Ολοένα και πιο αδιευκρίνιστα εμφανίζονται τα κριτήρια προτεραιότητας στα καθημερινά δελτία ειδήσεων, με αποτέλεσμα τα κυρίαρχα προβλήματα της χώρας να υποβαθμίζονται ή και να αποσιωπώνται. Έτσι, για αρκετό καιρό, την πρωτοκαθεδρία στην πληροφόρηση είχε η πανδημία, παραχωρώντας τη θέση της τις τελευταίες εβδομάδες στο σκάνδαλο του εθνικού θεάτρου.

Μαρία Νεγρεπόντη – Δελιβάνη*

Τα μεγάλα αδιέξοδα της Ελλάδας, από την έκβαση των οποίων θα κριθεί η επιβίωση ή η εξαφάνιση του Έθνους, που είναι τα εθνικά, η οικονομία και το μεταναστευτικό, περνούν κατά κανόνα σε δεύτερη ή και τρίτη μοίρα. Και πέρα από τη σειρά εμφάνισής τους στα δελτία ειδήσεων, ιδιαιτέρως προβληματική είναι και η επιλογή του τρόπου προβολής τους. Αυτός είναι περιγραφικός, συνοπτικός και βραχυχρόνιων οριζόντων, έτσι που να αποκλείεται η αναζήτηση εξεύρεσης μακροχρόνιων λύσεων, αλλά και η δυνατότητα αξιοποίησης τυχόν ευνοϊκών συγκυριών.
Παρότι δεν είναι ακόμη γνωστό, ποιο από τα τρία ακανθώδη αυτά προβλήματα θα μας οδηγήσει στην καταστροφή, αν βέβαια εξακολουθήσουμε να τα ατενίζουμε με τον ίδιο στατικό και δουλοπρεπή τρόπο, στο άρθρο αυτό θα επικεντρωθώ στην οικονομία. Εκτός της ειδικότητας μου, η επιλογή μου έχει σχέση και με την εμφάνιση πολυσήμαντης ευκαιρίας, που το προσπέρασμά της, με τις παρούσες συνθήκες, θα είναι αυτόχρημα αυτοκτονικό για την πατρίδα μας. Δεν κουράζομαι να επαναλαμβάνω, τον τελευταίο καιρό, ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται ένα βήμα από το γκρεμό και είναι κατεπείγουσα η ανάγκη λήψης μέτρων, που να ξεφεύγουν από την πεπατημένη των ανεδαφικών μικροπολιτικών αισιοδοξιών και κυρίως των δεδομένων συμμαχικών εξαρτήσεων.
Δυστυχώς, σήμερα, προσκομίζω μια εμπρηστική αποκάλυψη, που βάζει ταφόπετρα στην οικονομία. Από όσο γνωρίζω, η είδηση αυτή αποσιωπήθηκε από τα ΜΜΕ, ενώ θα όφειλε να τύχει ευρύτατης συζήτησης, προβληματισμού και προσπάθειας αντιμετώπισης της απειλής της.
Πρόκειται για το εφιαλτικό πόρισμα μελέτης του Ινστιτούτου Διεθνών Δημοσιονομικών (IIF) της Ουάσιγκτον, που ανεβάζει το χρέος της χώρας μας για το 2020 σε 248,53% του ΑΕΠ μας.
Δηλαδή το χρέος μας, που θεωρήθηκε ως μη βιώσιμο στην αρχή της κρίσης, παρότι ήταν μόνο 120% του ΑΕΠ, και οι εταίροι μας στη συνέχεια έσπευσαν να μας εντάξουν στο ΔΝΤ, εμφανίζεται σήμερα υπερδιπλάσιο, σε σύγκριση με το 2010. Πως, άραγε, θα το αξιολογήσουν οι εταίροι μας; Προφανώς ως σαφούς πτωχευτικής χροιάς, που δικαιολογεί απολύτως ακόμα ένα μνημόνιο;
Και να υπενθυμισθεί, ότι το δυσθεώρητο αυτό χρέος του 2020 δεν περιλαμβάνει ακόμη τα σχετικά αποτελέσματα του 2021, μέσα στο οποίο εντατικοποιούνται οι δυσμενείς συνέπειες της πανδημίας, που προφανώς θα το εκτινάξουν σε ακόμη πιο ανεξέλεγκτα ύψη. Καθιερώνεται, έτσι, η πατρίδα μας, ως η πρώτη ευρωπαϊκή αποικία χρέους, για απροσδιόριστο πια χρόνο.
Τι άλλο να χρειάζεται άραγε για να συνειδητοποιήσει, επιτέλους, κανείς, ότι οι εξαγγελίες της Κυβέρνησης για βοήθημα στις αδύνατες ομάδες, για μέτρα υποστήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για αισιόδοξες προσμονές από τα 32 δισεκατομμύρια ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, για τον κυβερνητικό ενθουσιασμό γύρω από το σχέδιο ανόρθωσης της οικονομίας, που εκπονήθηκε από την ομάδα Πισσαρίδη, έχουν όλα μα όλα συντριβεί, κάτω από το ασήκωτο βάρος της είδησης περί του ανεξέλεγκτου πια χρέους;
Η Ελλάδα μας είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη απέναντι σε καίριες ειδήσεις που την αφορούν. Και όχι μόνο δεν αντιδρά, όχι μόνο αρνείται κατηγορηματικά να συζητήσει την οδυνηρή κατάσταση στην οποία την οδήγησαν τα εγκληματικού περιεχομένου μνημόνια, σε συνδυασμό με τη δουλική της εξάρτηση από εταίρους-συμμάχους-φίλους (περιληπτικά από τις εσαεί Μεγάλες Δυνάμεις) αλλά και επιπλέον πασχίζει να αποσιωπήσει, στο μέτρο του δυνατού, ειδήσεις που εκθέτουν την αδράνειά της, έστω και αν η αξιοποίησή τους θα ήταν δυνατό να βελτιώσει τη θέση της.

-Έτσι, ακριβώς, τα ελληνικά ΜΜΕ έθαψαν την τόσο σημαντική, και προς όφελός μας, δήλωση του Μπαράκ Ομπάμα, σχετικά με τη θυσία/καταστροφή της Ελλάδας προκειμένου να σωθούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες.
-Έτσι ακριβώς η χώρα μας παραμένει πειθήνιο μέλος της ΕΕ και της Ευρωζώνης, παρότι οι εταίροι της προτιμούν να εξυπηρετούν, με προκλητικότητα, τα συμφέροντα μη μελών της σε βάρος των δικών της.
-Έτσι ακριβώς η πατρίδα μας δέχεται παθητικά το ρόλο του εξιλαστήριου θύματος, χωρίς να τολμά να ρίξει το βλέμμα της προς συμμαχίες με άλλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη, μήπως και θεωρηθεί ότι «δεν ανήκει εις την Δύσιν».
-Έτσι, η Ελλάδα υπόγραψε τη συμφωνία των Πρεσπών, για να μη δυσαρεστήσει τους συμμάχους.
-Έτσι, η χώρα μας ικανοποιείται με τα ψίχουλα του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία επιπλέον θα επιστραφούν κατά το μεγαλύτερο τμήμα τους στη Γερμανία με τη μορφή εισαγωγής ηλεκτρικών αυτοκινήτων και άλλων προϊόντων νέας τεχνολογίας.
-Έτσι, ακριβώς, στο παρελθόν, η Ελλάδα δεν είχε το σθένος να αποτρέψει την καταστροφή του πρωτογενούς της τομέα από την ΚΑΠ, και της αναπτυσσόμενης βιομηχανίας της από την ανεξέλεγκτη παγκοσμιοποίηση.
-Έτσι, δυστυχώς, η πατρίδα μας υπόγραψε και επί δέκα συναπτά χρόνια συμφώνησε, ότι τα εγκληματικού περιεχομένου μνημόνια ήταν η «σωτηρία μας».
-Και, τέλος, έτσι ακριβώς, η Ελλάδα υπέκυψε επί 10 χρόνια στις εξευτελιστικές συνθήκες που της επέβαλαν οι εταίροι, και που απέκλειαν την αμυντική της θωράκιση.

Χωρίς το κεφάλαιο 22 των απομνημονευμάτων του Ομπάμα, και χωρίς την πανδημία που εκτόξευσε το παγκόσμιο χρέος σε 365% του παγκόσμιου ΑΕΠ δε θα υπήρχε ελπίδα σωτηρίας για την Ελλάδα. Ήδη, τώρα, οι νέες αυτές εξελίξεις θα μπορούσαν να αποτρέψουν ένα άδοξο τέλος της Ελλάδας, με την προϋπόθεση ότι θα θελήσει η ίδια να σωθεί. Να κινητοποιηθεί. Να τολμήσει να στραφεί εναντίον της ΕΕ που τη μετέτρεψε σε Ιφιγένεια, για να διασώσει τις τράπεζές της, και να βροντοφωνήσει, εις επήκοον της υφηλίου, ότι δικαιούται αμέσως τώρα παραγραφή του χρέους της, αλλά και επιστροφή του κατοχικού δανείου και των αποζημιώσεων. Άραγε υπάρχουν ελπίδες αφύπνισης, ή η χώρα μας θα εξακολουθήσει να σιωπά, καταδικάζοντας έτσι το λαό της σε βέβαιο αφανισμό;
Οπωσδήποτε, αν ελληνική κυβέρνηση αποφασίσει τώρα να απαιτήσει παραγραφή χρέους και επιστροφή δανείου, θα έχει με το μέρος της ως ισχυρούς συμπαραστάτες τις κοσμοϊστορικές ανατροπές που συνέβησαν στην αντιμετώπιση των χρεών παγκοσμίως. Επειδή το χρέος σε παγκόσμια βάση θεωρείται ότι είναι αδύνατον να αποπληρωθεί, αλλά και επειδή η υφήλιος απειλείται με κραχ μεγατόνων, έχει αναπτυχθεί μια σιωπηρή συναίνεση παραγραφής του. Έτσι, συνέβη το αδιανόητο, να δηλώσει δηλαδή η επικεφαλής του ΔΝΤ ότι «χρέος και ελλείμματα δεν αποτελούν πρόβλημα». Στη συνέχεια, 100 γνωστοί οικονομολόγοι υπέγραψαν δήλωση υπέρ της παραγραφής χρεών.
Πρόσφατα, ο Έλληνας νομπελίστας Χριστόφορος Πισσαρίδης εκφράστηκε υπέρ της παραγραφής χρεών. Πλήθος άρθρων που φιλοξενούνται τελευταίως σε διεθνή οικονομικά περιοδικά θέτουν το πρόβλημα του υπέρογκου χρέους, από την πανδημία, και συμβουλεύουν παραγραφή του. Στην παραγραφή συνηγορεί και το γεγονός της ανυπαρξίας πληθωριστικής απειλής, καθώς, σε πείσμα των τρισεκατομμυρίων που ήδη δαπανήθηκαν για την αντιμετώπιση του ιού, ο πληθωρισμός παραμένει σε επίπεδο κατώτερο του 2%.
Να σημειωθεί, βέβαια, ότι η κυρία Χριστίνα Λαγκάρντ δήλωσε πρόσφατα, ότι είναι εναντίον της παραγραφής χρεών, επειδή αντίκειται στις θεμελιώδεις αρχές της ΕΕ. Αλλά, τέλος πάντων, θα υπάρξουν τρόποι να ξεπεραστεί το πρόβλημα, αν τελικώς ελληνική κυβέρνηση αποφασίσει να δώσει μάχη για την εθνική μας επιβίωση. Και τούτο, διότι στην ελληνική περίπτωση διαγραφής χρέους, ο αποφασιστικός παράγοντας θα πρέπει να είναι η αποκάλυψη του εγκλήματος εναντίον ενός ολόκληρου Έθνους και ενός ολόκληρου λαού για να σωθούν οι τράπεζες. Και αν αυτή η κατηγορία συνοδευτεί και με τα συντριπτικά στοιχεία καταστροφής της ελληνικής οικονομίας, θα είναι δύσκολο για την ΕΕ να αντιμετωπίσει αυτής της έκτασης τη διεθνή αποδοκιμασία. Οπωσδήποτε εμείς, στην ΤΙΜΗ ΣΤΟ ’21 (www.timisto1821.gr) έχοντας ταχθεί από την αρχή εναντίον της εθνικής μας εξάρτησης, που αποτελεί ανεκπλήρωτο στόχο της Επανάστασης του 1821, θα προσπαθήσουμε με τα πενιχρά μας μέσα να απαιτήσουμε παραγραφή χρέους και επιστροφή κατοχικού δανείου. Έστω και αν, παραμένοντας μόνοι, αποτύχουμε, που είναι και το πιθανότερο, το θετικό στοιχείο θα είναι η γνωστοποίηση του εγκλήματος, σε παγκόσμια βάση, που θα φέρει την Ελλάδα, από την αφάνεια, στο διεθνές προσκήνιο.

*H Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη (γεν. Ιούνιος 1933) είναι η πρώτη Ελληνίδα πρύτανης, εκλεγμένη τρεις φορές στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Μετά τις σπουδές στη Σχολή Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, την οποία τελείωσε με άριστα, έγινε δεκτή στην αντίστοιχη Σχολή της Σορβόννης με υποτροφία της γαλλικής κυβέρνησης. Εκεί έλαβε δύο διπλώματα ανωτέρων σπουδών στις οικονομικές επιστήμες, καθώς και το διδακτορικό της δίπλωμα με άριστα και έπαινο (Docteur d’Etat es Sciences Economiques). Συμπλήρωσε τις οικονομικές της σπουδές στο London School of Economics, ενώ πραγματοποίησε έρευνες στο Πανεπιστήμιο του Berkeley και στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας. Το 2008 το γαλλικό κράτος, με διάταγμα του προέδρου Nicolas Sarcozy της απένειμε το παράσημο του ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής για την επιστημονική της συνεργασία με τη Γαλλία. Είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Δημήτρη & Μαρίας Δελιβάνη. Εκτός από τη μητρική της ελληνική, γνωρίζει άριστα την αγγλική και γαλλική γλώσσα.

Από καλοκαίρι σε Χριστούγεννα και από Χριστούγεννα σε… Πάσχα «το πάει» η ελληνική κυβέρνηση, για την έξοδο από την πανδημία, αλλά το πολυπόθητο φως εξακολουθεί να… αγνοείται. Χωρίς σχέδιο, με τη λογική «βλέποντας και κάνοντας» και με το σύστημα «ακορντεόν», όπως αποδεικνύεται, μόνο κακό προκαλείται σε κοινωνία και οικονομία, με τα δύσκολα ασφαλώς να είναι μπροστά. Και αυτό, ενώ αντί για μαζικούς εμβολιασμούς, καταφεύγει στη γνωστή επικοινωνιακή μέθοδο των ενέσεων… αισιοδοξίας εν όψει της επόμενης μέρας.

Η διαχείριση της πανδημίας αποδεικνύεται αναποτελεσματική, τα lockdown άστοχα, η ατιμωρησία των «ημετέρων» που παραβιάζουν τους περιορισμούς προκλητική, τα διάφορα μέτρα που επιβάλλονται αποσπασματικά και θέτουν σε δοκιμασία τους ταλαιπωρημένους και κουρασμένους πολίτες, οι οποίοι έχουν βρεθεί σε αδιέξοδο.

Το κυβερνητικό μπάχαλο αποτυπώθηκε εμπράκτως την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς το Μέγαρο Μαξίμου άλλαξε άρδην τη ρητορική του όσον αφορά το χρόνο ανοίγματος της κοινωνίας και των οικονομικών δραστηριοτήτων.

Έτσι, ενώ τη Δευτέρα 8/3 η κυβερνητική εκπρόσωπος Αριστοτελία Πελώνη προανήγγειλε το άνοιγμα του λιανεμπορίου, των γυμνασίων και των λυκείων έως το τέλος του Μαρτίου και ο Άδωνις Γεωργιάδης προσδιόριζε την αρχή του σταδιακού ανοίγματος της εστίασης την 22η Μαρτίου ή μία εβδομάδα αργότερα, στις 29 του μήνα, το βαρύ επιδημιολογικό φορτίο τους ανάγκασε να το ξανασκεφτούν.

Έτσι, την Τετάρτη 10/3 η κυρία Πελώνη δήλωσε ότι δεν είναι της παρούσης η συζήτηση για το άνοιγμα και ο υπουργός Ανάπτυξης σημείωσε πως, εάν η πανδημία… καλπάζει, το άνοιγμα της αγοράς αναβάλλεται.

Το γεγονός ότι η πανδημία «καλπάζει» στο Μέγαρο Μαξίμου το γνώριζαν εδώ και μέρες, ενώ το βροντοφώναζαν και όλοι οι επιστήμονες στο δημόσιο λόγο τους. Οι ανακοινώσεις του ΕΟΔΥ τις τελευταίες ημέρες ηχούσαν διαρκώς κόκκινο συναγερμό, με το ένα αρνητικό ρεκόρ να διαδέχεται το άλλο, όμως φωνή βοώντος εν τη ερήμω…

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Σοβαρό πρόβλημα παρατηρείται και στη λειτουργία της επιτροπής λοιμωξιολόγων του υπουργείου Υγείας, όπως και στη συνεργασία της με την κυβέρνηση. Αίσθηση, για του λόγου το αληθές, προκάλεσαν την Πέμπτη 11/3 οι δηλώσεις της καθηγήτριας Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και διευθύντριας ΜΕΘ Νοσοκομείου Ευαγγελισμός, Αναστασίας Κοτανίδου, για τον τρόπο λειτουργίας της επιτροπής. Όπως είπε χαρακτηριστικά, αυτή έχει χάσει εδώ και καιρό το βηματισμό της, ενώ παραδέχτηκε ότι λαμβάνονται λάθος αποφάσεις, οι οποίες μεταφέρονται και εσφαλμένα προς τα έξω, χωρίς να προσδιορίσει από ποιον.

Παρ’ όλα αυτά, το μήνυμα το οποίο εκπέμπει το κυβερνητικό επιτελείο είναι ότι η κατάσταση θα είναι πολύ καλύτερη το Πάσχα, το οποίο, όπως εκτίμησε ο υπουργός Επικρατείας, Γιώργος Γεραπετρίτης, μπορεί να μην είναι απολύτως παραδοσιακό, αλλά θα είναι πολύ πιο… ανοιχτό σε σχέση με πέρυσι και ενδεχομένως να έχει αρθεί η απαγόρευση μετακίνησης από νομό σε νομό. Όπερ σημαίνει, ότι το νέο κυβερνητικό αφήγημα προς τους πολίτες είναι «τηρήστε τα μέτρα και μπορεί να κάνετε Λαμπρή στο χωριό».

ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ ΖΗΤΟΥΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η κυβέρνηση και η επιτροπή των λοιμωξιολόγων έχουν φτάσει σε τέτοια σημεία απαξίωσης, που έχουν συσπειρώσει εναντίον τους όλους τους γιατρούς και τους νοσηλευτές που αγωνίζονται καθημερινά για τη σωτηρία ανθρώπινων ζωών στα νοσοκομεία.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι γιατροί ζητούν ακόμη και την κατάργηση της επιτροπής αυτής και τη δημιουργία άλλης, που να αποτελείται από γιατρούς της πρώτης γραμμής του ΕΣΥ, από ψυχιάτρους και από δύο σοβαρούς επιδημιολόγους (ο χαρακτηρισμός είναι δικός τους και δείχνει την εκτίμηση των γιατρών στην επιτροπή).

Οι επιστήμονες που μετέχουν στην επιτροπή δεν μπορούν πλέον να συνεννοηθούν μεταξύ τους, είναι χωρισμένοι σε ομάδες και το τονίζουν ακόμη και στις δημόσιες δηλώσεις τους, οι οποίες είναι αντικρουόμενες και προκαλούν ανασφάλεια στους πολίτες.

Η μία από αυτές τις ομάδες είναι η «επιτροπή των 8», στην οποία συμμετέχουν οι κ. Τσιόδρας, Γώγος, Μαγιορκίνης και η κυρία Κοτανίδου.

Η άλλη ομάδα είναι αυτή που με επικεφαλής τον κ. Σύψα τάσσεται αναφανδόν υπέρ ενός πιο σκληρού lockdown.

Όπως λένε οι κακές γλώσσες, αν ήταν δυνατόν ο κ. Σύψας θα ήθελε οι πολίτες να μείνουν κλεισμένοι στα σπίτια τους και να μην… αναπνέουν. Σύμφωνα με πληροφορίες, η «ομάδα των σκληρών» είναι αυτή την περασμένη Πέμπτη 11/3 ζήτησε ακόμη αυστηρότερα μέτρα και προκάλεσε πανικό στην κυβέρνηση και στο οικονομικό επιτελείο, που σήκωσε τα χέρια ψηλά.

Όπως φάνηκε στην πράξη, το lockdown έχει αποτύχει. Τα κρούσματα δεν έχουν μειωθεί, το ΕΣΥ πιέζεται πέρα από τα όριά του και η οικονομία είναι υπό κατάρρευση.

Γιατρός που μίλησε στην εφημερίδα «δημοκρατία» καλεί τα μέλη της επιτροπής να παραιτηθούν και στη θέση τους να τοποθετηθεί ολιγομελής επιτροπή επιστημόνων από το ΕΣΥ, διαπαραταξιακή, η οποία θα πλαισιωθεί από οικονομολόγο, ψυχίατρο και δύο σοβαρούς επιδημιολόγους, με σκοπό να εξετάσει το ενδεχόμενο να ανοίξει σιγά-σιγά η κοινωνία με μαζικά μοριακά και rapid τεστ.

ΜΕ ΒΑΡΚΑ ΤΗΝ ΕΛΠΙΔΑ

Όπως έχει δηλώσει ο Πρωθυπουργός, «όταν θα φτάσουμε στο Πάσχα, τα πράγματα θα είναι καλύτερα και πολύ πιο αισιόδοξα», δεδομένου ότι, βάσει του προγραμματισμού, θα έχει εμβολιαστεί ο πληθυσμός άνω των 60 ετών, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος έχει κινηθεί, με δήλωσή του έπειτα από σύσκεψη στο Μαξίμου, και ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. «Κερδίζουμε τον πόλεμο. Το Πάσχα θα κάνουμε Ανάσταση» τόνισε χαρακτηριστικά.

Στην κυβέρνηση ελπίζουν, ότι εκείνη η χρονική συγκυρία θα είναι η αφετηρία της σταθερής πορείας προς το τέλος της οδυνηρής περιπέτειας που βιώνει η χώρα τον τελευταίο χρόνο, χωρίς να απαιτηθεί να ανοιγοκλείσει πια τις δραστηριότητες.

Ειδικά για τους εμβολιασμούς, συνεχίζονται στις ευπαθείς -λόγω ηλικίας και υποκείμενων νοσημάτων- ομάδες και σε συνδυασμό με τις προσδοκώμενες αυξημένες παραδόσεις εμβολίων κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους, στο πρωθυπουργικό επιτελείο εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι η διαδικασία θα προχωρήσει πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι τώρα.

ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΤΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΑΤΖΕΝΤΑΣ

ΜΕ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΑΝΑΚΡΙΤΙΚΗ

Η αγωνία στην κυβέρνηση, μετά τις τελευταίες διαφόρων ειδών… αστοχίες και έχοντας μπροστά το γολγοθά της οικονομικής ανάκαμψης, είναι μήπως χαθεί η εμπιστοσύνη από την κρίσιμη ομάδα ψηφοφόρων που έδωσαν την εκλογική νίκη στη Νέα Δημοκρατία, στις κάλπες του Ιουλίου του 2019.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η επιχείρηση επιστροφής σε θέματα της καθημερινότητας, ενώ μέχρι το Μάιο αναμένεται να έρθουν προς ψήφιση στη Βουλή μια σειρά σχετικών νομοσχεδίων.

Έτσι, ήρθαν ή θα έρθουν άμεσα στη Βουλή ζητήματα, όπως η απλοποίηση της αδειοδότησης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η αναμόρφωση του δικαίου των δημόσιων συμβάσεων, η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών των σχολικών μονάδων, η αναθεώρηση οικογενειακού δικαίου για την ισόρροπη διαμόρφωση της γονικής μέριμνας, η καθιέρωση συστηματικού ρυθμιστικού πλαισίου για τα ζώα συντροφιάς και ο εξορθολογισμός για τα ιδρύματα και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Ταυτόχρονα, επιχειρείται αλλαγή της ατζέντας και με την προανακριτική επιτροπή που προτείνει η Νέα Δημοκρατία για την υπόθεση των τηλεοπτικών αδειών, μετά τις γνωστές καταγγελίες του Χρήστου Καλογρίτσα κατά του Νίκου Παππά.

Μετά από μεγάλη τουρκική καθυστέρηση ξεκίνησαν την Τρίτη 16 Μαρτίου οι διερευνητικές επαφές (62ος γύρος από την αρχή, 2ος της νέας περιόδου). Η κωλυσιεργία, βεβαίως, δεν ήταν τυχαία. Στόχος του Ερντογάν ήταν να φέρει την ελληνοτουρκική συνάντηση χρονικά πολύ κοντά στη Σύνοδο Κορυφής, προκειμένου να διευκολύνει τους υποστηρικτές του εντός της ΕΕ. Κι αυτό, επειδή υποτίθεται ότι στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής θα αξιολογηθεί η στάση της Τουρκίας.

Σταύρος Λυγερός*
© slpress.gr

Στην πραγματικότητα, επιβεβαιώνεται η εκτίμηση που είχα διατυπώσει από τον περασμένο Σεπτέμβριο. Πρώτον, ότι ο ελληνοτουρκικός διάλογος θα αρχίσει και δεύτερον ότι θα είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη παρένθεση. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε την αυταπάτη πως εάν με παρέμβαση Βερολίνου και Ουάσιγκτον ξανάρχιζαν οι διερευνητικές, θα εξασφάλιζε κάποια χρόνια σχετικής ηρεμίας στο ελληνοτουρκικό μέτωπο.
Ισχυρίζομαι ότι δεν πρόκειται να επαναληφθεί αυτό που ζήσαμε από το 2002 μέχρι το 2016, όπως συνεχίζουν να πιστεύουν αρκετοί στην Αθήνα. Αν και η Άγκυρα το προηγούμενο διάστημα απέφυγε κραυγαλέες επιθετικές κινήσεις, φρόντισε όμως να κρατάει ψηλά τη θερμοκρασία στο ελληνοτουρκικό μέτωπο. Ο λόγος που το κάνει είναι ότι θέλει να καταστήσει σαφές ότι δεν κάνει ούτε βήμα πίσω από τις επεκτατικές διεκδικήσεις της κι ότι οι διερευνητικές έχουν νόημα για εκείνη μόνο εάν συμπεριλάβουν στην ατζέντα αυτές τις διεκδικήσεις.
Η αναβολή των ερευνών του Oruc Reis ήταν το πρόσχημα που ζητούσε από το καλοκαίρι ο Μητσοτάκης για να καθίσει στο τραπέζι, ισχυριζόμενος – σε αντίθεση με τους Τούρκους – ότι το μόνο θέμα στην ατζέντα θα είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας – ΑΟΖ. Υπενθυμίζουμε, ότι ο Τσαβούσογλου είχε δηλώσει τότε στο CNN Turk πως στην τηλεδιάσκεψη που είχε τότε με τη Μέρκελ, ο Ερντογάν είχε ξεκαθαρίσει ότι το Oruc Reis δεν αποσύρθηκε, αλλά ελλιμενίστηκε, προσθέτοντας: «Αφού ολοκληρωθεί η συντήρηση, θα συνεχίσουμε τις δραστηριότητές μας με αποφασιστικότητα».
Εκείνη η δήλωση σημαίνει ότι η Άγκυρα θα κρατήσει το Oruc Reis ελλιμενισμένο ή όχι, κρίνοντας δύο παράγοντες: Πρώτον, το εάν οι διερευνητικές εξελίσσονται κατά τον τρόπο που επιδιώκει. Δεύτερον, το εάν το διεθνές περιβάλλον, οι αμερικανοτουρκικές και ευρωτουρκικές σχέσεις, της αφήνουν περιθώρια να επανέλθει στο δρόμο του διπλωματικού καταναγκασμού και της προβολής στρατιωτικής ισχύος.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ
Η Άγκυρα δεν κρύβει τις επιδιώξεις της. Μας τις λέει ξεκάθαρα σε κάθε ευκαιρία: Θέλει στην ατζέντα να συμπεριληφθούν και να αποτελέσουν αντικείμενο διμερούς διαπραγμάτευσης το εύρος των ελληνικών χωρικών υδάτων, οι «γκρίζες ζώνες» και η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Αρχικός στόχος της είναι να νομιμοποιήσει πολιτικά τις μονομερείς επεκτατικές διεκδικήσεις της, μετατρέποντάς τις στα μάτια της διεθνούς κοινότητας σε διμερείς διαφορές, οι οποίες πρέπει να επιλυθούν με κάποιο συμβιβασμό. Προφανώς, όταν στο τραπέζι είναι μόνο ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, από τον οποιοδήποτε συμβιβασμό η Ελλάδα έχει μόνο να χάσει και η Τουρκία μόνο να κερδίσει.
Υπενθυμίζουμε ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 μίλια είναι – σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο – δικαίωμα που ασκείται μονομερώς από κάθε παράκτιο κράτος. Παρόλα αυτά, η Ελλάδα, υποκύπτοντας στο τουρκικό casus belli, είχε αποδεχθεί να μετατραπεί σε αντικείμενο διμερούς διαπραγμάτευσης. Αυτό είχε συμβεί σε παλαιότερες διερευνητικές συνομιλίες, όπως προκύπτει από τα πρακτικά τους. Για την ακρίβεια, είχε προτείνει τα ελληνικά χωρικά ύδατα να έχουν διαφορετικό εύρος από περιοχή σε περιοχή.
Αναφορικά με τις «γκρίζες ζώνες» υπενθυμίζουμε ότι η Άγκυρα πλέον μιλάει για «τουρκικά νησιά υπό ελληνική κατοχή». Και δεν αναφέρεται μόνο σε βραχονησίδες, αλλά και σε κατοικημένα νησιά (π.χ. Φούρνοι, Οινούσσες, Αγαθονήσι). Ουσιαστικά, οι Τούρκοι επιδιώκουν να ακρωτηριάσουν την Ελλάδα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, χρησιμοποιώντας ως όπλο το φοβικό σύνδρομο της Αθήνας.

ΑΠΟΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ
Ο Τσαβούσογλου σηματοδότησε τις τουρκικές προθέσεις όταν μίλησε για πακέτο: «Είναι χρήσιμο να τα συζητήσουμε αυτά ως πακέτο, όχι να επιλέξουμε ένα θέμα». Προανήγγειλε, μάλιστα, ότι το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών μετατρέπεται σε αιχμή του δόρατος της τουρκικής διπλωματίας: «Θα συνεχίσουμε να το διατηρούμε στην επικαιρότητα της διεθνούς κοινότητας. Ένας από τους σκοπούς των συνομιλιών είναι η επίλυση αυτού του προβλήματος».
Οι Τούρκοι προτάσσουν το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης για δύο λόγους: Πρώτον, επειδή έχουν κάποια νομικά ερείσματα. Δεύτερον, επειδή ουσιαστικά επιδιώκουν μερική αποστρατιωτικοποίηση. Στην πραγματικότητα δεν τους ενδιαφέρουν οι στρατιώτες. Τους ενδιαφέρει να αποτρέψουν τον εξοπλισμό των ελληνικών νησιών με πυραυλικά συστήματα (εδάφους-αέρος, εδάφους-θαλάσσης και εδάφους-εδάφους), τα οποία αντικειμενικά μπορούν να ενισχύσουν δραστικά την ελληνική αποτρεπτική στρατηγική. Γι’ αυτό και ο Τσαβούσογλου κατηγόρησε την Ελλάδα ότι «μεταφέρει βαρύ οπλισμό στα νησιά».
Ούτε καν οι Τούρκοι μπορούν να ισχυρισθούν ότι ο εξοπλισμός των νησιών έχει στόχο ελληνική απόβαση στα τουρκικά παράλια. Η Ελλάδα επικαλείται το προβλεπόμενο από τη Χάρτα του ΟΗΕ δικαίωμα στην αυτοάμυνα. Δεν πρόκειται για πρόσχημα. Η τουρκική στρατιά του Αιγαίου στα μικρασιατικά παράλια έχει επιθετική διάταξη. Όπως δείχνουν οι ασκήσεις της αποστολή της, είναι η απόβαση σε ελληνικά νησιά. Γι’ αυτό και ναυλοχεί απέναντι από τα νησιά μεγάλος τουρκικός αποβατικός στόλος.
Η ύπαρξή του είναι η αναμφισβήτητη απόδειξη των προθέσεων της Άγκυρας, δεδομένου ότι τα αποβατικά είναι αμιγώς επιθετικά σκάφη. Ο Τσαβούσογλου κατηγορεί τους κεμαλιστές, ότι με τη Συνθήκη της Λοζάνης «δώσαμε τα νησιά που βρίσκονται ακριβώς δίπλα μας». Οι Τούρκοι ξεχνούν πως τα νησιά κατοικούνται από Έλληνες επί αιώνες. Το ίδιο και οι μικρασιατικές ακτές. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών, η Μικρά Ασία εκκενώθηκε από το ελληνικό στοιχείο και με τη Συνθήκη της Λοζάνης το σύνορο μπήκε ανάμεσα στα νησιά και τις μικρασιατικές ακτές.

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΛΟΖΑΝΗΣ
Γι’ αυτό το λόγο, ο Ερντογάν ζητάει την αναθεώρηση της Συνθήκης και στελέχη του δηλώνουν συχνά-πυκνά πως το Καστελόριζο και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, λόγω γειτνίασης με τις τουρκικές ακτές, πρέπει να περιέλθουν στην Τουρκία! Κάποιοι, μάλιστα, επικαλέστηκαν ως λόγο κατάληψης των νησιών την –κατ’ αυτούς– παράνομη στρατιωτικοποίησή τους! Ας σημειωθεί ότι στο παρελθόν είχε προταθεί (και από Αμερικανούς) ως αντάλλαγμα για την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών η Τουρκία να αποσύρει τη Στρατιά του Αιγαίου (από τα παράλια στο εσωτερικό) και τον αποβατικό στόλο της. Επί Σημίτη, μάλιστα, ορισμένοι κύκλοι στην Αθήνα συζητούσαν σοβαρά την πρόταση!
Είναι προφανές, όμως, ότι η Στρατιά του Αιγαίου και ο αποβατικός στόλος μπορούν να ξαναβρεθούν απέναντι στα νησιά σε 1-2 ημέρες, ενώ ο επανεξοπλισμός ενός νησιού είναι δύσκολος και απαιτεί μήνες. Πιθανότατα, μάλιστα, οι Τούρκοι θα απειλήσουν με κρίση για να τον εμποδίσουν, θέτοντας ουσιαστικά τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου σε ομηρία.
Υπενθυμίζουμε, ότι η εισβολή στην Κύπρο κατέστη δυνατή επειδή είχε προηγηθεί από τη δικτατορία η απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας που είχε στείλει η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου στη δεκαετία 1960. Από το τέλος του 1967 που αποσύρθηκε η μεραρχία (με εκβιασμό των Τούρκων και υπόδειξη των Αμερικανών) η Κύπρος ήταν όμηρος. Έτσι, όταν δόθηκε η ευκαιρία με το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου, η Άγκυρα την εκμεταλλεύθηκε με τα γνωστά αποτελέσματα.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΕΙ ΟΣΟΥΣ
ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΔΙΔΑΧΘΟΥΝ
Η Ιστορία, λοιπόν, διδάσκει, αλλά πρέπει και το ελληνικό πολιτικό σύστημα να θέλει να διδαχθεί. Υποκρινόμαστε ότι το Oruc Reis δεν πραγματοποίησε για πολλές εβδομάδες έρευνες σε δυνάμει ελληνική ΑΟΖ. Η πραγματικότητα είναι ότι η Άγκυρα κάθεται στο τραπέζι των διερευνητικών, έχοντας δημιουργήσει ένα επεκτατικό τετελεσμένο, το οποίο στην κατάλληλη στιγμή θα επικαλεστεί. Αυτό και εξαρχής επεδίωκε. Η περιβόητη αποκλιμάκωση είχε έλθει μετά το τετελεσμένο και πριν τη Σύνοδο Κορυφής, ώστε να αποτρέψει την επιβολή ευρωπαϊκών κυρώσεων στην Τουρκία. Ο Ερντογάν, πάντως, έχει στα χέρια του μηχανισμό πρόκλησης κρίσης, τον οποίο θα ενεργοποιήσει όποτε κρίνει.
Έχει στην πράξη αποδειχθεί, ότι ελληνικές κυβερνήσεις δεν κατάφεραν να φθάσουν σε συμφωνία παρότι ήταν διατεθειμένες να κάνουν παραχωρήσεις στην Τουρκία. Η Άγκυρα ζητάει τόσα πολλά, που μέχρι τώρα καμία ελληνική κυβέρνηση δεν μπορούσε να δώσει. Από την άλλη, έτσι όπως ήλθαν τα πράγματα, εάν στις διερευνητικές η Αθήνα αρνηθεί μέχρι τέλους να διαπραγματευθεί επί των μονομερών τουρκικών επεκτατικών διεκδικήσεων για να μην τις νομιμοποιήσει, θα πληρώσει διπλωματικό κόστος.
Ο Ερντογάν θα της επιρρίψει την ευθύνη του ναυαγίου και –εάν το διεθνές κλίμα του επιτρέπει– θα ξαναστείλει το Oruc Reis για έρευνες, ανακυκλώνοντας την κρίση. Θα ξαναβρεθούμε δηλαδή στην ίδια κατάσταση και μάλιστα Γερμανοί και Αμερικανοί (κι όχι μόνο) θα μας κατηγορούν ότι δεν είμαστε επαρκώς εποικοδομητικοί! Εκτός κι αν η κυβέρνηση Μητσοτάκη διολισθήσει σε διαπραγμάτευση επί των τουρκικών μονομερών επεκτατικών διεκδικήσεων, οπότε θα μιλάμε για άλλους όρους…

*Ο Σταύρος Λυγερός έχει εργασθεί σε εφημερίδες (για 23 χρόνια στην Καθημερινή), ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Σήμερα είναι πολιτικός-διπλωματικός σχολιαστής στον τηλεοπτικό σταθμό OPEN και διευθυντής του ιστότοπου SLpress.gr. Συγγραφέας 16 βιβλίων. Μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το Νοέμβριο του 1973.

Εάν κοιτάξει κανείς τη λίστα imdb με τις καλύτερες ταινίες που αναφέρονται στο Μεσαίωνα, θα συναντήσει 72 έργα που καταπιάνονται με υποθέσεις Δύσης, Σκανδιναβίας, Ανατολικής Ευρώπης, μέχρι και Ρωσίας. Πουθενά δε θα δούμε κάτι για το Βυζάντιο. Παραδόξως, αυτό θα έπρεπε να χαροποιεί τους Έλληνες. Δίχως οι κινηματογραφιστές και κυρίως το κοινό να το ξέρουν, το Βυζάντιο δε γνώρισε ποτέ Μεσαίωνα! Αυτό αναδεικνύει και αποδεικνύει -κόντρα στο ρεύμα- ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες διανοούμενους.

Βαγγέλης Γεωργίου*

Καθώς το 2021 έχει συμβολικό χαρακτήρα, μίλησα με τον άνθρωπο που έχει ψάξει και αναλύσει το Βυζάντιο σπιθαμή προς σπιθαμή. Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Γιώργος Κοντογιώργης, πρόσφατα ολοκλήρωσε δύο επιπλέον τόμους του εντυπωσιακού έργου «Ελληνικό Κοσμοσύστημα» (εκδόσεις Σιδέρη) οι οποίοι καταπιάνονται με τη Βυζαντινή περίοδο (γ’ και δ’ τόμος). Στην κουβέντα που είχα μαζί του, μου χαρακτήρισε μάλιστα «προσαρματικούς» τους διανοούμενους που διατυμπανίζουν ότι οι Βυζαντινοί ήταν Ρωμαίοι και ότι έγιναν Έλληνες κατά την τουρκοκρατία.

Επειδή το έθνος είναι νεότερο δημιούργημα για τους λαούς που εξήλθαν της φεουδαρχίας, μου λέει ο Κοντογιώργης, κάποιοι Έλληνες διανοούμενοι και ακαδημαϊκοί επιλέγουν τη γενίκευση, προκειμένου να εγγράψουν και τον ελληνισμό στη νεότερη εθνογενετική διαδικασία και μάλιστα ως παρακολούθημα της δυτικής εθνογένεσης. «Δυστυχώς γι’ αυτούς υπάρχουν οι πηγές που βοούν και τους διαψεύδουν. Έχω αποδείξει πόσο ιδεολογικά φορτισμένος είναι ο ισχυρισμός αυτός, πλην όμως ανυπόστατος. Το έθνος είναι φαινόμενο που απαντάται στις ανθρωποκεντρικές κοινωνίες, δεν είναι επινόηση κανενός κράτους» αναφέρει.

«Στο μέτρο που ο ελληνισμός στη διαχρονία του υποστασιοποιείται ανθρωποκεντρικά συγκροτεί έθνος, δηλαδή πολιτισμική συνείδηση κοινωνίας με πολιτικό πρόταγμα ελευθερίας, το οποίο εξελίσσεται σε συνάφεια με τις φάσεις που διέρχεται. Στον ελληνικό κόσμο οι πόλεις επιβεβαιώνουν την αδιάπτωτη ύπαρξή τους καθ’ όλο το Βυζάντιο και καθ’ όλη την τουρκοκρατία, έως ότου τις κατέλυσε η Βαυαρική απολυταρχία μαζί με τη δημοκρατία. Στην παρειά της Δυτικής Ρώμης όντως επήλθε το τέλος των πόλεων τον 5ο αιώνα, καθώς οι κοινωνίες περιήλθαν στη φεουδαρχία».

ΟΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΝ
ΟΜΗΡΟ ΠΟΛΥ ΠΡΙΝ ΤΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ

Και επειδή αμφισβητούν την ύπαρξη του έθνους και της συνέχειάς του στον ελληνικό κόσμο, αυτή επιβεβαιώνεται από δύο παραμέτρους, κατά τον καθηγητή. Πρώτον, από την ανθρωποκεντρική συνέχεια του ελληνισμού. Εάν ο ελληνικός κόσμος είχε περιέλθει στη φεουδαρχία θα είχε εκλείψει ως έθνος, ως πολιτισμική συνείδηση κοινωνίας, με πολιτικό πρόσημο την ελευθερία. Όπως συνέβη με τους Ρωμαίους.

Δεύτερον, στο επίπεδο της ελληνικής αναγωγής της ταυτότητάς του. Ο καθηγητής κατέδειξε άλλωστε στους πέντε τόμους του «Ελληνικού κοσμοσυστήματος», εκ των οποίων τρεις για το Βυζάντιο, ότι η ελληνική αναγωγή της ελληνικής ταυτότητας είναι αδιάπτωτη.

Γι΄ αυτό και το Βυζάντιο αντιπροσωπεύει το πιο ολοκληρωμένο ανθρωποκεντρικά στάδιο ως κοσμόπολη και το πιο ελληνικό ως προς την ταυτότητά του. «Αποτελεί ομοθετική προέκταση του ελληνισμού της κρατοκεντρικής, της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής εποχής. Θα ήταν παράδοξο να διατηρήσει την ελληνικότητά του ο ελληνισμός στη Ρώμη και να γίνει Ρωμαίος, όταν οικειοποιήθηκε το ρωμαϊκό ιμπέριουμ».

Σε αντίθεση με αυτό που θέλουν να πιστεύουν κάποιοι δυτικόπληκτοι Έλληνες διανομούμενοι, οι Βυζαντινοί απ’ αρχής μέχρι τέλους δεν έπαψαν να αυτοπροσδιορίζονται αναλόγως ως Έλληνες, ως γραικοί, ως Ρωμαίοι, με την επισήμανση ότι οι προγονοί τους ήταν οι Έλληνες και όχι οι Λατίνοι/Ιταλοί Ρωμαίοι. Εξ ου, όπως μου λέει ο Κοντογιώργης, και άλλαξαν το όνομα τους και από ρωμαϊκό κράτος αυτό-αποκαλούσαν το κράτος τους Βυζάντιο.

«Το επωνύμιο Βυζάντιο είναι βυζαντινό όχι νεότερο πρόσκτημα. Οι βυζαντινοί Έλληνες γνώριζαν για τους αρχαίους απευθείας και ενέγραφαν εαυτούς ως κληρονόμους τους. Στα σχολεία τους διδάσκονταν τον Όμηρο. Ήταν μια εγγράμματη κοινωνία. Οι δυτικοί πληροφορήθηκαν για τους αρχαίους, για την Ευρώπη, για τη νομισματική οικονομία, για τις πόλεις/κοινά κ.λπ. μέσω των βυζαντινών πολύ αργά, όταν οι Έλληνες του Βυζαντίου τους επανάφεραν στη ζωή».

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΑΤΗ

Τόσο στο εξωτερικό, όσο και στην Ελλάδα, κατάφερε να «περάσει» ότι τη συνέχεια μεταξύ αρχαιότητας και νεοτερικότητας τη διασφαλίζει ο δυτικός Μεσαίωνας και όχι το Βυζάντιο. Έτσι, οι Δυτικοί επιδόθηκαν σε μια εργώδη προσπάθεια να αποδείξουν ότι αυτοί ενσαρκώνουν τη συνέχεια μεταξύ αρχαιότητας και νεοτερικότητας. Ωστόσο, κατά τον Κοντογιώργη, από τον ισχυρισμό αυτό απουσιάζει ένας κρίσιμος κρίκος.

«Η Δύση εγγράφεται στη φεουδαρχία επομένως δεν μπορεί να τοποθετηθεί ως σύνδεσμος μεταξύ των δύο ανθρωποκεντρικών περιοχών, της αρχαιότητας και της νεοτερικότητας του 20ού αιώνα. Η Δύση εξήλθε της ιστορίας τον 5ο αιώνα και αγνοούσε επί μακρόν την ύπαρξη της. Την επανάφερε σε ανθρωποκεντρική τροχιά το Βυζάντιο. Το ρόλο τής συνέχειας τον καλύπτει ομοθετικά το Βυζάντιο».

Γι’ αυτόν το λόγο, όπως δείχνει ο καθηγητής, το Βυζάντιο ταξινομήθηκε ως «ξένος πολιτισμός» και μάλιστα στο Μεσαίωνα.

«Έτσι, μόνο η Δύση ηδύνατο να νομιμοποιηθεί στην ηγεσία της νεοτερικότητας και να νομιμοποιήσει το σύστημά της ως δημοκρατικό και την εποχή της ως πρότυπο αναφοράς και ανωτερότητας έναντι κάθε άλλου παραδείγματος της κοσμοϊστορίας. Απέκρυψε με τον τρόπο αυτόν ότι αντιπροσώπευε μια απλώς πρώιμη ανθρωποκεντρική φάση και όχι την ανθρωποκεντρική ολοκλήρωση που αποδίδει η δημοκρατία».

Για τον Κοντογιώργη όμως, αυτό δεν είναι τίποτα άλλο, παρά υφαρπαγή της Ιστορίας και το διακύβευμά της «στοιχειοθετεί τη μεγαλύτερη γνωσιολογική απάτη που επιχειρήθηκε ποτέ μέχρι σήμερα!».

Έτσι ανακήρυξε τη μοναρχία ως ανώτερη της δημοκρατίας, τη φεουδαρχική απολυταρχία ως ανώτερη της κοσμόπολης, τον κρατοκεντρισμό ως τελικό στάδιο με την εξαφάνιση της οικουμένης. Κατέληξε έτσι να πείσει την εποχή της, ότι η εξέλιξη του κόσμου σταματάει στο πρότυπό της, και ότι οποιαδήποτε αμφισβήτηση του σήμερα μόνο οπισθοδρόμηση μπορεί να επιφέρει. Δεν είναι τυχαίο ότι στη διανόηση της νεοτερικότητας η εξέλιξη του κόσμου τελείωσε, δεν υπάρχει επόμενο στάδιο στην κοινωνική βιολογία του σήμερα.

Ο ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ ΤΟΥ ΓΑΛΛΟΥ ΚΑΙ
Ο «ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ» ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ

Στην ιστορία, συνήθως γίνονται απλοποιήσεις είτε για λόγους κατανόησης είτε για άλλους «σκοπούς». Άραγε είναι σωστό να ρωτήσουμε αν ο Μεσαίωνας που βίωσε ο Γάλλος ή ο Τσέχος, αν διαφέρει από αυτόν του Βυζαντινού Έλληνα; Ο Κοντογιώργης το θεωρεί παραπλανητικό κάτι τέτοιο. «Μη σας παραπλανά η έννοια του Μεσαίωνα. Δεν πρόκειται για κάποιους μέσους χρόνους αλλά για την περιέλευση της Δύσης/δυτικής Ρώμης στη δεσποτεία/φεουδαρχία, που σηματοδότησε την έξοδό της από την ιστορία. Οι λαοί του «Μεσαίωνα» λοιπόν ανήκαν στην κατηγορία των δουλοπαροίκων».

Ο καθηγητής είναι ξεκάθαρος: «Το Βυζάντιο δεν ανήκει στο «Μεσαίωνα! Δεν περιήλθε στη φεουδαρχία, αλλά συνέχισε να βιώνει το ελληνικό κοσμοσύστημα μικρής κλίμακας», γι’ αυτό «όποιος ταξινομεί το Βυζάντιο στο Μεσαίωνα ή αγνοεί τα θεμελιώδη της κοσμοϊστορίας ή είναι ιδεολογικά διατεταγμένος». Η περιοδολόγηση – αρχαιότητα, μεσαίωνας, νεοτερικότητα, είναι παραπλανητική θεωρεί ο καθηγητής.

«Μια ορθή περιοδολόγηση της ανθρωπότητας περιλαμβάνει, αφενός το δεσποτικό κόσμο και αφετέρου τον ανθρωποκεντρικό κόσμο. Ο τελευταίος ενσαρκώνει το ανθρωποκεντρικό κοσμοσύστημα στις δύο μείζονες φάσεις του, την κρατοκεντρική και την οικουμενική, που στη συνέχεια θα μεταλλαχθεί ως προς την κλίμακα για να φτάσουμε στο κράτος – έθνος. Με λίγα λόγια, ο βυζαντινός άνθρωπος ζει σε καθεστώς ατομικής και ευρέως κοινωνικής και πολιτικής ελευθερίας στις αγροτικές και στις αστικές πόλεις/κοινά και στο σύνολο της κοσμόπολης» σημειώνει.

ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΥΠΗΡΧΑΝ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ

Τόσο σε ταινίες, όσο και σε βιβλία, θα δει κανείς ότι για τη δυτική δημοκρατία θεωρείται πολύ σημαντικό έγγραφο η Μάγκνα Κάρτα, καθώς έτσι ξεκίνησε ο έλεγχος των βασιλέων που εξελίχθηκε αργότερα ως θεσμός. Στο Βυζάντιο αντίστοιχο υπήρχε, υποτίθεται θεοκρατία και απόλυτη μοναρχία. Ωστόσο, δεν απέχει τίποτα περισσότερο από την αλήθεια από αυτόν το μύθο.

«Η Μάγκνα Κάρτα δεν έχει καμία σχέση με τη δημοκρατία» λέει ορθά – κοφτά ο Κοντογιώργης, για τον απλούστατο λόγο, ότι η Μάγκνα Κάρτα «είναι ένα αποκλειστικά ενδοφεουδαλικό έγγραφο που ρυθμίζει τις σχέσεις αφενός μεταξύ πάπα και αγγλικής φεουδαρχίας και αφετέρου μεταξύ των φεουδαρχών και το απολυταρχικού μονάρχη».

Για του λόγου το αληθές, ο Έλληνας διανοούμενος, με μετέφερε χρονικά έξι αιώνες μετά τη Μάγκνα Κάρτα, στη Μεγάλη Βρετανία του 1830, όπου μόλις το 7% των άρρενος πληθυσμού της Βρετανίας διέθετε δικαίωμα ψήφου, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού ζούσε σε καθεστώς δουλοπαροικίας!

«Η εξαπάτηση αυτή του κοινού λαού εξακολουθεί και σήμερα να κρατεί καλά. Η αυστηρά ολιγαρχική μοναρχία που επικρατεί καθολικά στις ημέρες μας αποκαλείται δημοκρατία. Ο μονάρχης στο σημερινό σύστημα κατέχει το σύνολο του πολιτικού συστήματος και άρα του κράτους, η δε εξουσία του ασκείται ευθέως επί ενός εκάστου των υπηκόων του. Συγχρόνως ο ίδιος, το σύνολο του πολιτικού προσωπικού, είναι εκτός κράτους δικαίου, υπεράνω του νόμου, ανέκκλητος, και χωρίς να υπόκειται στον παραμικρό έλεγχο για τα πεπραγμένα του».

Ενώ λοιπόν στη Δυτική Ευρώπη συνέτασαν τέτοια ενδοφεδουαλικά έγγραφα, στο Βυζάντιο, όπως μου εξήγησε ο Κοντογιώργης, ο βασιλέας – και όχι αυτοκράτορας – εκλέγεται από το δήμο της Κωνσταντινούπολης και τη σύγκλητο, υπόκειται στον έλεγχό τους, είναι ανακλητός και, σε αντίθεση με το σημερινό μονάρχη/πρωθυπουργό που είναι πολιτικά κυρίαρχος, ασκεί απλώς εξουσία εννόμου επιστασίας. Ο Βυζαντινός μονάρχης δεν ασκεί επομένως άμεση εξουσία επί του πολίτη, ο οποίος υπόκειται στη δημοκρατική πολιτεία της πόλης/κοινού. Θεμέλιο της κεντρικής πολιτείας είναι ο δήμος και η σύγκλητος βουλή, όχι ο βασιλέας, ο οποίος εκλέγεται, ελέγχεται και ανακαλείται, ενώ η εξουσία του σταματάει στα τείχη των πόλεων, δε συναντιέται ευθέως με τον πολίτη που στεγάζεται στην πόλη.

ΙΕΡΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΥΠΗΡΞΕ ΣΤΗ ΔΥΣΗ,
ΟΧΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Αν και στον τέταρτο τόμο του εντυπωσιακού έργου του «Το ελληνικό κοσμοσύστημα» μπορεί κανείς να δει συγκεκριμένα πως δούλευε το «σύστημα» στο Βυζάντιο, ο Κοντογιώργης μου έδωσε μια γεύση, το γεγονός ότι στο Βυζάντιο λοιπόν, είχανε μονάρχη σε αντιπροσωπευτική ως προς το κεντρικό πολιτικό σύστημα κοσμοπολιτεία, όχι σε μοναρχευομένη ολιγαρχία.

«Στη μια περίπτωση λειτουργεί ο δήμος, στην άλλη ο σκέτος μονάρχης. Το γεγονός ότι η θητεία του βυζαντινού βασιλέα ενός είναι ισόβια – πλην όμως ελευθέρως ανακλητή – ενώ του σημερινού μονάρχη είναι με χρονικό προσδιορισμό πλην όμως μη ανακλητή – δεν αλλάζει το πράγμα, αφού ακόμη και η μη ισοβιότητα καταστρατηγείται μέσω της κομματικής χειραγώγησης».

Παρόλα αυτά, πολλοί Έλληνες διανοούμενοι και φυσικά Δυτικοί φρόντισαν να περάσουν στον κόσμο, ότι το Βυζάντιο ήταν μια απολυταρχική αυτοκρατορία ακόμα και θεοκρατία. Η πραγματικότητα είναι όμως πολύ διαφορετική. «Η απολυταρχία, η θεοκρατία και η αυτοκρατορία ανάγονται στην κρατική δεσποτεία, προϋποθέτει φεουδαλική κοινωνία και ιδιοκτησιακή αντίληψη του κράτους από το δεσπότη. Η συνοχή στο κράτος αυτό συντελείται στο πρόσωπο του, όχι στην πολιτισμική συνάντηση της κοινωνίας. Το Βυζάντιο είναι οικουμενική κοσμόπολη με δημοκρατικές πολιτείας στις πόλεις και ένα αντιπροσωπευτικό σύστημα στο Κέντρο».

Γι΄αυτό και το Βυζάντιο δεν ήταν απολυταρχία, ούτε θεοκρατία, ούτε αυτοκρατορία. Αυτό που επίσης παρατηρεί ο Έλληνας διανοούμενος, είναι πως αγνοείται ότι στο Βυζάντιο δεν υπήρχε δουλεία, κυριαρχούσε η εταιρική οικονομία και συντελούνταν η καθολική μετάβαση στην πολιτειοτική κοινωνία. Η εκκλησία στο Βυζάντιο λειτουργεί ως εκκλησία του δήμου των πιστών, ο κλήρος υπάγεται στη δημοκρατική πολιτεία της πόλης και όπως μαρτυρούν οι πηγές, υπήρξε ένας εκ των θεματοφυλάκων του νομικού πολιτισμού της ελληνικής οικουμένης. Ουδέποτε περιήλθε στη δεσποτεία, όπως η καθολική εκκλησία.

*O Βαγγέλης Γεωργίου είναι ερευνητής δημοσιογράφος. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Ιστορία, Διεθνείς Σχέσεις και Στρατηγικές Σπουδές. Έχει εργαστεί στο Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών (ΙΣΤΑΜΕ), αργότερα στην τηλεοπτική εκπομπή «Πρωταγωνιστές» και στο protagon.gr. Υπήρξε ιδρυτής του ιστότοπου δημόσιας διανόησης greeklish.info. Έρευνές του έχουν δημοσιευτεί στα Foreign Affairs, Hot Doc, Huffington Post, ThePressProject, Infowar, Εικονογραφημένη Ιστορία, Ιστορικά Θέματα, Στρατιωτική Ιστορία, Lifo και άλλα. Συμμετείχε στην έρευνα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Επικοινωνίας (Ε.C.I.) και του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα για την ξένη επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα (2019). Από το 2017 ανήκει στη συντακτική ομάδα του SLpress.gr.

Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 200 χρόνια από την Εθνική παλιγγενεσία του 1821. Ενώ όμως οι επετειακοί εορτασμοί θα είναι στο απόγειο τους, είναι ήδη εμφανές ότι θα βρίσκεται σε εξέλιξη μία συντονισμένη προσπάθεια για να πειστούμε, ότι η ελευθερία για την οποία θα γίνεται λόγος, για την απόκτηση της οποίας έγιναν τόσες θυσίες, δεν είναι ρεαλιστική και εφικτή πλέον για τους Έλληνες της Κύπρου.

Ξένες και εγχώριες δυνάμεις, προσπαθούν να μας… «συνετίσουν». Να μην έχουμε «υπερβολικές απαιτήσεις» και να μη στοχεύουμε στο υπέρτατο αγαθό της «ατόφιας ελευθερίας», που απολαμβάνουν οι πολίτες και της τελευταίας υποανάπτυκτης χώρας του κόσμου. Πρέπει, κατ’ αυτούς, να αρκεστούμε με την ανελεύθερη «λύση» συνεταιρικού «κράτους» Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα. Να ζήσουμε ως ανδράποδα, με «μειωμένα ανθρώπινα δικαιώματα», στην ουσία με… «κουτσουρεμένη» την ελευθερία μας. Σα να ξέχασαν κάποιοι ότι, όταν ερωτηθήκαμε, μέσω του δημοψηφίσματος το 2004, απορρίψαμε τη συγκεκριμένη μορφή «λύσης» με το συντριπτικό 76%. 

Δεν είναι αυτά που σκέφτεται ο κάθε λογικός άνθρωπος, ο οποίος έχει αντιληφθεί πού οδηγούμαστε, ακούγοντας τις θριαμβολογίες των κυβερνώντων για τη «δυναμική παρέμβαση» του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Άντονι Μπλίνκεν; Πανηγυρίζουν (λέγοντας περίπου ότι είναι καρπός της δικής τους πολιτικής) γιατί δήλωσε ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Αμερικανικής Βουλής, ότι υποστηρίζει σθεναρά μια διευθέτηση που θα επανενώνει την Κύπρο ως μια Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία. Είναι ταπεινωτικό και εξοργιστικό ταυτόχρονα να σου υπενθυμίζουν κάθε βράδι στις ειδήσεις, ότι σε θεωρούν ως υποδεέστερο είδος ανθρώπου, που δεν μπορεί να απολαμβάνει τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες.

Στήνεται εις βάρος μας… ακόμα πιο έντεχνα αυτή τη φορά, μια παγίδα, από την οποία δύσκολα θα μπορέσουμε να ξεφύγουμε.  Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι θα ασκηθούν τέτοιες πιέσεις από το διεθνή παράγοντα (π.χ. αναβαθμισμένη Αμερικανική ανάμιξη) που οι Έλληνες της Κύπρου δε θα μπορούν να τολμήσουν να πουν… ΟΧΙ. Θα επενδύσουν στην έξαρση της Τουρκικής αδιαλλαξίας, στο πέρασμα του χρόνου (πέρασαν ήδη 47 χρόνια), στην κόπωση των πολιτών και θα εκβιάσουν και πάλι μιλώντας για τελευταίες ευκαιρίες και για… «λύση ή διχοτόμηση». Θα επενδύσουν σε επικοινωνιακά τεχνάσματα και την τεράστια ψυχολογική πίεση που θα ασκηθεί για να πειστούν οι πολίτες ότι… πρέπει να αποδεχθούμε το… αναπόφευκτο, γιατί δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Επενδύουν τέλος και στο ισοζύγιο δυνάμεων στο πολιτικό σκηνικό της Κύπρου. Εναποθέτουν πολλές ελπίδες στις ικανότητες των ηγεσιών των κομμάτων που υποστηρίζουν «λύση» Δ.Δ.Ο. Αυτό πρέπει να το έχουν πάντα στο μυαλό τους οι πολίτες αυτού του τόπου. 

Οδηγούμαστε, ξεκάθαρα, σε μια συνομοσπονδιακή «λύση» που θα ονομαστεί Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία, με πολιτική ισότητα, την οποία ευχαρίστως θα αποδεχόταν και η Τουρκία γιατί την εξυπηρετεί πλήρως, ασχέτως με το τι δηλώνουν οι ηγέτες της, που μιλούν πλέον για λύση δύο κρατών, ακριβώς για να πείσουν κι αυτοί με τη σειρά τους (όπως άλλωστε θέλουν τα πείσουν και δικοί μας ηγέτες) ότι η Δ.Δ.Ο. είναι η μόνη εφικτή λύση. 

Οι στόχοι των Τούρκων είναι γνωστοί: Μέσω της Δ.Δ.Ο. με πολιτική ισότητα, την εκ περιτροπής προεδρία και τα τουρκικά βέτο, επιδιώκουν να τινάξουν το «κράτος» που θα δημιουργηθεί στον αέρα. Μέσω της ανασφάλειας που θα επέλθει και μέσω της νομιμοποίησης των εποίκων, θα μας καταστήσουν μειονότητα στην ίδια μας την πατρίδα. Τότε είναι που και οι υπόλοιποι εναπομείναντες θα οδηγηθούν προς την έξοδο (στη φυγή).  Όλα θα είναι έτοιμα πλέον για να καταστεί η Κύπρος (ίσως με ένα νέο δημοψήφισμα) η νέα επαρχία της Τουρκίας. Αναρωτιόμαστε: Πώς είναι δυνατόν οι εγχώριοι θιασώτες της Διζωνικής, να μην αξιολογούν σωστά την κατάσταση; Τι είναι αυτό που κάνει τους κυβερνώντες να προσέρχονται τόσο… πρόθυμοι, στη νέα «άτυπη πενταμερή»;

Οι πολίτες πρέπει να αναλογιστούν τις δικές τους ευθύνες. Πρέπει να το φωνάξουμε όσο πιο δυνατά γίνεται για να ακουστεί και στο εξωτερικό: Ο βασιλιάς είναι γυμνός! Η «λύση» δηλαδή, συνεταιρικού «κράτους» Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα, δεν είναι λειτουργική και βιώσιμη λύση. Αντιθέτως, θα φέρει νέα δεινά, που θα καταλήξουν στον οριστικό αφανισμό του Κυπριακού Ελληνισμού. Είναι για όλους αυτούς τους λόγους, που επιβάλλεται στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές, να δώσουν την ψήφο τους μόνο σε κόμματα που τάσσονται ξεκάθαρα κατά της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Μόνο έτσι θα δοθούν τα σωστά μηνύματα και στους ξένους, τους οποίους φαίνεται ότι πείσαμε ότι είμαστε έτοιμοι να… αυτοκτονήσουμε, αποδεχόμενοι αυτή τη «λύση». «Λύση» συνεταιρικού «κράτους» Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα, σημαίνει παράδοση της Κύπρου στην Τουρκία. Σημαίνει… ένωση της Κύπρου με την Τουρκία. Όχι στα σχέδια των εχθρών του Ελληνισμού για «λύση» Δ.Δ.Ο. στην Κύπρο! Τέρμα πια, στο θέατρο του παραλόγου!

Πανίκος Ελευθερίου

Άσσια – Κατεχόμενη Αμμόχωστος – Κύπρος (12.3.2021)