Το 7% του πληθυσμού αντιμετωπίζει μέτρια ή σοβαρή ανεπάρκεια τροφής, ενώ το 1,6% σοβαρή ανεπάρκεια

Τη σκληρή πραγματικότητα που βιώνουν αρκετά νοικοκυριά στην Ελλάδα, εν μέσω της ακρίβειας, αποτυπώνουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που δείχνουν πόσοι άνθρωποι στην ελληνική επικράτεια αντιμετωπίζουν πρόβλημα στο να εξασφαλίσουν επαρκές και ποιοτικό φαγητό.

Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, το 7% του πληθυσμού στην Ελλάδα (6,5% στην περσινή έκθεση) δήλωσε ότι αντιμετώπισε μέτρια ή σοβαρή ανεπάρκεια τροφής, ενώ το 1,6% (1,4% στην περσινή έκθεση) βίωσε σοβαρή ανεπάρκεια, δηλαδή περιόδους όπου έμεινε εντελώς χωρίς τροφή, λόγω έλλειψης χρημάτων ή άλλων πόρων.

Από το 2019 έως το 2024, η διακύμανση της μέτριας ή σοβαρής ανεπάρκειας τροφής στην Ελλάδα κυμάνθηκε μεταξύ 6 και 8%, ενώ η σοβαρή ανεπάρκεια παρέμεινε γύρω στο 1,5%.

Ένα νοικοκυριό θεωρείται ότι έχει μέτρια ή σοβαρή ανεπάρκεια τροφής, όταν τουλάχιστον ένα μέλος του νοικοκυριού δήλωσε ότι, κατά τη διάρκεια των 12 προηγούμενων μηνών πριν τη διενέργεια της έρευνας, αναγκάστηκε να παραλείψει ένα γεύμα, έφαγε λιγότερο από όσο θεωρούσε ότι είχε ανάγκη, έμεινε χωρίς τροφή, πεινούσε αλλά δεν έφαγε, πέρασε μια ολόκληρη ημέρα χωρίς τροφή, λόγω έλλειψης χρημάτων ή άλλων πόρων.

Ένα νοικοκυριό θεωρείται ότι έχει σοβαρή ανεπάρκεια τροφής, όταν τουλάχιστον ένα μέλος του νοικοκυριού δήλωσε ότι, κατά τη διάρκεια των 12 προηγούμενων μηνών πριν τη διενέργεια της έρευνας, πέρασε μια ολόκληρη ημέρα χωρίς τροφή λόγω έλλειψης χρημάτων ή άλλων πόρων.

Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα καταγράφει ελαφρώς χαμηλότερα ποσοστά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του FAO (2025), ο μέσος όρος μέτριας ή σοβαρής ανεπάρκειας τροφής στην Ευρώπη ανέρχεται σε 7,4% ενώ ο αντίστοιχος για τη σοβαρή ανεπάρκεια στο 1,8%.

Η Ελλάδα (6,6% και 1,5% αντίστοιχα) παραμένει κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και απέχει σημαντικά από χώρες όπως η Ρουμανία (18,6%), η Πορτογαλία (11,9%) και η Βουλγαρία (11,6%).

Πολύ χαμηλά ποσοστά εμφανίζουν η Ιταλία (1,7%), η Ελβετία (2%) και το Λουξεμβούργο (2,6%).

Περιορισμοί, φόροι και νέοι κανόνες

Πηγή: Newsbreak.gr

Σε νέα φάση εισέρχεται η αγορά βραχυχρόνιων μισθώσεων στην Ελλάδα, καθώς από την Τετάρτη 1^η Οκτωβρίου τέθηκε σε ισχύ ο νόμος 5170/2025, ο οποίος καθορίζει αυστηρότερους όρους και προϋποθέσεις για τα ακίνητα που διατίθενται μέσω πλατφορμών τύπου Airbnb.

Η υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη (φωτ.), τόνισε ότι το νέο πλαίσιο «εισάγει ξεκάθαρους κανόνες, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη στον ανταγωνισμό», ενώ στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και η προστασία της ισορροπίας ανάμεσα σε φιλοξενία και στέγαση.

ΠΡΟΣ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Η υπουργός υπογράμμισε ότι οι ρυθμίσεις του νόμου εντάσσονται στη στρατηγική για ποιοτική και βιώσιμη ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού, ο οποίος συνεχίζει να κινείται ανοδικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου επτάμηνου του 2025, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 12,5% σε σχέση με το 2024, ενώ η εισερχόμενη κίνηση κατέγραψε επίσης άνοδο. Η επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας και πέρα από τους μήνες αιχμής, θεωρείται καθοριστικής σημασίας για τη συνολική ανάπτυξη του τομέα.

ΕΛΕΓΧΟΙ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ
ΚΑΙ ΑΥΣΤΗΡΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ελέγχους από το υπουργείο Τουρισμού και την ΑΑΔΕ, καθώς και πρόστιμα ανάλογα με εκείνα που ισχύουν για τα τουριστικά καταλύματα. Από την 1^η Οκτωβρίου, όλα τα ακίνητα που δεν αποτελούν χώρους κύριας χρήσης βάσει πολεοδομικού κανονισμού διαγράφονται αυτόματα από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και χάνουν τον Αριθμό Μητρώου Ακινήτου (ΑΜΑ).

Η ΑΑΔΕ ενημερώνει σχετικά τις συνεργαζόμενες πλατφόρμες, όπως η Airbnb, με αποτέλεσμα εκτιμώμενη έξοδο 5%-10% των καταλυμάτων από την αγορά. Παράλληλα, μέχρι το τέλος του έτους θα ανακοινωθούν οι περιοχές όπου θα απαγορευτεί η διάθεση νέων ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, καθώς και κίνητρα για επιστροφή ακινήτων στη μακροχρόνια ενοικίαση.

ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΓΙΑ ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ

Τα ακίνητα που διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση υποχρεούνται πλέον να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια ασφάλειας και λειτουργικότητας, μεταξύ των οποίων:

◙ Χώρος κύριας χρήσης, με φυσικό φωτισμό, αερισμό και κλιματισμό

◙ Ασφαλιστήριο συμβόλαιο αστικής ευθύνης

◙ Υπεύθυνη δήλωση ηλεκτρολόγου και πιστοποιητικό μυοκτονίας / απεντόμωσης

◙ Πυροσβεστήρες, ανιχνευτές καπνού, ρελέ προστασίας, καθώς και σήμανση διαφυγής

◙ Φαρμακείο πρώτων βοηθειών και οδηγός με τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΡΕΚΟΡ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ

ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΩΝ ΜΙΣΘΩΣΕΩΝ

Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ, τον Αύγουστο του 2025 καταγράφηκαν 247.000 καταλύματα, αριθμός-ρεκόρ για την τελευταία εξαετία. Οι διαθέσιμες κλίνες έφτασαν τις 1.081.481, επίσης ιστορικό υψηλό. Τα ποσοστά πληρότητας παραμένουν σε ιδιαίτερα ικανοποιητικά επίπεδα – 40% τον Ιούνιο, 51% τον Ιούλιο και 58% τον Αύγουστο, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ζήτηση κατά τη θερινή περίοδο. Η μέση διάρκεια παραμονής αυξήθηκε ελαφρώς τον Αύγουστο στις 4,2 διανυκτερεύσεις, ενώ πάνω από 9 στους 10 επισκέπτες είναι αλλοδαποί, γεγονός που αποδεικνύει το διεθνή χαρακτήρα της ζήτησης.

Μήπως είστε δημότες και κάτοικοι του Δήμου Θεσσαλονίκης και δεν ομιλείτε τουρκικά; Μη σκάτε, υπάρχει λύση: προσφέρονται δωρεάν μαθήματα εκμάθησης της τουρκικής γλώσσας… Αυτό ανακοίνωσαν ο Δήμος και η Αντιδημαρχία Παιδείας & Διά Βίου Μάθησης, αξιοποιώντας, όπως αναφέρουν, τη δωρεά του Νικόλαου Λιάζου, Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Είναι δυνατόν να γίνονται και να προωθούνται τέτοιες πρωτοβουλίες, την ώρα που η χώρα μας βρίσκεται υπό δημογραφική εξαφάνιση και η ελληνική γλώσσα δέχεται περισσότερα πλήγματα από ποτέ; Γιατί όχι εκμάθηση κάποιας άλλης γλώσσας; Ή ενισχυτική διδασκαλία της ελληνικής;

Η ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΝ

ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Τουρκικά; Σοβαρά τώρα; Και δωρεάν μάλιστα, με τη δημιουργία ξεχωριστής πλατφόρμας για την υποβολή αιτήσεων από τους ενδιαφερόμενους! Ιδού και ο σύνδεσμος για όποιον… ενδιαφέρεται: opengov.thessaloniki.gr/opengov/kdvm/turkish/

Για την ιστορία, το πρόγραμμα εκμάθησης τουρκικής γλώσσας θα ξεκινήσει την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου 2025 και τα μαθήματα θα διεξάγονται στο Κέντρο Δια Βίου Μάθησης του Δήμου Θεσσαλονίκης, Εγνατίας 132. Η εφαρμογή θα είναι διαθέσιμη από Δευτέρα 13 Οκτωβρίου 2025 και ώρα 09:00.

Δημοσιεύτηκε και φέτος το ετήσιο δελτίο της ΕΛΣΤΑΤ για τη λεγόμενη φυσική κίνηση του ελληνικού πληθυσμού για το 2024, δηλαδή για το ισοζύγιο γεννήσεων και θανάτων της περασμένης χρονιάς. Η εικόνα είναι σαφής, ζοφερή και αναμενόμενη. Οι γεννήσεις συνεχίζουν την κατηφόρα, και για πρώτη φορά στην ιστορία των ελληνικών στατιστικών, έπεσαν κάτω από το επίπεδο των 70 χιλιάδων. Αντίστοιχα, οι θάνατοι ήταν διπλάσιοι των γεννήσεων.

Σύμφωνα με ανάλυση από τον Αναστάσιο Λαυρέντζο* η οποία δημοσιεύετε στο slpress.gr, το 2024 στην Ελλάδα γεννήθηκαν 68.467 παιδιά και πέθαναν 126.916 άτομα. Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα 61.337 παιδιά γεννήθηκαν από Ελληνίδες μητέρες και τα 7.130 από αλλοδαπές. Άρα, αν θεωρήσουμε ότι η συντριπτική πλειονότητα των θανόντων ήταν Έλληνες, έχουμε χονδρικά ένα ισοζύγιο γεννήσεων για το γηγενή ημεδαπό πληθυσμό (ό,τι και αν σημαίνει αυτό σήμερα) το οποίο φθάνει τις 65 χιλιάδες άτομα σε ένα έτος ή 178 άτομα την ημέρα.

Αυτό που εντυπωσιάζει στα παραπάνω στοιχεία, δεν είναι όμως αυτά καθ’ αυτά τα αριθμητικά δεδομένα. Αυτό που εκπλήσσει είναι, ότι τέτοια αποτελέσματα δεν ανακοινώνονται για πρώτη φορά. Αντιθέτως, είμαστε στην 15^η συνεχόμενη χρονιά μείωσης του ελληνικού πληθυσμού. Ωστόσο, ακόμη είμαστε στις αναλύσεις, στις διαπιστώσεις, στις εκφράσεις γενικής και απροσδιόριστης ανησυχίας. Και κάθε τόσο πέφτουμε από τα σύννεφα. Που και που, μάλιστα, γίνεται και καμία αναφορά στο δημογραφικό, είτε από πλευράς κυβέρνησης, για να δείξει ότι το διαχειρίζεται, είτε από πλευράς κομμάτων της αντιπολίτευσης, για να δείξουν ότι νοιάζονται και ασκούν κριτική στην κυβέρνηση για την ολιγωρία της.

Προσχηματικά πράγματα δηλαδή, όπως προσχηματικά είναι και τα περισσότερα στην ελληνική δημοκρατία. Διότι το δημογραφικό έχει καταντήσει κάτι σαν το κυπριακό. Όλοι κατά καιρούς αισθάνονται την ανάγκη να πουν κάτι, αλλά κατά βάθος ελάχιστοι νοιάζονται πραγματικά.

Όπως λοιπόν με το κυπριακό, οι περισσότεροι ξεμπερδεύουν με ένα «δεν ξεχνώ», έτσι και με το δημογραφικό η αντίστοιχη έκφραση είναι το «ανησυχώ». Και έτσι αφήνουμε την πραγματικότητα να εξελίσσεται, έστω και αν ξέρουμε ότι δουλεύει εις βάρος μας.

Και ποια είναι η πραγματικότητα που διαμορφώνει η δημογραφική κατάρρευση της χώρας; Είναι μια χώρα με όλο και μικρότερο, με γηρασμένο πληθυσμό, μια χώρα που θα είναι έρημη στην ύπαιθρό της, μια χώρα που ουσιαστικά περιμένει να κατοικηθεί από άλλους. Εν τω μεταξύ, η χώρα αυτή έχει καταστεί μια χώρα υποθηκευμένη, που όλο και πιο πολύ ανήκει σε άλλους, αφού ο ελληνικός λαός δεν μπορεί πια να κάνει ούτε διακοπές στο εσωτερικό της.

Η χώρα αυτή δεν προσδοκά βεβαίως οικονομική ανάπτυξη και ήδη ξέρει ότι έχει ένα τρομακτικό πρόβλημα κοινωνικής ασφάλισης, που όλο και θα επιδεινώνεται. Και πώς το ξέρουμε αυτό; Ακόμη και ένα παιδί το καταλαβαίνει, αν του πούμε τρεις αριθμούς. Το 2024, η Ελλάδα είχε έναν πληθυσμό χονδρικά 10 εκατομμυρίων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Δημογραφικών Μελετών του ΟΗΕ (DESA), σε αυτόν τον πληθυσμό οι νέοι 0-19 ετών ήταν 1,9 εκατομμύρια, αντίστοιχα οι ευρισκόμενοι σε παραγωγική ηλικία 20-64 ετών ήταν 5,8 εκατομμύρια και οι άνω των 65 ετών ήταν 2,4 εκατομμύρια.

Αυτή είναι η εικόνα σήμερα. Σύμφωνα με το λεγόμενο μεσαίο σενάριο του ΟΗΕ (DESA), η εικόνα γι’ αυτόν που σήμερα αποκαλείται ελληνικός πληθυσμός, το 2050 θα είναι η εξής: οι νέοι 0-19 ετών θα είναι 1,4 εκατομμύρια, οι όντες σε παραγωγική ηλικία θα είναι 4,3 εκατομμύρια και οι άνω των 65 ετών θα είναι 3,1 εκατομμύρια, σε ένα σύνολο πληθυσμού 8,8 εκατομμύρια. Το σενάριο αυτό πρακτικά θα υλοποιηθεί, αφού από το 2050 μας χωρίζουν πια μόλις 25 χρόνια και έως τότε δεν προλαβαίνουν να αλλάξουν πολλά.

ΤΙ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ;

Το πολιτικό σύστημα τα γνωρίζει όλα αυτά; Και βέβαια τα γνωρίζει, γιατί αν δε γνωρίζει ότι η χώρα χάνεται βιολογικά, τι άλλο θα μπορούσε να ξέρει; Άλλωστε στα πρακτικά και στα αρχεία της Βουλής, υπάρχει το πρώτο πόρισμα για το δημογραφικό με χρονολογία 1993. Και έκτοτε το πολιτικό σύστημα –με κάποιες λίγες εξαιρέσεις– όχι μόνο δεν προσπάθησε να λύσει το πρόβλημα, αλλά κατάφερε να το επιδεινώσει, με τη χρεοκοπία της χώρας και την υποθήκευσή της. Εξελίξεις που καθήλωσαν τη χώρα στη φτώχεια και έστειλαν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες νέους Έλληνες στο εξωτερικό.

Όμως αυτό το πολιτικό σύστημα δεν είναι δομημένο για να λειτουργεί με το αίσθημα αποστολής και την προβλεπτικότητα, που χαρακτηρίζει μια πραγματική ηγεσία. Είναι ένα πολιτικό σύστημα περιορισμένης ευθύνης και σκοπού, με βραχυχρόνιο ορίζοντα θέασης, που δεν υπερβαίνει τις επόμενες εκλογές. Έτσι βρίσκει το κουράγιο ή το θράσος να μην ασχολείται με το μείζον ζήτημα της χώρας, αλλά να προσποιείται ότι νοιάζεται για τα κοινά και να διεκδικεί την ψήφο, που του δίνει η μειοψηφία πλέον των πολιτών.

Και η κοινωνία δεν έχει ευθύνες; Και βέβαια έχει. Άλλωστε το δημογραφικό είναι πρωτίστως ένα κοινωνικό πρόβλημα. Το δημογραφικό, όμως, είναι και πολλά άλλα πράγματα μαζί. Είναι έλλειμμα αξιών, προτύπων και παιδείας. Είναι όμως και έλλειμμα ποιότητας ζωής, χώρων οικήσεως, δημόσιων υποδομών, κράτους πρόνοιας, οικονομικής ασφάλειας, αναπτυξιακού προγράμματος για την περιφέρεια.

Το δημογραφικό λοιπόν είναι όλα μαζί. Και για να λυθεί ή έστω να αμβλυνθεί, απαιτείται μια ολιστική παρέμβαση. Γι’ αυτό υποτιμά κανείς τη νοημοσύνη του και τη νοημοσύνη των πολιτών, όταν νομίζει ή ισχυρίζεται ότι η λύση για το δημογραφικό είναι ένα πακέτο λίγων επιδομάτων και μερικών έξυπνων μέτρων ή καμία ελάφρυνση στο ΦΠΑ. Τα μέτρα αυτά καλά είναι βεβαίως, στο βαθμό που ανακουφίζουν ορισμένες κοινωνικές ομάδες, αλλά είναι απλώς ένα μικρό μέρος της λύσης.

ΣΤΟ ΕΣΧΑΤΟ ΣΤΑΔΙΟ

Διότι για να λυθεί το δημογραφικό, πρέπει η χώρα και η κοινωνία να κινητοποιηθεί. Οι πολιτικές ηγεσίες πρέπει να συνεργαστούν για την εκπόνηση και την εφαρμογή ενός μακρόπνοου εθνικού σχεδιασμού, που θα αποβλέπει στη συνολική αναζωογόνηση της χώρας. Πρέπει να δημιουργηθούν νέα θεσμικά όργανα, που θα διαχειριστούν και θα εφαρμόσουν αυτό το πρόγραμμα. Πάνω από όλα όμως, η χώρα πρέπει να ευημερήσει. Πρέπει να βρει όραμα, ελπίδα και προοπτική. Και δυστυχώς αυτά είναι πράγματα που δεν τα θέλει το πολιτικό σύστημα της χώρας, γιατί μια τέτοια εξέλιξη θα απειλούσε τα προνόμια του και θα υπονόμευε τη δυνατότητά του να ελέγχει έναν γηρασμένο πληθυσμό με επιδόματα.

Έτσι, όσον αφορά το δημογραφικό, η κυβέρνηση προσποιείται ότι το λύνει με μερικά επιδόματα. Εσχάτως δε, μετά από τόσων ετών αδράνεια, το πολιτικό προσωπικό χρησιμοποιεί το δημογραφικό ως πρόφαση και για την πολιτική ανοικτών συνόρων, που εφαρμόζει στο μεταναστευτικό. Μια πολιτική, που στην πράξη οδηγεί στην αντικατάσταση του ελληνικού πληθυσμού και τη μετάλλαξη της ελληνικής κοινωνίας, μετά από 40 αιώνες συμπαγούς ιστορίας και αγώνων για τη διατήρηση της ελληνικής ιδιοπροσωπίας.

Και αυτό είναι, ίσως, η έσχατη αντίφαση: αφού δεν ασχολήθηκαν με το δημογραφικό, τελικά μας προαναγγέλλουν ότι θα το «λύσουν» με τους αλλόχθονες πληθυσμούς που μας διοχετεύει εδώ η Τουρκία, είτε από τα μικρασιατικά παράλια, είτε από τη Λιβύη. Διότι το έσχατο στάδιο της παρακμής, είναι τελικά να αναθέσεις στον εχθρό σου να σου επιλέξει πληθυσμό.

* Ο Αναστάσιος Λαυρέντζος κατέχει πτυχίο Φυσικής και διπλώματα μεταπτυχιακής ειδίκευσης (MSc) στα Οικονομικά Μαθηματικά και στη Θεωρητική Φυσική. Έχει εργαστεί ως διευθυντικό στέλεχος στον τομέα Διαχείρισης Κινδύνων σε μεγάλους ελληνικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Στο πλαίσιο αυτό έχει επισκεφτεί πολλές βαλκανικές χώρες (Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία). Συνεργάζεται με διεθνείς ελεγκτικούς οίκους ως σύμβουλος επιχειρήσεων και διδάσκει Διαχείριση Κινδύνων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει γράψει τα βιβλία: «Η Θράκη στο μεταίχμιο» και «Σιωπηρή Άλωση – Το Δημογραφικό και το Μεταναστευτικό πρόβλημα της Ελλάδας».

Πώς θα λειτουργήσουν οι Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης

Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης ή αλλιώς ΕΠΑ. Αυτά τα σχήματα αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, έτσι ώστε στο πλαίσιο του ελέγχου της νόμιμης μετανάστευσης να λυθεί και το πρόβλημα της έλλειψης εργατικών χεριών, σύμφωνα με ρεπορτάζ ΜΜΕ από την Ελλάδα. Η συζήτηση για τη μείωση του αριθμού των εργατών επανέρχεται όποτε καθίσταται η ανάγκη στη γεωργία, ακολουθώντας πιστά την πορεία των εποχών, όσο κι αν η κλιματική κρίση είναι εδώ για να αλλάξει όσα ξέραμε για τον καιρό.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ

Στο πλαίσιο αυτό, η ηγεσία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου επιχειρεί να δώσει απάντηση σε ένα δυσεπίλυτο γρίφο που ταλανίζει την ελληνική περιφέρεια εδώ και πολλά χρόνια: να βρεθούν δηλαδή εργάτες για τις δουλειές που απαιτούνται για την καλλιέργεια γης, δίχως να προκαλούνται προβλήματα στις τοπικές κοινωνίες από το αχαρτογράφητο τοπίο με την ύπαρξη αμφιβόλου προελεύσεως και ταυτότητας μεταναστών. Στη θεωρία, το νέο νομοσχέδιο για τη νόμιμη μετανάστευση που παρουσιάστηκε στο τελευταίο Υπουργικό Συμβούλιο έρχεται να δώσει τη λύση.
Η ιδέα είναι απλή. Η Ελλάδα έχει ήδη διακρατικές συμφωνίες για μετάκληση εργατών με Αίγυπτο και Μπαγκλαντές, όμως στην πράξη αυτές δε λειτουργούν και σε μεγάλο βαθμό αυτό οφείλεται στη γραφειοκρατία, αφού για το φιλτράρισμα του εκάστοτε εργάτη ο φόρτος επιβαρύνει τα προξενεία. Η ηγεσία του κτιρίου Κεράνης έχει βάλει στόχο να απαλείψει αυτά τα γραφειοκρατικά εμπόδια αξιοποιώντας τις ήδη υπάρχουσες συμφωνίες, αλλά ταυτόχρονα εφαρμόζοντας την αυστηρή μεταναστευτική πολιτική για την οποία έχει δεσμευτεί.
Με βάση το δόγμα «επιδόματα τέλος, όποιος δικαιούται άσυλο πρέπει να εργάζεται», το υπουργείο Μετανάστευσης θέλει να ωθήσει αυτούς τους πληθυσμούς στο να εργαστούν, προκειμένου να καλυφθούν οι ομολογουμένως μεγάλες ανάγκες που έχουν προκύψει τα τελευταία χρόνια για εργατικά χέρια.

Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει σειρά παρεμβάσεων σε όλο το φάσμα της νόμιμης μετανάστευσης: από την επιμήκυνση των αδειών διαμονής και την απλοποίηση διαδικασιών, μέχρι τις νέες κατηγορίες θεωρήσεων για εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης και φοιτητές. Ωστόσο, η πιο κρίσιμη αλλαγή αφορά το πώς θα αξιοποιηθούν οι περίπου 20.000 πρόσφυγες που κάθε χρόνο αποκτούν καθεστώς διεθνούς προστασίας στην Ελλάδα.

ΟΙ ΕΠΑ

Η καινούρια αρχιτεκτονική στηρίζεται στις Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ), που αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο, ως ενδιάμεσος κρίκος στην αλυσίδα μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Αυτές θα είναι υπεύθυνες να παραλαμβάνουν τα αιτήματα μετάκλησης, να εντοπίζουν το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό και να διεκπεραιώνουν τη διαδικασία, χωρίς να μεσολαβούν χρονοβόρες διαδικασίες στα προξενεία.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών με τις διακρατικές συμφωνίες, όπως αυτές με την Αίγυπτο και το Μπαγκλαντές, έδειξε ότι η εφαρμογή τους συναντούσε γραφειοκρατικά προσκόμματα, κυρίως λόγω των συνεντεύξεων στις προξενικές αρχές. Με το νέο μοντέλο ο εργοδότης αιτείται προσωπικό, η χώρα προέλευσης εγγυάται για το προφίλ του εργαζομένου και η ΕΠΑ ολοκληρώνει τη διαδικασία. Η συνέντευξη καταργείται, από τη στιγμή που το κράτος προέλευσης πιστοποιεί τον εργαζόμενο, ώστε να μη δημιουργούνται επιπλέον εμπόδια.
Αν και το πλαίσιο θα ξεκινήσει με τις υφιστάμενες ρυθμίσεις για τις ΕΠΑ, στη συνέχεια θα αυστηροποιηθεί. Το υπουργείο σχεδιάζει να θέσει όρους που θα αφορούν τον ετήσιο τζίρο, τις εγγυητικές επιστολές και το προσωπικό που απασχολούν, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι εταιρείες που αναλαμβάνουν το ρόλο θα έχουν επάρκεια και σοβαρότητα. «Θέλουμε να εντάξουμε μεγάλους “παίκτες” του χώρου για να εγγυηθούμε και την αποτελεσματικότητα», αναφέρει πηγή του υπουργείου.
Οι ΕΠΑ αποτελούν θεσμοθετημένα σχήματα που λειτουργούν στην Ελλάδα εδώ και δύο δεκαετίες, με ρυθμιστικό πλαίσιο που εποπτεύεται από το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας και το υπουργείο Εργασίας. Σήμερα στη χώρα δραστηριοποιούνται περίπου 20 εταιρείες με αυτό το καθεστώς, αν και ο αριθμός των ενεργών στην αγορά είναι μικρότερος, καθώς απαιτούνται συγκεκριμένα κριτήρια για τη λειτουργία τους (ελάχιστο κεφάλαιο, εγγυητική επιστολή, προσωπικό μόνιμης στελέχωσης). Στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη μεγάλες εταιρείες που είναι θυγατρικές ελβετικών, αυστριακών ή και αμερικανικών πολυεθνικών, με χιλιάδες εργαζόμενους που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό, στις τηλεπικοινωνίες, στα logistics κ.α.

Οι ΕΠΑ έχουν ως βασικό αντικείμενο να προσλαμβάνουν εργαζομένους και στη συνέχεια να τους διαθέτουν σε επιχειρήσεις που έχουν πρόσκαιρες ή εποχικές ανάγκες. Στην ουσία, ο εργαζόμενος είναι υπάλληλος της ΕΠΑ, αλλά παρέχει την εργασία του στον τελικό εργοδότη. Το μοντέλο αυτό έχει χρησιμοποιηθεί κυρίως σε μεγάλες βιομηχανίες, στον τραπεζικό κλάδο και σε υπηρεσίες logistics, ενώ πλέον το υπουργείο Μετανάστευσης θέλει να το επεκτείνει και στη διαχείριση εργατικού δυναμικού από τρίτες χώρες.
Στην πράξη, οι ΕΠΑ συνεργάζονται ήδη με την Πολιτεία σε προγράμματα απασχόλησης ανέργων ή κατάρτισης, αλλά η νέα εμπλοκή τους στο Μεταναστευτικό είναι κάτι διαφορετικό: θα γίνουν ο θεσμοθετημένος ενδιάμεσος για την αξιοποίηση εργατικών χεριών από τρίτες χώρες. Αυτό σημαίνει ότι, εκτός από τις κλασικές υπηρεσίες εύρεσης προσωπικού, θα κληθούν να αναλάβουν και την πλήρη διαχείριση της διαδικασίας εισόδου, νομιμοποίησης και διάθεσης εργαζομένων, που προέρχονται από χώρες με τις οποίες θα υπάρξουν συμφωνίες.

ΟΙ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ

Για τους πρόσφυγες που έχουν λάβει άσυλο η αλλαγή είναι καθοριστική. Μέχρι σήμερα, ενώ θεωρητικά είχαν δικαίωμα στην εργασία, στην πράξη λίγοι εντάσσονταν σε οργανωμένες θέσεις, καθώς έλειπε το σύστημα διασύνδεσης με τους εργοδότες. Αυτό το κενό έρχεται να καλύψει το νέο πλαίσιο, θέτοντας τους δικαιούχους ασύλου στο κέντρο των διαδικασιών εύρεσης εργασίας.
Παράλληλα, θα αναπτυχθούν προγράμματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας και επαγγελματικής κατάρτισης, σε τομείς με έλλειψη εργατικού δυναμικού. Η γεωργία, ο τουρισμός και οι κατασκευές, είναι οι βασικοί κλάδοι που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα εύρεσης προσωπικού και αναμένεται να στηριχθούν από την αξιοποίηση αυτών των ανθρώπων, αλλά και όσων έρχονται μέσω των διακρατικών συμφωνιών με την Αίγυπτο και το Μπαγκλαντές για διάστημα έως εννέα μήνες.
Ο αρμόδιος υπουργός, Θάνος Πλεύρης, έχει ξεκαθαρίσει τη βούληση του υπουργείου, την οποία εξέφρασε και στο πρόσφατο Υπουργικό, λέγοντας ότι «οι δικαιούχοι ασύλου θα πρέπει να ενταχθούν στην αγορά εργασίας, ενώ παράλληλα θα περικοπούν τα επιδόματα που λαμβάνουν». Όπως είπε δε σε πρόσφατη συνέντευξή του, «αντί να δίνουμε επιδόματα, θα πάμε σε μια γρήγορη κατεύθυνση να αναπτύξουν τις δεξιότητες που μπορούν με βάση τις ανάγκες και μόλις ολοκληρώσουν αυτό το πρόγραμμα (θα είναι 5-6 μήνες), αν θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα, θα πρέπει να εργαστούν. Δεν υπάρχει πια επίδομα, “σου πληρώνω ενοίκιο και κάθεσαι και δεν κάνεις τίποτα”».
Για τους περίπου 20.000 πρόσφυγες που λαμβάνουν άσυλο κάθε χρόνο, η υποχρεωτική ένταξη στην εργασία αποτελεί ένα νέο δεδομένο. Αν η διαδικασία λειτουργήσει με διαφάνεια και συνέπεια, μπορεί να καλύψει τα κενά σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας και να περιορίσει την αδήλωτη εργασία.
Η δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο αναμένεται να ξεκινήσει μέσα στο μήνα. Η ψήφισή του θα είναι το πρώτο βήμα· το μεγάλο ζητούμενο είναι η εφαρμογή του στην πράξη, ώστε η αγορά εργασίας να αποτελέσει το βασικό εργαλείο διαχείρισης του μεταναστευτικού ζητήματος.

MΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΡΟΕΣ

Η νέα στρατηγική έρχεται σε μια στιγμή όπου τα δεδομένα δείχνουν καθαρή αλλαγή τάσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία των αρμόδιων υπηρεσιών, το φετινό Ιούνιο καταγράφηκαν 4.240 αφίξεις, έναντι 2.652 τον Ιούνιο του 2024. Τον Ιούλιο, λίγο προτού τεθούν σε εφαρμογή τα αυστηρότερα μέτρα, οι ροές άγγιξαν τις 6.109 έναντι 4.056 πέρυσι. Ωστόσο, από τον Αύγουστο, όταν ξεκίνησε η εφαρμογή της αυστηροποίησης, οι αφίξεις μειώθηκαν στις 2.874 από 5.928 τον Αύγουστο του 2024. Η εικόνα συνεχίστηκε το Σεπτέμβριο με 4.209 αφίξεις, έναντι 6.938 την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Η απότομη αυτή κάμψη αξιολογείται από το υπουργείο ως επιβεβαίωση, ότι το κλείσιμο των «παραθύρων» παράνομης εισόδου μπορεί να συνδυαστεί με τη δημιουργία σταθερών και θεσμοθετημένων διαύλων νόμιμης μετανάστευσης.