Στο 6% το Κεμπέκ

Το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, στο 6,9% τον Απρίλιο, μετά από αύξηση 0,1 ποσοστιαίων μονάδων το Μάρτιο. Με αυτές τις αυξήσεις, το ποσοστό ανεργίας επέστρεψε στο επίπεδο του Νοεμβρίου 2024, το οποίο ήταν το υψηλότερο από τον Ιανουάριο του 2017 (εξαιρουμένων των ετών 2020 και 2021, κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19).

Ο αριθμός των ανέργων που αναζητούν εργασία ή απολύονται προσωρινά αυξήθηκε κατά 39.000 (+2,6%) τον Απρίλιο και αυξήθηκε κατά 189.000 (+13,9%) σε ετήσια βάση. Οι άνεργοι συνέχισαν να αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες στην εύρεση εργασίας τον Απρίλιο από ό,τι ένα χρόνο νωρίτερα. Μεταξύ των ανέργων το Μάρτιο, το 61% παρέμεινε άνεργο τον Απρίλιο, ποσοστό υψηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό των ίδιων μηνών το 2024 (57,3%).

Το ποσοστό των εργαζομένων που απολύονται μπορεί να αυξηθεί σε περιόδους οικονομικής ύφεσης ή διαταραχής. Μεταξύ εκείνων που απασχολούνταν το Μάρτιο του 2025, το 0,7% είχε μείνει άνεργο τον Απρίλιο λόγω απόλυσης. Το ποσοστό αυτό μεταβλήθηκε ελάχιστα από την ίδια περίοδο το 2024 (0,6%).

Υπήρχαν περισσότερα άτομα στο εργατικό δυναμικό τον Απρίλιο και το ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω που απασχολούνταν ή αναζητούσαν εργασία αυξήθηκε κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες σε 65,3%. Παρά την αύξηση του μήνα, το ποσοστό συμμετοχής μειώθηκε κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες σε ετήσια βάση.

ΜΙΚΡΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

Η συνολική απασχόληση μεταβλήθηκε ελάχιστα τον Απρίλιο (+7.400, +0,0%), μετά από μείωση το Μάρτιο (-33.000, -0,2%) και ουσιαστικά καμία μεταβολή το Φεβρουάριο. Μετά από μείωση κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες το Μάρτιο, το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω που απασχολείται μειώθηκε περαιτέρω κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες τον Απρίλιο. Αυτό έφερε το ποσοστό απασχόλησης στο 60,8%, που αντιστοιχεί σε πρόσφατο χαμηλό που καταγράφηκε τον Οκτώβριο του 2024.

Το ποσοστό απασχόλησης παρουσίασε πτωτική τάση για το μεγαλύτερο μέρος του 2023 και του 2024, καθώς η αύξηση του πληθυσμού ξεπέρασε την αύξηση της απασχόλησης. Πιο πρόσφατα, το ποσοστό απασχόλησης αυξήθηκε για τρεις συνεχόμενους μήνες από το Νοέμβριο του 2024 έως τον Ιανουάριο του 2025, λόγω της ισχυρής αύξησης της απασχόλησης εν μέσω βραδύτερης αύξησης του πληθυσμού.

Η απασχόληση στο δημόσιο τομέα αυξήθηκε κατά 23.000 (+0,5%) τον Απρίλιο, μετά από τρεις συνεχόμενους μήνες μικρής μεταβολής. Η αύξηση της απασχόλησης στο δημόσιο τομέα τον Απρίλιο συνδέθηκε με προσωρινές προσλήψεις για τις ομοσπονδιακές εκλογές.

Ο αριθμός των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα μεταβλήθηκε ελάχιστα τον Απρίλιο, μετά από μείωση τον Μάρτιο (-48.000, -0,3%). Η αυτοαπασχόληση άλλαξε ελάχιστα για τρίτο συνεχόμενο μήνα τον Απρίλιο.

ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΤΟ ΟΝΤΑΡΙΟ,
ΑΥΞΗΣΗ ΣΕ ΚΕΜΠΕΚ-ΑΛΜΠΕΡΤΑ

Η απασχόληση στο Οντάριο μειώθηκε κατά 35.000 (-0,4%) τον Απρίλιο, μετά από μείωση 28.000 το Μάρτιο. Μεταποιητική βιομηχανία (-33.000, -3,9%) και χονδρικό και λιανικό εμπόριο (-16.000, -1,4%) κατέγραψε τις μεγαλύτερες μειώσεις στην επαρχία τον Απρίλιο. Το ποσοστό ανεργίας στο Οντάριο αυξήθηκε κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες τον Απρίλιο στο 7,8%. Στη μητροπολιτική περιοχή της απογραφής του Windsor (CMA), όπου οι αυτοκινητοβιομηχανίες αντιπροσωπεύουν το 43,1% της απασχόλησης στη μεταποίηση και το 9,2% της συνολικής απασχόλησης, το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες τον Απρίλιο για να φτάσει το 10,7% (κινητοί μέσοι όροι τριών μηνών). Στη CMA του Τορόντο, το ποσοστό ανεργίας άλλαξε ελάχιστα στο 8,6% τον Απρίλιο.

Στο Κεμπέκ, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 18.000 (+0,4%) τον Απρίλιο, η πρώτη σημαντική αύξηση από το Νοέμβριο του 2024. Παρά τους περισσότερους απασχολούμενους το μήνα, υπήρχαν επίσης περισσότεροι άνθρωποι που αναζητούσαν εργασία (+17.000), ωθώντας το ποσοστό ανεργίας κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες στο 6%. Αυτό ήταν το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας για την επαρχία από τον Οκτώβριο του 2017 (6,1%), εξαιρουμένων των ετών 2020 και 2021, κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Η απασχόληση στην Αλμπέρτα αυξήθηκε κατά 15.000 (+0,6%) τον Απρίλιο, αντισταθμίζοντας τη μείωση του Μαρτίου. Παρά την αύξηση της απασχόλησης, το ποσοστό ανεργίας στην Αλμπέρτα παρέμεινε στο 7,1% τον Απρίλιο.

ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΒΑΣΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε μεταξύ των νέων ανδρών ηλικίας 15 έως 24 ετών (+1,1 ποσοστιαίες μονάδες, σε 15,4%) τον Απρίλιο. Αν και η απασχόληση παρέμεινε σταθερή, περισσότεροι νέοι άνδρες αναζήτησαν εργασία το μήνα, γεγονός που οδήγησε το ποσοστό ανεργίας προς τα πάνω γι’ αυτή την ομάδα. Το ποσοστό ανεργίας των γυναικών βασικής ηλικίας (25 έως 54 ετών) αυξήθηκε κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στο 5,8% τον Απρίλιο, καθώς η απασχόληση μειώθηκε μεταξύ των γυναικών αυτής της ηλικιακής ομάδας. Για τους άνδρες βασικής ηλικίας, το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες στο 5,8% τον Απρίλιο. Σε ετήσια βάση, το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε τόσο για τις γυναίκες βασικής ηλικίας (+0,8 ποσοστιαίες μονάδες) όσο και για τους άνδρες βασικής ηλικίας (+0,4 ποσοστιαίες μονάδες) τον Απρίλιο.

Η ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΒΑΣΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Η απασχόληση μεταξύ των γυναικών βασικής ηλικίας (25 έως 54 ετών) μειώθηκε κατά 60.000 (-0,9%) τον Απρίλιο, αντισταθμίζοντας μια καθαρή αύξηση παρόμοιου μεγέθους που καταγράφηκε από το Δεκέμβριο του 2024 έως το Φεβρουάριο του 2025 (+62.000, +1%). Η μείωση της απασχόλησης τον Απρίλιο επικεντρώθηκε στη μερική απασχόληση (-41.000, -3,9%). Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών βασικής ηλικίας μειώθηκε κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες, στο 79,6% τον Απρίλιο του 2025.

Μεταξύ των ανδρών βασικής ηλικίας, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 24.000 (+0,3%) τον Απρίλιο, μετά από δύο μήνες μικρής αλλαγής. Το ποσοστό απασχόλησης των ανδρών βασικής ηλικίας αυξήθηκε κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες τον Απρίλιο, στο 86,5%, αντισταθμίζοντας εν μέρει τη μείωση κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες που καταγράφηκε τον προηγούμενο μήνα.

Η απασχόληση αυξήθηκε για τα άτομα ηλικίας 55 ετών και άνω (+35.000, +0,8%) τον Απρίλιο, με αυξήσεις τόσο για τις γυναίκες (+19.000, +1%) όσο και για τους άνδρες (+16.000, +0,7%). Το ποσοστό απασχόλησης αυξήθηκε επίσης τόσο για τις γυναίκες (+0,2 ποσοστιαίες μονάδες στο 29,7%) όσο και για τους άνδρες (+0,2 ποσοστιαίες μονάδες στο 39,0%) σε αυτή την ηλικιακή ομάδα τον Απρίλιο.

Γιατί ο Βορράς Δε… Φρενάρει

Η σημαντική πτώση των τιμών του πετρελαίου που παρατηρείται τους πρώτους μήνες του 2025 έχει δημιουργήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στις δύο πλευρές του 49^ου παράλληλου. Ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η βιομηχανία πετρελαίου φαίνεται να επιβραδύνει, στον Καναδά – έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς παγκοσμίως – η στάση παραμένει περισσότερο σταθερή και συντηρητική.

Από τις αρχές Ιανουαρίου, η τιμή αναφοράς του West Texas Intermediate (WTI) έχει υποχωρήσει από τα 80 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι στα περίπου 60 δολάρια, σηματοδοτώντας πτώση σχεδόν 25%. Αυτή η εξέλιξη συνδέεται, αφενός με τη χαλάρωση της πολιτικής περιορισμού της παραγωγής από τον ΟΠΕΚ+ και αφετέρου με τις γεωπολιτικές και εμπορικές αβεβαιότητες, που προκύπτουν από τη διοίκηση του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump.

ΗΠΑ: Η «ΜΗΧΑΝΗ» ΤΟΥ SHALE OIL

ΑΡΧΙΖΕΙ ΝΑ ΦΡΕΝΑΡΕΙ

Στις ΗΠΑ, η παραγωγή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα κοιτάσματα σχιστολιθικού πετρελαίου (shale), κυρίως στην περιοχή του Permian Basin στο δυτικό Τέξας και το νοτιοανατολικό Νέο Μεξικό. Η φύση αυτών των γεωτρήσεων απαιτεί συνεχείς νέες επενδύσεις, καθώς η παραγωγή από κάθε πηγάδι εξαντλείται γρήγορα. Αυτό καθιστά τη βιομηχανία ιδιαίτερα ευαίσθητη σε πτώσεις τιμών.

Ο Travis Stice, διευθύνων σύμβουλος της Diamondback Energy, αναφέρει σε επιστολή του προς τους μετόχους, ότι «η παραγωγή πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες πιθανώς έχει φτάσει στο ανώτατο σημείο της και θα αρχίσει να μειώνεται αυτό το τρίμηνο».

Η εταιρεία ήδη προχωρά στην απόσυρση τριών γεωτρύπανων και ενός συνεργείου. «Για να χρησιμοποιήσουμε τη γλώσσα των οδηγών, παίρνουμε το πόδι από το γκάζι, καθώς πλησιάζουμε το κόκκινο φανάρι», προσθέτει.

Η ConocoPhillips, μία από τις μεγαλύτερες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, ανακοίνωσε μείωση στον επενδυτικό της προϋπολογισμό, από 12,9 δισ. δολάρια σε εύρος μεταξύ 12,3 και 12,6 δισ. δολαρίων, επικαλούμενη «οικονομική αστάθεια». Η απόφαση αυτή υπογραμμίζει το γεγονός ότι η αγορά πετρελαίου στις ΗΠΑ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον και τις προσδοκίες ζήτησης.

Ο Max Pyziur, διευθυντής έρευνας στο Energy Policy Research Foundation, τονίζει πως η αβεβαιότητα που προκαλείται από τις εμπορικές πολιτικές του Λευκού Οίκου έχει επηρεάσει αρνητικά τη γενικότερη οικονομική δραστηριότητα. «Είναι παντού», λέει. «Εταιρείες όπως η FedEx και η Kellogg έχουν μειώσει τις προβλέψεις τους, γεγονός που αποτυπώνει τον ευρύτερο φόβο για ύφεση και μείωση της ζήτησης ενέργειας».

ΚΑΝΑΔΑΣ: ΕΠΙΒΙΩΣΗ

ΜΕΣΩ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ

Αντιστρόφως, ο καναδικός τομέας πετρελαίου επιδεικνύει αξιοσημείωτη σταθερότητα. Ο Καναδάς διαθέτει τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός διεθνώς.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, η παραγωγή βασίζεται κυρίως στις πετρελαιοάμους της Alberta, που παρουσιάζουν πολύ βραδύτερη φθορά παραγωγής και δεν απαιτούν συνεχή γεωτρήσεις.

Οι πετρελαιοάμμοι, αν και απαιτούν τεράστια αρχική επένδυση, μπορούν να διατηρούν υψηλά επίπεδα παραγωγής για δεκαετίες, χωρίς την ανάγκη συνεχών νέων γεωτρήσεων. Έτσι, ακόμα και όταν οι τιμές μειώνονται, η παραγωγή συνεχίζεται χωρίς δραστικές περικοπές.

Ο Brian Schmidt, CEO της Tamarack Valley Energy, σημειώνει ότι η στρατηγική τους είναι μακροπρόθεσμη και βασίζεται στην ανθεκτικότητα. «Είχαμε ήδη προσαρμοστεί σε μια αμυντική στάση πριν καν ξεκινήσει η πτώση. Η εταιρεία μας παραμένει επικερδής ακόμη και με τις σημερινές τιμές».

ΤΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ

ΚΟΣΤΟΥΣ ΤΟΥ ΚΑΝΑΔΑ

Σύμφωνα με έρευνα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Ντάλας, το κόστος εξόρυξης για πολλές εταιρείες του Τέξας ανέρχεται περίπου στα 65 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ η τρέχουσα τιμή του WTI κυμαίνεται στα 59 δολάρια – κάτω από το σημείο ισοσκέλισης. Αντίθετα, πολλές καναδικές εταιρείες έχουν κόστος ισοσκέλισης μεταξύ 50 και 55 δολαρίων, ενώ οι πετρελαιοάμμοι μπορούν να αντέξουν ακόμη και τιμές στα χαμηλά 40 δολάρια.

Ο Randy Ollenberger από την BMO Capital Markets δηλώνει: «Οι μεγάλες εταιρείες στον Καναδά έχουν από τις καλύτερες δομές κόστους παγκοσμίως. Μπορούν να αντέξουν τιμές στα 40 δολάρια και να συνεχίζουν να αποδίδουν κέρδη».

Η Canadian Natural Resources, ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Καναδά, επιβεβαίωσε πως μπορεί να συνεχίσει απρόσκοπτα τη λειτουργία της ακόμα και με τιμές στα 43 δολάρια ανά βαρέλι, συμπεριλαμβανομένων των μερισμάτων προς τους μετόχους και των εξόδων συντήρησης.

ΣΥΓΚΡΑΤΗΜΕΝΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ

ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ

Σε αντίθεση με τις παλαιότερες πετρελαϊκές «φούσκες», η καναδική προσέγγιση σήμερα είναι προσεκτική. Οι εταιρείες επικεντρώνονται στην αποπληρωμή χρεών, στην επιστροφή κεφαλαίου στους μετόχους και όχι σε ριψοκίνδυνες επεκτάσεις.

Αυτή η στρατηγική μπορεί να φανεί χρήσιμη, σε έναν κόσμο όπου οι διακυμάνσεις των τιμών γίνονται όλο και πιο απρόβλεπτες. Όπως επισημαίνει ο Pyziur, οι εταιρείες θα πρέπει να περιμένουν περαιτέρω αβεβαιότητα στις τιμές, τουλάχιστον μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.

Ταυτόχρονα, η μείωση της αμερικανικής παραγωγής ίσως δημιουργήσει κενό στην παγκόσμια αγορά, το οποίο μπορούν να εκμεταλλευτούν οι καναδοί παραγωγοί. «Αυτό είναι μια ευκαιρία για τους καναδούς upstream παραγωγούς να αυξήσουν το μερίδιό τους στην αγορά», υπογραμμίζει.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η πτώση των τιμών του πετρελαίου έχει εκτεταμένες επιπτώσεις και δημιουργεί ένα νέο δυναμικό τοπίο στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη. Ενώ οι ΗΠΑ δείχνουν σημάδια επιβράδυνσης στην παραγωγή και επενδυτική διστακτικότητα, ο Καναδάς φαίνεται να ποντάρει στη σταθερότητα, την ανθεκτικότητα και το μακροπρόθεσμο όραμα. Με τη δυνατότητα να παραμείνει κερδοφόρος ακόμη και σε δυσμενείς συνθήκες, η χώρα ίσως ενισχύσει τη θέση της ως ενεργειακή δύναμη – όχι μέσα από επιθετική επέκταση, αλλά μέσω στρατηγικής αντοχής.

Μεγαλώνει η ανασφάλεια σε κλάδους που έχουν εξάρτηση από τις ΗΠΑ

Σε ένα αβέβαιο οικονομικό πλαίσιο, οι αντιλήψεις των εργαζομένων για την ασφάλεια της εργασίας μπορούν να παρέχουν πληροφορίες, σχετικά με πιθανές αλλαγές στις επιχειρηματικές συνθήκες σε όλους τους κλάδους. Επιπλέον, οι αντιλήψεις για την ασφάλεια της εργασίας και το αίσθημα της πιθανής απώλειας της εργασίας και του εισοδήματός τους στο εγγύς μέλλον, επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική υγεία και την ευημερία των εργαζομένων.

Τον Απρίλιο του 2025, η ΕΕΔ (Έρευνα Εργατικού Δυναμικού) ρώτησε τους εργαζόμενους, εάν αναμένουν ότι ο αριθμός των εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους θα αυξηθεί, θα παραμείνει ο ίδιος ή θα μειωθεί τους επόμενους έξι μήνες. Η ΕΕΔ ρώτησε επίσης τους ίδιους υπαλλήλους, σχετικά με την πιθανότητα να χάσουν προσωπικά τη δουλειά τους κατά την ίδια περίοδο.

Μεταξύ των εργαζομένων ηλικίας 15 έως 69 ετών, το 13,2% αναμένει ότι ο αριθμός των εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους θα μειωθεί τους επόμενους έξι μήνες. Το ποσοστό ήταν υψηλότερο (18,6%) μεταξύ των εργαζομένων σε βιομηχανίες που εξαρτώνται από τη ζήτηση των ΗΠΑ για καναδικές εξαγωγές (που ορίζονται ως εκείνες όπου το 35% ή περισσότερες θέσεις εργασίας εξαρτώνται από τη ζήτηση των ΗΠΑ για εξαγωγές από τον Καναδά).

Σε όλους τους κλάδους, το ποσοστό των εργαζομένων που ανέμεναν ότι ο αριθμός των εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους θα μειωνόταν τους επόμενους έξι μήνες, ήταν υψηλότερο στη δημόσια διοίκηση (25,4%) και στις εκπαιδευτικές υπηρεσίες (19,5%).

Από την άλλη, πάνω από 1 στους 5 (21%) εργαζόμενους ηλικίας 15 έως 69 ετών αναμένει, ότι ο αριθμός των εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους θα αυξηθεί λίγο ή πολύ τους επόμενους έξι μήνες. Το μερίδιο μεταξύ των εργαζομένων σε βιομηχανίες που εξαρτώνται από τη ζήτηση των ΗΠΑ για καναδικές εξαγωγές ήταν ελαφρώς χαμηλότερο (18,1%).

Παρά την οικονομική αβεβαιότητα και τις προσδοκίες για μείωση του εργατικού δυναμικού μεταξύ ορισμένων εργαζομένων, οι περισσότεροι εργαζόμενοι αισθάνθηκαν σχετικά ασφαλείς στις θέσεις εργασίας τους. Τον Απρίλιο του 2025, σχεδόν τρεις στους τέσσερις (73,9%) εργαζόμενους ηλικίας 15 έως 69 ετών διαφώνησαν ή διαφώνησαν έντονα ότι ενδέχεται να χάσουν την κύρια δουλειά τους τους επόμενους έξι μήνες.

Αντίθετα, το 7,7% των εργαζομένων συμφώνησε ή συμφώνησε απόλυτα ότι μπορεί να χάσει την κύρια δουλειά του τους επόμενους έξι μήνες. Μεταξύ των εργαζομένων σε βιομηχανίες που εξαρτώνταν από τη ζήτηση των ΗΠΑ για καναδικές εξαγωγές, το ποσοστό ήταν ελαφρώς υψηλότερο (8,9%).

Οι νέοι ηλικίας 15 έως 24 ετών ήταν πιο πιθανό να συμφωνήσουν ή να συμφωνήσουν απόλυτα (9,6%) ότι ενδέχεται να χάσουν τη δουλειά τους τους επόμενους έξι μήνες, σε σύγκριση με τους εργαζόμενους ηλικίας 25 έως 54 ετών (7,3%) και τους εργαζόμενους ηλικίας 55 ετών και άνω (7,7%).