Τι μπορεί να γίνει για να σωθούν ζωές
Ένα ανησυχητικό φαινόμενο απασχολεί τις αρχές του Κεμπέκ: η αύξηση των αυτοκτονιών και των αποπειρών αυτοκτονίας στο μετρό του Μόντρεαλ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Société de transport de Montréal (STM), το 2023 καταγράφηκαν 16 απόπειρες, ενώ το 2024 ο αριθμός εκτινάχθηκε στις 25. Οι ιατροδικαστές του Κεμπέκ χαρακτηρίζουν την κατάσταση «ανησυχητική» και ζητούν την άμεση εφαρμογή νέων μέτρων πρόληψης.
Η έρευνα της υπηρεσίας του ιατροδικαστή του Κεμπέκ επικεντρώθηκε σε τέσσερις περιπτώσεις αυτοκτονιών που σημειώθηκαν το 2024 στο δίκτυο του μετρό. Σε όλες τις εκθέσεις, τα ονόματα των θυμάτων έχουν παραμείνει ανώνυμα. Μία από τις τραγικότερες περιπτώσεις αφορούσε έναν 18χρονο άνδρα που, στις 4 Δεκεμβρίου του περασμένου έτους, έβαλε τέλος στη ζωή του πέφτοντας μπροστά σε συρμό στο σταθμό Villa-Maria. Λίγους μήνες νωρίτερα είχε εκφράσει αυτοκτονικές σκέψεις σε φίλους, είχε ζητήσει βοήθεια και είχε εξεταστεί σε κέντρο υγείας. Παρά τις προσπάθειες στήριξης, η ψυχολογική του κατάσταση επιδεινώθηκε.
Η ιατροδικαστής Ζουλί-Κιμ Γκοντέν, που συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι η ομάδα της θεωρεί τον αριθμό των περιστατικών ιδιαίτερα ανησυχητικό.
Μεταξύ 2015 και 2023 καταγράφηκαν συνολικά 92 αυτοκτονίες στο μετρό του Μόντρεαλ, κατά μέσο όρο δέκα το χρόνο. Από το 2020 έως το 2023, οι απόπειρες κυμαίνονταν μεταξύ 14 και 18 ετησίως, αλλά το 2024 υπήρξε απότομη αύξηση.
«Θεωρήσαμε ότι το μετρό χρειάζεται μια πιο οργανωμένη στρατηγική πρόληψης», δήλωσε η Γκοντέν στα ΜΜΕ. Η κύρια σύσταση των ιατροδικαστών είναι να επισπευσθεί η μελέτη για την εγκατάσταση προστατευτικών θυρών στις αποβάθρες, παρόμοιων με αυτές του δικτύου REM (Réseau express métropolitain). Αυτές οι διαφανείς πόρτες, που ανοίγουν μόνο όταν σταματά το τρένο, εμποδίζουν την πρόσβαση στις ράγες και έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην πρόληψη αυτοκτονιών σε άλλα μεγάλα μητροπολιτικά δίκτυα, όπως στο Παρίσι, τη Σεούλ και το Χονγκ Κονγκ. Η STM έχει θέσει ως χρονοδιάγραμμα το 2033, ωστόσο οι ιατροδικαστές ζητούν να επιταχυνθεί το έργο. Όπως αναφέρουν, «ο περιορισμός της πρόσβασης στις γραμμές είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης των αυτοκτονιών στο μετρό. Οι έρευνες δείχνουν ότι ένα άτομο σε κρίση δε θα αναζητήσει απαραίτητα άλλο τρόπο να θέσει τέλος στη ζωή του αν ο αρχικός τρόπος καταστεί δυσπρόσιτος».
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν επίσης την παρουσία εκπροσώπων ασφάλειας (safety ambassadors) σε όλους τους σταθμούς καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας, ενίσχυση του προσωπικού στις αποβάθρες για τον εντοπισμό ατόμων σε κίνδυνο, καθώς και πρόσθετη εκπαίδευση του προσωπικού για την αναγνώριση προειδοποιητικών σημάτων.
Η STM, σε ανακοίνωσή της, δήλωσε ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις συστάσεις και ότι ήδη εφαρμόζει ορισμένα μέτρα πρόληψης. Μεταξύ αυτών, ένα σύστημα ανίχνευσης παρουσίας στις αποβάθρες, το οποίο επιτρέπει στους μηχανοδηγούς να βλέπουν την επόμενη στάση πριν φτάσει το τρένο, καθώς και εκπαίδευση όλων των υπαλλήλων στις βασικές αρχές πρόληψης αυτοκτονιών. Υπάρχουν επίσης αίθουσες παρακολούθησης ασφάλειας και ειδικοί υπάλληλοι που επιτηρούν τις κάμερες για να εντοπίζουν ύποπτες συμπεριφορές. Παρ’ όλα αυτά, η διοίκηση του οργανισμού παραδέχεται ότι δεν έχει λάβει τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την εγκατάσταση των θυρών ασφαλείας, λόγω της δύσκολης οικονομικής κατάστασης του οργανισμού.
Η Γκοντέν αναγνωρίζει τις οικονομικές δυσκολίες, αλλά υπογραμμίζει ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να θεωρηθούν επένδυση στη δημόσια ασφάλεια. «Δεν πρόκειται απλώς για ένα έργο υποδομής, αλλά για ζήτημα ζωής και θανάτου», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η Έλα Αμίρ, εκτελεστική διευθύντρια του οργανισμού AMI-Québec, που στηρίζει οικογένειες ατόμων με ψυχικές δυσκολίες, συμφωνεί ότι η ασφάλεια στο μετρό είναι σημαντική, αλλά επισημαίνει ότι η πραγματική πρόληψη πρέπει να ξεκινά νωρίτερα. «Είναι παράλογο να περιμένουμε από τους υπαλλήλους του μετρό να αναγνωρίζουν άτομα σε κρίση. Ο ρόλος τους είναι άλλος. Οι πόροι πρέπει να επενδυθούν στην ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στην ευκολότερη πρόσβαση των πολιτών σε αυτές», τόνισε.
Η Αμίρ υποστηρίζει ότι τα άτομα σε βαθιά συναισθηματική κρίση σπάνια ζητούν βοήθεια από μόνα τους. Η ευθύνη, επομένως, βαραίνει την κοινότητα και τους επαγγελματίες υγείας να προσεγγίσουν ενεργά όσους βρίσκονται σε κίνδυνο. «Η φροντίδα των ανθρώπων που υποφέρουν είναι ευθύνη όλων μας», είπε.
Την ίδια στιγμή, σε εξέλιξη βρίσκεται ένα πιλοτικό πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύσσει η STM σε συνεργασία με ερευνητικά κέντρα του Μόντρεαλ. Το σύστημα χρησιμοποιεί αλγόριθμους ανάλυσης εικόνας, για να εντοπίζει κινήσεις ή συμπεριφορές που ενδέχεται να υποδηλώνουν επικείμενη απόπειρα αυτοκτονίας, ειδοποιώντας αυτόματα το προσωπικό ασφαλείας. Αν το πρόγραμμα αποδειχθεί επιτυχές, θα εφαρμοστεί σε όλο το δίκτυο μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Η αύξηση των αποπειρών αυτοκτονίας στο μετρό του Μόντρεαλ είναι ένα ηχηρό κάλεσμα για δράση. Οι τεχνολογικές λύσεις και τα φυσικά εμπόδια μπορούν να σώσουν ζωές, αλλά, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η ουσιαστική πρόληψη ξεκινά από την ενσυναίσθηση, τη στήριξη και την έγκαιρη παρέμβαση. Σε μια πόλη όπου το μετρό αποτελεί καθημερινό καταφύγιο για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, η προστασία της ψυχικής υγείας πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό στόχο της κοινωνίας.
