Η συμφωνία Κάρνεϊ – Σμιθ, το φρένο στους αυτονομιστές και οι επιπτώσεις για ολόκληρο τον Καναδά
Ο Καναδάς βρίσκεται για ακόμη μία φορά αντιμέτωπος με μια πολιτική και οικονομική δοκιμασία, που ξεπερνά τα όρια της επαρχίας της Αλμπέρτα. Οι τελευταίες εξελίξεις στις σχέσεις μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης του πρωθυπουργού Mark Carney και της κυβέρνησης της Αλμπέρτα, υπό την πρωθυπουργό Danielle Smith, επηρεάζουν όχι μόνο το ενεργειακό μέλλον της χώρας, αλλά και την ίδια τη συνοχή της καναδικής ομοσπονδίας.
Την ίδια στιγμή, το αυτονομιστικό κίνημα που ζητεί την αποχώρηση της Αλμπέρτα από τον Καναδά υπέστη σοβαρό πλήγμα στα δικαστήρια, εξέλιξη που πολλοί αναλυτές θεωρούν καθοριστική για την αποφυγή μιας βαθύτερης εθνικής κρίσης.
Η πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Οτάβας και Αλμπέρτα αφορά κυρίως το ζήτημα της ενεργειακής πολιτικής και ιδιαίτερα τη δημιουργία νέου αγωγού πετρελαίου προς τις ακτές της Βρετανικής Κολομβίας, με στόχο την αύξηση των εξαγωγών καναδικού πετρελαίου προς την Ασία. Η συμφωνία συνδέεται με νέο πλαίσιο βιομηχανικής τιμολόγησης άνθρακα, το οποίο προβλέπει σταδιακή αύξηση του κόστους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έως το 2040.
Για τον πρωθυπουργό Κάρνεϊ, η συμφωνία αποτελεί προσπάθεια εξισορρόπησης δύο αντικρουόμενων στόχων, της οικονομικής ανάπτυξης και της ενεργειακής ασφάλειας αφενός, και της περιβαλλοντικής πολιτικής αφετέρου. Η κυβέρνησή του επιχειρεί να μειώσει την εξάρτηση του Καναδά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και να ανοίξει νέες αγορές για τις εξαγωγές ενέργειας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας.
Για την Αλμπέρτα, όμως, το ζήτημα είναι βαθύτερο και αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής ταυτότητας της επαρχίας. Εδώ και χρόνια, σημαντικό μέρος του πληθυσμού αισθάνεται ότι η Οτάβα αντιμετωπίζει άδικα την επαρχία μέσω περιβαλλοντικών περιορισμών, φορολογικών πολιτικών και ομοσπονδιακών κανονισμών που, σύμφωνα με τους επικριτές τους, πλήττουν τον πετρελαϊκό και ενεργειακό τομέα της Δύσης.
Μέσα σε αυτό το κλίμα αναπτύχθηκε το νέο κύμα αλμπερτιανού αυτονομισμού. Ορισμένες οργανώσεις επιδίωξαν ακόμη και δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, υποστηρίζοντας ότι η Αλμπέρτα θα ήταν οικονομικά ισχυρότερη εκτός Καναδά. Ωστόσο, η δυναμική αυτή δέχθηκε σημαντικό πλήγμα, όταν δικαστήριο της Αλμπέρτα ακύρωσε την πρωτοβουλία για δημοψήφισμα, κρίνοντας ότι δεν υπήρξε επαρκής διαβούλευση με τις αυτόχθονες κοινότητες και ότι ενδέχεται να παραβιάζονται συνταγματικές και συνθηκολογικές υποχρεώσεις του Καναδά.
Η απόφαση θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, διότι υπενθυμίζει ότι καμία επαρχία δεν μπορεί απλώς να αποσχιστεί μονομερώς από τον Καναδά χωρίς πολύπλοκες συνταγματικές διαδικασίες και χωρίς τη συμμετοχή των Πρώτων Εθνών, των οποίων οι ιστορικές συνθήκες προηγούνται της δημιουργίας της ίδιας της επαρχίας της Αλμπέρτα.
Παράλληλα, το αυτονομιστικό στρατόπεδο υπέστη και πολιτική ζημιά, λόγω αποκαλύψεων για διαρροή προσωπικών δεδομένων εκατομμυρίων ψηφοφόρων της Αλμπέρτα, γεγονός που προκάλεσε σοβαρές ανησυχίες για την εκλογική ακεραιότητα και πιθανές εξωτερικές παρεμβάσεις.
Αρκετοί Καναδοί βλέπουν πλέον το αυτονομιστικό ρεύμα, όχι ως μια υγιή πολιτική διαμαρτυρία, αλλά ως ένα επικίνδυνο κίνημα που απειλεί τη σταθερότητα της χώρας, σε μια περίοδο όπου ο Καναδάς χρειάζεται ενότητα απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις.
Δεν είναι τυχαίο, ότι ακόμη και πολιτικοί διαφορετικών ιδεολογικών χώρων, από το Οντάριο έως τη Βρετανική Κολομβία, καταδίκασαν έντονα τα σενάρια απόσχισης. Ορισμένοι μάλιστα χαρακτήρισαν ανοιχτά τις αποσχιστικές κινήσεις ως πράξεις που αγγίζουν τα όρια της πολιτικής προδοσίας απέναντι στην καναδική ενότητα.
Παρά τις εντάσεις, η συμφωνία Κάρνεϊ – Σμιθ δείχνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού μεταξύ Οτάβας και Αλμπέρτα. Αν το σχέδιο αγωγού και οι νέες ενεργειακές επενδύσεις προχωρήσουν, η κυβέρνηση Κάρνεϊ ίσως καταφέρει να αποδυναμώσει σημαντικά το αίσθημα δυτικής αποξένωσης που τροφοδοτεί τον αυτονομισμό. Πολλές δημοσκοπήσεις δείχνουν άλλωστε, ότι σημαντικό μέρος των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας θα εγκατέλειπε αυτή τη θέση, εάν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υιοθετούσε πιο φιλική στάση απέναντι στον ενεργειακό τομέα της Αλμπέρτα.
Ωστόσο, η κρίση αποκάλυψε και κάτι βαθύτερο. Ο Καναδάς εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου οι περιφερειακές ανισότητες, η ενεργειακή πολιτική, οι σχέσεις με τις αυτόχθονες κοινότητες και η οικονομική ανασφάλεια, συνδέονται άμεσα με ζητήματα εθνικής συνοχής. Η Αλμπέρτα παραμένει οικονομικός πυλώνας της χώρας, αλλά και πολιτικό βαρόμετρο για το μέλλον της καναδικής ομοσπονδίας.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει, αν η νέα συνεννόηση μεταξύ Οτάβας και Έντμοντον θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση ή αν οι εντάσεις θα συνεχίσουν να τροφοδοτούν ένα κίνημα που, παρά τις πρόσφατες ήττες του, εξακολουθεί να εκφράζει την οργή μέρους του δυτικού Καναδά. Για την ώρα πάντως, το μήνυμα από τα δικαστήρια, τις αυτόχθονες κοινότητες και μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης είναι σαφές, ο Καναδάς δεν έχει πρόθεση να επιτρέψει εύκολα τη διάλυση της χώρας.
