Όλα δείχνουν να γίνονται πιο ακριβά. Οι τιμές των τροφίμων, του φυσικού αερίου και των κατοικιών βρίσκονται σε άνοδο, ενώ οι μισθολογικές επιταγές αργούν να συμβαδίσουν. Οι Καναδοί που είναι εξοικειωμένοι με τον τρόπο με τον οποίο οι αυξανόμενες τιμές μειώνουν τη δύναμη των πορτοφολιών τους, τώρα αντιμετωπίζουν κάτι χειρότερο από αυτό που έχουν συναντήσει μέχρι τώρα.
Οι αυξανόμενες τιμές των βενζίνης είναι πλέον μια ζοφερή ρουτίνα. Αναμένεται η επίδραση των καθυστερήσεων αποστολής σε τρόφιμα και πράγματα με εισαγόμενα εξαρτήματα. Το υψηλό κόστος στέγασης είναι πλέον απλώς μια φρικτή καναδική πραγματικότητα.
Αλλά προς το τέλος του 2021, αυτό το αναγνωρίσιμο μοτίβο ανόδου των τιμών άρχισε να αλλάζει. Μέχρι πριν από περίπου τρεις μήνες, οι Καναδοί επιμερίζοντας τους εβδομαδιαίους προϋπολογισμούς τους θα είχαν παρατηρήσει τις περισσότερες αυξήσεις τιμών να σημειώνονται σε μερικές πολύ διακριτές, σχετικά ασταθείς κατηγορίες, όπως τρόφιμα, καύσιμα και καταλύματα. Όχι πια.
Ο ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΕΓΙΝΕ ΓΕΝΙΚΟΣ
Ενώ οι οικονομολόγοι διαφωνούν σχετικά με το γιατί συμβαίνει και πώς ακριβώς θα επηρεάσει η αλλαγή τούς Καναδούς, οι περισσότεροι συμφωνούν για ένα πράγμα.
«Η ιστορία δεν αφορά πλέον την ενέργεια, το φαγητό, τη στέγαση», είπε η Tu Nguyen, οικονομολόγος με έδρα το Τορόντο στην εταιρεία συμβούλων RSM Canada. «Αφορά σχεδόν τα πάντα στην οικονομία».
Κάποτε οι Καναδοί που προσπαθούσαν να διατηρήσουν έναν προϋπολογισμό μπορούσαν να αναζητήσουν φθηνότερα αγαθά. Θα μπορούσαν να αποφύγουν να μπουν στο αυτοκίνητο όταν τα καύσιμα ήταν ακριβά, για παράδειγμα, ή να αλλάξουν τη διατροφή τους για να περιορίσουν τα εισαγόμενα τρόφιμα. Αλλά όταν ο πληθωρισμός είναι γενικός, αυτό γίνεται πιο δύσκολο.
Δεν είναι μόνο μερικά εισαγόμενα προϊόντα που μπορούν να αποφύγουν οι αγοραστές. Η άνοδος του πυρήνα του πληθωρισμού σημαίνει ότι οι τιμές αυξάνονται όλες μαζί, καθιστώντας δυσκολότερη την εξοικονόμηση, καθώς συρρικνώνεται η δύναμη δαπανών.
Σύμφωνα με ορισμένους οικονομολόγους, είναι ένα σημάδι ότι ο πληθωρισμός μπορεί να έχει εμφανιστεί μακροπρόθεσμα και ότι θα αρχίσει να πλήττει περισσότερο τους Καναδούς.
Όσοι βρίσκονται στο χαμηλό άκρο της μισθολογικής κλίμακας — συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των πρόσφατων μεταναστών και εκείνων που εργάζονται σε επισφαλή εργασία — επηρεάζονται περισσότερο από το γενικευμένο πληθωρισμό. Άτομα με στάσιμα εισοδήματα και αδύναμη διαπραγματευτική δύναμη, καταλήγουν να πληρώνουν υψηλότερες τιμές, ακόμη και για τα λιγότερο ακριβά αγαθά και υπηρεσίες από τα οποία εξαρτώνται.
Νέα στοιχεία στην ίδια έκθεση της Στατιστικής Υπηρεσίας του Καναδά έδειξε, ότι οι τιμές συνολικά ανέβαιναν στο 5,1 τοις εκατό ετησίως, το υψηλότερο ποσοστό από το 1991.
Οι οικονομολόγοι Tapp και Nguyen εξήγησαν ότι η άνοδος του υποκείμενου πληθωρισμού, χωρίς το συνυπολογισμό των ασταθών αγαθών, έχει δύο πιθανές εξηγήσεις. Το ένα είναι ότι οι αυξανόμενες ασταθείς τιμές ανατροφοδοτούν τον πυρήνα του προβλήματος, επειδή όλα αποστέλλονται ή χρειάζονται ενέργεια ή έχουν εισαγόμενα εξαρτήματα.
Το άλλο είναι ότι καθώς ο πληθωρισμός αυξάνεται, όλοι περιμένουν ότι θα συνεχίσει να αυξάνεται, έτσι οι επιχειρήσεις σχεδιάζουν αυξήσεις τιμών για να συμβαδίσουν με τον αναμενόμενο πληθωρισμό και οι εργαζόμενοι προσπαθούν να κάνουν το ίδιο με τους μισθούς τους.
Ο Τομ Βελκ, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο McGill του Μόντρεαλ, επιμένει ότι υπάρχει ένας άλλος λόγος για τον οποίο αυξάνεται ο πυρήνας του πληθωρισμού: πάρα πολλά χρήματα πλημμυρίζουν την οικονομία.
«Όταν υπάρχουν τεράστια χρηματικά ποσά παντού, όλες οι τιμές ανεβαίνουν», είπε ο Βελκ από τη φάρμα του στο Βερμόντ, όπου είπε ότι τα αυγά τοπικής παραγωγής έχουν φτάσει σχεδόν τα 8 δολάρια τη ντουζίνα.
ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ ΔΕΝ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ
«Αλλά αν υπάρχουν πραγματικά πάρα πολλά χρήματα, το πρόβλημα είναι ότι δεν πάνε αρκετά από αυτά στους ανθρώπους που κάνουν τη δουλειά», σύμφωνα με την Kaylie Tiessen, οικονομολόγο και αναλύτρια πολιτικής στη Unifor.
Εάν οι Καναδοί υστερούν, ο λόγος δεν είναι αυστηρά επειδή οι τιμές αυξάνονται. Το πρόβλημα είναι ότι τον περασμένο χρόνο, καθώς ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε πάνω από το 5%, τα εισοδήματα δε συμβάδισαν. «Και αυτό σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι χάνουν την αγοραστική τους δύναμη», είπε η Tiessen.
Φυσικά, δε χάνουν όλοι οι εργαζόμενοι. Οι εργαζόμενοι στην αποθήκη του Sobeys διαπραγματεύτηκαν πρόσφατα μια τετραετή συμφωνία, που περιελάβανε αύξηση μισθού κατά 20 τοις εκατό κατά τη διάρκεια της σύμβασης. Άνθρωποι που έχουν μελετήσει τα οικονομικά της αύξησης των μισθών και των τιμών στο παρελθόν λένε, ότι ένα από τα πλεονεκτήματα του πληθωρισμού είναι ότι λειτουργεί ως οικονομικό λιπαντικό για την προσαρμογή των μισθών και των τιμών, επιτρέποντας σε όλους να λάβουν αύξηση — παρόλο που ορισμένοι εργαζόμενοι και πωλητές έχουν περισσότερο και κάποιοι παίρνουν λιγότερα ανάλογα με τη ζήτηση σε αυτόν τον τομέα.
