Γράφει ο Βαγγέλης Γεωργίου*

Όταν ανέλαβε το 2001 την εξουσία ο Ερντογάν, η Τουρκία διέθετε 10 πρεσβείες στην Αφρική. Σήμερα έχει 42. Τα τελευταία 17 χρόνια οι εμπορικές συναλλαγές Αφρικής-Τουρκίας έχουν αυξηθεί κατά 381%. Ο δε Τουρκικός Στρατός έχει αυξήσει θεαματικά τη συμμετοχή και την επέμβασή του στο εξωτερικό.
Η Τουρκία διατηρεί το στρατιωτικό της αποτύπωμα σε εννέα κράτη στο εξωτερικό ενώ –σύμφωνα με το Global Fire Power– διαθέτει τον 11ο ισχυρότερο στρατό ανάμεσα σε 138 κράτη παγκοσμίως. Οι αριθμοί είναι ανησυχητικοί, αλλά η προσπάθεια διατήρησής τους μάλλον καθησυχαστική για την Αθήνα.
Ας δούμε το στρατιωτικό περίγραμμα της Τουρκίας. Ανεξαρτήτως των εξελίξεων στη βόρεια Συρία, η Τουρκία, όπως σημείωσε πρόσφατα ο Ρουμάνος ε.α. στρατηγός των μυστικών υπηρεσιών Corneliu Pivariu έχει δημιουργήσει στρατιωτικές βάσεις στο εξωτερικό «εκμεταλλευόμενη επιδέξια τις περιφερειακές πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις».
Εκτός της Λιβύης, είναι πολύ σημαντική η Βάση «Tariq Ibn Ziyad» στο Κατάρ, η οποία ολοκληρώθηκε το 2019. Στο δε Ιράκ, η Τουρκία διαθέτει περίπου 20 μικρές στρατιωτικές βάσεις, κυρίως για συλλογή πληροφοριών, ενώ στη βόρεια Συρία έχει δημιουργήσει έξι βάσεις, με άγνωστο αριθμό στρατευμάτων.
Στην εξοπλιστική της διπλωματία η Τουρκία, σύμφωνα το SIPRI, έχει εκτοξεύσει μεν τις εξαγωγές οπλικών συστημάτων, αν και η αξία των δεν είναι τόσο εντυπωσιακή όσο διατυμπανίζεται. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι από 3 εκατ. δολ. που ήταν το 1995 ανήλθε στα 364 εκατ. δολ. το 2018. Γίνεται, συνεπώς, κατανοητό, ότι οι Τούρκοι αναπτύσσουν θεαματικά την αμυντική τους βιομηχανία, καλύπτοντας τόσο δικές τους όσο και άλλων ανάγκες.
Σε πολιτικό-διπλωματικό επίπεδο, ο άξονας Τουρκία-Ιράν-Κατάρ-Μαλαισία καθιστά την Τουρκία επίφοβη στη Μέση Ανατολή, ενώ στην Αφρική, οι τοπικοί ηγέτες δίνουν όλο και περισσότερα κλειδιά στην Άγκυρα. Σε οικονομικό επίπεδο, ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών Τουρκίας-Αφρικής κυμαίνεται μεταξύ 21,5 και 26 δις δολ. ενώ η Άγκυρα φιλοδοξεί να το φτάσει στα 50 δισ. δολάρια. Οι δε τουρκικές επενδύσεις στην Αφρική ξεπερνούν ήδη τα 6,2 δις δολ.
Μπορεί αυτοί οι οικονομικοί αριθμοί να είναι σαφώς μικρότεροι από χώρες, όπως της Γαλλίας και της Κίνας, αλλά μαρτυράνε μια ασυγκράτητη δυναμική. Αντίθετα, οι ελληνικές εμπορικές δραστηριότητες μετά βίας φαίνονται, καθώς οι εξαγωγές της Ελλάδας στην Αφρική αγγίζουν τα 80 εκατ. ευρώ ετησίως! Η Ελλάδα λοιπόν έχει να αντιμετωπίσει την κύκλωση από μια αναθεωρητική δύναμη, που μεγεθύνεται στρατιωτικά, διπλωματικά και οικονομικά.

Η ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ
Συνεπώς, υπάρχει μια αναλογία της σημερινής κατάστασης με τα προεόρτια του ελληνοϊταλικού πολέμου το 1939. Τότε, ο ικανότατος επιτελικός συνταγματάρχης, Δημήτρης Μαχάς, προσπαθώντας να καθησυχάσει – σύμφωνα με τα λεγόμενά του – το φοβισμένο Ιωάννη Μεταξά ενόψει της καταθλιπτικής ιταλικής υπεροχής του είπε: «Όταν μιλάμε για ελληνοϊταλικό πόλεμο στα Βαλκάνια, μιλάμε για πόλεμο μεταξύ εν του Αλβανία ιταλικού εκστρατευτικού Σώματος και ολόκληρου του Ελληνικού Στρατού. Η Ιταλία έχει και άλλα μέτωπα…».
Προφανώς, οι στρατιωτικές αποστολές της Τουρκίας στο εξωτερικό δε μπορούν να ταυτίζονται με τα εκατομμύρια των στρατευμάτων που διατηρούσε η Ιταλία εκτός συνόρων τη δεκαετία του 1930. Εφόσον η Τουρκία, δεν έχει στείλει εκατοντάδες χιλιάδες στρατεύματα στο εξωτερικό, σημαίνει ότι διαθέτει πολύ «λίπος» προς διάθεση εντός των συνόρων. Ωστόσο, η παρομοίωση διατηρεί τα ωφέλιμα χαρακτηριστικά της, καθώς τα στρατιωτικά ανοίγματα της Τουρκίας συνοδεύονται από οικονομικές/πολιτικές διακυβεύσεις και δεσμεύσεις.
Σε περίπτωση ελληνοτουρκικής σύρραξης, η Άγκυρα θα είναι υποχρεωμένη να διατηρήσει την εμπλοκή της σε Συρία, Λιβύη, την ώρα που ενδεχομένως θα αντιμετωπίσει τον όγκο του ελληνικού Στόλου, της πανίσχυρης ελληνικής αεροπορίας και του ασύγκριτα πιο δυνατού ελληνικού πυροβολικού. Οι τουρκικές πιτσιλιές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ελληνικές κουβαδιές. Οι πολιτικές εξόδου δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, ειδικά αν έχεις αναλάβει να οικοδομήσεις στρατιωτικές δομές σε μια μακρινή περιοχή (π.χ. Σομαλία) ή να διατηρήσεις εδάφη έναντι αποφασισμένου αντιπάλου (Συρία).

ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Παρακολουθώντας την ατζέντα και τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας της Τουρκίας τα τελευταία 30 χρόνια, θα δει κανείς κάτι το ενδιαφέρον. Από τις 168 αποφάσεις αυτού του –μυθικών διαστάσεων– οργάνου, ούτε σε 10 δεν περιλαμβάνεται η Ελλάδα!
Ειδικά την τελευταία δεκαετία 2011-2020, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται στα αζήτητα, καθώς οι Τούρκοι ασχολούνται περισσότερο με Ιράκ, Συρία, Λιβύη και Κύπρο (λόγω ΑΟΖ). Το ελληνικό μέτωπο για την Τουρκία παραμένει στο επίπεδο «ουδέν νεότερον» και έτσι θέλει να μείνει.
Ενδεικτικά, μετά το 2005, όπως έγραφε η Τουρκάλα δημοσιογράφος, Asli Aydintasbas, η Ελλάδα είχε βρεθεί στον «πάτο της λίστας με τα κράτη που η Τουρκία θεωρούσε απειλητικά». Αυτό, όμως, δεν κατέστησε την Τουρκία λιγότερο διεκδικητική έναντι της Ελλάδας.
Το δε στρατιωτικό προσωπικό της Τουρκίας, δεν αγγίζει πλέον παλαιότερους αριθμούς. Ενώ το 1999 ξεπερνούσε τους 841.000, το 2017 έπεσε στους 512.000, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών. Είναι προφανές ότι το στελεχικό δυναμικό της Τουρκίας έχει μειωθεί σημαντικά και ειδικά μετά τις εκκαθαρίσεις του 2016 η κατάσταση έχει γίνει πιο δύσκολη. Το 45% των ανώτατων αξιωματικών (στρατηγοί-ναύαρχοι) έχουν εκδιωχθεί από το στράτευμα.
Η Τουρκία μπορεί να έχει αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές δαπάνες της από 1,8% το 2015 σε πάνω από 2,5% το 2018 (ίδια επίπεδα με Ελλάδα), αλλά η συνολική εικόνα είναι διαφορετική. Η Τουρκία, για πρώτη φορά τα τελευταία 60 χρόνια, αδυνατεί να κόψει σημαντικά από το ΑΕΠ της για την άμυνά της. Ενδεικτικά, την εποχή που η κυβέρνηση Σημίτη έδινε τα κλειδιά των Ιμίων στην Τουρκία, οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις απορροφούσαν περίπου το 4,5% του ΑΕΠ.
Προφανώς, η Τουρκία ζορίζεται και οπωσδήποτε δε θα ήθελε να μπει στη διαδικασία να μάθει αν θα άντεχε μια σύγκρουση με τον Ελληνικό Στρατό. Η μείωση των αμυντικών δαπανών είναι μια γενικότερη τάση παγκοσμίως, αλλά για ένα επιθετικό κράτος σημαίνει ότι απλά «δεν του βγαίνει».

*O Βαγγέλης Γεωργίου είναι ερευνητής δημοσιογράφος. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Ιστορία, Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Έχει εργαστεί στο Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών (ΙΣΤΑΜΕ), αργότερα στην τηλεοπτική εκπομπή «Πρωταγωνιστές» και στο protagon.gr. Υπήρξε ιδρυτής του ιστότοπου δημόσιας διανόησης greeklish.info. Έρευνές του έχουν δημοσιευτεί στα Foreign Affairs, Hot Doc, Huffington Post, ThePressProject, Infowar, Εικονογραφημένη Ιστορία, Ιστορικά Θέματα, Στρατιωτική Ιστορία, Lifo και άλλα. Συμμετείχε στην έρευνα «Επιχειρηματικότητα και Μετανάστευση» της ad hoc ομάδας εργασίας, που ολοκλήρωσε το Data Journalism Seminar 2017-2019. Από το 2017 ανήκει στη συντακτική ομάδα του SLpress.gr.

Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915 οι τούρκοι εθνικιστές υπό τον Μουσταφά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοιχτό μπροστά τους για να εξολοθρεύσουν τους Ελληνοπόντιους

Ένα εκλεκτό τμήμα του Ελληνισμού ζούσε στα βόρεια της Μικράς Ασίας, στην περιοχή του Πόντου, μετά τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η άλωση της Τραπεζούντας το 1461 από τους Οθωμανούς δεν τους αλλοίωσε το φρόνημα και την ελληνική τους συνείδηση, παρότι ζούσαν αποκομμένοι από τον εθνικό κορμό. Μπορεί να αποτελούσαν μειονότητα [το 40% του πληθυσμού] – αλλά γρήγορα κυριάρχησαν στην οικονομική ζωή της περιοχής, ζώντας κυρίως στα αστικά κέντρα.
Η οικονομική τους ανάκαμψη συνδυάστηκε με τη δημογραφική και την πνευματική τους άνοδο. Το 1865 οι Έλληνες του Πόντου ανέρχονταν σε 265.000 ψυχές, το 1880 σε 330.000 και στις αρχές του 20ου αιώνα άγγιζαν τις 700.000. Το 1860 υπήρχαν 100 σχολεία στον Πόντο, ενώ το 1919 υπολογίζονται σε 1401, ανάμεσά τους και το περίφημο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Εκτός από σχολεία διέθεταν τυπογραφεία, περιοδικά, εφημερίδες, λέσχες και θέατρα, που τόνιζαν το υψηλό τους πνευματικό επίπεδο.
Το 1908 ήταν μια χρονιά – ορόσημο για τους λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τη χρονιά αυτή εκδηλώθηκε και επικράτησε το κίνημα των Νεότουρκων, που έθεσε στο περιθώριο τον Σουλτάνο. Πολλές ήταν οι ελπίδες που επενδύθηκαν στους νεαρούς στρατιωτικούς για μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της θνήσκουσας Αυτοκρατορίας.
Σύντομα, όμως, οι ελπίδες τους διαψεύστηκαν. Οι Νεότουρκοι έδειξαν το σκληρό εθνικιστικό τους πρόσωπο, εκπονώντας ένα σχέδιο διωγμού των χριστιανικών πληθυσμών και εκτουρκισμού της περιοχής, επωφελούμενοι της εμπλοκής των ευρωπαϊκών κρατών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ελληνικό κράτος, απασχολημένο με το «Κρητικό Ζήτημα», δεν είχε τη διάθεση να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο με την Τουρκία.
Οι Τούρκοι, με πρόσχημα την «ασφάλεια του κράτους», εκτοπίζουν ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού στην αφιλόξενη μικρασιατική ενδοχώρα, μέσω των λεγόμενων «ταγμάτων εργασίας» («Αμελέ Ταμπουρού»). Στα «Τάγματα Εργασίας» αναγκάζονταν να υπηρετούν οι άνδρες που δεν κατατάσσονταν στο στρατό. Δούλευαν σε λατομεία, ορυχεία και στη διάνοιξη δρόμων, κάτω από εξοντωτικές συνθήκες. Οι περισσότεροι πέθαιναν από πείνα, κακουχίες και αρρώστιες.
Αντιδρώντας στην καταπίεση των Τούρκων, τις δολοφονίες, τις εξορίες και τις πυρπολήσεις των χωριών τους, οι Ελληνοπόντιοι, όπως και οι Αρμένιοι, ανέβηκαν αντάρτες στα βουνά για να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατόν. Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, οι τούρκοι εθνικιστές, υπό τον Μουσταφά Κεμάλ, είχαν πλέον όλο το πεδίο ανοιχτό μπροστά τους για να εξολοθρεύσουν τους Ελληνοπόντιους. Ό,τι δεν κατάφερε ο Σουλτάνος σε 5 αιώνες το πέτυχε ο Κεμάλ σε 5 χρόνια!
Το 1919 οι Έλληνες μαζί με τους Αρμένιους και την πρόσκαιρη υποστήριξη της κυβέρνησης Βενιζέλου προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα αυτόνομο ελληνοαρμενικό κράτος. Το σχέδιο αυτό ματαιώθηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι εκμεταλλεύθηκαν το γεγονός για να προχωρήσουν στην «τελική λύση».
Στις 19 Μαΐου 1919 ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στη Σαμψούντα για να ξεκινήσει τη δεύτερη και πιο άγρια φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας, υπό την καθοδήγηση των Γερμανών και Σοβιετικών συμβούλων του. Μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, οι Ελληνοπόντιοι που έχασαν τη ζωή τους ξεπέρασαν τους 200.000, ενώ κάποιοι ιστορικοί ανεβάζουν τον αριθμό τους στις 350.000.
Όσοι γλίτωσαν από το τουρκικό σπαθί κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη Νότια Ρωσία, ενώ γύρω στις 400.000 πήγαν στην Ελλάδα. Με τις γνώσεις και το έργο τους συνεισέφεραν τα μέγιστα στην ανόρθωση του καθημαγμένου εκείνη την εποχή ελληνικού κράτους και άλλαξαν τις πληθυσμιακές ισορροπίες στη Βόρειο Ελλάδα.
Με αρκετή, ομολογουμένως, καθυστέρηση, η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ομόφωνα στις 24 Φεβρουαρίου 1994 την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού.

Σε δύο στάδια η απελευθέρωση του τουρισμού από το εξωτερικό – Από τη Δευτέρα 25/5 yachting, από 1ης Ιουνίου κατασκηνώσεις, κάμπινγκ και ξενοδοχεία 12μηνης λειτουργίας – Από 15 Ιουνίου ξεκινά ο εξωτερικός τουρισμός και ανοίγουν τα εποχιακά ξενοδοχεία – Μόνο δειγματοληπτικοί έλεγχοι για κορωνοϊό στους επιβάτες – Τι θα ισχύσει για τους μικρούς νησιωτικούς προορισμούς και τα υγειονομικά πρωτόκολλα

Σε δύο στάδια θα πραγματοποιηθεί το άνοιγμα του τουρισμού για το εξωτερικό, αρχής γενομένης από τη Δευτέρα 15 Ιουνίου με την απελευθέρωση των πτήσεων προς το Ελ. Βενιζέλος, ενώ από την 1η Ιουλίου θα είναι το δεύτερο στάδιο με την απελευθέρωση των πτήσεων προς όλα τα αεροδρόμια. Ο τουρισμός εσωτερικού «ανοίγει» νωρίτερα, τη Δευτέρα 25 Μαΐου.

Το χρονοδιάγραμμα του ανοίγματος της τουριστικής αγοράς που παρουσίασε ο αρμόδιος υπουργός Χάρης Θεοχάρης έχει ως εξής:
-Δευτέρα 25 Μαΐου: Ανοίγει το yachting που αποτελεί και την ασφαλέστερη τουριστική δραστηριότητα
-Δευτέρα 1η Ιουνίου: Ανοίγουν οι κατασκηνώσεις, τα κάμπινγκ και τα ξενοδοχεία 12μηνης λειτουργίας
-Δευτέρα 15 Ιουνίου: Ανοίγουν όλα τα υπόλοιπα καταλύματα. Παράλληλα ενεργοποιείται το πρώτο στάδιο απελευθέρωσης των πτήσεων, αρχικά μόνο από το «Ελ. Βενιζέλος»
-Τετάρτη 1η Ιουλίου: Δεύτερο στάδιο απελευθέρωσης των πτήσεων σε όλα τα αεροδρόμια της χώρας
-Τετάρτη 15 Ιουλίου: Σταδιακή άρση των υπόλοιπων εξαιρέσεων

Όπως τόνισε ο κ. Θεοχάρης, απελευθέρωση των πτήσεων σημαίνει ότι δεν υπάρχει υποχρέωση τεστ για κορωνοϊό στους επιβάτες, ούτε υποχρεωτική καραντίνα. Αυτό δεν αποκλείει, όπως εξήγησε, κάποιους δειγματοληπτικούς ελέγχους για επιδημιολογικούς σκοπούς.

Για το πρώτο στάδιο απελευθέρωσης στις 15 Ιουνίου προβλέπεται:
-Απελευθέρωση πτήσεων από το εξωτερικό προς «Ελευθέριος Βενιζέλος»
-Απελευθέρωση εισόδου επισκεπτών από χώρες με καλά επιδημιολογικά χαρακτηριστικά
-Επιπλέον αξιολογούνται κριτήρια όπως η οδική πρόσβαση, μεσαίας απόστασης αεροπορικώς, ομογενειακές κοινότητες

Για το δεύτερο στάδιο απελευθέρωσης την 1η Ιουλίου προβλέπεται
-Απελευθέρωση πτήσεων από το εξωτερικό προς όλα τα αεροδρόμια
-Απελευθέρωση εισόδου επισκεπτών από όλες τις χώρες
-Θα εξαιρεθούν χώρες με αρνητικά επιδημιολογικά χαρακτηριστικά
-Οι χώρες που θα εξαιρεθούν θα ανακοινωθούν εγκαίρως
-Οι χώρες που εξαιρέθηκαν από το 2ο στάδιο απελευθέρωσης θα παρακολουθούνται αναφορικά με τα επιδημιολογικά χαρακτηριστικά τους

Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Τουρισμού, κ. Χάρης Θεοχάρης, θα υπάρξει ανάπτυξη επιχειρησιακών πλάνων για τους μικρούς νησιωτικούς προορισμούς: Συγκεκριμένα, για την ενίσχυση ικανότητας υποδομών υγείας δρομολογείται η εγκατάσταση συνολικά 20 νέων αναλυτών για tests στα νησιά και εξασφαλίζονται 600 κλίνες COVID στα νησιά. Επιπλέον, για τους μικρούς νησιωτικούς προορισμούς, θα υπάρξει κάλυψη από κοντινούς προορισμούς με εξασφάλιση χρόνου μεταφοράς <2ώρες και αξιοποίηση των υποδομών της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Ο κ. Θεοχάρης ανέφερε ότι θα εφαρμοστούν υγειονομικά πρωτόκολλα για τη λειτουργία τουριστικών καταλυμάτων, τουριστικών Λεωφορείων, τη λειτουργία επιχειρήσεων ενοικιάσεων αυτοκινήτων, τις θαλάσσιες μεταφορές στα επιβατηγά / επιβατηγά – οχηματαγωγά πλοία, τις αεροπορικές μεταφορές, εντός του αεροπλάνου, τις αεροπορικές μεταφορές στη λειτουργία αεροδρομίου (terminal) και τον έλεγχο στις πύλες εισόδου (π.χ. ερωτηματολόγιο, test δειγματοληπτικά).

Για τα μέτρα οικονομικής στήριξης των επιχειρήσεων εστιάζουν στα εξής:
-Επέκταση δικαιώματος αναστολής σύμβασης εργασίας έως και τον Ιούλιο
-Μείωση ενοικίου επιχειρήσεων 40% έως και τον Αύγουστο
-Νέος μηχανισμός ενίσχυσης απασχόλησης «SURE» μέχρι και το Σεπτέμβριο
-Ενίσχυση των εποχιακά απασχολούμενων
-Επιστρεπτέα προκαταβολή
-Μείωση προκαταβολής φόρου
-Μείωση ΦΠΑ στις μεταφορές, τον καφέ, τα μη-αλκοολούχα ποτά και το τουριστικό πακέτο
ΤΕΠΙΧ ΙΙ Επιχειρηματική Χρηματοδότηση / Ταμείο Εγγυοδοσίας Αναπτυξιακή Τράπεζα

Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ
Ο κ. Θεοχάρης αναφέρθηκε και στα μέτρα ενίσχυσης του εσωτερικού τουρισμού μέσα από το πρόγραμμα «Τουρισμός για Όλους», το πρόγραμμα Κοινωνικού Τουρισμού (ΟΑΕΔ) και εταιρικά Holiday Vouchers για τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα. Ενδεικτικά, ως προς το πρόγραμμα «Τουρισμός για Όλους» και το πλαίσιο, αφορά ποσό ύψους 30 εκατ. ευρώ, για ξενοδοχεία και ταξιδιωτικά γραφεία, με 250.000 δικαιούχους και κατ’ ελάχιστο 4 διανυκτερεύσεις (1 εκατ. διανυκτερεύσεις κατ’ ελάχιστο).

Από τον Σάββα Καλεντερίδη*

Η ισχύς που θεωρεί ότι έχει αποκτήσει η Τουρκία έναντι όλων των χωρών της περιοχής και κυρίως έναντι της Ελλάδας, σε συνδυασμό με την εντύπωση που έχει αποκρυσταλλωθεί στα έγκατα του τουρκικού κράτους, ότι η Ελλάδα είναι μια αδύναμη και ανυπεράσπιστη χώρα, έχει οδηγήσει την Τουρκία σε μια σειρά από ενέργειες, που ναι μεν θεωρούνται παράλογες και παράνομες, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, όμως τις βλέπουμε να υλοποιούνται και να δημιουργούν εθιμικό δίκαιο.
Η επιθετικότητα της Τουρκίας βρίσκει πρόσφορο έδαφος και εκδηλώνεται με ορμή, αφενός μεν, γιατί δεν έχει καθοριστεί από τις μεγάλες δυνάμεις ο χάρτης ισορροπιών στην περιοχή, με μια συμφωνία τύπου Γιάλτας, και αφετέρου γιατί η κρίση του κορωνοϊού έχει διευρύνει το κενό που υπάρχει στην περιοχή, λόγω της μη ύπαρξης της Γιάλτας.
Και όπως έχουμε τονίσει ξανά, η διεθνής πολιτική είναι ένα δυναμικό πεδίο, που δε δικαιολογεί κενά, τα οποία, όταν εμφανίζονται, έρχονται και τα καλύπτουν εκείνοι οι διεθνείς παίκτες που θεωρούν ότι έχουν την ισχύ να πράξουν κάτι τέτοιο.
Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη το κενό ισχύος, περίπου ανενόχλητα εισβάλλει πειρατικά και απολύτως παράνομα στην ΑΟΖ και, μάλιστα, σε αδειοδοτημένα θαλασσοτεμάχια της Κυπριακής Δημοκρατίας, οριοθετεί μονομερώς την ΑΟΖ στην ανατολική Μεσόγειο, σφετεριζόμενη την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα της Κύπρου και της Ελλάδας, οριοθετεί με την κυβέρνηση του Σάρατζ τις θαλάσσιες ζώνες με τη Λιβύη, υιοθετεί το Δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας, σφετεριζόμενη το μισό Αιγαίο, παραβιάζει τον εναέριο χώρο της πατρίδας μας, κάνοντας μάλιστα και υπέρ-πτήσεις ακόμα και πάνω από κατοικημένα νησιά…
Το τελευταίο που είδαμε να εκφράζεται πλέον δημοσίως από την επικοινωνιακή ναυαρχίδα του Ερντογάν, την εφημερίδα «Γενί Σαφάκ», και από τον ίδιο το γενικό διευθυντή της, μυστικοσύμβουλο του Ερντογάν, είναι να διεκδικούν την Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, τα νησιά του Αιγαίου και τη δυτική Θράκη.
Μάλιστα, ειδικά όσον αφορά τα νησιά του Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα, θεωρούν ότι, επειδή η Ελλάδα έχει παραβιάσει τις συμφωνίες με τις οποίες της παραχωρήθηκαν αυτά τα νησιά, οι οποίες τα «θέλουν» αποστρατικοποιημένα, οι συμφωνίες αυτές δεν ισχύουν και, άρα, η Τουρκία δικαιούται να τα διεκδικήσει. Επειδή στην Ελλάδα όταν θέλουμε να ερμηνεύσουμε την τουρκική επιθετικότητα, πάντα βρίσκουμε τον εύκολο και ανώδυνο δρόμο, πετάμε ένα «η Τουρκία με την επιθετικότητά της προσπαθεί να εξάγει τα εσωτερικά της προβλήματα», κάτι που δε γίνεται από άγνοια, αλλά σκόπιμα, για να αποσείσουν οι πολιτικοί τις ευθύνες από πάνω τους, να ξεκαθαρίσουμε ότι: το τουρκικό κράτος έχει τους δικούς του τρόπους λειτουργίας και όταν σχεδιάζουν κάτι, το επεξεργάζονται στα θεσμικά τους όργανα, θέτουν τους εθνικούς και πολιτικούς τους στόχους και εξετάζουν διεξοδικά πώς θα το στηρίξουν πολιτικά, διπλωματικά, στρατιωτικά και επικοινωνιακά στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Και όταν ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός και η όλη οργάνωση, το θέμα εξετάζεται στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΣΕΑ), λαμβάνονται αποφάσεις, γίνεται πολιτική του τουρκικού κράτους και μετά αρχίζει η υλοποίησή του.
Να σημειωθεί ότι στη φάση της υλοποίησης κάθε σχεδίου της κυβέρνησης, το θέμα εξετάζεται κάθε φορά στις συσκέψεις του ΣΕΑ, όπου οι αρμόδιες Αρχές παρουσιάζουν την εξέλιξή του και, αν χρειαστεί, λαμβάνονται αποφάσεις για διορθωτικές ενέργειες.
Έτσι έγινε με τα σχέδια της Τουρκίας για την εισβολή στην ΑΟΖ της Κύπρου, για την τουρκολυβική συμφωνία, για τη Γαλάζια Πατρίδα, για τη συμφωνία της Τουρκίας για οριοθέτηση της ΑΟΖ πρώτα με το Ισραήλ και μετά με την Αίγυπτο. Αυτά έχουν αποφασιστεί, απλά οι Τούρκοι εργάζονται υπογείως και ύπουλα για να ακυρώσουν τις συμφωνίες με την Κύπρο και να υπογράψουν Ισραήλ και Αίγυπτος με την Τουρκία.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ο Σίσι, γι’ αυτό θέλουν να τον ανατρέψουν. Όσο για το Ισραήλ, η διάψευση από την πρεσβεία στην Άγκυρα, εμένα πάντως δε με πείθει. Θα ήθελα τη διάψευση από το ισραηλινό ΥΠΕΞ.
Στο σημείο αυτό να πούμε δυο λόγια για το θέμα που επικαλείται η Τουρκία και απαιτεί την αποστρατικοποίηση των «νήσων του ανατολικού Αιγαίου»: Σύμφωνα με το ελληνικό ΥΠΕΞ, το καθεστώς των ελληνικών νησιών του ανατολικού Αιγαίου διέπεται από διεθνείς συνθήκες.
Ειδικότερα:
– το καθεστώς των νήσων Λήμνου και Σαμοθράκης διέπεται από τη Σύμβαση της Λοζάνης για τα Στενά του 1923, η οποία αντικαταστάθηκε με τη Σύμβαση του Montreux του 1936,
– το καθεστώς των νήσων Μυτιλήνης, Χίου, Σάμου και Ικαρίας διέπεται από τη Συνθήκη Ειρήνης της Λοζάνης του 1923 και
– το καθεστώς των Δωδεκανήσων διέπεται από τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947.
Όσον αφορά τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη, το δικαίωμα της Ελλάδας να εξοπλίσει τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη αναγνωρίστηκε από την Τουρκία, σύμφωνα και με την επιστολή που απηύθυνε στον έλληνα πρωθυπουργό στις 6 Μαΐου 1936 ο τότε Τούρκος πρέσβης στην Αθήνα Roussen Esref, κατόπιν οδηγιών της κυβέρνησής του.
Όσον αφορά τις Λέσβο, Χίο, Σάμο και Ικαρία, η συνθήκη προβλέπει την παρουσία αριθμού στρατιωτών και βάσεων.
Όσον αφορά τα Δωδεκάνησα, η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη συνθήκη του 1947, η οποία, επομένως, αποτελεί «res inter alios acta» γι’ αυτήν, δηλαδή ζήτημα που αφορά άλλα κράτη. Σύμφωνα δε με το άρθρο 34 της Συνθήκης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών, «μια συνθήκη δε δημιουργεί υποχρεώσεις ή δικαιώματα για τρίτες χώρες» εκτός των συμβαλλομένων.
Τέλος, η Ελλάδα έχει κάθε νόμιμο δικαίωμα να υπερασπίζεται την επικράτειά της, ειδικά όταν αυτή καταφανώς απειλείται και όταν η γειτονική χώρα διατηρεί μια στρατιά με το όνομα του Αιγαίου, το μεγαλύτερο αποβατικό στόλο του κόσμου, σε απόσταση αναπνοής από τα νησιά μας, διεξάγει ασκήσεις απόβασης σε νησί, προφανώς κατ’ εφαρμογή υφιστάμενων επιχειρησιακών σχεδίων και έχει σε ισχύ την απειλή πολέμου (casus belli).
Η Ελλάδα και οι κυβερνώντες θα παρανομούσαν, αν δεν υπερασπίζονταν την ελληνική επικράτεια και την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας μας μπροστά σ’ αυτήν την καταφανέστατη απειλή.
Και επειδή γράφονται διάφορα, που δε θέλουμε και δε μπορούμε να πιστέψουμε, σε περίπτωση που βρεθεί κυβέρνηση να συζητήσει θέμα αποστρατικοποίησης των νησιών, να γνωρίζει ότι αποστρατικοποιημένα νησιά, μέσα στα κατακόκκινα ύδατα της Γαλάζιας Πατρίδας, θα είναι σα να τα προσφέρουμε στο «οθωμανικό ταψί» στους πολιτικά παράφρονες της Άγκυρας. Να το έχουμε υπόψιν μας αυτό…

*Ο Σάββας Καλεντερίδης (Βέργη Σερρών, 1960) είναι Έλληνας αξιωματικός εν αποστρατεία, πρώην πράκτορας της ΕΥΠ και μετέπειτα συγγραφέας και γεωστρατηγικός αναλυτής