Ποιος είναι ο «χάρτης» των οφειλετών στην Εφορία • Με ρυθμούς «χελώνας» ο εξωδικαστικός

Στα ύψη έχει εκτοξευθεί το «κόκκινο» ιδιωτικό χρέος, την ώρα που τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου (που αποχώρησαν λόγω των εκλογών) διαφήμιζαν όλους τους προηγούμενους μήνες, ότι η κατάσταση έχει… εξομαλυνθεί λόγω των ρυθμίσεων και του εξωδικαστικού μηχανισμού, ενώ επιχειρηματολογούσαν πως έχουν αυξηθεί οι καταθέσεις των νοικοκυριών.
Τα στοιχεία, πάντως, στην πράξη, είναι πολύ διαφορετικά: το «κόκκινο» ιδιωτικό χρέος βρίσκεται πάνω από τα 380 δισ. ευρώ, όσο είναι δηλαδή και το δημόσιο χρέος, και συγκεκριμένα:
■ Τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία ανέρχονται στα 113,7 δισ. ευρώ
■ Οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ στα 45,67 δισ. ευρώ
■ Τα «κόκκινα» δάνεια σε funds αγγίζουν τα 70,68 δισ. ευρώ
■ Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια σε τράπεζες φτάνουν στα 13,2 δισ. ευρώ
■ Το σύνολο των δανείων στις τράπεζες στα 151,75 δισ. ευρώ.
Θα πρέπει να διευκρινιστεί, ότι τα «κόκκινα» δάνεια στις τράπεζες περιλαμβάνονται στο σύνολο των δανείων, καθώς είτε είναι ενήμερα είτε όχι, συνεχίζουν να αποτελούν χρέος του ιδιωτικού τομέα. Την ίδια ώρα, η Κομισιόν πιέζει την Ελλάδα να βάλει τέλος σε νέες ρυθμίσεις οφειλών, καθώς θεωρεί πως μέρος των οφειλετών που προχωρούν σε ρύθμιση στη συνέχεια χάνουν τις δόσεις και γίνονται ξανά «κόκκινοι», ενώ εκτιμούν πως μόνη λύση είναι ο πτωχευτικός κώδικας.
Σχεδόν 4.000.000 πολίτες έχουν οφειλές στην Εφορία, με περίπου 2.000.000 να κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν αναγκαστικά μέτρα είσπραξης, ήτοι κατασχέσεις και πλειστηριασμούς, ενώ το 40% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές, όταν η τελευταία ρύθμιση χρεών θέτει εκτός 4 στις 5 επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες. Ωστόσο, όπως αποτυπώνουν τα τελευταία στοιχεία της ΑΑΔΕ, το ενδιαφέρον παραμένει περιορισμένο, με μόλις 13.773 φορολογούμενους συνολικά να έχουν υποβάλει αίτηση για να επανενταχθούν στις παλαιές ρυθμίσεις των 72 και των 120 δόσεων, αλλά και να εντάξουν τις νέες οφειλές της ενεργειακής κρίσης σε 36 ή 72 δόσεις.
Είναι ενδεικτικό, ότι 8.595 επέλεξαν να αναβιώσουν τις παλαιές ρυθμίσεις των 36-72 δόσεων και των 120 δόσεων, τη στιγμή που τις 120 δόσεις απώλεσαν περίπου 190.000 φορολογούμενοι και τις 36-72 δόσεις περίπου 10.000.
Ακόμα μικρότερο είναι το ενδιαφέρον για τη νέα ρύθμιση των 36-72 δόσεων, καθώς έχουν υποβάλει αίτηση και έχουν πληρώσει την πρώτη δόση της ρύθμισης 5.178 φυσικά και νομικά πρόσωπα, ρυθμίζοντας οφειλές 131.798.000 ευρώ. Σε όλες τις περιπτώσεις οι δικαιούχοι – υπόχρεοι έχουν δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση έως τις 31 Ιουλίου. Πάντως, δεν αποκλείεται πολλοί πολίτες να είναι σε αναμονή εν όψει και του αποτελέσματος της κάλπης της 25ης Ιουνίου.
Διέξοδος για τους οφειλέτες μπορεί να αποτελεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, ωστόσο τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πως το μέτρο δεν κινείται με γοργούς ρυθμούς, λόγω των αυστηρών κριτηρίων. Συγκεκριμένα, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ρυθμίσεις ανήλθαν το Μάρτιο σε 5.109 και τον Απρίλιο σε 4.110. Μέχρι σήμερα, μέσω της πλατφόρμας, έχουν αξιολογηθεί 10.300 αιτήσεις οφειλών συνολικής αξίας 3,8 δισ. ευρώ και από αυτά έχουν γίνει αποδεκτά από τους οφειλέτες τα 2,1 δισ. Άλλες 7.200 αιτήσεις συνολικής αξίας 4,7 δισ. βρίσκονται στο στάδιο της οριστικής υποβολής τους και της διαπραγμάτευσης, ενώ στο στάδιο της αρχικής υποβολής και της άντλησης των απαιτούμενων στοιχείων από την πλατφόρμα βρίσκονται άλλες 16.600 αιτήσεις χρεών συνολικής αξίας 9,6 δισ. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία:
■ Το 74% (13,4 δισ.) των οφειλών αφορά φυσικά πρόσωπα.
■ Η πλειονότητα των οφειλών (76%) είναι προς τράπεζες και funds.
■ Οι οφειλές άνω του 1.000.000 ευρώ συγκεντρώνουν το 60% (10,9 δισ.) των συνολικών οφειλών και αποτελούν το 10% (3.900) των αιτήσεων.
■ Το 91% (16,4 δισ.) των συνολικών οφειλών είναι σε στάδιο καθυστέρησης ή έχει καταγγελθεί.
■ Το μέσο ποσοστό διαγραφής για οφειλές προς το Δημόσιο διαμορφώνεται στο 22,2% και προς τράπεζες ή funds στο 32,3%, ενώ το 41% των ρυθμίσεων (629.000.000) έχει λάβει ποσοστό διαγραφής μεγαλύτερο του 30%.
© dimokratia.gr

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών την τριετία 2020-2022 διευρύνθηκε σημαντικά κινούμενο πλέον σε επικίνδυνα επίπεδα, θυμίζοντας παλαιές εποχές. Διατυπώνεται η άποψη ότι τουλάχιστον για το έτος 2022 αυτό οφείλεται στην αύξηση των τιμών των ενεργειακών προϊόντων. Η απάντηση είναι διπλή: τουλάχιστον το μισό του παρουσιαζόμενου ελλείμματος πράγματι μπορεί να αποδοθεί στην αύξηση των τιμών ενέργειας, αλλά το υπόλοιπο προφανώς οφείλεται στα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας.

Γράφει ο Κώστας Μελάς*
© slpress.gr

Η δεύτερη απάντηση είναι ότι κανείς δεν είναι σίγουρος, ότι οι τιμές των ενεργειακών προϊόντων θα μειωθούν μεσοπρόθεσμα. Προβλέψεις για το 2023 υποστηρίζουν, ότι το βαρέλι το πετρέλαιο θα κινηθεί μέχρι τα 105 δολάρια και το φυσικό αέριο στα 140-150 δολάρια ανά MWh. Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσιάζουν επίσης αύξηση. Μεγαλύτερη αύξηση όμως παρουσιάζουν οι αντίστοιχες εισαγωγές, με αποτέλεσμα τη διεύρυνση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Κύρια αιτία, η συνεχής αύξηση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου, παρά την πολλαπλώς διαφημιζόμενη αύξηση των εξαγωγών αγαθών. Οι πολυδιαφημισμένες εξαγωγές δεν μπορούν να συμβάλλουν αποφασιστικά στη μεγέθυνση του ΑΕΠ σε μια οικονομία με τη σημερινή παραγωγική δομή. Η αναφορά στο μέγεθος των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών, ανεξάρτητα από το αντίστοιχο μέγεθος των εισαγωγών, εάν δε γίνεται για λόγους σκοπιμότητας, γίνεται από άγνοια.

Τα δύο μεγέθη συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους:

• Πρώτον, λόγω των αναγκών της ελληνικής παραγωγής για πλήθος εισαγωμένων πρώτων υλών, ημικατεργασμένων και μηχανημάτων για την παραγωγή των ελληνικών προϊόντων, μέρος των οποίων στη συνέχεια εξάγεται (δηλαδή χαμηλή προστιθέμενη αξία της ελληνικής παραγωγής).

• Δεύτερον, λόγω της ανάγκης για άμεση κάλυψη πλήθους καταναλωτικών αναγκών.

• Τρίτον, επειδή ένα μεγάλο μέρος των ελληνικών εξαγωγών αφορούν έσοδα από τον τουρισμό, τα οποία θεωρούνται «οιονεί» παραγόμενα εγχωρίως. Αυτά, ως εισαγόμενοι πόροι, ανακυκλώνουν, συντηρούν και διευρύνουν το εμπορικό έλλειμμα, κατευθυνόμενα σε εισαγωγές πάσης φύσεως αγαθών, εμποδίζοντας εν τοις πράγμασι τη διεύρυνση της στενής παραγωγικής βάσης της ελληνικής οικονομίας.

Επίσης, για το 2022, ο υψηλός πληθωρισμός έχει διογκώσει την αξία των εξαγωγών και των εισαγωγών σε τρέχουσες τιμές, δίνοντας την ευκαιρία σε κυβερνητικούς κύκλους να πανηγυρίζουν! Σύμφωνα, όμως, με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών το 2022 σε αλυσωτούς δείκτες όγκου (σταθερές τιμές του 2015) ήταν 77,694 δισ ευρώ. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές ήταν 85,781 δισ. Δηλαδή η αύξηση των εξαγωγών ήταν 4,9% σε σχέση με το 2021, ενώ η αύξηση των εισαγωγών την ίδια περίοδο ήταν 10,2%.

ΑΜΕΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Στη Γραφική Παράσταση 1 καταγράφονται οι καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων στην ελληνική οικονομία την περίοδο 2006 μέχρι και το 7μηνο του 2022. Από το 2016 (με εξαίρεση το 2020 λόγω πανδημίας) παρουσιάζουν ανοδική τάση. Αυτή οφείλεται στην πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων – στο πλαίσιο του υιοθετηθέντος υποδείγματος των μνημονίων – να διευκολύνουν την εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων με κάθε τρόπο. Βασικός μοχλός οι ιδιωτικοποιήσεις της δημόσιας περιουσίας.

Παρατηρούμε τα εξής:

• Πρώτον, τη συγκέντρωση των άμεσων ξένων επενδύσεων στις υπηρεσίες, ειδικά στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες, τη διαχείριση ακίνητης περιουσίας και τις δραστηριότητες αποθήκευσης και μεταφορών.

• Δεύτερον, πως το ποσοστό του δευτερογενούς τομέα είναι χαμηλό σε σύγκριση με τις δυνατότητες της χώρας, γεγονός που υποδεικνύει σημαντικά επενδυτικά περιθώρια. Το ίδιο ισχύει και για τον πρωτογενή τομέα, με πολύ μικρά ποσοστά άμεσων ξένων επενδύσεων, σε μια χώρα όπως η Ελλάδα με ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα για τον κλάδο αυτό. Σημειώνεται, ότι για μια περίοδο 11 ετών, από το 2012 έως το 2022, οι καθαρές εισροές άμεσες ξένες επενδύσεις στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, ανήλθαν σε μόλις 5,8 δις ευρώ σε σύνολο 35,5 δις ευρώ.

• Τρίτον, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι καθαρές άμεσες ξένες επενδύσεις στην εγχώρια αγορά ακινήτων ανήλθαν το 2022 στο ποσό των 1,975 δισ. ευρώ από 1,176 δισ. που ήταν το 2021 και 1,449 δισ. ευρώ το 2019, χρονιά που κατείχε τα πρωτεία μέχρι σήμερα. Δηλαδή, το 31,6% των εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων κατευθύνθηκε στα ακίνητα!

Είναι προφανές, πως τα ανωτέρω συγκεκριμένα στοιχεία δεν προοιωνίζονται αλλαγή στο παραγωγικό υπόδειγμα της χώρας. Μάλλον οδηγούν στην απλή επανάληψη του παλιού…

*Ο Κώστας Μελάς διδάσκει oικονομικά στο Πάντειο πανεπιστήμιο

Γραφική παράσταση: Εισροές Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στην Ελληνική οικονομία (ροές ετήσιες).

Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος

Στο μονόδρομο της αυτοδυναμίας, προκειμένου να διατηρήσει την επίδοσή της στο 40%, θα επιμείνει η Ν.Δ. • Θεωρείται βέβαιο ότι δε θα πραγματοποιηθεί τηλεμαχία Μητσοτάκη – Τσίπρα, ενώ πιθανότατα δε θα γίνει ούτε το ντιμπέιτ με όλους τους αρχηγούς

Με τις τρίτες εκλογές να πλανώνται πάνω από τη χώρα και να επισημαίνονται από τη Ν.Δ. ως πιθανό –και εμμέσως πλην σαφώς ως καταστροφικό– σενάριο σε περίπτωση μείωσης του εκλογικού της ποσοστού και επτακομματικής Βουλής, ο χρόνος πλέον μετράει αντίστροφα για τις κρίσιμες κάλπες της 25^ης Ιουνίου.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΗΣ Π. ΠΑΠΑΔΙΟΧΟΣ

© Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ν.Δ. δε θα κάνει «σημαία» της το ενδεχόμενο και νέας εκλογικής αναμέτρησης. Θα τονίζεται όμως πως αυτή μπορεί να καταστεί αναπόφευκτη:

– Το ΠΑΣΟΚ μετά τις εκλογές της 21^ης Μαΐου έχει μετακινηθεί από τη θέση «ναι σε κυβέρνηση συνεργασίας χωρίς Μητσοτάκη ή Τσίπρα στην πρωθυπουργία», στην πλήρη άρνηση συμμετοχής σε κυβερνητικό σχήμα, ακόμη κι αν η Ν.Δ. υπολείπεται κατά μία ή δύο έδρες από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

– Ο κ. Μητσοτάκης έχει διαμηνύσει ήδη από την προηγούμενη προεκλογική περίοδο, πως δεν πρόκειται να συνεργαστεί με κόμμα που κινείται στα δεξιά της Ν.Δ. ή να δεχθεί τη στήριξη μεμονωμένων βουλευτών προκειμένου να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή.

Υπό αυτήν την έννοια, συνομιλητές του κ. Μητσοτάκη επισημαίνουν ότι είναι κρίσιμο να μην υπάρξει χαλάρωση ή μετακινήσεις ψηφοφόρων λόγω της μεγάλης διαφοράς από τον ΣΥΡΙΖΑ και η Ν.Δ. να υπερβεί το ποσοστό – κλειδί του 39% για τη διασφάλιση αυτοδυναμίας, που δε θα συνοδεύεται από εξαιρετικά ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, καθώς μάλιστα το ενδεχόμενο τόσο η Νίκη όσο και η Πλεύση Ελευθερίας να εισέλθουν στη Βουλή έχει καταστεί πλέον ιδιαίτερα ισχυρό, ενώ το ποσοστό των εκτός Βουλής κομμάτων εκτιμάται πως θα μειωθεί ουσιαστικά. Εξάλλου, όπως προσθέτουν, με δεδομένη και την προσέγγιση του ΣΥΡΙΖΑ ότι έχει ως –ασαφή– στόχο την «ανατροπή των συσχετισμών» που προέκυψαν από τις κάλπες της 21^ης Μαΐου, πλέον στο τραπέζι δε βρίσκεται άλλη κυβερνητική πρόταση πέραν εκείνης της Ν.Δ.

Στο ανωτέρω πλαίσιο, παρότι ο κ. Μητσοτάκης δεν έχει ανοίξει ακόμη τα χαρτιά του, θεωρείται βέβαιο ότι δε θα πραγματοποιηθεί τηλεμαχία του ιδίου με τον Αλέξη Τσίπρα, ενώ το πιθανότερο είναι πως, σε αντίθεση με την προηγούμενη προεκλογική περίοδο, δεν πρόκειται να γίνει ντιμπέιτ ούτε με όλους τους πολιτικούς αρχηγούς. Είναι προφανές, πως μια τηλεοπτική αναμέτρηση των κ. Μητσοτάκη και Τσίπρα θα είχε νόημα, μόνο εάν είχαν αμφότεροι ισχυρές πιθανότητες διεκδίκησης της πρωθυπουργίας. Όμως και ένα πιθανό ντιμπέιτ του συνόλου των αρχηγών δε θα είχε ως αντικείμενο τη διακυβέρνηση της χώρας, αλλά θα μετατρεπόταν επί της ουσίας σε έναν αγώνα όλων –πλην του τέως πρωθυπουργού– για τις θέσεις που θα καταλάβουν στα έδρανα της αντιπολίτευσης.

Παράλληλα, σε σχέση με τη συνολικότερη στρατηγική του, ο κ. Μητσοτάκης δεν πρόκειται να μεταβάλει ουσιωδώς τις επιλογές που τον οδήγησαν σε ποσοστά άνω του 40% στις εκλογές της 21^ης Μαΐου. Βασικός στόχος της Πειραιώς είναι να ξαναφέρει στις κάλπες όσους ψήφισαν τη Ν.Δ. την 25^η Μαΐου. Ως εκ τούτου, ο τέως πρωθυπουργός και τα «γαλάζια» στελέχη:

– Θα επιμένουν ότι η χώρα έχει ανάγκη μια κυβέρνηση με ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, προκειμένου η οικονομία να συνεχίσει να κινείται σε ανοδική τροχιά και να υλοποιηθούν χωρίς προσκόμματα νέες μεγάλες μεταρρυθμίσεις.

– Θα στρέφουν ολοένα και συχνότερα τα πυρά τους κατά του ΠΑΣΟΚ, το οποίο πλέον θα εμφανίζεται ως κόμμα που έχει είτε ασαφείς θέσεις είτε θέσεις παρεμφερείς με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Το «μέτωπο» της Ν.Δ. με το ΠΑΣΟΚ είναι ευεξήγητο: μετά το εκλογικό αποτέλεσμα στις κάλπες της 21^ης Μαΐου, οι «πράσινοι» είναι το κόμμα που μπορεί να διεκδικήσει κάποιους πρώην δικούς του ψηφοφόρους, που επέλεξαν τη Ν.Δ. στις 25 Μαΐου, αλλά πλέον νιώθουν τη σχετική βεβαιότητα πως και χωρίς τη δική τους ψήφο θα επικρατήσει στην επερχόμενη αναμέτρηση. Θα πρέπει να σημειωθεί πως η στρατηγική της Πειραιώς διευκολύνεται από τη –δικαιολογημένη εν πολλοίς– στρατηγική της Χαριλάου Τρικούπη να ανεβάσει κατακόρυφα τους τόνους της αντιπαράθεσης με τη Ν.Δ. Και τούτο, καθώς στο ΠΑΣΟΚ εκτιμούν πως εάν εμφανιστούν ως βασικός αντίπαλος της Ν.Δ. θα είναι σε θέση να επαναπατρίσουν παλιούς τους ψηφοφόρους, που την τελευταία δεκαετία έχουν μετακινηθεί προς τον ΣΥΡΙΖΑ (στις κάλπες της 21^ης Μαΐου το ΠΑΣΟΚ εκτιμάται πως είχε εισροές της τάξης περίπου του 3%).

ΜΕ ΝΕΟΦΩΤΙΣΤΟΥΣ

Θα πρέπει να επισημανθεί, πως η προσπάθεια πολιτικής ηγεμονίας του κ. Μητσοτάκη εν μέρει εξυπηρετείται και από την επιλογή των κ. Τσίπρα και Ανδρουλάκη να εμπιστευτούν νέα και –σε μερικές περιπτώσεις– άπειρα στελέχη, προκειμένου να αποτελέσουν τη «βιτρίνα» του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ στην εν εξελίξει προεκλογική εκστρατεία. Είναι ενδεικτικό, ότι όλη την περασμένη εβδομάδα η πολιτική αντιπαράθεση εστιάστηκε σε δηλώσεις στελεχών που αξιοποιήθηκαν από την Πειραιώς, με το ΠΑΣΟΚ πρωτίστως να βρίσκεται κατά κανόνα σε θέση άμυνας και τη Χαριλάου Τρικούπη να υποχρεώνεται τελικώς σε διευκρινιστικές δηλώσεις σε σχέση με το ενδεχόμενο αύξησης του ΕΝΦΙΑ.

Ο κ. Ανδρουλάκης είναι προφανές πως θέλει να εμφανίσει την εικόνα ενός πλήρως ανανεωμένου και άφθαρτου ΠΑΣΟΚ. Εξάλλου, δε θεωρείται τυχαίο, ότι στον απόηχο της μη εκλογής του Κώστα Σκανδαλίδη και του Ανδρέα Λοβέρδου, εμφανίστηκε να κρατάει ο ίδιος την έδρα τού Χάρη Καστανίδη στην Α΄ Θεσσαλονίκης. Όμως, και η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να αλλάξει «εν πλω» την επικοινωνιακή ομάδα κρούσης του ΣΥΡΙΖΑ, αντικαθιστώντας προβεβλημένα στελέχη με νέους και εν πολλοίς άγνωστους στην κοινή γνώμη «εκπροσώπους», συνιστά κίνηση υψηλού ρίσκου. Όπως επισημαίνεται, μέσω των αποκλεισμών ελλοχεύει ο κίνδυνος περαιτέρω αποσυσπείρωσης του ΣΥΡΙΖΑ στην τελική ευθεία προς τις νέες κάλπες. Επίσης, ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίζεται σε πολλές περιπτώσεις «αδύναμος» στη μάχη των τηλεοπτικών παραθύρων, καθώς τα στελέχη της Ν.Δ. πέραν της αύρας της μεγάλης σε έκταση νίκης στην αναμέτρηση της 21^ης Μαΐου διαθέτουν σαφώς μεγαλύτερη εμπειρία. Ενώ, τέλος, πάντα υπάρχει ο κίνδυνος του «αυτογκόλ», όπως συνέβη με τον Γιώργο Κατρούγκαλο και την αναφορά του στις ασφαλιστικές εισφορές στο παρά ένα της λήξης της προηγούμενης προεκλογικής περιόδου.

Ενόψει της 25^ης Ιουνίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης (εδώ κατά την πρόσφατη περιοδεία του στην Κρήτη) δεν πρόκειται να μεταβάλει ουσιωδώς τις επιλογές που τον οδήγησαν σε ποσοστά άνω του 40% στην προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση

Φωτ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ

Στόχος του πολιτικού Ισλάμ είναι η παλινόρθωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στην κατεύθυνση αυτή έχουν γίνει ήδη βήματα, όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η «Γαλάζια Πατρίδα», η άσκηση τρομοκρατίας στην Ελλάδα.

«Επανάληψις, μήτηρ πάσης μαθήσεως». Από αυτήν εδώ τη στήλη έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές στην κοσμοθεωρία του Ερντογάν, από την οποία εξαρτάται η εξωτερική του πολιτική. Επειδή όμως έχουμε ακούσει και διαβάσει πολλά κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου στη γειτονική χώρα, τα περισσότερα από τα οποία κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι θα είναι «καλύτερα με το διάβολο που γνωρίζουμε», καλό είναι να επαναλάβουμε βασικά στοιχεία αυτής της κοσμοθεωρίας.

Γράφει ο
Σάββας Καλεντερίδης*

Η κοσμοθεωρία του επανεκλεγέντος προέδρου της Τουρκίας αποτελεί σύνθεση τριών βασικών «πυλώνων» της: Παντουρκισμός – Πανισλαμισμός – Νέο-οθωμανισμός.

Παντουρκισμός: Ξεκίνησε ως «όραμα» του Τουργκούτ Οζάλ, ο οποίος, παρότι καθαρός Κούρδος, είναι ο πρώτος που έκανε βήματα προς την κατεύθυνση της υλοποίησής του. Ο Οζάλ, αμέσως μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, «οραματίστηκε έναν τουρκικό κόσμο από την Αδριατική μέχρι το Σινικό Τείχος», ένα φιλόδοξο σχέδιο το οποίο είχε και τη στήριξη της Δύσης, αφού αποδυνάμωνε την επιρροή της Ρωσίας στη συγκεκριμένη περιοχή. Στο πλαίσιο αυτό ο Τουργκούτ Οζάλ, ως πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας, στις 21-23 Μαρτίου 1993, συγκάλεσε στην Αττάλεια την πρώτη σύνοδο των τουρκικών κρατών και κοινοτήτων. Αυτές οι συναντήσεις συνεχίστηκαν και έως το 2009 πραγματοποιήθηκαν 12 σύνοδοι του λεγόμενου «Τουρκικού Κόσμου». Σημειώνεται ότι ο Οζάλ κάλεσε και φοίτησαν στα τουρκικά πανεπιστήμια 30.000 φοιτητές από τις εν λόγω χώρες και κοινότητες, με γενναίες υποτροφίες. Στόχος ήταν η δημιουργία μιας τουρκικής «ιντελιγκέντσιας» που θα έκανε πράξη το παντουρκικό όραμα.

Το 2021 η κίνηση αυτή μετατράπηκε σε διεθνή οργανισμό, ο οποίος μετονομάστηκε σε Οργανισμό Τουρκικών Κρατών (Türk Devletleri Teşkilatı). Πρωταρχικός στόχος του είναι η προώθηση της συνολικής συνεργασίας μεταξύ των τουρκόφωνων κρατών Αζερμπαϊτζάν, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τουρκίας και Ουζμπεκιστάν. Ο βασικός στόχος του οργανισμού είναι το 2040 να επιτευχθεί η ένωση του «τουρκικού κόσμου».

Πανισλαμισμός: Από το 1517 ο σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ, καταλαμβάνοντας την Αίγυπτο και διαλύοντας το κράτος των Μαμελούκων, μετέφερε την έδρα τού χαλιφάτου στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο καταργήθηκε με απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης στις 3 Μαρτίου 1924. Σημειώνεται, ότι το χαλιφάτο θεωρείται το κράτος που εκπροσωπεί διάφορους μουσουλμανικούς λαούς, ενώ ο χαλίφης θεωρείται «τοποτηρητής» του Προφήτη Μωάμεθ στη γη. Το πολιτικό Ισλάμ στην Τουρκία θεωρεί τον Μουσταφά Κεμάλ, που κατήργησε το χαλιφάτο, «όργανο» της Δύσης και βασικό ιδεολογικό αντίπαλο. Στόχος τού Ερντογάν είναι να καταστήσει σταδιακά την Τουρκία ηγέτιδα δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου, μία -διά της τεθλασμένης- παλινόρθωση του χαλιφάτου, ενώ φιλοδοξία του είναι να εκπροσωπήσει όλους τους μουσουλμάνους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, του οποίου την αναδόμηση απαιτεί με τις ομιλίες του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Νέο-οθωμανισμός: Το πολιτικό Ισλάμ στην Τουρκία θεωρεί ότι η διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αποτελεί έργο της «διαβολικής Δύσης» και των συνεργατών της στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας, ήτοι των Νεοτούρκων και των κεμαλικών. Στόχος τού πολιτικού Ισλάμ, εκφραστής του οποίου είναι ο Ερντογάν, είναι η παλινόρθωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με όρους 21^ου αιώνα. Στην κατεύθυνση αυτή έχουν γίνει ήδη βήματα, όπως η εισβολή στο Ιράκ, στη Συρία, στη Λιβύη, στην Κύπρο, η διεκδίκηση της ανατολικής Μεσογείου, το τερατούργημα που λέγεται τουρκολιβυκό μνημόνιο, η «Γαλάζια Πατρίδα», η άσκηση τρομοκρατίας στην Ελλάδα για να μην επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ., η ευθεία αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας στα νησιά του Αιγαίου, υπό το πρόσχημα της «παραβίασης του καθεστώτος αποστρατιωτικοποίησης», η δημιουργία δικτύου παρακρατικών στην ελληνική Θράκη, η διεκδίκηση ρόλου στη Βουλγαρία, στα Σκόπια, στο Κοσσυφοπέδιο και στην Αλβανία…

Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά μπροστά στα μάτια μας, με ορατό τον κίνδυνο για την Κύπρο και την Ελλάδα, είδαμε, ακούσαμε και διαβάσαμε ακόμα και πρόσωπα που υπηρέτησαν στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, να εκτοξεύουν ουρανομήκεις πολιτικές ανοησίες για το πόσο επικίνδυνος είναι ο Κιλιτσντάρογλου, ενώ δεν έκρυψαν την ανακούφισή τους για την επανεκλογή Ερντογάν. Δεν είναι γνωστό δε, αν μερικοί εξ αυτών άνοιξαν και καμιά σαμπάνια από τη χαρά τους.

Κανείς δε λέει ότι ο Κιλιτσντάρογλου (και η Ακσενέρ και τον Καραμολάογλου, από τους «Γκρίζους Λύκους» η πρώτη, από το πολιτικό Ισλάμ ο δεύτερος), ότι θα ήταν «άγγελος». Όμως, αν εκλεγόταν, αυτό θα γινόταν χάριν των Κούρδων, τους οποίους θα είχε ανάγκη όσο θα κυβερνούσε, αφού μόνο με τις 65 έδρες τους θα μπορούσε να εξασφαλίσει την αυτοδυναμία στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση.

Όσο για τη στάση που θα τηρούσαν οι Κούρδοι στη διακυβέρνηση Κιλιτσντάρογλου, ενδεικτική είναι η ανάρτηση του Μαχμούτ Αλινάκ, βετεράνου Κούρδου πολιτικού, που έκανε στις 29 Μαΐου, την ημέρα της άλωσης της Πόλης: «Η σημερινή ημέρα θα γιορταστεί ως επέτειος βιασμών, δολοφονιών και λεηλασιών! “Υπάρχουν εξαιρετικές παρθένες εκεί (στην Κωνσταντινούπολη). Άλλες θα γίνουν γυναίκες σας, άλλες θα τις πουλήσετε. Η ευχαρίστηση και ο πλούτος είναι όλα δικά σας. Υπάρχουν πολλοί ευγενείς άνδρες εκεί. Κάποιοι θα γίνουν σκλάβοι σας, κάποιους θα τους πουλήσετε. Υπάρχει μεγάλος πλούτος εκεί. Είναι όλος δικός σου”. Όταν ο Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ πολιόρκησε το σπίτι, την οικογενειακή φωλιά, την πατρίδα κάποιου άλλου, δηλαδή την Κωνσταντινούπολη, έκανε αυτήν την ομιλία για να ενθαρρύνει τους στρατιώτες του.

Όταν καταλήφθηκε η Κωνσταντινούπολη, οι υπερασπιστές της πόλης θανατώθηκαν και οι στρατιώτες αφέθηκαν ελεύθεροι για τρεις μέρες να διαπράττουν λεηλασίες και βιασμούς. Οι κραυγές των βιασμένων γυναικών έφθαναν μέχρι τον ουρανό. Η 29^η Μαΐου είναι η επέτειος της άγριας κατοχής, της λεηλασίας και των βιασμών, που αυτοί αποκαλούν κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης και του κράτους γιορτάζουν κάθε χρόνο τέτοια μέρα επί αιώνες αυτήν την ατιμωτική μέρα ως γιορτή και ο κόσμος χειροκροτεί. Μας έκαναν να γιορτάζουμε αυτήν την αιματηρή και επαίσχυντη ημερομηνία ως αργία. Εμείς θα ζητήσουμε ευθύνες γι’ αυτό το έγκλημα. Μας ξεγελούσατε ως τώρα, φτάνει!».

Ενώ υπάρχουν επιφανείς άνθρωποι στην Τουρκία που σκέφτονται και εκφράζονται με τον τρόπο που το έκανε δημοσίως ο Μαχμούτ Αλινάκ, αδυνατεί να κατανοήσει κανείς πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι που έχουν χειριστεί και χειρίζονται τις τύχες της Ελλάδας, να χαίρονται με την επανεκλογή του Ερντογάν. Εκτός κι αν ισχύει η λογική του συνδρόμου της Στοκχόλμης, δηλαδή το να ερωτεύεσαι το βιαστή σου. Δεν ήξεραν, δε ρώταγαν;

*Ο Σάββας Καλεντερίδης (Βέργη Σερρών, 1960) είναι Έλληνας αξιωματικός εν αποστρατεία, πρώην πράκτορας της ΕΥΠ και μετέπειτα συγγραφέας και γεωστρατηγικός αναλυτής.