήριο, θα υποβάλουμε μια νομοθετική πρόταση το Μάρτιο», δήλωσε χαρακτηριστικά η φον ντερ Λάιεν στη διάρκεια βιντεοδιάσκεψης με Γερμανούς συντηρητικούς βουλευτές.
Διαβρωτικά για την κοινωνική συνοχή και χαριστική βολή για την οικονομία χαρακτηρίζει τα κυβερνητικά μέτρα για την πανδημία ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας
Αυστηρή προειδοποίηση στην ελληνική κυβέρνηση να αλλάξει ρότα, τερματίζοντας τα lockdown, τα οποία χαρακτηρίζει αποτυχημένα, καταστροφικά για την οικονομία και διαβρωτικά για την κοινωνική συνοχή, απευθύνει μέσω της εφημερίδας «δημοκρατία» ο καθηγητής Αιματολογίας της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου της Σορβόννης, Γρηγόρης Γεροτζιάφας. Αντ’ αυτού, καλεί τους κρατούντες να καταρτίσουν ένα σχέδιο που δε θα περιλαμβάνει κατασταλτικούς μηχανισμούς, όπως τώρα, ούτε αναδιαρθρώσεις σε επίπεδο κοινωνίας, πολιτικής, οικονομίας και εργασιακών σχέσεων.
Συνέντευξη στην ΚΕΛΛΥ ΦΑΝΑΡΙΩΤΗ
«Χωρίς να πραγματοποιείται ιχνηλάτηση των κρουσμάτων και των επαφών τους, χωρίς προσεκτική επιτήρηση εκεί όπου υπάρχει μεγάλος κίνδυνος διασποράς του ιού, όπως σε χώρους εργασίας ή μέσα μεταφοράς, δεν μπορεί να περιοριστεί η εξάπλωση. Το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει ακόμα lockdown είναι μια αποδοχή αποτυχίας της διαχείρισης της πανδημίας και το κόστος πληρώνουν οι εργαζόμενοι και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ, από την άλλη πλευρά, έχουμε μεγάλους κολοσσούς που έχουν υπερκέρδη αυτή τη στιγμή» δηλώνει. Όπως αναφέρει, με την παράταση της πανδημίας εκτιμάται ότι η παγκόσμια οικονομία θα μπει σε πάρα πολύ βαθιά κρίση, που θα αγγίξει τα 20 τρις δολάρια, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. «Για το λόγο αυτό έχει ήδη ζητηθεί από τον οργανισμό η άρση της πατέντας των εμβολίων αλλά και η ανταλλαγή τεχνολογίας για όλα τα μέσα που χρησιμοποιούνται εν μέσω της πανδημίας, όπως τα τεστ ή τα φάρμακα» επισημαίνει. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου χρόνου, ακούμε διαρκώς από τους επιστήμονες πως ο Covid-19 είναι μια πανδημία ανισοτήτων, που κάνει τους φτωχούς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους. Την άποψη αυτή συμμερίζεται και ο ομογενής καθηγητής, επισημαίνοντας ότι περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν έχουν όσοι είναι αναγκασμένοι να στοιβάζονται καθημερινά στα μέσα μαζικής μεταφοράς, όσοι δουλεύουν σε εργοστάσια και ζουν σε περιβάλλον με αστική μόλυνση ή σε πολύ μικρά σπίτια. «Είναι οι άνθρωποι που δεν έχουν πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και δεν είχαν και πριν από την πανδημία, διότι το σύστημα υγείας στην Ελλάδα έχει καταρρεύσει μετά τα 10 χρόνια Μνημονίων. Έχουμε ένα κομμάτι του πληθυσμού που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο να νοσήσει από βαριάς μορφής Covid-19 και στο οποίο δεν προσφέρεται ιατρική περίθαλψη όταν αρχίσει να νοσεί. Μόνο όταν νοσήσουν βαριά θα φτάσουν στο νοσοκομείο και εκεί η κατάσταση θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη» τονίζει. Ο καθηγητής εξηγεί ότι το εμβόλιο δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά θα πρέπει να συνυπάρχει με σοβαρή επιδημιολογική επιτήρηση. «Υπάρχουν σήμερα αρκετά συστήματα που μπορούν να κάνουν προγνώσεις και εκτιμήσεις έγκαιρα για τη φάση που βρισκόμαστε, έτσι ώστε να αποφεύγονται τα lockdown» υποστηρίζει και προσθέτει ότι βαρύνουσα σημασία έχει η ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ένα σύστημα περίθαλψης των ασθενών στο σπίτι. «Αν δε γίνουν αυτά, δε θα βγούμε από την κρίση, υγειονομική και οικονομική. Θα συνεχίζεται η καταπάτηση των συνταγματικών δικαιωμάτων μας και θα δίνεται αφορμή στις όποιες κυβερνήσεις να προχωρούν σε κατασταλτικές πολιτικές, χωρίς να γίνεται αντιμετώπιση του σοβαρού προβλήματος» αναφέρει. Η χαραμάδα σωτηρίας θα φανεί, όπως εκτιμά, όταν οι πολίτες συνειδητοποιήσουν ότι πρέπει να διεκδικήσουν γιατρούς και να ικανοποιηθούν τα χρόνια αιτήματα που υπάρχουν για την ενίσχυση των νοσοκομείων. Όσο για τις δηλώσεις περί επιστροφής στην κανονικότητα το Μάιο, που ακούγονται κατ’ εξακολούθηση, ο καθηγητής τις βρίσκει ιδιαίτερα αισιόδοξες. «Κάποιοι υπολογίζουν ότι έως τότε, που θα έχει βελτιωθεί αισθητά ο καιρός, θα ζήσουμε ξανά την περσινή κατάσταση, με άρση των περιορισμών και τις απαιτούμενες αποστάσεις. Όμως πέρυσι δεν είχαμε μεγάλο ιϊκό φορτίο, όπως φέτος, κι αυτό είναι μια σημαντική διαφορά, που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη». Τέλος, αναφορικά με την επιτροπή των εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας, ο κ. Γεροτζιάφας προτείνει την ανασύστασή της και τον εμπλουτισμό της με περισσότερες ειδικότητες, όπως συμβαίνει στη Γαλλία. «Η επιτροπή εδώ περιλαμβάνει ανθρωπολόγους, ψυχολόγους και κοινωνιολόγους, εκτός από λοιμωξιολόγους και επιδημιολόγους. Η πανδημία είναι πολλά πράγματα μαζί και, για να την αντιμετωπίσεις, χρειάζεται συναίνεση των πολιτών. Δεν μπορείς να τους έχεις απέναντι και να τους κυνηγάς διαρκώς» καταλήγει.
Λόγω μερικών πατριωτών ομογενών μας, η Ελλάδα και η Κύπρος είχαν πάντα φίλους στο Κογκρέσο. Όμως, εκτός των Ελληνοαμερικανών βουλευτών και γερουσιαστών, ευτυχήσαμε να έχουμε και Αμερικανούς νομοθέτες που υποστήριξαν τα ελληνικά εθνικά θέματα.
Λόγω μερικών πατριωτών ομογενών μας, η Ελλάδα και η Κύπρος είχαν πάντα φίλους στο Κογκρέσο. Όμως, εκτός των Ελληνοαμερικανών βουλευτών και γερουσιαστών, ευτυχήσαμε να έχουμε και Αμερικανούς νομοθέτες που υποστήριξαν τα ελληνικά εθνικά θέματα.
Και στα εθνικά θέματα, πάντα συμπεριλαμβάνουμε το Κυπριακό, διότι μερικοί πιστεύουμε ορθά, πως αν χαθεί η Κύπρος, θα χαθεί και το Αιγαίο. Ξεκαθαρισμένα πράγματα. Όταν ο μεγάλος Πολ Σαρμπάνης, αποφάσισε να συνταξιοδοτηθεί και οι ομογενείς ηγέτες τού εξέφρασαν την αγωνία και την ανησυχία τους, διότι -όπως καταλαβαίνετε- η Ελληνοαμερικανική Κοινότητα έχανε τον ηγέτη της, ο τότε γερουσιαστής, που έφυγε πρόσφατα από κοντά μας, τους είπε να μη στενοχωριούνται: Έχετε τον Μπομπ Μενέντεζ, τους ανακοίνωσε ο Σαρμπάνης. Η πιο έγκυρη πολιτική ιστοσελίδα της Ουάσιγκτον, η Politico, δημοσίευσε μία παρουσίαση του ισπανικής καταγωγής γερουσιαστή. Από την πρώτη στιγμή της δημοσίευσης, το κείμενο έγινε το βασικό θέμα συζήτησης στην Ουάσιγκτον. Δεν ήταν μόνο ο εντυπωσιακός τίτλος, αλλά το περιεχόμενο ήταν αυτό που προκάλεσε τις συζητήσεις, καθώς στην ουσία χρήζει τον κ. Μενέντεζ ως το δεύτερο πιο ισχυρό πολιτικό άνδρα στην Ουάσιγκτον στα θέματα εξωτερικής πολιτικής. Οι αναγνώστες της στήλης γνωρίζουν πλέον καλά το Δημοκρατικό γερουσιαστή, από τις μάχες που έδωσε και κέρδισε για την Ελλάδα, την Κύπρο και γενικά για όλα τα εθνικά θέματα. Η υπόθεση του ρωσικού συστήματος S-400, που προκάλεσε τις αμερικανικές κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας και η ακύρωση της τουρκικής συμμετοχής στο πρόγραμμα κατασκευής των μαχητικών F-35, είναι δικό του επίτευγμα. Πίστεψε τους ακτιβιστές του HALC και τους φίλους του, όπως τον Τάσο Ζαμπά, και «πήρε (τα θέματα) απάνω του». Απ’ εκεί και πέρα τα πράγματα είναι γνωστά. Στον τίτλο της η ιστοσελίδα Politico γράφει: Ο δρόμος προς την εξωτερική πολιτική του Τζο Μπάιντεν περνά από τον Μπο Μενέντεζ. Ο ισχυρός πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας δεν πρόκειται να αφήσει τον Μπάιντεν να επαναλάβει τα λάθη του Ομπάμα. Για εμάς που παρακολουθούμε τα πολιτικά γεγονότα από κοντά, είναι γνωστά όσα υπονοεί ο τίτλος του δημοσιεύματος. Η θέση του προέδρου της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας είναι όντως ισχυρή. Και ο εκάστοτε πρόεδρος μπορεί, εάν επιθυμεί, να ανατρέψει και αποφάσεις της κυβέρνησης μέσα από τις διαδικασίες του Κογκρέσου. Από την παρουσίαση του Politico αποκαλύπτεται ένα από τα «μυστικά» της Ουάσιγκτον: ότι ο Μπαράκ Ομπάμα και οι παράγοντες της εξωτερικής του πολιτικής, προσπαθούσαν να προσπερνούν και να αγνοούν τα μέλη της Επιτροπής και τον τότε πρόεδρο, που ήταν πάλι ο κ. Μενέντεζ. Ο τότε πρόεδρος, λοιπόν, -επειδή πολλοί πιστεύουν το αντίθετο- δεν ήταν και τόσο… «καλό παιδί». Θα σας πω κάτι που δε θεωρώ ότι είναι μυστικό. Είναι πληροφορίες που πιστεύω ότι είναι 100% ορθές: -Ο Μπαράκ Ομπάμα κυνήγησε τον Ρόμπερτ Μενέντεζ επειδή ο γερουσιαστής δε συμφωνούσε με πολλά θέματα της εξωτερικής πολιτικής του. Και πιστεύω ότι τα δικαστικά προβλήματα του γερουσιαστή, ξεκίνησαν ακριβώς γι’ αυτό το λόγο. -Επειδή δε συμφωνούσε με την πολιτική του τότε προέδρου για την Κούβα, το Ιράν, αλλά και για τα δικά μας θέματα. Και το αναφέρω για να μη συνεχίζεται ο μύθος του «φιλέλληνα» Ομπάμα. Ο πρώην πρόεδρος στηρίχθηκε όσο κανείς από την Ελληνοαμερικανική Κοινότητα, αλλά δεν πρόσφερε τίποτα. Πήγε και τα έδωσε όλα στην Τουρκία και στον Ταγίπ Ερντογάν. Και προσπάθησε να καταστρέψει ένα γερουσιαστή, τον κ. Μενέντεζ, που πάλεψε για το Δημοκρατικό Κόμμα και για τον ίδιο τον κ. Ομπάμα. Το δημοσίευμα ομιλεί από μόνο του. Απλά θα ήθελα να πω στους αναγνώστες της στήλης, ότι όσοι γνωρίζουν το γερουσιαστή, ένοιωσαν μια μεγάλη ικανοποίηση και υπερηφάνεια για τον Ρόμπερτ Μενέντεζ. Δεν πρόκειται ποτέ να πουλήσει τις αρχές του. Άρα, δε θα πουλήσει ποτέ την Ελλάδα και την Κύπρο. Άλλωστε, το δείχνει σε κάθε ευκαιρία. ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Ο κ. Μενέντεζ διατηρεί καλές προσωπικές σχέσεις με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας και τον πρόεδρο της Κύπρου. Και καλώς πράττουν και τον συμβουλεύονται. Και είναι στενός φίλος του Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Ο γερουσιαστής είναι από αυτούς που στήριξαν έμπρακτα τη στρατηγική σχέση του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο. Την ίδια στιγμή, είναι και ένας εκ των μεγαλύτερων υποστηρικτών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Γι’ αυτό και τηρεί αρνητική στάση για όλους τους απολυταρχικούς ηγέτες. Από τον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Ταγίπ Ερντογάν μέχρι το βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας.
Πέτυχε το πείραμα της Σουηδίας; | Πώς εξασφάλισε τόσα εμβόλια το Ισραήλ; | Τι έκανε σωστά το Βιετνάμ; | Απαντήσεις σε αυτά και άλλα ερωτήματα που γέννησε ο ένας χρόνος πανδημίας
Το μοντέλο που ακολούθησαν οι περισσότερες χώρες, στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν την πανδημία, ήταν λίγο πολύ το εξής: διακοπτόμενα lockdown, ώστε αφενός να προστατευτεί ο πληθυσμός και να αποφευχθούν οι εικόνες της Ιταλίας και της Ισπανίας της περασμένης άνοιξης και αφετέρου, να παίρνει κάθε τόσο λίγες ανάσες η αγορά αλλά και ο κόσμος. Υπήρχαν βεβαίως και οι εξαιρέσεις των αρνητών του ιού (Λευκορωσία, Τανζανία κ.ά.) ή διαφόρων αλλοπρόσαλλων προσεγγίσεων (Βραζιλία, ΗΠΑ κ.ά.), αλλά η γενική εικόνα είναι ότι οι κυβερνήσεις επιχείρησαν να βρουν μια χρυσή τομή, συνυπολογίζοντας τις αντοχές της οικονομίας και του συστήματος υγείας.
Ρεπορτάζ: Μανίνα Ντάνου & Άθως Δημουλάς
Υπήρχαν επίσης και κάποιες άλλες περιπτώσεις χωρών, ορισμένες εκ των οποίων εξετάζουμε εδώ, που διάλεξαν κάποια διαφορετικά μονοπάτια. Εκ του αποτελέσματος, μπορούμε σήμερα να δούμε κατά πόσο πέτυχαν ή όχι. Τι αποδείχθηκε σωτήριο και τι καταστροφικό. Παρατηρώντας και συγκρίνοντας αριθμούς και καταστάσεις, ένα χρόνο μετά την εμφάνιση του πρώτου κύματος, προκύπτει ότι τελικά τα αυστηρά lockdown δεν ήταν μονόδρομος. Προκύπτει επίσης, ότι πολλές φορές παίζει ρόλο και η τύχη. Ή η συνέπεια σε ένα πλάνο. Η γενικότερη οργάνωση μιας χώρας. Οι υποδομές της, ασφαλώς. Η κουλτούρα και η γεωγραφία. Η εμπειρία από αντίστοιχες καταστάσεις. Κοινή συνισταμένη, πάντως, όλων των επιτυχημένων μοντέλων, ήταν η έγκαιρη διάγνωση του κινδύνου και, κυρίως, η συνεργασία των πολιτών με τις αρχές – όταν οι μεν άρχισαν να επιρρίπτουν ευθύνες στους δε και το αντίστροφο, ξεκινούσε η αντίστροφη μέτρηση.
ΝΕΑ ΖΗΛΑΝΔΙΑ: ΦΤΙΑΧΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΤΥΧΗ H Νέα Ζηλανδία είχε ατού από την αρχή. Απομονωμένη γεωγραφικά, μικρός πληθυσμός, ισχυρή οικονομία βασισμένη στον πρωτογενή τομέα. Θα έφταναν, αν η κυβέρνηση της Τζασίντα Άρντεν –με ευρεία αποδοχή και επιτυχίες ήδη– δεν έθετε από νωρίς ως στόχο, όχι απλώς την επιπεδοποίηση της καμπύλης αλλά την εξάλειψη του ιού; Από τις 16 Μαρτίου, όλοι –συμπεριλαμβανομένων των Νεοζηλανδών– απομονώνονταν κατά την άφιξή τους στη χώρα, εκτός κι αν προέρχονταν από νησιά του Ειρηνικού. Επρόκειτο για τα αυστηρότερα μέτρα στον κόσμο, για τα οποία η Άρντεν δήλωσε πως δεν θα απολογηθεί. Λίγο αργότερα, προχώρησε στο κλείσιμο των συνόρων σε όλους, εκτός από τους πολίτες της, παρότι τα κρούσματα δεν ξεπερνούσαν τα 100 (κανένας θάνατος). Το lockdown είχε επιτυχία, υπήρξε αποδοχή και συμμόρφωση και αξιοποιήθηκε, προκειμένου να τελειοποιηθεί το σύστημα ανίχνευσης και εντοπισμού των κρουσμάτων. Μέχρι το καλοκαίρι διενεργούνταν 10.000 τεστ την ημέρα και κάθε επιβεβαιωμένο κρούσμα πυροδοτούσε μια ενδελεχή διαδικασία ιχνηλάτησης. Τον Ιούνιο ο ιός είχε εξαλειφθεί: 24 συνεχόμενες ημέρες χωρίς κρούσμα. Όταν στα τέλη του μήνα εμφανίστηκαν δύο, όχι μόνο δε θεωρήθηκαν αμελητέα αλλά οδήγησαν στην παραίτηση του υπουργού Υγείας (!), παρότι τελικά η κατάσταση δεν ξέφυγε από τον έλεγχο. Συμπέρασμα; Μπορεί η Νέα Ζηλανδία να θεωρήθηκε τυχερή, όμως απέδειξε πως με καλή διακυβέρνηση τα έθνη τελικά φτιάχνουν τη δική τους τύχη.
ΣΟΥΗΔΙΑ: ΑΝΟΣΙΑ ΤΗΣ ΣΚΑΝΔΙΝΑΒΙΑΣ Ο Κάρολος Γουσταύος, βασιλιάς της Σουηδίας, δήλωσε δημόσια πριν από λίγο καιρό, ότι το μοντέλο με το οποίο προσέγγισε η χώρα του τον κορωνοϊό ήταν μια αποτυχία. Ήταν; Ήταν αποτυχία η ανοσία της αγέλης; Η Σουηδία υπέφερε στο δεύτερο κύμα, πράγματι, και αυτή τη στιγμή έχει ξεπεράσει τα 627.000 κρούσματα και τους 12.000 θανάτους. Στον πίνακα, όμως, των θανάτων κατά κεφαλήν, η Σουηδία βρίσκεται πανευρωπαϊκά πολύ χαμηλά, στη 17η θέση, πολύ πιο κάτω από χώρες που εδώ και ένα χρόνο βρίσκονται σε καθεστώς αυστηρών lockdown. Την ίδια στιγμή, η οικονομία της χώρας έμεινε ζωντανή, καταγράφοντας απώλειες μικρότερες του μέσου όρου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο πληθυσμός της δεν υπέφερε στην ασφυξία της καραντίνας, αλλά περιορίστηκε σε οδηγίες για συγκεντρώσεις κάτω των οκτώ ατόμων ή σε συστάσεις για τη χρήση μάσκας σε δημόσιους χώρους. Και όμως, τα μέτρα που έχει λάβει η Σουηδία από το καλοκαίρι και μετά, είναι πιο αυστηρά από εκείνα που έλαβαν οι γείτονές της, Φινλανδία και Νορβηγία, οι δύο χώρες που μετά την Ισλανδία, έχουν το χαμηλότερο ποσοστό θανάτων κατά κεφαλήν στη Γηραιά Ήπειρο. Είχαν φροντίσει κατά τη διάρκεια του πρώτου κύματος να ασφαλίσουν τα σύνορά τους, να ενημερώσουν αναλυτικά, να προστατεύσουν τις ευπαθείς ομάδες και να καλλιεργήσουν μια κουλτούρα αυτοπροστασίας με ελεγχόμενες κεντρικές αποφάσεις. Εκμεταλλεύτηκαν τον τρόπο ζωής και την ιδιοσυγκρασία των κατοίκων αλλά και το σύστημα υγείας. Το δικό τους μοντέλο αντιμετώπισης της πανδημίας επί της ουσίας επιβεβαίωσε, ότι εκείνο της Σουηδίας δεν ήταν τόσο αποτυχημένο όσο ίσως πιστεύουμε, αλλά ότι υπάρχει και μια καλύτερη εκδοχή του.
ΒΙΕΤΝΑΜ: ΤΟ ΑΠΡΟΣΜΕΝΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ Την ώρα που όλος ο πλανήτης τον Ιούνιο θαύμαζε (δικαίως) τη Νέα Ζηλανδία για την εξάλειψη του κορωνοϊού, έστω προσωρινά, ένα άλλο θαύμα συνέβαινε σε μια άλλη γωνιά του κόσμου, που δεν είχε πάρει τόση δημοσιότητα. Η νοτιοανατολική Ασία, μία από τις φτωχότερες περιοχές του κόσμου, με αιχμή το Βιετνάμ, ζούσε το δικό της success story. Μέχρι τότε η χώρα των 97 εκατ. κατοίκων δεν είχε ούτε ένα θάνατο από Covid-19! Μέχρι τώρα έχει 35, ενώ τα συνολικά της κρούσματα δεν ξεπερνούν τα 2.400. Μερικά ακόμα εντυπωσιακά νούμερα, για του λόγου το αληθές: η πάμφτωχη Καμπότζη των 17 εκατ. κατοίκων έχει 483 κρούσματα και 0 θανάτους, η Ταϊβάν των 24 εκατ. 940 κρούσματα και 9 θανάτους, η Ταϊλάνδη των 70 εκατ. μόλις 82 θανάτους, ενώ η χώρα που δεν τα κατάφερε τόσο καλά, οι Φιλιππίνες των 108 εκατ., δεν έχει ξεπεράσει τους 12.000 θανάτους. Πού οφείλεται αυτό; Ταχύτητα στη λήψη ριζικών μέτρων (κλείσιμο αεροδρομίων, lockdown και καμπάνιες ευαισθητοποίησης από το Φεβρουάριο 2020, χρήση της τεχνολογίας με εφαρμογές κινητών που κατέγραφαν ύποπτα περιστατικά, στοχευμένα τεστ), καθολική συμμόρφωση στη χρήση της μάσκας εξαρχής, λόγω εξοικείωσης του πληθυσμού και πρότερης εμπειρίας με τον SARS, ελάχιστο οικονομικό κόστος για τους πολίτες από τα μέτρα –κίνηση που βοήθησε στη συμμόρφωση και στην αποδοχή τους–, καθώς και κουλτούρα που δεν ευνοεί τη σωματική επαφή. Αυτό που διερευνάται ακόμα είναι μια πιθανή φυσική ανοσία του πληθυσμού, όπως υποστηρίζουν κάποιοι ερευνητές, με επιχείρημα το ότι π.χ. στην Ταϊλάνδη το 90% των κρουσμάτων παρέμεναν ασυμπτωματικοί.
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ: ΜΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΧΑΛΑΡΩΣΗΣ ΑΡΚΕΙ Όλα πήγαιναν καλά για την Πορτογαλία πέρυσι την άνοιξη. Με ένα συνδυασμό καλοτυχίας, έγκαιρης λήψης μέτρων και συμμόρφωσης των πολιτών, είχε γλιτώσει τα χειρότερα που ζούσαν οι γείτονές της. Περίπου όπως και στην Ελλάδα, έτσι και στην Πορτογαλία, μια χώρα σε κρίση που βασίζεται στον τουρισμό, τα μέτρα χαλάρωσαν το καλοκαίρι, προκειμένου να μη χαθεί η σεζόν και, με δεδομένη την οικονομική δυσχέρεια αλλά και την κούραση του πληθυσμού, καθυστέρησαν να ξανατεθούν σε ισχύ όταν το φθινόπωρο τα σχολεία άνοιξαν και τα κρούσματα άρχισαν να ανεβαίνουν. Μέχρι το Νοέμβριο η χώρα είχε βρεθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και μέτρα λήφθηκαν ξανά. Μέχρι τα Χριστούγεννα, όταν για τρεις μέρες οι περιορισμοί άρθηκαν και οι Πορτογάλοι μπορούσαν να κινηθούν ελεύθερα στη χώρα και να γιορτάσουν με τις οικογένειές τους. Οι συνέπειες δεν άργησαν να φανούν. Στα μέσα Γενάρη η φήμη για πιθανό lockdown, μία εβδομάδα πριν αυτό επιβληθεί, οδήγησε σε σκηνές προ Covid στους δρόμους των πορτογαλικών πόλεων και τα κρούσματα εκτινάχθηκαν στις 16.000 την ημέρα (σε έναν πληθυσμό περίπου 10 εκατ.). Η Πορτογαλία έγινε η Λομβαρδία του 2021. Δεν ήταν η μόνη χώρα που έπεσε σε παρόμοια παγίδα. Το ίδιο συνέβη μετά το καλοκαίρι και στην Τσεχία αλλά και στο Βέλγιο, που ξεκίνησαν καλά και ελεγχόμενα, με lockdown που κράτησαν τα νούμερα χαμηλά αρχικά, αλλά η χαλάρωση αργότερα οδήγησε και τις δύο χώρες να έχουν σήμερα τετραψήφια νούμερα κρουσμάτων.
ΝΟΤΙΑ ΚΟΡΕΑ: ΣΤΟ ΡΥΘΜΟ ΤΗΣ K-QUARANTINE Μετά την Κ-Pop, την κορεατική μουσική που η χώρα εξάγει σε όλο τον κόσμο, εδώ και λίγο καιρό υπάρχει ένα ακόμα εξαγώγιμο «προϊόν» ονόματι K-Quarantine. Πρόκειται για τη μέθοδο με την οποία η Νότια Κορέα αντιμετωπίζει την πανδημία, που πατενταρίστηκε όταν ξένες αντιπροσωπείες έφτασαν στη Σεούλ ζητώντας να επωφεληθούν από την τεχνογνωσία της. Παρά την πρόσφατη αύξηση των κρουσμάτων, η χώρα παραμένει (σχετικά) ασφαλής. Με πληθυσμό πενταπλάσιο από την Ελλάδα, αριθμεί σήμερα λιγότερα από τα μισά κρούσματα. Τα μέτρα που έλαβαν εν τω μεταξύ δεν μπορούν να χαρακτηριστούν αυστηρά: σύμφωνα με ένα σύστημα μέτρησης της αυστηρότητας των μέτρων, το οποίο παρουσίασε η Οξφόρδη, η Νότια Κορέα βρίσκεται «κάτω από τη βάση», με 44,4/100 – οι χώρες που αγνόησαν ή αμφισβήτησαν την ύπαρξη του ιού βρίσκονται αρκετά χαμηλότερα στη λίστα, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις ο αριθμός είναι αισθητά μεγαλύτερος. Στην Ελλάδα είναι 78,7. Δεν επιβλήθηκε ποτέ εθνικό lockdown, μόνο τοπικά, σε συνδυασμό με συγκεκριμένους περιορισμούς. Κυρίως όμως, η Κορέα εφάρμοσε μια επιθετική πολιτική ελέγχου με συνεχή τεστ (εγκαινίασε τα τεστ μέσα από το αυτοκίνητο) και εξονυχιστική ιχνηλάτηση των επαφών μέσω εφαρμογών στα κινητά. Η κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών υπήρξε άμεση και, παρά τις χλιαρές διαμαρτυρίες περί «φακελώματος» και παραβίασης της ιδιωτικής ζωής, οι Κορεάτες συνεργάστηκαν με τις αρχές. Οι ασυμπτωματικοί ασθενείς ή οι ήπια νοσούντες περιορίζονταν για 14 μέρες σε καραντίνα, σε ειδικά διαμορφωμένη δημόσια δομή. Εξειδικευμένο προσωπικό παρακολουθούσε την πορεία τους και, σύμφωνα με μαρτυρίες, το μενού ήταν αρκετά καλό.
ΡΟΥΑΝΤΑ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ, POOL TESTING ΚΑΙ ΡΟΜΠΟΤ Πριν από λίγες μέρες, ένα ερευνητικό κέντρο στην Αυστραλία (Lowy Institute) δημοσίευσε μια μελέτη για το πόσο επιτυχημένα έχει αντιμετωπίσει κάθε χώρα την πανδημία. Η Ρουάντα ήταν πρώτη ανάμεσα σε όλες τις αφρικανικές χώρες και έκτη στον κόσμο. Ας δούμε κι ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο: σύμφωνα με το Wellcome Global Monitor, μια μελέτη για την αντίληψη των πολιτών σε θέματα επιστήμης και υγείας, οι κάτοικοι της Ρουάντα θεωρούν σε ποσοστό 99% ότι τα εμβόλια είναι αποτελεσματικά, ενώ το 97% εμπιστεύεται το εθνικό σύστημα υγείας – αυτοί οι αριθμοί κατατάσσουν τη Ρουάντα στην πρώτη θέση παγκοσμίως. Με άλλα λόγια, υπήρχε απόλυτη διάθεση συνεργασίας, όταν η κυβέρνηση της χώρας κλήθηκε να αντιμετωπίσει τον κορωνοϊό. Όταν επέβαλε, για παράδειγμα, καθολικό lockdown μετά το πρώτο κρούσμα τον περασμένο Μάρτιο. Οι περιορισμοί στη συνέχεια εφαρμόζονταν όπου υπήρχε υψηλό ιϊκό φορτίο, ενώ παράλληλα άνοιγαν τα μέρη όπου ο ιός φαινόταν εξασθενημένος. Δόθηκε μεγάλο βάρος στα διαγνωστικά τεστ (που ήταν δωρεάν) και για να εξοικονομηθούν χρήματα και χρόνος παρουσιάστηκε η πατέντα του «pool testing», δηλαδή του μαζικού ελέγχου δειγμάτων 20 ατόμων μαζί. Αν το αποτέλεσμα ήταν θετικό, τότε έκαναν ξανά ατομικά τεστ. Τοποθετήθηκαν δημόσιες βρύσες, ώστε να μπορούν όλοι να έχουν ανά πάσα στιγμή καθαρά χέρια, ενώ επιστρατεύτηκαν ακόμα και ειδικά ρομπότ για να μετρούν τη θερμοκρασία του κόσμου σε δημόσιους χώρους ή και drone για τη μεταφορά φαρμάκων και την ιχνηλάτηση κρουσμάτων. Μετά 25 χρόνια από τον εμφύλιο που ισοπέδωσε τη χώρα, η Ρουάντα οικοδομήθηκε από την αρχή και φαίνεται ότι οικοδομήθηκε σωστά.
ΟΥΡΟΥΓΟΥΑΗ: ΜΙΑ ΜΠΙΡΑ ΣΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΜΟΡΑΤΟΡΙΟ Αν κάποιος αναγνωρίσει στους δρόμους του Μοντεβιδέο τον Γκονσάλο Μορατόριο, θα τον πλησιάσει για να του σφίξει το χέρι, κάποιοι άλλοι νιώθουν την ανάγκη να τον κεράσουν μία μπίρα. Αυτό σημαίνει ότι τα μπαράκια στην πρωτεύουσα της Ουρουγουάης είναι ανοιχτά, έστω και με περιορισμούς, παρά την πανδημία. Και αυτό είναι κάτι που μπορεί εν μέρει να πιστωθεί στον κύριο Μορατόριο, ιολόγο, ο οποίος, διαβλέποντας τις ανάγκες που θα παρουσιάζονταν, δημιούργησε μαζί με τους συναδέλφους του στο Ινστιτούτο Παστέρ της Ουρουγουάης ένα διαγνωστικό τεστ, ώστε ο έλεγχος των κρουσμάτων στη χώρα του να μπορεί να αρχίσει από την πρώτη στιγμή και χωρίς να εξαρτάται από κανέναν. Το περιοδικό Nature τον συμπεριέλαβε στους δέκα ανθρώπους με τη μεγαλύτερη προσφορά στην επιστήμη για τη χρονιά που πέρασε. Ο έλεγχος της εξάπλωσης της πανδημίας μετά τα πρώτα κρούσματα στη Λατινική Αμερική, υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την Ουρουγουάη, η οποία κατάφερε να κρατήσει σε διψήφιο αριθμό τα ημερήσια κρούσματα μέχρι και πριν από λίγο καιρό, χωρίς μάλιστα να χρειαστεί να επιβληθεί εθνικό lockdown. Η κυβέρνηση προτίμησε να επιβάλει ανά περιόδους και κατά τόπους περιορισμούς και κυρίως επένδυσε στην καλή επικοινωνία με τους πολίτες. Βοήθησε βεβαίως και το γεγονός ότι η Ουρουγουάη είναι μια χώρα πολύ πιο «μαζεμένη» σε έκταση και πληθυσμό, εν συγκρίσει με τους γείτονές της, που απέτυχαν παταγωδώς να αντιμετωπίσουν την κατάσταση, αλλά και μια σχετικά τακτοποιημένη κοινωνία και οικονομία και, πολύ σημαντικό, μια χώρα με αξιόπιστο σύστημα υγείας.
ΙΣΡΑΗΛ: ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ Tην Κυριακή 28/2, ακριβώς ένα χρόνο μετά το πρώτο κρούσμα στη χώρα, το Ισραήλ άρχισε να ανοίγει την οικονομία του. Στόχος η επιστροφή στην κανονικότητα, μια επιστροφή που επιτρέπει ο πρωτοφανής ρυθμός εμβολιασμού: πάνω από το 45% του πληθυσμού (περίπου 4 εκατ. άνθρωποι δηλαδή) έχει ήδη λάβει τουλάχιστον τη μία από τις δύο δόσεις του εμβολίου. Πώς μια χώρα 9 εκατ. κατοίκων, όμως, κατάφερε να πείσει τα φαρμακευτικά μεγαθήρια, που κυνηγάνε αγορές με εκατοντάδες εκατομμύρια πιθανούς πελάτες, να εκπληρώσουν πρώτα τις δικές της παραγγελίες; Η απάντηση βρίσκεται στις διαπραγματεύσεις μεταξύ του Albert Bourla, γενικού διευθυντή της Pfizer, με τον πρωθυπουργό Νετανιάχου και τον υπουργό Υγείας Yuli Edelstein. Οι δύο πολιτικοί υποσχέθηκαν να στήσουν ένα από τα ταχύτερα συστήματα εμβολιασμού στον κόσμο και να μοιραστούν τα σχετικά δεδομένα που θα προκύψουν για τον αντίκτυπό του, φτάνει τα εμβόλια να ρέουν άφθονα. Η Pfizer συμφώνησε και οι παραδόσεις ξεκίνησαν στα μέσα Δεκεμβρίου. Αποτέλεσμα; Το Ισραήλ θα έχει λάβει μέχρι το τέλος Μαρτίου περισσότερες δόσεις εμβολίου από ό,τι χρειάζεται. Ο ρυθμός εμβολιασμού είναι δεκαπλάσιος από ό,τι στις ΗΠΑ, παραπάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν ολοκληρώσει την ανοσοποίησή τους, ενώ το ποσοστό μείωσης των μολύνσεων στον εμβολιασμένο πληθυσμό ξεπερνάει το 95%. Το άνοιγμα των δραστηριοτήτων θα ολοκληρωθεί τον επόμενο μήνα και όλως τυχαίως θα συμπέσει με τις εκλογές, όπου ο Νετανιάχου –μακριά πια από τις αντιδράσεις που αντιμετώπιζε για τα τρία όχι και τόσο επιτυχημένα lockdown– θα διεκδικήσει ξανά το χρίσμα…
Ο Μάρτης ή Μαρτιά είναι ένα παμπάλαιο έθιμο, με βαλκανική διασπορά. Πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι μύστες έδεναν μια κλωστή, την Κρόκη, στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι, όπως παρατηρεί ο λαογράφος Νικόλαος Πολίτης. Σύμφωνα με το έθιμο, την 1η του Μάρτη, οι μητέρες φορούν στον καρπό του χεριού των παιδιών τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, το Μάρτη ή Μαρτιά, για να τα προστατεύει από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης που είναι ιδιαίτερα βλαβερός, σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες. Ο Μάρτης προφυλάσσει επίσης, όπως πιστεύεται, από τα κουνούπια και τους ψύλλους και ακόμα απομακρύνει τις αρρώστιες και άλλα κακά. Τον φτιάχνουν την τελευταία μέρα του Φλεβάρη και τον φορούν την πρώτη μέρα του Μάρτη, πριν βγουν από το σπίτι. Σε μερικές περιοχές ο Μάρτης φοριέται στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού σα δαχτυλίδι για να μη σκοντάφτει ο κάτοχός του. Το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα, ή το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι, για να τον πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν τη φωλιά τους ή το καίνε με το αναστάσιμο φως του Πάσχα. Η Χριστιανική Εκκλησία, διά του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, θεωρεί το έθιμο ειδωλολατρικό ήδη από το 5ο αιώνα.
Ο «ΜΑΡΤΗΣ» ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ Το έθιμο του Μάρτη γιορτάζεται ίδιο και απαράλλαχτο στα Σκόπια με την ονομασία Μάρτινκα και στην Αλβανία ως Βερόρε. Οι κάτοικοι των δύο γειτονικών μας χωρών φορούν βραχιόλια από κόκκινη και άσπρη κλωστή για να μην τους «πιάσει» ο ήλιος, τα οποία και βγάζουν στα τέλη του μήνα ή όταν δουν το πρώτο χελιδόνι. Άλλοι πάλι, δένουν το Μάρτη σε κάποιο καρποφόρο δέντρο, ώστε να του χαρίσουν ανθοφορία, ενώ μερικοί τον τοποθετούν κάτω από μια πέτρα κι αν την επόμενη ημέρα βρουν δίπλα της ένα σκουλήκι, σημαίνει ότι η υπόλοιπη χρονιά θα είναι πολύ καλή. Τηρώντας παραδόσεις και έθιμα αιώνων, οι Βούλγαροι, την πρώτη ημέρα του Μάρτη, φορούν στο πέτο τους στολίδια φτιαγμένα από άσπρες και κόκκινες κλωστές που αποκαλούνται Μαρτενίτσα. Σε ορισμένες περιοχές της Βουλγαρίας, οι κάτοικοι τοποθετούν έξω από τα σπίτια τους ένα κομμάτι κόκκινου υφάσματος για να μην τους «κάψει η γιαγιά Μάρτα» (Μπάμπα Μάρτα, στα βουλγαρικά), που είναι η θηλυκή προσωποποίηση του μήνα Μάρτη. Η Μαρτενίτσα λειτουργεί στη συνείδηση του βουλγαρικού λαού ως φυλαχτό, το οποίο μάλιστα είθισται να προσφέρεται ως δώρο μεταξύ των μελών της οικογένειας, συνοδευόμενο από ευχές για υγεία και ευημερία. Το ασπροκόκκινο στολίδι της 1ης του Μάρτη φέρει στα ρουμανικά την ονομασία Μαρτιζόρ. Η κόκκινη κλωστή συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα του φυτού χιονόφιλος, που ανθίζει το Μάρτιο και είναι στενά συνδεδεμένο με αρκετά έθιμα και παραδόσεις της Ρουμανίας. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Θεός – Ήλιος μεταμορφώθηκε σε νεαρό άνδρα και κατέβηκε στη Γη για να πάρει μέρος σε μια γιορτή. Τον απήγαγε, όμως, ένας δράκος, με αποτέλεσμα να χαθεί και να βυθιστεί ο κόσμος στο σκοτάδι. Μια ημέρα ένας νεαρός, μαζί με τους συντρόφους του σκότωσε το δράκο και απελευθέρωσε τον Ήλιο, φέρνοντας την άνοιξη. Ο νεαρός έχασε τη ζωή του και το αίμα του -λέει ο μύθος- έβαψε κόκκινο το χιόνι. Από τότε, συνηθίζεται την 1η του Μάρτη όλοι οι νεαροί να πλέκουν το «Μαρτισόρ» με κόκκινη κλωστή, που συμβολίζει το αίμα του νεαρού άνδρα και την αγάπη προς τη θυσία, και άσπρη που συμβολίζει την αγνότητα.
Γιατί αργούν τόσο πολύ οι διαδικασίες ασύλου στην Ελλάδα;
Παρά τις πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές, τις επικρίσεις πολλών και διαφορετικών φορέων αλλά και τη νομολογία σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα συνεχίζει να καθυστερεί έντονα στην εξέταση αιτήσεων ασύλου. Γιατί; Γιατί στην Ελλάδα, η υποβολή και επεξεργασία αιτήσεων ασύλου είναι χρονοβόρα και σε ποια στάδια παρατηρούνται οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις;
Γράφει η Δήμητρα Κυρανούδη
Για να δοθούν κάποιες απαντήσεις, έχει ενδιαφέρον να δει κανείς πώς λειτουργεί σχηματικά η διαδικασία ασύλου στην Ελλάδα, από τη στιγμή που οι νέο-αφιχθέντες φτάνουν (κυρίως) στα νησιά. Εκεί γίνεται αρχικά καταγραφή και ταυτοποίηση, ιατρικός έλεγχος καθώς και «έλεγχος ευαλωτότητας». Στη συνέχεια καταγράφεται το εκάστοτε αίτημα ασύλου και ο αιτών περιμένει ημερομηνία για να κληθεί σε συνέντευξη. Έπειτα ξεκινά η κυρίως διαδικασία σε δύο βαθμούς: Στον α’ βαθμό η Υπηρεσία Ασύλου, ενδεχομένως με τη συνδρομή της ΕΑSO (Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Ασύλου) διεξάγει συνέντευξη, έπειτα γίνεται η επεξεργασία της αίτησης και εκδίδεται απόφαση. Αν η απόφαση απορρίπτει το αίτημα ασύλου, ασκείται προσφυγή σε β’ βαθμό στην Αρχή Προσφυγών. Εάν και εκεί η απόφαση είναι αρνητική, υπάρχει η δυνατότητα δικαστικής πλέον προσφυγής στην ελληνική δικαιοσύνη.
ΥΠΕΡΜΕΤΡΕΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ «Δυσανάλογες καθυστερήσεις παρατηρούνται σε όλα τα στάδια της διαδικασίας» διαπιστώνει ο Συνήγορος του Πολίτη, Ανδρέας Ποττάκης, σε συνέντευξή του προς την DW και παρατηρεί: «Ήδη από την είσοδο στη χώρα παρατηρούνται υπέρμετρες καθυστερήσεις. Το ραντεβού για την πρώτη συνέντευξη μπορεί να γίνει μετά από μήνες. Ένα επόμενο στάδιο καθυστερήσεων προκύπτει από την αναμονή στις Αρχές Προσφυγών, παρά το γεγονός ότι προσφάτως έχει αυξηθεί ο αριθμός τους. Στο δε τελευταίο στάδιο, το οποίο είναι η καταφυγή στα κατά τόπους διοικητικά δικαστήρια, οι καθυστερήσεις είναι συγκλονιστικές. Αυτό είναι δυστυχώς ένα από τα χαρακτηριστικά της ελληνικής απονομής δικαιοσύνης. Οι καθυστερήσεις μπορεί να είναι ετών». Η Κάθριν Γούλαρντ, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες και τους Εξόριστους (ECRE) με έδρα τις Βρυξέλλες, παρατηρεί ότι το 2019 καταγράφηκαν περιπτώσεις Αφγανών ή Ιρακινών που θα είχαν την πρώτη συνέντευξη στο τέλος του 2023. Τούρκοι και Ιρανοί το 2024. Ακόμη και για τους αιτούντες άσυλο από τη Συρία, που περνούν από διαδικασία «fast track», οι συνεντεύξεις είναι προγραμματισμένες κυρίως για το 2021. Επίσης, αναφέρει ότι «το 2019 ο μέσος όρος για την έκδοση της πρώτης απόφασης ήταν 10,3 μήνες». Από την πλευρά του, ο Αλέξανδρος Κωνσταντίνου, δικηγόρος στη Νομική Υπηρεσία του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, που παρέχει νομική συνδρομή σε αιτούντες άσυλο, ενώπιον των αρμόδιων ελληνικών αρχών, σημειώνει: «Για να περιοριστούν οι καθυστερήσεις είναι σαφές ότι χρειάζεται να ενισχυθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες εξέτασης. Ταυτόχρονα είναι αναγκαίος και ένας μόνιμος μηχανισμός αλληλεγγύης και μετεγκατάστασης μεταξύ των κρατών-μελών». Ο ίδιος εκτιμά επίσης, ότι «η μέχρι τώρα εμπειρία δείχνει ότι αποκλειστικά η παροχή υλικοτεχνικής υποδομής και προσωπικού π.χ. με τη διάθεση προσωπικού του EASO στην Υπηρεσία Ασύλου, δεν είναι από μόνη της ικανή να επιταχύνει και να βελτιώσει τη διαδικασία και κυρίως να αποτρέψει μια ανθρωπιστική κρίση στα σύνορα της Ευρώπης».
ΟΙ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΣΥΝΘΕΤΟ ΠΛΕΓΜΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ Σύμφωνα με τον Ανδρέα Ποττάκη ένας από τους πρακτικούς λόγους που οδηγούν σήμερα σε καθυστερήσεις είναι «ότι μέχρι το τέλος του καλοκαιριού ο αριθμός αφίξεων ήταν πολλαπλάσιος του αριθμού καταγραφής ανά ημέρα. Βάσει των επίσημων στοιχείων, ο αριθμός εισόδων ήταν πολλαπλάσιος της μάξιμουμ δυνατότητας του ελληνικού μηχανισμού ασύλου να εξετάζει αιτήματα». Κι αυτό μολονότι, βάσει στοιχείων της Eλληνικής Υπηρεσίας Ασύλου και της Eurostat, μέχρι τώρα έχουν μειωθεί οι ροές προσφύγων και μεταναστών στα νησιά κατά 50% σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του 2019. Για την Κάθριν Γούλαρντ οι καθυστερήσεις οφείλονται επίσης σε δομικές δυσλειτουργίες και έλλειψη πόρων στο ελληνικό σύστημα ασύλου. «Άλλοι λόγοι», συμπληρώνει η ίδια, «είναι η ελλιπής συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό δίκαιο και όλα όσα προβλέπει για τη διαδικασία και τις συνθήκες υποδοχής. Επιπλέον, στην Ελλάδα ισχύουν πολύπλοκες, ειδικές διαδικασίες για διαφορετικές κατηγορίες αιτούντων π.χ. στα νησιά. Σε αυτά προστίθεται η δυσκολία των δύο τελευταίων ελληνικών κυβερνήσεων να απορροφήσουν και να διαθέσουν ευρωπαϊκά χρήματα αλλά και οι οικονομικές δυσκολίες που είναι απότοκο ευρωκρίσης. Η ευθύνη διαχέεται σε πολλές κατευθύνσεις. Και βέβαια στην ΕΕ».
ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΟ ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η ελληνική κυβέρνηση έχει στο μεταξύ μεταρρυθμίσει το νομοθετικό πλαίσιο για το άσυλο δύο φορές, το 2019 και το 2020. Στόχος ήταν η επιτάχυνση της διαδικασίας. «Η επιτάχυνση των διαδικασιών είναι πρόσχημα» εκτιμά ο δικηγόρος Αλέξανδρος Κωνσταντίνου. «Στην πραγματικότητα διαφαίνεται ότι σκοπός είναι να καθίσταται τόσο περίπλοκη η διαδικασία, ώστε ο αιτών άσυλο να μη μπορεί να συνεχίσει καν τη διαδικασία. Πρόκειται για δραστικές αλλαγές που περιορίζουν ουσιαστικά την πρόσβασή τους σε μια δίκαιη διαδικασία. Τίθενται εμπόδια π.χ. για την άσκηση προσφυγής στο β’ βαθμό, η οποία δε μπορεί να ασκηθεί χωρίς δικηγόρο. Επιπλέον, στην Ελλάδα έχουμε ένα πολύ περιορισμένο σύστημα δωρεάν νομικής συνδρομής σε αιτούντες άσυλο» αναφέρει ο ίδιος. Για την Κάθριν Γούλαρντ, οι συχνές και γρήγορες νομοθετικές αλλαγές, που παρατηρούνται στην Ελλάδα, δεν προσθέτουν τίποτα άλλο παρά «αναποτελεσματικότητα» στη διαχείριση των υποθέσεων ασύλου. «Αλλάζουν διαρκώς οι νόμοι, οι διαδικασίες και οι άνθρωποι που πρέπει να τις εφαρμόσουν, άρα το σύστημα γίνεται ακόμη πιο πολύπλοκο», παρατηρεί. Και ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ήδη εκφράσει δημόσια σειρά επιφυλάξεων «ως προς τη συμφωνία των νέων νομοθετικών αλλαγών για το άσυλο με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, το συνταγματικό δίκαιο και τη νομολογία», αναφέρει ο Ανδρέας Ποττάκης.
ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΝΗΓΟΡΟ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ Ένα άλλο θέμα, στο οποίο εφιστά την προσοχή ο Ανδρέας Ποττάκης, είναι η κράτηση αλλοδαπών και μάλιστα υπό άθλιες συνθήκες, οι οποίες, όπως λέει, δεν ανταποκρίνονται καν στο minimum που προβλέπει και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. «Η κράτηση έχει γίνει από εξαίρεση ο κανόνας», παρατηρεί, υπενθυμίζοντας ότι το ανώτατο όριο κράτησης στην Ελλάδα είναι 18 μήνες. Mετά τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις της ελληνικής κυβέρνησης, μπορεί πλέον να φτάσει τους 36 μήνες για αλλοδαπούς, κάτι που είναι «ανεπίτρεπτο» σύμφωνα με το Συνήγορο του Πολίτη. «Η Ελλάδα έχει καταδικαστεί πολλές φορές για το θέμα αυτό από το ΕΔΔΑ και δε συμμορφώνεται» υπογραμμίζει ο Συνήγορος του Πολίτη. Επίσης, στο ευρύτερο πλαίσιο της διαχείρισης της προσφυγικής κρίσης, ο Ανδρέας Ποττάκης εκφράζει επίσης τον προβληματισμό του και για τις φερόμενες παράνομες επαναπροωθήσεις (pushback). Όπως ανέφερε στην DW, από το καλοκαίρι του 2017 έχει ξεκινήσει αυτεπάγγελτη έρευνα μετά από σχετική καταγγελία. «Τρία χρόνια μετά η έρευνα για φερόμενα pushback παραμένει ανοιχτή, έχοντας εντάξει σε αυτήν σειρά άλλων καταγγελιών και υποθέσεων που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Ωστόσο, η πάγια και διαχρονική θέση των ελληνικών κυβερνήσεων είναι ότι δε γίνονται pushbacks», σημειώνει ο ίδιος. Τέλος, ο Έλληνας Συνήγορος του Πολίτη θεωρεί ότι η διαχείριση του προσφυγικού «δεν είναι ζήτημα πρωτίστως νομικό αλλά πολιτικό. Και θα επιλυθεί μόνο πολιτικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο».
