Το επόμενο βήμα για την αποκατάσταση των τουριστικών ροών έκανε την Τετάρτη 1 Ιουλίου η Ελλάδα, ανοίγοντας περιφερειακά αεροδρόμια, χερσαία σημεία εισόδου, αλλά και θαλάσσιες πύλες της για να υποδεχθεί ξένους τουρίστες.

Κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου της Τρίτης 30/6 ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωσε πως έχει γίνει «η καλύτερη δυνατή προετοιμασία» και ευχαρίστησε τους συναρμόδιους υπουργούς οι οποίοι συνεργάστηκαν για να ολοκληρωθεί «αυτό το οργανωμένο σχέδιο υποδοχής επισκεπτών στην πατρίδα μας, χωρίς να γίνει καμία έκπτωση στο ζήτημα της ασφάλειας και της δημόσιας υγείας».

Αναγνώρισε παράλληλα πως λόγω της πανδημίας «ο πήχης είναι πάρα πολύ χαμηλά και πως θα είναι μία πάρα πολύ δύσκολη τουριστική περίοδος» αλλά – όπως έσπευσε να προσθέσει – «θα κάνουμε το καλύτερο δυνατό».

Ανομολόγητος στόχος, είναι να ξεπεράσει η χώρα τα 4 δισ. ευρώ σε τουριστικές εισπράξεις, από 18 δισ. πέρυσι. Αρωγός σε αυτή την προσπάθεια και η TUI, η οποία υποσχέθηκε – στο πλαίσιο συμφωνίας στρατηγικού χαρακτήρα με το υπουργείο Τουρισμού – να φέρει τουλάχιστον 1,5 εκατ. τουρίστες στη χώρα, όπως και άλλοι διεθνείς tour operators, οι οποίοι καταγράφουν υψηλή ζήτηση για την Ελλάδα.

Όπως ανακοίνωσε την Τρίτη 30/6 ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας, σε συνέχεια των διαβουλεύσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την 1η Ιουλίου 2020 ισχύουν τα εξής:

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ: Συνεχίζεται κανονικά η δυνατότητα εισόδου στην Ελλάδα για όλους τους μονίμους κατοίκους της ΕΕ+ (η «περιοχή Ε.Ε.+» περιλαμβάνει τις χώρες Schengen -συμπεριλαμβανομένων της Βουλγαρίας, Κροατίας, Κύπρου και Ρουμανίας-, τις συνδεδεμένες στο Schengen χώρες -Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία, Λιχτενστάιν-, καθώς και την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο). Εξακολουθεί, επίσης, να ισχύει η δυνατότητα εισόδου για όσους πολίτες τρίτων χωρών έχουν άδεια διαμονής στην Ελλάδα, καθώς και οι λοιπές εξαιρέσεις για πολίτες τρίτων χωρών (μέλη οικογενειών Ευρωπαίων πολιτών, εργαζόμενοι και ερευνητές στο χώρο της υγείας, πρόσωπα που φροντίζουν ηλικιωμένους, εργαζόμενοι στα σύνορα, εποχικά εργαζόμενοι στον τομέα της γεωργίας, προσωπικό απασχολούμενο στον τομέα των μεταφορών – συμπεριλαμβανομένων των ναυτικών, διπλωματικό προσωπικό, προσωπικό διεθνών οργανισμών, στρατιωτικό προσωπικό, εργαζόμενοι στην ανθρωπιστική βοήθεια κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Επιβάτες σε διαμετακόμιση, επιβάτες που ταξιδεύουν για επιτακτικούς οικογενειακούς λόγους, σπουδαστές, εργαζόμενοι υψηλής εξειδίκευσης αν η απασχόλησή τους είναι επωφελής για την εθνική οικονομία και η εργασία τους δε μπορεί να αναβληθεί ή να εκτελεστεί εξ αποστάσεως).

Οι Έλληνες ομογενείς που διαθέτουν ελληνικό διαβατήριο ή Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενών (ΕΔΤΟ) είναι πάντα καλοδεχούμενοι από όπου και εάν προέρχονται, όπως σημείωσε ο κ. Πέτσας.

Η Ελλάδα, ακολουθώντας την ευρωπαϊκή σύσταση, επεκτείνει τη δυνατότητα εισόδου στη χώρα και για τους μονίμους κατοίκους των εξής τρίτων χωρών (η λίστα θα ανανεώνεται ανά δεκαπενθήμερο): Αλγερία, Αυστραλία, Γεωργία, Ιαπωνία, Καναδάς, Μαρόκο, Μαυροβούνιο, Νέα Ζηλανδία, Νότιος Κορέα, Ρουάντα, Σερβία, Ουρουγουάη, Ταϊλάνδη, Τυνησία, Κίνα (θα εξεταστεί επί τη βάσει της αμοιβαιότητας).

Προκειμένου να αποδείξουν τον τόπο κατοικίας τους οι πολίτες τρίτων χωρών δύνανται να προσκομίζουν την άδεια παραμονής τους, την άδεια εργασίας τους, την ταυτότητά τους, εφόσον αναγράφει τον τόπο διαμονής και/ή την άδεια οδήγησης ή άλλα έγγραφα.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΤΗΣΕΙΣ: Από την 1η Ιουλίου είναι δυνατή η πραγματοποίηση διεθνών πτήσεων προς όλα τα αεροδρόμια της Ελλάδας. Δεν επιτρέπονται (μέχρι τις 15/7) απευθείας πτήσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σουηδία. Όλες οι άλλες απευθείας πτήσεις επιτρέπονται.

ΓΙΑ ΤΑ ΧΕΡΣΑΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ: Στα σύνορα με τη Βουλγαρία, η είσοδος στους επισκέπτες επιτρέπεται μόνο από το συνοριακό φυλάκιο του Προμαχώνα. Από τα υπόλοιπα σημεία εισόδου επιτρέπονται μόνο οι διελεύσεις για ουσιώδεις λόγους. Στα σύνορα με την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία και την Τουρκία επιτρέπονται μόνο οι διελεύσεις για ουσιώδεις λόγους.

ΓΙΑ ΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΠΥΛΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ: Είναι ανοικτές οι θαλάσσιες πύλες εισόδου στην Πάτρα και στην Ηγουμενίτσα.

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ – ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ

Όλοι οι ταξιδιώτες με προορισμό την Ελλάδα είναι υποχρεωμένοι 48 ώρες πριν το ταξίδι τους να συμπληρώσουν και να υποβάλουν τη φόρμα Passenger Locator Form, η οποία είναι διαθέσιμη στο app Visit Greece και στην ιστοσελίδα travel.gov.gr.

Για την προάσπιση της υγείας όλων, Έλληνες ιατροί και μηχανικοί ανέπτυξαν ένα πρόγραμμα ανάλυσης και εκτίμησης επιδημιολογικών δεδομένων, βάσει του οποίου οι επισκέπτες θα υπόκεινται σε δειγματοληπτικό έλεγχο (τεστ Covid-19) κατά την είσοδό τους. Οι επισκέπτες αυτοί θα πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας.

Ο τρόπος πραγματοποίησης των τεστ, τα πρωτόκολλα σε όλες τις πύλες εισόδου της χώρας, καθώς και τα πρωτόκολλα μεταφοράς στα νοσοκομεία και τα ξενοδοχεία αναφοράς σε περίπτωση εμφάνισης κρουσμάτων Covid-19 τέθηκαν επί τάπητος στην ευρεία σύσκεψη που έγινε τη Δευτέρα 29/6 υπό τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη. Παράλληλα, έγινε ανασκόπηση των μέτρων που έχουν ληφθεί και διαπιστώθηκε ο υψηλός βαθμός ετοιμότητας όλων των αρμόδιων υπηρεσιών.

Ένα νέο τύπο γρίπης των χοίρων, ικανό να προσβάλει ανθρώπους και να προκαλέσει πανδημία, ανακάλυψαν ερευνητές στην Κίνα, σύμφωνα με μελέτη η οποία δημοσιεύτηκε στην αμερικανική επιστημονική επιθεώρηση PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences).

Ο νέος τύπος ονομάζεται G4 και προέρχεται γενετικά από το στέλεχος H1N1 που προκάλεσε την πανδημία του 2009. Καθώς πρόκειται για νέο ιό, οι άνθρωποι μπορεί να έχουν μικρή ή και καθόλου ανοσία σε αυτόν.  

Αν και δε συνιστά μείζον πρόβλημα μέχρι στιγμής, ο νέος τύπος της γρίπης των χοίρων διαθέτει «όλα τα βασικά χαρακτηριστικά ώστε να μολύνει ανθρώπους», αναφέρουν οι συντάκτες της μελέτης, επιστήμονες σε κινεζικά πανεπιστήμια και στο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Κίνας.

Μεταξύ του 2011 και του 2018, οι ερευνητές πήραν 30.000 ρινικά επιχρίσματα από χοίρους σε σφαγεία σε 10 κινεζικές επαρχίες και σε ένα κτηνιατρικό νοσοκομείο, γεγονός που τους επέτρεψε να απομονώσουν 179 ιούς γρίπης των χοίρων. Η πλειονότητα ήταν ενός νέου είδους, το οποίο είναι κοινό στους χοίρους από το 2016.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές πραγματοποίησαν διάφορα πειράματα, μεταξύ των οποίων και σε κουνάβια, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως σε μελέτες για τη γρίπη, επειδή παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα με τους ανθρώπους.

Το G4 παρατηρήθηκε ότι είναι πολύ μολυσματικό, αναπαράγεται σε ανθρώπινα κύτταρα και προκαλεί πιο σοβαρά συμπτώματα στα κουνάβια από ό,τι άλλοι ιοί. Από τις μελέτες προέκυψε επίσης, ότι η ανοσία του ανθρώπου από την έκθεση στην εποχική γρίπη δεν παρέχει προστασία από το G4. Περισσότεροι από ένας στους 10 εργαζόμενους σε σφαγεία είχαν ήδη προσβληθεί από τον ιό.

Ο ιός, τον οποίο οι ερευνητές ονομάζουν G4 EA H1N1, έχει ήδη περάσει από ζώα σε ανθρώπους, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία ότι μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, το οποίο αποτελεί και τη βασική ανησυχία των επιστημόνων.

Η μελέτη, επισημαίνει ο καθηγητής Τζέιμς Γουντ από το Τμήμα Κτηνιατρικής του Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ συνιστά «μία καλή υπενθύμιση» ότι διατρέχουμε συνεχώς τον κίνδυνο νέας εμφάνισης παθογόνων, καθώς και ότι τα εκτρεφόμενα ζώα, με τα οποία οι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη επαφή παρά με την άγρια ​​φύση, μπορεί να λειτουργήσουν ως πηγή σημαντικών πανδημικών ιών.

Ένα επικίνδυνο νέο στέλεχος της γρίπης περιλαμβάνεται στις απειλητικές ασθένειες που παρακολουθούν οι επιστήμονες, ενόσω ο πλανήτης παλεύει με την πανδημία του νέου κορωνοϊού.

Μπορεί ακόμα να μη βλέπουμε φως στην άκρη του τούνελ της πρωτοφανούς κατάστασης που βιώνουμε, αλλά ο κορωνοϊός έχει ήδη να μας διδάξει πολλά. Το πρώτο και σημαντικότερο είναι ότι διαλύεται η αυταπάτη της μεταπολεμικής γενιάς ότι η ανθρωπότητα έχει αφήσει οριστικά πίσω της αυτά που προκαλούσαν καταστροφές στους προηγούμενους αιώνες.

Γράφει ο Σταύρος Λυγερός*

Η ειρήνη που επέβαλε ο πυρηνικός ανταγωνισμός, αν και ορισμένες φορές απειλήθηκε, σε γενικές γραμμές εδραίωσε την εντύπωση πως πόλεμοι, όπως οι δύο παγκόσμιοι του 20ου αιώνα, ανήκουν οριστικά στο παρελθόν. Πόλεμοι θα γίνονται, αλλά θα είναι περιφερειακοί και δε θα αγγίζουν το δυτικό άνθρωπο. Προς το παρόν, η εντύπωση αυτή επιβεβαιώνεται, αλλά η σταθερή διολίσθηση από το μεταψυχροπολεμικό «μονοπολικό» κόσμο σ’ έναν ολοένα και πιο ασταθή και δυνάμει άναρχο πολυπολικό κόσμο, ενδέχεται να διαψεύσει μελλοντικά την πρώτη αυτή βεβαιότητα.
Η δεύτερη βεβαιότητα είναι ότι η ανθρωπότητα δεν απειλείται πλέον από φονικές πανδημίες. Κάποιου είδους επιδημίες, βεβαίως, θα εκδηλώνονται κάθε τόσο, αλλά, λόγω της εξέλιξής της, η επιστήμη θα παρεμβαίνει γρήγορα και θα τις θέτει υπό έλεγχο, χωρίς ουσιαστικά να διασαλεύεται η καθημερινότητα, τουλάχιστον του δυτικού ανθρώπου. Αυτό σε γενικές γραμμές είχε συμβεί και με τις προηγηθείσες επιδημίες, όπως και η ετήσια μικροεπιδημία γρίπης. Μπορεί όλες αυτές να άφησαν πίσω τους νεκρούς, αλλά δε στάθηκαν ικανές να ανατρέψουν, έστω και προσωρινά, τον τρόπο ζωής.
Όπως μας δείχνουν τα γεγονότα, το Covid-19 ήλθε να διαψεύσει κατά τρόπο εκκωφαντικό αυτή τη βεβαιότητα. Τα όσα ζουν τους τελευταίους μήνες οι Έλληνες μαζί με όλους τους άλλους λαούς είναι πρωτόγνωρα, δεν έχουν προηγούμενο στην Ιστορία. Ορισμένοι, επικαλούμενοι αρχικά το μάλλον μικρό αριθμό των νεκρών και το γεγονός ότι αυτοί ήταν κυρίως ηλικιωμένοι με κλονισμένη υγεία, είχαν θεωρήσει υπερβολικά τα περιοριστικά μέτρα.

Η ΑΝΟΣΙΑ ΤΗΣ ΑΓΕΛΗΣ
Στην πορεία του χρόνου, όμως, είδαμε ποια ήταν η κατάληξη των χωρών που αρχικά είχαν επιλέξει την «ανοσία της αγέλης», δηλαδή να μη λάβουν δραστικά μέτρα. Η Βρετανία, η Σουηδία, οι ΗΠΑ, η Βραζιλία κ.ά. πλήρωσαν και συνεχίζουν να πληρώνουν ακριβά σε ζωές την επιλογή τους. Έτσι, υποχρεώθηκαν με καθυστέρηση να πάνε σε lockdown, αλλά έχοντας εν τω μεταξύ θρηνήσει πολλά θύματα.
Σ’ αυτό το επίπεδο η Ελλάδα είναι μάλλον τυχερή. Το γεγονός ότι στην Ιταλία η πανδημία βρισκόταν μία φάση χρονικά μπροστά, ήταν ένας παράγοντας που ώθησε την κυβέρνηση Μητσοτάκη να λάβει χωρίς καθυστέρηση δραστικά περιοριστικά μέτρα και κατ’ αυτόν τον τρόπο να μην έχουμε ανεξέλεγκτη εξάπλωση του ιού. Πρόκειται αναμφισβήτητα για χειρισμό, ο οποίος πιστώνεται πολιτικά στον πρωθυπουργό.
Μακάρι, όλα αυτά σε λίγους μήνες να αποτελούν παρελθόν. Οι επιστημονικές προβλέψεις, ωστόσο, μιλάνε για δεύτερο κύμα και η αναζωπύρωση που ήδη παρατηρείται παγκοσμίως, φαίνεται να τους επιβεβαιώνει. Δεδομένου ότι για προφανείς οικονομικούς λόγους δεν πρόκειται να επιβληθεί και πάλι γενικό lockdown, το μόνο που μας απομένει είναι η ελπίδα πως η επιστήμη θα αντιμετωπίσει σχετικά σύντομα τον κορωνοϊό. Η ιστορία των επιδημιών, ωστόσο, μας διδάσκει ότι οι κάθε τόσο νέοι ή μεταλλαγμένοι ιοί θα απειλούν περισσότερο ή λιγότερο τη δημόσια υγεία. Με άλλα λόγια, δεν ξεμπερδεύεις οριστικά μαζί τους.
Η αλήθεια αυτή δεν έχει απλώς φιλοσοφικό χαρακτήρα. Έχει και πολύ πρακτικό. Tο πρώτο μεγάλο δίδαγμα από την πανδημία του Covid-19 είναι ότι οι χώρες οφείλουν να έχουν γρήγορα αντανακλαστικά, ένα ισχυρό σύστημα δημόσιας υγείας και δυνατότητα προμήθειας αναγκαίων υλικών, ώστε να μπορούν να προστατεύσουν τον πληθυσμό τους. Είναι αληθές ότι το νοσοκομειακό σκέλος των δημόσιων νοσοκομείων στην Ελλάδα είναι απαράδεκτο, με αποτέλεσμα πολλοί να καταφεύγουν στα ιδιωτικά. Στα δύσκολα, όμως, είναι ο δημόσιος τομέας που σηκώνει όλο το βάρος και μάλιστα προς το παρόν τουλάχιστον με επιτυχία.

ΟΙ ΙΕΡΟΦΑΝΤΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ
Η τρίτη βεβαιότητα που διαλύεται, είναι πως πρέπει να οδηγηθούμε σε ένα συρρικνωμένο κράτος, ανίκανο να εμποδίζει τον καλπασμό της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, όπως κηρύττουν οι ιεροφάντες του νεοφιλελευθερισμού. Η κριτική τους ότι το κράτος είναι εγγενώς γραφειοκρατικό, αντιπαραγωγικό κι αναποτελεσματικό έχει δόση αληθείας. Αυτό δε σημαίνει, ωστόσο, ότι δικαιώνεται η συνταγή τους «πονάει κεφάλι κόβεις κεφάλι».
Το κράτος έχει πράγματι την τάση να αναπτύσσει αυτά και άλλα κουσούρια, αλλά είναι αναντικατάστατο. Αυτό σημαίνει, λοιπόν, πως χρειάζεται να εξαντλούνται όλα τα περιθώρια για τη βελτίωσή του κι όχι να υποκαθίσταται από ιδιωτικές εταιρείες, οι οποίες στην ώρα της κρίσης, κατά κανόνα, σηκώνουν τα χέρια ψηλά. Το γεγονός ότι είναι ζωτική ανάγκη να υπάρχει ένα ισχυρό κι αποτελεσματικό κράτος, αποδεικνύεται ακριβώς όταν εκδηλώνεται κρίση, όταν προκύπτει μία φυσική καταστροφή, μία πανδημία ή και μία αμιγώς οικονομική κρίση.
Θυμόμαστε τι συνέβη στις ΗΠΑ, στη μητρόπολη του άκρατου καπιταλισμού, το 2008. Οι νεοφιλελεύθεροι τραπεζίτες, που κατηγορούσαν το κράτος ότι με τον περιορισμένο ρυθμιστικό ρόλο του αποτελούσε εμπόδιο στις δουλειές τους (καζινο-καπιταλισμός), στη δύσκολη στιγμή έτρεξαν στο κράτος για να τους διασώσει. Και τους διέσωσε. Το γεγονός ότι μόλις ξεπεράστηκε η κρίση επανέλαβαν τα ίδια καμώματα, δεν αλλάζει τα πράγματα.

Ο ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ ΚΑΙ ΤΟ COME BACK ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Βλέπουμε τώρα στην Ελλάδα και στις άλλες χώρες, το κράτος να καλύπτει όσο γίνεται το βαρύτατο οικονομικό κόστος που έχουν προκαλέσει τα περιοριστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Το συμπέρασμα είναι ότι το κράτος κάνει come back, διαλύοντας ιδεοληψίες, οι οποίες τα προηγούμενα χρόνια είχαν αναγορευθεί σε αναμφισβήτητη συμβατική σοφία.
Η πανδημία, ωστόσο, διαλύει και μία τέταρτη βεβαιότητα, ότι το απολύτως ελεύθερο εμπόριο στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης είναι η άριστη λύση. Επ’ αυτού θα είχα πολλά να πω, αλλά ας περιοριστώ σε μία πτυχή που τη βιώσαμε το προηγούμενο διάστημα. Δεν είναι δυνατόν η παραγωγή ζωτικών υλικών για τη δημόσια υγεία – κι όχι μόνο – να γίνεται σχεδόν αποκλειστικά σε μία χώρα, εν προκειμένω στην Κίνα. Το πρόβλημα με την έλλειψη νοσοκομειακών μασκών και αναπνευστήρων ήταν ενδεικτική.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι για ζωτικής σημασίας υλικά όχι μόνο για την άμυνα, αλλά και για τη δημόσια υγεία, δε μπορεί να είναι μοναδικό κριτήριο το κόστος. Οι σταυροφόροι της παγκοσμιοποίησης οφείλουν να προσγειωθούν στην πραγματικότητα: όπως κατέδειξε και η πανδημία, όταν έρχεται η θύελλα, κάθε χώρα κοιτάζει πρώτα τον εαυτό της κι αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει με ρητορείες και νεοφιλελεύθερες ιδεοληψίες.
*Ο Σταύρος Λυγερός έχει εργασθεί σε εφημερίδες (για 23 χρόνια στην Καθημερινή), ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Σήμερα είναι πολιτικός-διπλωματικός σχολιαστής στον τηλεοπτικό σταθμό OPEN και διευθυντής του ιστότοπου SLpress.gr. Συγγραφέας 16 βιβλίων. Μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το Νοέμβριο του 1973.

Στις 17 Ιουνίου συμπληρώθηκαν δύο χρόνια από την υπογραφή μιας κακής Συμφωνίας, με την οποία η Κυβέρνηση του κ. Τσίπρα παραχώρησε σε ένα μικρό και πολυεθνικό κράτος των Βαλκανίων το όνομα, την ιστορία και την κληρονομιά της Μακεδονίας. Η Συμφωνία των Πρεσπών υπεγράφη στο χωριό Ψαράδες του Νομού Φλώρινας στις 17 Ιουνίου 2018 και κυρώθηκε από 153 βουλευτές στη Βουλή των Ελλήνων στις 25 Ιανουαρίου 2019.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Χολέβας
[Πολιτικός Επιστήμων]

Αναπάντητο παραμένει το ερώτημα: Η Ελλάς του 1903, όταν άρχιζε η ένοπλη φάση του Μακεδονικού Αγώνα, είχε τη βούληση και την αποτελεσματικότητα να διαφυλάξει την ελληνικότητα της Μακεδονίας απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία (κατακτητή) και στο όραμα της Μεγάλης Βουλγαρίας (υποψήφιο κατακτητή).
Ενώ είχαν περάσει ελάχιστα χρόνια από την πτώχευση του 1893, τη στρατιωτική ήττα του 1897 και την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου του 1898. Γιατί η Ελλάς του 2018 δεν ήθελε ή δε μπόρεσε (;) να κρατήσει τις εθνικές κόκκινες γραμμές 150 ετών, αν και είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και έχει στρατιωτική και οικονομική ισχύ μεγαλύτερη από τα Σκόπια;
Με τη Συμφωνία παραχωρήθηκε στο γειτονικό κράτος η «μακεδονική» γλώσσα και η (ιστορικώς ανύπαρκτη) «μακεδονική» εθνότητα. Δε θα σας ταλαιπωρήσω με τις διαφωνίες περί του όρου nationality που αναφέρει η Συμφωνία. Θα θυμίσω μόνο το άρθρο 7, παρ. 3, στο οποίο δίδεται ο ορισμός της μακεδονικής ταυτότητας, την οποία μπορούν να αξιοποιούν τα Σκόπια δίνοντας τη δική τους ερμηνεία: Πολιτισμός, ιστορία και κληρονομιά.
Από την αρχή ο υπογράφων επέμενε ότι δεν προστατεύεται η Ιστορία μας και η διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού. Με τα άρθρα 7, παρ. 4, και 8, παρ. 1 υποτίθεται ότι φραστικά υποχρεώνονται τα Σκόπια να μη διεκδικούν την αρχαιοελληνική κληρονομιά της Μακεδονίας.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει: Γιατί οι σχεδιαστές και υποστηρικτές της Συμφωνίας δεν προστάτευσαν τη Χριστιανική, Βυζαντινή και Νεότερη κληρονομιά του Ελληνισμού της Μακεδονίας;
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των δύο Θεσσαλονικέων Αγίων και ιεραποστόλων του 9ου μ.Χ. αιώνος: Του Κυρίλλου και του Μεθοδίου, των Φωτιστών των Σλάβων. Ενώ στα κείμενα της εποχής τους αναφέρονται ως Έλληνες, σήμερα τους διεκδικούν επισήμως η Βουλγαρία και τα Σκόπια. Η καταγωγή των δύο Αγίων αποτέλεσε ένα από τα θέματα των διαπραγματεύσεων στη Μεικτή Επιστημονική Επιτροπή Βουλγαρίας και Σκοπίων.
Η αντίστοιχη Επιστημονική Επιτροπή Ελλήνων και Σκοπιανών ιστορικών, αν και λειτουργεί από το Σεπτέμβριο του 2018, δε μας έχει δώσει σαφή δείγματα προόδου. Διορθώθηκαν τα βιβλία του γειτονικού κράτους; Μάλλον όχι. Υποτίθεται ότι με τη Συμφωνία θα εξαλείφαμε τις αλυτρωτικές αναφορές και τους χάρτες της «Μεγάλης Μακεδονίας», αλλά μετά από δύο χρόνια δε βλέπουμε θετικά αποτελέσματα!
Το όνομα Βόρεια Μακεδονία φαίνεται ότι θεωρείται προσωρινό από τους γείτονες. Όποτε βρίσκουν ευκαιρία οι ηγέτες των Σκοπίων φωτογραφίζονται μπροστά σε πινακίδες που παρουσιάζουν το όνομα Μακεδονία με τεράστια γράμματα, ενώ η λέξη «Βόρεια» απουσιάζει ή υπάρχει με μικρά γραμματάκια για να μη φαίνεται.
Στη διάρκεια των δύο ετών, η Ακαδημία Επιστημών των Σκοπίων επιμένει με εκδόσεις και ανακοινώσεις της ότι η γλώσσα τους είναι μακεδονική. Η προσθήκη: «μέλος της οικογενείας των νοτίων σλαβικών γλωσσών» περιλαμβάνεται στη Συμφωνία, αλλά δε χρησιμοποιείται!
Παραμένει το ερωτηματικό, αν τα μακεδονικά προϊόντα της Βορείου Ελλάδος προστατεύονται ή κινδυνεύουν από τη Συμφωνία. Ανησυχούμε, διότι η προσπάθεια της Ελλάδος να κατοχυρώσει διεθνώς το εμπορικό σήμα: Macedonia the GReat (λογοπαίγνιο με το GR=Greece) αντιμετωπίσθηκε με έντονες αντιδράσεις από την κυβέρνηση του γειτονικού κράτους.
Οι υποστηρικτές της Συμφωνίας στην Ελλάδα επιχείρησαν να μας πείσουν ότι έτσι θα απομακρυνόταν η τουρκική επιρροή στους βόρειους γείτονές μας. Ναι, μεν, η Ελλάς ανέλαβε τον έλεγχο του εναερίου χώρου των Σκοπίων, όμως η τουρκική επιρροή παραμένει έντονη στον αμυντικό και οικονομικό τομέα: Τον Ιούλιο 2019 αντιπροσωπεία από τη σκοπιανή κυβέρνηση μετέβη στα Κατεχόμενα της Κύπρου και μετέσχε στους «εορτασμούς» για την τουρκική εισβολή του 1974.
Άραγε η Συμφωνία σταθεροποίησε το εσωτερικό του σκοπιανού κράτους; Όχι, το αντίθετο συνέβη. Το VMRO–DPMNE κατηγορεί τον Ζόραν Ζάεφ και τους Σοσιαλδημοκράτες ως προδότες και δεσμεύεται να καταγγείλει τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Η διάσπαση της σλαβικής κοινότητας οδηγεί στην ισχυροποίηση της πολυάριθμης αλβανικής μειονότητας. Προσφάτως ο Αλί Αχμέτι – ηγέτης αλβανικού κόμματος των Σκοπίων – κάλεσε όλα τα αλβανικά κόμματα να συνεργασθούν για να εκλέξουν σε λίγες εβδομάδες Αλβανό Πρωθυπουργό στο κράτος των Σκοπίων. Με το φάσμα της Μεγάλης Αλβανίας να πλανάται, διερωτώμαι ποιο θα είναι το επόμενο βήμα: Μήπως η αυτονόμηση των αλβανικών επαρχιών;
Βοήθησε η Συμφωνία τη σταθερότητα στα Βαλκάνια και την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων; Και εδώ το τοπίο είναι θολό. Η Συμφωνία πυροδότησε τις βουλγαρικές αντιδράσεις και ενστάσεις για θέματα ιστορίας, γλώσσας και εθνότητας. Οι Βούλγαροι πολιτικοί και ιστορικοί δεν αναγνωρίζουν «μακεδονική γλώσσα». Τη θεωρούν παρακλάδι της βουλγαρικής.
Το ερώτημα: «Μακεδόνας» ή Βούλγαρος; έχει προκαλέσει ψυχρότητα στις σχέσεις Σόφιας και Σκοπίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ερίζουν για την εθνική ταυτότητα διαφόρων οπλαρχηγών της περιόδου 1893-1908, οι οποίοι έδρασαν κατά του Ελληνισμού. Ήδη ο Υπουργός Αμύνης της Βουλγαρίας, Κονσταντίν Καρακατσάνοφ, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός βουλγαρικού ΒΕΤΟ στη μελλοντική ένταξη των Σκοπίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Θεωρώ πολύ επιτυχή τη διαπίστωση του Αντώνη Σαμαρά στο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας το Δεκέμβριο 2019, ότι η Συμφωνία των Πρεσπών «δεν περπατάει». Το ερώτημα είναι πώς θα αποδεσμευθούμε από αυτήν χωρίς να χρεωθεί μονομερώς η Ελλάς την ευθύνη. Είναι μία κακή Συμφωνία, αλλά δυστυχώς δεν είναι κουρελόχαρτο για να τη σχίσουμε, όπως νομίζουν ορισμένοι.

Τις δυσκολίες της θαλάσσιας οριοθέτησης με την Αίγυπτο επισήμαινε ήδη από το 2015, σε άρθρο του τότε στην Καθημερινή, ο Άγγελος Συρίγος, νυν βουλευτής της ΝΔ, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Ακριβώς επειδή σήμερα έχει ανακύψει το μείζον θέμα του τουρκολιβυκού συμφώνου, η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο είναι ακόμα σημαντικότερη. Παράλληλα, η στάση του Καΐρου έναντι της θαλάσσιας οριοθέτησης με την Αθήνα παραμένει επίκαιρη: «Μέχρι το 2003 όλα τα κράτη της Μεσογείου τηρούσαν μια άτυπη συμφωνία κυρίων περί αποφυγής θεσπίσεως ΑΟΖ. Η δυνατότητα τεχνολογικής εκμεταλλεύσεως υποθαλάσσιων κοιτασμάτων σε μεγάλα βάθη οδήγησε στη διακοπή της συμφωνίας. Το 2003 Αίγυπτος και Κύπρος προχώρησαν στην πρώτη συμφωνία οριοθετήσεως ΑΟΖ στη Μεσόγειο. Έκτοτε, η Ανατολική Μεσόγειος έχει τραβήξει την προσοχή της ελληνικής και της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι πρώτες συζητήσεις για οριοθέτηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας με την ΑΟΖ της Αιγύπτου έγιναν στα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 2000. Από τότε (και παρά τις πολλές συναντήσεις) δεν έχουν προχωρήσει τα πράγματα. Η εκκρεμής θαλάσσια οριοθέτηση Ελλάδος-Αιγύπτου ήλθε μοιραίως στην επιφάνεια κατά την πρόσφατη τριμερή συνάντηση της Αθήνας. Θεωρητικώς, η συγκεκριμένη οριοθέτηση δε θα έπρεπε να δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα. Οι δύο χώρες έχουν ίδιες θέσεις στο θέμα της επήρειας των νησιών στις θαλάσσιες οριοθετήσεις και της εφαρμογής της αρχής της μέσης γραμμής. Στην πραγματικότητα, όμως, η οριοθέτηση με την Αίγυπτο είναι εξαιρετικά δύσκολη για πολιτικούς λόγους.
Τμήμα της οριοθετήσεως περιλαμβάνει το νησιωτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης (Καστελόριζο). Η Αίγυπτος μέσω της συμφωνίας καλείται να πάρει θέση στην ελληνοτουρκική διαμάχη ως προς την επήρεια του Καστελόριζου. Εάν υπογράψει συμφωνία με την Ελλάδα που θα περιλαμβάνει την περιοχή από την Κρήτη έως το τριεθνές με την Κύπρο, θα αναγνωρίζει στο Καστελόριζο και στα γύρω νησιά πλήρη επήρεια. Σε αυτή την περίπτωση, η Αίγυπτος δε θα έχει θαλάσσια σύνορα με την Τουρκία. Εάν, αντιθέτως, επιλέξει να υπογράψει συμφωνία με την Τουρκία, θα αποδέχεται ότι η θαλάσσια περιοχή ανατολικώς της Ρόδου και μέχρι το τριεθνές με την Κύπρο ανήκει στην Τουρκία. Σε αυτή την περίπτωση η ελληνική υφαλοκρηπίδα δε θα εφάπτεται με την κυπριακή ΑΟΖ.
Μετά την ανατροπή του εκλεγέντος Αιγυπτίου προέδρου Μόρσι από το στρατό τo 2013, η Τουρκία ξεκίνησε μια πρωτοφανή επίθεση κατά της νέας κυβερνήσεως Σίσι. Η ελπίδα της ελληνικής πλευράς είναι ότι οι κακές σχέσεις Αιγύπτου-Τουρκίας θα ωθήσουν το Κάιρο να υπογράψει συμφωνία οριοθετήσεως μαζί μας. Το ερώτημα είναι απλό: θα δεχθεί η Αίγυπτος να εμπλακεί τόσο άμεσα στην ελληνοτουρκική διαμάχη προχωρώντας με την Ελλάδα σε οριοθέτηση νοτίως του Καστελόριζου; Η εκτίμηση είναι αρνητική.
Είναι προφανές, ότι η Αίγυπτος δεν επιθυμεί να γίνει τμήμα της ελληνοτουρκικής διενέξεως. Ούτως ή άλλως, ουδείς αμφισβητεί τη δική της θαλάσσια περιοχή. Βάσει της μέσης γραμμής, η αιγυπτιακή ΑΟΖ θα είναι τουλάχιστον η ίδια, είτε υπογράψει συμφωνία με την Τουρκία είτε με την Ελλάδα. Ενδέχεται να είναι και μεγαλύτερη, σε περίπτωση που Ελλάδα ή Τουρκία θελήσουν να «δελεάσουν» την Αίγυπτο προσφέροντας ευρύτερη υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Εκτιμάται ότι η Αίγυπτος θα προτιμούσε να υπογράψει με την Ελλάδα μερική οριοθέτηση μέχρι και την Κρήτη και να άφηνε εκτός την υπόλοιπη περιοχή έως το τριεθνές. Η αποδοχή μιας τέτοιας προτάσεως θα ήταν λανθασμένη. Θα δημιουργούσε την εύλογη εντύπωση ότι η Ελλάδα έχει παραιτηθεί των δικαιωμάτων της στην υπόλοιπη περιοχή.
Είναι πάντως σημαντικό, ότι η Αίγυπτος δε φάνηκε διατεθειμένη να υπογράψει συμφωνία οριοθετήσεως με την Τουρκία ούτε την περίοδο 2011-2013 που ο Ερντογάν είχε άριστες σχέσεις με την κυβέρνηση των Αδελφών Μουσουλμάνων. Ενδεικτικώς, το Σεπτέμβριο του 2011 ο Ερντογάν έγινε δεκτός στο Κάιρο με τιμές ήρωα. Ακολούθως, προσπάθησε να εκμεταλλευθεί τη δημοτικότητά του ζητώντας από την Αίγυπτο να υπογράψει συμφωνία θαλάσσιας οριοθετήσεως. Οι πιέσεις που άσκησε παρέμειναν ατελέσφορες. Αντί της οριοθετήσεως, η Αίγυπτος υπέγραψε με την Τουρκία δύο, μάλλον αδιάφορα, μνημόνια συνεργασίας για ενεργειακά θέματα. Εκτιμάται ότι κάτι ανάλογο, μάλλον θα συμβεί και τώρα. Το βάρος της ελληνικής πλευράς ορθώς έχει πέσει σε άλλα θέματα περιφερειακής συνεργασίας με την Αίγυπτο, περιλαμβανομένης και της αξιοποιήσεως των μεγάλων υποθαλάσσιων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων. Στόχος των δύο τριμερών συμμαχιών με Αίγυπτο και Ισραήλ είναι να αναδειχθεί το δίδυμο Ελλάδος-Κύπρου σε παράγοντα σταθερότητας σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο.
Εάν, παράλληλα, δεχθεί η Αίγυπτος να οριοθετήσει την ΑΟΖ της με την ελληνική υφαλοκρηπίδα, αυτό θα συνιστά αδιαμφισβήτητη επιτυχία της ελληνικής διπλωματίας. Βασικό στοιχείο για την ευόδωση αυτού του στόχου, είναι η απόλυτη μυστικότητα. Αυτό αποδεικνύει το επιτυχημένο προηγούμενο της Κύπρου, που υπέγραψε συμφωνίες με Αίγυπτο, Λίβανο και Ισραήλ».