Thursday, February 19, 2026
spot_img
spot_img
Home Blog Page 36

Eurostat: Ένας στους πέντε Έλληνες δεν μπορεί να λάβει την απαραίτητη ιατρική φροντίδα

0

Η Eurostat εστιάζει επίσης και στις κοινωνικές ανισότητες που συνδέονται με τον κίνδυνο φτώχειας

Αποθαρρυντικά είναι τα στοιχεία που φέρνει στο «φως» η Eurostat για την έλλειψη ιατρικής φροντίδας, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση εκείνων που δήλωσαν πως δε δύνανται να λάβουν την απαραίτητη ιατρική φροντίδα.

Στα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στις 20 Αυγούστου, τουλάχιστον ένας στους 5 (σ.σ. ειδικότερα το 21,9%) δηλώνει την έλλειψη της απαραίτητης ιατρικής φροντίδας. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανεκπλήρωτων αναγκών υγείας βρίσκεται στο 3,6%, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της απόκλισης.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι η δεύτερη χώρα στη σχετική κατάταξη, η Φινλανδία, καταγράφει ποσοστό 12,4%, ενώ ακολουθεί η Εσθονία με 11,2%. Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στην Κύπρο (0,1%), τη Μάλτα (0,5%) και την Τσεχία (0,6%).

Η Eurostat εστιάζει επίσης και στις κοινωνικές ανισότητες που συνδέονται με τον κίνδυνο φτώχειας.

Σε επίπεδο ΕΕ, το 6% των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ανέφεραν ότι δεν είχαν πρόσβαση στις απαραίτητες ιατρικές υπηρεσίες, ενώ το ποσοστό για όσους δεν αντιμετωπίζουν τον ίδιο κίνδυνο ήταν στο 3,2%. Η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων, με απόκλιση 12,7 ποσοστιαίων μονάδων. Αυτό σημαίνει, ότι περισσότερο από το 32% των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας δήλωσαν πως δεν έλαβαν την αναγκαία ιατρική φροντίδα. Αντίστοιχα μεγάλες διαφορές παρατηρούνται στη Ρουμανία (10,7 μονάδες) και στη Λετονία (9,9).

Η καταγραφή αυτών των στοιχείων αναδεικνύει το σημαντικό πρόβλημα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας που αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε ορισμένα κράτη-μέλη. 

Με νέα αγωγή καταγγέλλεται το αμερικάνικο CDC ότι δεν έχει ελέγξει επαρκώς το πρόγραμμα εμβολιασμού για παιδιά

0

Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) δεν έχουν ελέγξει επαρκώς το πρόγραμμα εμβολιασμού για παιδιά, σύμφωνα με μια νέα αγωγή, όπως αναφέρει ρεπορτάζ των EPOCH TIMES. Οι ενάγοντες στην αγωγή, συμπεριλαμβανομένων πολλών γιατρών των οποίων οι άδειες έχουν ανασταλεί, ζητούν από ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο να διατάξει τον οργανισμό να αλλάξει αμέσως τις συστάσεις για τα εμβόλια «μέχρις ότου το CDC αποδείξει μέσω επιστημονικά αυστηρών μελετών ότι το αθροιστικό πρόγραμμα εμβολίων είναι ασφαλές».

Ένας εκπρόσωπος του CDC δήλωσε στην Epoch Times σε ένα email ότι ο οργανισμός δε σχολιάζει τις δικαστικές διαμάχες. Το CDC αναφέρει στον ιστότοπό του ότι το πρόγραμμα εμβολιασμού «είναι ασφαλές και αποτελεσματικό στην προστασία του μωρού σας». Ο οργανισμός προσθέτει: «Βασίζεται στο πώς το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού σας ανταποκρίνεται στα εμβόλια σε διάφορες ηλικίες και στο πόσο πιθανό είναι το μωρό σας να εκτεθεί σε μια συγκεκριμένη ασθένεια. Αυτό διασφαλίζει ότι το μικρό σας προστατεύεται από 14 δυνητικά σοβαρές ασθένειες ακριβώς την κατάλληλη στιγμή».

Οι συστάσεις δεν είναι τεχνικά απαιτήσεις, αλλά και οι 50 πολιτείες των ΗΠΑ και η Περιφέρεια της Κολούμπια απαιτούν πολλά από τα συνιστώμενα εμβόλια για τη σχολική φοίτηση και σχεδόν όλες αναφέρουν το πρόγραμμα. Η νέα αγωγή κατατέθηκε στις 15 Αυγούστου 2025 σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στην Ουάσιγκτον.

Οι ενάγοντες λένε ότι το CDC «δεν έχει μελετήσει ποτέ τις συνδυασμένες επιπτώσεις και τους συσσωρευμένους κινδύνους από τη χορήγηση όλων των εμβολίων του συνιστώμενου προγράμματος εμβολιασμού για παιδιά του CDC».

Τα περισσότερα από τα εμβόλια στο πρόγραμμα εμπίπτουν στην κατηγορία Α, ή στις καθολικές συστάσεις, με εξαιρέσεις μόνο για παιδιά με κάποια πάθηση, που το CDC λέει ότι τα θέτει σε κίνδυνο παρενέργειας εάν κάνουν το εμβόλιο. Η μικρή λίστα εξαιρέσεων «αποκλείει πολλούς τεκμηριωμένους παράγοντες κινδύνου και εμποδίζει τους γιατρούς να ασκούν εξατομικευμένη ιατρική κρίση», ισχυρίζεται η νέα αγωγή.

Ο Dr. Paul Thomas, γιατρός από το Oregon και ένας από τους ενάγοντες, έλαβε αναστολή της ιατρικής του άδειας μετά τη δημοσίευση μιας μελέτης που διαπίστωσε ότι τα εμβολιασμένα παιδιά στο ιατρείο του είχαν υψηλότερα ποσοστά πολλών χρόνιων ασθενειών. Η μελέτη έχει έκτοτε ανακληθεί.

Ένας άλλος ενάγων, ο Dr. Kenneth Stoller, τώρα κάτοικος της Montana, είδε την Καλιφόρνια να ανακαλεί την άδειά του αφού χρησιμοποίησε γενετικούς δείκτες για να εντοπίσει παιδιά που διατρέχουν κίνδυνο παρενεργειών εάν εμβολιαστούν και εξέδωσε ιατρικές εξαιρέσεις με βάση αυτά τα ευρήματα, σύμφωνα με την αγωγή.

Ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα την Indiana, ο οποίος ονομάζεται Stand for Health Freedom, είναι ο τρίτος ενάγων.

Το CDC θα πρέπει να διαταχθεί να εντάξει όλα τα εμβόλια στην κατηγορία Β, ή στην κοινή κλινική λήψη αποφάσεων, ανέφεραν οι ενάγοντες.

Σε αυτή την κατηγορία, τα εμβόλια δε συνιστώνται και οι αποφάσεις σχετικά με τους εμβολιασμούς λαμβάνονται μεταξύ των ασθενών και των γιατρών τους, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την υγεία ενός ατόμου.

«Δε ζητάμε την απαγόρευση των εμβολίων. Ζητάμε από τα δικαστήρια να αναγκάσουν το CDC να αλλάξει το πρόγραμμα εμβολιασμών για παιδιά από τις συστάσεις Κατηγορίας Α στην Κατηγορία Β – κοινή λήψη αποφάσεων μεταξύ οικογενειών και γιατρών – μέχρι το CDC να κάνει τις εξετάσεις που οι σύμβουλοί του έχουν συστήσει εδώ και δεκαετίες», ανέφερε σε μια ανάρτηση ιστολογίου ο Richard Jaffe, δικηγόρος που εκπροσωπεί τους ενάγοντες.

Οι νέοι σύμβουλοι του CDC τον Ιούνιο δήλωσαν ότι θα εξετάσουν τις σωρευτικές επιπτώσεις του προγράμματος εμβολιασμών για παιδιά, σημειώνοντας ότι ο αριθμός των εμβολίων που συνιστώνται στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου και είναι υψηλότερος από ό,τι σε άλλες χώρες. Ο Martin Kulldorff, πρόεδρος της επιτροπής, δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Η νέα αγωγή είναι η τελευταία που αμφισβητεί το CDC και τη μητρική του υπηρεσία, το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών, το οποίο διευθύνεται από τον Υπουργό Υγείας Robert F. Kennedy Jr.
Ένας γιατρός από την Καλιφόρνια, εκπροσωπούμενος από τον Joffe, μήνυσε το CDC νωρίτερα φέτος σχετικά με τις συστάσεις του για το εμβόλιο κατά της COVID-19 για παιδιά. Ο δικηγόρος απέρριψε οικειοθελώς την υπόθεση αφού το CDC το Μάιο, κατόπιν οδηγίας του Kennedy, σταμάτησε να συνιστά εμβόλια κατά της COVID-19 για υγιή παιδιά.

Σε μια άλλη αγωγή που κατατέθηκε από δικηγόρο, οι υγειονομικοί υπάλληλοι κατηγορήθηκαν ότι αψήφησαν τον ομοσπονδιακό νόμο, μη παρέχοντας διετή έκθεση σχετικά με το πώς βελτιώνει την ασφάλεια των παιδικών εμβολίων. Σε απάντηση, το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών ανακοίνωσε στις 14 Αυγούστου ότι αναδιαμορφώνει μια ομάδα εργασίας για να παρουσιάσει συστάσεις σχετικά με την ασφαλέστερη χρήση των παιδικών εμβολίων και θα παρέχει ενημερώσεις κάθε δύο χρόνια.

Ta NEA volume 19-30

0

The current issue of the Greek Canadian News Ta NEA volume 19-30 published August 29th, 2025.
Covering news from Greece, local news, politics, sports and other newsworthy events.

Click here to read the paper.

Τουρκία: Από τους δυόμισηπολέμους στον έναν

19

Του Νίκου Ιγγλέση*

Από τη δεκαετία του ’80 το Γενικό Επιτελείο της Τουρκίας σχεδίασε και διέταξε τις δυνάμεις του με τρόπο ώστε να μπορεί να διεξάγει αποτελεσματικά και νικηφόρα δυόμιση πολέμους ταυτοχρόνως. Ο πρώτος πόλεμος θα ήταν κατά της Ελλάδας και συνακόλουθα της ελεύθερης Κύπρου. Ο δεύτερος πόλεμος θα ήταν κατά της Συρίας και ο «μισός πόλεμος» κατά των Κούρδων μαχητών του PKK.

Η ΣΥΡΙΑ: Σήμερα, μετά 14 χρόνια εμφυλίου πολέμου και ξένων επεμβάσεων, το μεγαλύτερο μέρος της Συρίας βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Τουρκίας. Οι ομάδες των τζιχαντιστών υπό τον Αχμέντ αλ Σαράα, αφού εξοπλίστηκαν, εκπαιδεύτηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από την Τουρκία και ορισμένες αραβικές χώρες, κατέλαβαν τη Δαμασκό το Δεκέμβριο του 2024. Το καθεστώς του πρώην προέδρου Άσαντ, που στήριζαν η Ρωσία και το Ιράν μαζί με τον πληρεξούσιό του τη Χεσμπολάχ, κατέρρευσε. Το Ισραήλ είδε την άμεση ιρανική απειλή να απομακρύνεται από τα σύνορά του, ενώ οι ΗΠΑ και ΕΕ εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη γεωπολιτική αλλαγή.

Όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις, αλλά και τα σοβαρά κράτη, διακρίνονται στην εξωτερική πολιτική τους από ορθολογισμό και ρεαλισμό. Ο πρώην επικηρυγμένος τρομοκράτης αλ Σαράα έγινε δεκτός στο Παρίσι από τον πρόεδρο Μακρόν και συναντήθηκε με τον Ντόναλντ Τραμπ στη Σαουδική Αραβία. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ ανήγγειλαν την άρση των κυρώσεων, που είχαν επιβληθεί στο προηγούμενο καθεστώς ώστε να γίνει δυνατή η ανοικοδόμηση της Συρίας. Η στρατηγική της Τουρκίας στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία και νομιμοποιείται από τους διεθνώς δρώντες στην περιοχή. Μόνο το Ισραήλ, που βλέπει μια νέα απειλή να αναδύεται στα σύνορά του, εξακολουθεί να πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις στο συριακό έδαφος.

ΟΙ ΚΟΥΡΔΟΙ: Από το 1984 το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) ξεκίνησε ένοπλο αγώνα κατά του τουρκικού κράτους με στόχο την εθνική αυτοδιάθεση των Κούρδων. Κατά διαστήματα οι συγκρούσεις ήταν έντονες με εκατοντάδες νεκρούς και από τις δύο πλευρές. Με τουρκικές πιέσεις το PKK χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική οργάνωση από την ΕΕ, τις ΗΠΑ και άλλες χώρες. Το 1999 η Κυβέρνηση των Σημίτη-Πάγκαλου παρέδωσε, στην ελληνική πρεσβεία στο Ναϊρόμπι, τον ηγέτη του PKK  Αμπντουλάχ Οτσαλάν σε πράκτορες των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (MIT). Επί 26 χρόνια ο Οτσαλάν βρίσκεται φυλακισμένος, με ποινή ισοβίων, στη φυλακή υψίστης ασφαλείας στη νησίδα Ιμραλί της Θάλασσας του Μαρμαρά.

Στις 12 Μαΐου 2025, το Συνέδριο του PKK, αφού είχε προηγηθεί δημόσια έκκληση του έγκλειστου Οτσαλάν, ανακοίνωσε την οριστική παύση της ένοπλης δράσης, εκτιμώντας ότι: «Ο αγώνας ολοκλήρωσε την ιστορική αποστολή του». Απομένει η κουρδική οντότητα στη βορειοανατολική Συρία (DYP/YPG) που έχει ήδη ανακοινώσει συμφωνία για την ένταξη των ενόπλων δυνάμεών της στον υπό σύσταση νέο στρατό της Δαμασκού του Αχμέντ αλ Σαράα. Η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας θα αποτελέσει την πλήρη εξουδετέρωση της κουρδικής απειλής για την τουρκική εδαφική ακεραιότητα. Άλλος ένας τουρκικός θρίαμβος.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΚΥΠΡΟΣ: Τώρα πια έμεινε μόνο ένας από τους άλλοτε δυόμιση πολέμους για το πολιτικό και στρατιωτικό επιτελείο της νέο-οθωμανικής Τουρκίας, αυτός με τον Ελληνισμό. Το έδαφος προετοιμάζεται εδώ και δεκαετίες. Εισβολή και κατοχή της Βόρειας Κύπρου το 1974. Αμφισβήτηση του εναέριου χώρου των 10 ν.μ. από τη δεκαετία του ’70. Ανακήρυξη της κατεχόμενης ζώνης στην Κύπρο σε ανεξάρτητο κράτος το 1983. Αιτία πολέμου (casus belli) αν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 ν.μ. στο Αιγαίο το 1995. Ίμια το 1996. Ανακήρυξη της «Γαλάζιας Πατρίδας» που χωρίζει το Αιγαίο στη μέση. Τουρκολιβυκό Μνημόνιο το 2019. Διακήρυξη των Αθηνών το 2023 με την οποία η Ελλάδα ανέλαβε τη δέσμευση ότι δε θα προβεί σε καμία ενέργεια που θα ενοχλεί την Τουρκία στο Αιγαίο και την Α. Μεσόγειο και πολλά άλλα.

Άραγε το πολιτικό σύστημα σε Αθήνα και Λευκωσία έχει συναίσθηση του επερχόμενου κινδύνου ή απλά προσπαθεί να διαχειριστεί, για εσωτερικούς επικοινωνιακούς λόγους, τις κατά διαστήματα τουρκικές προκλήσεις; Άραγε αντιλαμβάνονται ότι ο χρόνος λειτουργεί για τα τουρκικά συμφέροντα; Η Τουρκία αναγνωρίζεται ήδη ως ισχυρή περιφερειακή δύναμη της πρόσω Ανατολής με καθοριστική επιρροή από τον Καύκασο, τον Εύξεινο Πόντο και τα Βαλκάνια, μέχρι τη Λιβύη και τη Σομαλία. Όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις και τα περιφερειακά κράτη είναι υποχρεωμένα να συνδιαλαγούν μαζί της, όπως επιβάλλει ο γεωπολιτικός ρεαλισμός. Ένα «δούναι και λαβείν» εξελίσσεται με τις ΗΠΑ, την ΕΕ, τη Ρωσία, τις αραβικές χώρες και πολλούς άλλους.

Το ερώτημα είναι αν ο Ελληνισμός διαθέτει «Υψηλή Στρατηγική» αν, δηλαδή, αντιλαμβάνεται το μέγεθος του κινδύνου και οργανώνει την άμυνά του. Αν διαθέτει εθνικό όραμα.

Πώς εξηγείται ότι κηρύξαμε ουσιαστικά τον πόλεμο στη Ρωσία, στέλνοντας όπλα στην Ουκρανία, αλλά χαριεντιζόμαστε, σε κάθε ευκαιρία με τους Τούρκους, που κατέχουν το 37% της Κυπριακής Δημοκρατίας και μας απειλούν με πόλεμο;

Πώς εξηγείται ότι δαπανούμε μόλις το 3% του ΑΕΠ μας για αμυντικές δαπάνες όταν η Πολωνία, μέλος του ΝΑΤΟ, που θεωρεί ότι απειλείται από τη Ρωσία, δαπανάει το 4,7% και το Ισραήλ το 5,6% του ΑΕΠ;

Πώς εξηγείται ότι έχουμε στείλει μια πυροβολαρχία αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot στη Σαουδική Αραβία και όχι στην Κύπρο;

Πώς εξηγείται ότι οι κυβερνήσεις σε Αθήνα και Λευκωσία επιδιώκουν τη λύση του Κυπριακού με τη μορφή μιας Διζωνικής-Δικοινωτικής Ομοσπονδίας (ΔΔΟ) που, μέσω του, με δικαίωμα veto, τουρκοκυπριακού συνιστώντος κρατιδίου, θα οδηγήσει όλη την Κύπρο υπό το γεωπολιτικό έλεγχο της Τουρκίας; Πέραν του ότι η Άγκυρα ζητάει την εκ των προτέρων αναγνώριση της κατεχόμενης περιοχής ως ανεξάρτητου κράτους (κυρίαρχη ισότητα).

Πώς εξηγείται ότι δεν τολμούμε να κλείσουμε τους κόλπους με ευθείες γραμμές βάσης και να επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα στα 12 ν.μ. στο Αιγαίο και την Α. Μεσόγειο, όπως μας δίνει το δικαίωμα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας; Κατά τα άλλα δηλώνουμε ότι είμαστε υπέρ του Διεθνούς Δικαίου.

 Πώς εξηγείται ότι δεν τολμούμε να ανακηρύξουμε τη συνολική ελληνική ΑΟΖ και να την οριοθετήσουμε με αυτήν της Κυπριακής Δημοκρατίας, όταν η Τουρκία οριοθέτησε παράνομα υφαλοκρηπίδα με την κατεχόμενη ζώνη και υπέγραψε το παράνομο, κατά το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, τουρκολιβυκό Μνημόνιο;

Πώς εξηγείται ότι δεν τολμάμε να προχωρήσουμε στην πόντιση του καλωδίου μεταξύ Κρήτης και Κύπρου;

Πώς εξηγείται ότι η ελληνική Κυβέρνηση δεν έχει χαράξει θαλάσσια τεμάχια στην οριοθετημένη ΑΟΖ με την Αίγυπτο ώστε να τα δώσει, στη συνέχεια, προς έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων;

Πώς εξηγείται ότι ανακοινώσαμε, μετά από πιέσεις της ΕΕ, ένα Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που πέραν των 6 ν.μ. στο Αιγαίο και την Α. Μεσόγειο περιλαμβάνει το βυθό (υφαλοκρηπίδα) αλλά όχι τη θάλασσα πάνω από αυτόν; Τι είδους θαλάσσια χωροταξία είναι αυτή χωρίς τη θάλασσα;

Πώς εξηγείται ότι το ενιαίο θαλάσσιο πάρκο που ανακοινώθηκε στο Αιγαίο, στη συνέχεια κατακερματίστηκε ώστε να μην περιλαμβάνει θαλάσσιες περιοχές πέραν των χωρικών υδάτων;

Τι να πρωτοθυμηθεί και τι να καταγράψει κανείς;

Όλα τα ανωτέρω καταδεικνύουν όχι απλώς την πλήρη αποτυχία της ακολουθούμενης, μέχρι σήμερα, κατευναστικής πολιτικής, αλλά ότι μας έχουν οδηγήσει σε γεωπολιτική ανυπαρξία. Όπως επιτυχώς λέει ο καθηγητής της Σχολής Ευελπίδων, Κώστας Γρίβας, η Ελλάδα έχει γίνει ένα «γεωπολιτικό φάντασμα».

Η Τουρκία απαλλαγμένη πλέον από το συριακό και κουρδικό πρόβλημα, θα στρέψει όλη την ισχύ της κατά της Ελλάδας που αποτελεί το ισχυρότερο κράτος στα σύνορά της. Η αλυσίδα των ελληνικών νησιών από τη Σαμοθράκη μέχρι το Καστελλόριζο και την Κύπρο, είναι ήδη στο στόχαστρό της. Η Τουρκία πρέπει να σπάσει αυτή την αλυσίδα για να ελέγξει τις θάλασσες γύρω απ’ αυτήν. Τι δεν καταλαβαίνει το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα σε Αθήνα και Λευκωσία; Μόνο ενδοτικοί ή αφελείς μπορούν να προσδοκούν, ότι με συνομιλίες, διαπραγματεύσεις και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, θα καταλαγιάσει «η όρεξη του θηρίου». Απλώς απενοχοποιούν και άρα ισχυροποιούν την Τουρκία.

Υ.Γ. Η γεωπολιτική ανυπαρξία της Ελλάδας προβληματίζει και αποθαρρύνει τους όποιους εν δυνάμει συμμάχους. Κανένας δε θα μας συνδράμει αν εμείς δεν ξέρουμε τι ακριβώς επιδιώκουμε. Οι σύμμαχοι αξίζουν όσο αξίζουμε εμείς για τους συμμάχους.

*Ο Νίκος Ιγγλέσης είναι δημοσιογράφος, μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1949. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στη Γαλλία και δημοσιογραφία στην Αθήνα. Άρχισε να εργάζεται ως συντάκτης στο Έψιλον, μηνιαίο περιοδικό για θέματα της ΕΟΚ, που εξέδιδε η εφημερίδα Ελευθεροτυπία. Αργότερα εργάστηκε ως οικονομικός συντάκτης στην τηλεόραση της ΕΡΤ, ως υπεύθυνος του οικονομικού ρεπορτάζ και στη συνέχεια ως αρχισυντάκτης του Γραφείου Ρεπορτάζ. Για μια περίοδο διετέλεσε Διευθυντής του Δ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας (ΕΡΤ). Επίσης, για ένα διάστημα υπήρξε υπεύθυνος του Γραφείου Τύπου του Υπουργείου Οικονομικών.

Το μεγάλο παζάρι: Ο φόβος του Ζελένσκι και οι συζητήσεις για de facto εδαφικές παραχωρήσεις της Ουκρανίας

0

Όλο το παρασκήνιο από το Λευκό Οίκο μέχρι το Κίεβο: Κόκκινες γραμμές, ουκρανικές αντιδράσεις, προδοσία

Όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στο Λευκό Οίκο λίγες ημέρες μετά τη Σύνοδο Κορυφής (σ.σ. παζάρι) του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αλάσκα, βασίστηκαν σε μια αναλογία: ότι η παραχώρηση της ουκρανικής κυριαρχίας σε τμήματα της ανατολικής Ουκρανίας στη Ρωσία, θα ήταν παρόμοια με μια παράδοση της Φλόριντα από τις ΗΠΑ.

«Η ρωσική απαίτηση να παραδώσει η Ουκρανία τμήματα του Ντονμπάς θα ήταν, απλώς για να δείξουμε την κλίμακα, συγκρίσιμη με το να ζητάμε από τις Ηνωμένες Πολιτείες να παραδώσουν τη Φλόριντα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.

Η σύγκριση αυτή βρήκε απήχηση στον Πρόεδρο των ΗΠΑ, σύμφωνα με δύο άτομα που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες, όπως μετέφεραν οι Financial Times.

Ο ΧΑΡΤΗΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ… ΠΑΝΙΚΟ

ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ

Για να υποστηριχθεί αυτή η άποψη, η ομάδα του Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε φέρει μαζί της στο Οβάλ Γραφείο ένα χάρτη, τον οποίο ο Τραμπ χαρακτήρισε «εξαιρετικό».

Ο χάρτης είχε σκοπό να αποτελέσει ένα δείγμα «πραγματικότητας» για τον Αμερικανό Πρόεδρο, δείχνοντας την πρώτη γραμμή μήκους 1.300 χιλιομέτρων που διασχίζει την Ουκρανία και το ποσοστό καθεμίας από τις πέντε περιοχές που κατέχεται από τη Ρωσία. Ωστόσο, στην Ουκρανία, η εικόνα του Τραμπ και του Ζελένσκι να συνομιλούν μπροστά στο χάρτη, όξυνε τις ανησυχίες για εδαφικές παραχωρήσεις – ακόμη και όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούσαν να μετατοπίσουν την εστίαση από τις εδαφικές παραχωρήσεις, στις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ.

Βλέποντάς το αυτό «με έκανε να νιώσω εξαιρετικά ανήσυχη», δήλωσε η Ντάρια Καλένιουκ, διευθύντρια του Κέντρου Δράσης κατά της Διαφθοράς, ενός φορέα ελέγχου με έδρα το Κίεβο. «Ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για ανταλλαγές εδαφών, οπότε αναρωτήθηκα γιατί δεν υπήρχε και χάρτης της Ρωσίας, αν μιλάμε για ανταλλαγή εδαφών».

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ επέμεινε, στα… απόνερα της συνάντησής του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αλάσκα, ότι ο τερματισμός τού πολέμου θα μπορούσε να απαιτήσει «κάποια ανταλλαγή εδαφών».

Στο Άνκορατζ, ο Πούτιν απαίτησε την αποχώρηση των Ουκρανών από ολόκληρες τις περιοχές Ντόνετσκ και Λουχάνσκ, ως προϋπόθεση για την ειρήνη. Αυτό προκάλεσε συναγερμό στην Ουκρανία, ακόμη και όταν ο Ζελένσκι και άλλοι πολιτικοί αρνήθηκαν γρήγορα ότι θα συμφωνούσαν σε τέτοιες παραχωρήσεις.

«ΚΟΚΚΙΝΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ»

«Έχουμε τις κόκκινες γραμμές μας: κανένας περιορισμός στην κυριαρχία μας, καμία αναγνώριση οποιασδήποτε ουκρανικής επικράτειας ως μέρος της Ρωσίας και άρνηση παραχώρησης εδαφών που δεν κατέχονται τώρα από τη Ρωσία», δήλωσε ο Γιέχορ Τσερνιέφ, βουλευτής του κόμματος του Ζελένσκι και αναπληρωτής Πρόεδρος της επιτροπής άμυνας και πληροφοριών του κοινοβουλίου.

Για την ουκρανική ηγεσία, η παραχώρηση νέων εδαφών δεν είναι μόνο πολιτικά εκρηκτική – θεωρείται επίσης ότι προετοιμάζει το έδαφος για περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα.

Η αποχώρηση από το βαριά οχυρωμένο τμήμα της περιοχής του Ντόνετσκ που εξακολουθούν να κατέχουν οι ουκρανικές δυνάμεις, θα είχε ευρείες στρατιωτικές επιπτώσεις, λένε αναλυτές και στρατιώτες.

Θα σήμαινε την παραχώρηση μιας αμυντικής ζώνης που η Ρωσία δεν έχει καταφέρει να αλώσει από το 2022 και τον εξαναγκασμό των ουκρανικών δυνάμεων να υποχωρήσουν έως και 70 χιλιόμετρα, σε περιοχές που είναι πολύ πιο δύσκολο να υπερασπιστούν.

«Θα ήταν καταστροφή», δήλωσε ο Πάβλο Ναρόζνι, στρατιωτικός αναλυτής και επικεφαλής του «Reactive Post», μιας ουκρανικής οργάνωσης που υποστηρίζει μονάδες πυροβολικού.

Ο ρωσικός στρατός, είπε, θα μπορούσε αμέσως να ρίξει βόμβες ολίσθησης στην περιοχή του Ντνιεπροπετρόφσκ και να απειλήσει το βιομηχανικό κέντρο της Ζαπορίζια από τα ανατολικά καθώς και από τα νότια.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΜΑΤΟΡΣΚ

Το πιο κρίσιμο μέρος της περιοχής που εξακολουθεί να ελέγχει η Ουκρανία αποτελείται από μια σχεδόν συνεχή αστική περιοχή, που εκτείνεται σε μήκος περίπου 45 χιλιομέτρων στο βόρειο Ντονμπάς — που περιλαμβάνει τις περιοχές Ντόνετσκ και Λουχάνσκ.

Τέσσερις πόλεις, καθώς και μικρότερες κωμοπόλεις και χωριά, σχηματίζουν μια οχυρωμένη αμυντική ζώνη που περιβάλλεται από λόφους και χωράφια, τα οποία έχουν διασταυρωθεί με βαθιά αντιαρματικά χαρακώματα και έχουν τοποθετηθεί νάρκες.

Το κέντρο του Κραματόρσκ, της de facto πρωτεύουσας του Ντονμπάς που ελέγχεται από την Ουκρανία, διαθέτει επίσης μια εκτεταμένη βιομηχανική περιοχή με σήραγγες και δαιδαλώδη εργοστάσια.

Ο προπολεμικός πληθυσμός του Σλαβιάνσκ, του Κραματόρσκ και της Κοστινιατινίβκα, των τριών κύριων πόλεων της αμυντικής ζώνης, ήταν πάνω από 300.000. Αυτός ο αριθμός έχει μειωθεί απότομα από το 2022, αλλά περίπου 100.000 άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν εκεί, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους.

Το Κραματόρσκ έχει γίνει ο κύριος κόμβος εφοδιαστικής για το στρατό στην ανατολική Ουκρανία όλα αυτά τα χρόνια. Παρά το γεγονός ότι πλέον βρίσκεται μόλις 20 χιλιόμετρα από τις πλησιέστερες ρωσικές θέσεις, τα καθημερινά τρένα εξακολουθούν να το συνδέουν με το Κίεβο και άλλες ουκρανικές πόλεις. Κάτοικοι που εγκαταλείπουν κοντινές πόλεις που έχουν εμπλακεί στις μάχες έχουν επίσης συρρεύσει εκεί.

Ο ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣ

Νότια της Κοστινιατινίβκα, του νότιου άκρου της αμυντικής ζώνης, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν προχωρήσει μόνο 11 χιλιόμετρα από την έναρξη της εισβολής του 2022. Ωστόσο, η πρόοδος ήταν πολύ πιο σημαντική σε άλλες περιοχές, με τη Μόσχα να εκμεταλλεύεται το έλλειμμα ανθρώπινου δυναμικού της Ουκρανίας σε αυτό που ένας Ουκρανός διοικητής περιέγραψε πρόσφατα ως στρατηγική «χιλιάδων περικοπών».

Οι ρωσικές δυνάμεις πέτυχαν πρόσφατα μια αιφνιδιαστική εισβολή βάθους 10 χιλιομέτρων κοντά στην πόλη Ντομπροπιλιά, δυτικά της Κοστινιατινίβκα. Μόνο με την αποστολή έμπειρων μονάδων κατάφερε η ουκρανική διοίκηση να ματαιώσει την επίθεση.

Η παραχώρηση εδαφών σε αυτές τις περιοχές, φοβούνται οι αναλυτές, θα επέτρεπε στις ρωσικές δυνάμεις να απειλήσουν με περαιτέρω εισβολές.

«Για εμάς στην Ουκρανία είναι κάτι τόσο προφανές, που μας εκπλήσσει που βλέπουμε πολιτικούς ηγέτες στην Ουάσιγκτον που δε φαίνεται να βλέπουν την απειλή», δήλωσε ο Ολεξίι Μέλνικ, πρώην αντισυνταγματάρχης της ουκρανικής πολεμικής αεροπορίας και νυν συνδιευθυντής του think-tank Razumkov Centre στο Κίεβο.

Η Ρωσία έχει μια φόρμα, είπε ο Μέλνικ, επισημαίνοντας την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και την υποστηριζόμενη από τη Μόσχα σύγκρουση στο Ντονμπάς, η οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε ως ορμητήριο για περαιτέρω επιθέσεις.

DE FACTO ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ

ΣΕ ΕΔΑΦΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

Ενώ οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ήταν ευχαριστημένοι που ο Τραμπ εγκατέλειψε τις συζητήσεις για «ανταλλαγές εδαφών», θεωρούν απίθανο ο Πούτιν να υποχωρήσει στις μαξιμαλιστικές του απαιτήσεις. «Εάν η Ουκρανία έχει ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας, μπορεί να είναι πιο πρόθυμη να εξετάσει ορισμένες de facto παραχωρήσεις σε εδαφικό επίπεδο», δήλωσε ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος, και αυτός μπορεί να είναι ο λόγος για τον οποίο ο Πρόεδρος των ΗΠΑ σκέφτηκε αυτή την ιδέα εξαρχής. Ωστόσο, ο αξιωματούχος πρόσθεσε ότι οποιεσδήποτε τέτοιες αποφάσεις ήταν «αποκλειστικά αρμοδιότητα της Ουκρανίας».

«ΠΡΟΔΟΣΙΑ»

Παρά τις στρατιωτικές επιπτώσεις, μια ουκρανική ηγεσία θα αντιμετώπιζε μεγάλη αντίθεση από μεγάλα τμήματα της κοινωνίας, τις πολιτικές ελίτ και το στρατό. Ενώ οι δημοσκοπήσεις έχουν δείξει αυξανόμενη εξάντληση και την επιθυμία για διαπραγματεύσεις, η παραχώρηση κυριαρχίας και εδάφους ως τρόπος τερματισμού του πολέμου εξακολουθεί να απορρίπτεται από το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού: το 78% των Ουκρανών ήταν αντίθετοι στην ιδέα, σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη τον Ιούνιο από το Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνιολογίας του Κιέβου (KIIS).

«Δεν μπορούμε καν να το συζητήσουμε αυτό», λέει ο Βολοντίμιρ Άριεφ, βουλευτής της αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο της Ουκρανίας. «Η οικειοθελής αποχώρηση από την περιοχή του Ντόνετσκ θα σήμαινε ότι [άτομα σε] κάθε κλάδο εξουσίας θα κατηγορούνταν για προδοσία».

Πηγή: Financial Times

Ποια παγκοσμιοποίηση;

0

Γράφει ο Νικόλαος Λάος*

© slpress.gr

Ο όρος «γκλομπαλισμός» (globalism) σημαίνει έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από δικτυακές μορφές οργάνωσης, οι οποίες υπερβαίνουν κρατικά σύνορα και γεωπολιτικούς περιορισμούς. Ο όρος «παγκοσμιοποίηση» («globalization») σημαίνει την ταχύτητα και το ήθος σύμφωνα με τα οποία εξελίσσεται ο γκλομπαλισμός.

Κάποια μορφή γκλομπαλισμού υπήρχε πάντοτε. Καμία ιστορική κοινωνία δεν έχει υπάρξει ποτέ ως ένα απολύτως κλειστό σύστημα. Από τη δεκαετία του 1960 και μετά, η αυξανόμενη πολιτική σημασία του γκλομπαλισμού απορρέει από τις επιστημονικές και τεχνολογικές επαναστάσεις στα πεδία των τηλεπικοινωνιών και των μεταφορών, την αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, την εξερεύνηση του διαστήματος, καθώς και την ταυτοποίηση και τη διαχείριση παγκόσμιων ζητημάτων, δηλαδή ζητημάτων που αναγκαστικώς (δηλαδή από τη φύση τους) έχουν αντίκτυπο σε όλα τα μέρη της υδρογείου, όπως, λ.χ., οι παγκόσμιες συνέπειες ενός πυρηνικού πολέμου, περιβαλλοντικά προβλήματα και οικολογικά ζητήματα, διάφορα υγειονομικά θέματα, η διαχείριση της παγκόσμιας πολιτικής οικονομίας, κ.ο.κ.

ΑΛΛΗΛΟΣΥΓΚΡΟΥΟΜΕΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ

Σήμερα, αντιπαρατίθενται μεταξύ τους τρεις διαφορετικές αντιλήψεις για την παγκοσμιοποίηση:

► Πρώτον, ο «ισχυρός γκλομπαλισμός», που υποστηρίζει αδιακρίτως την παγκοσμιοποίηση, και τείνει να παραθεωρεί ή να υποβαθμίζει τις δομικές αντιφάσεις της εγκαθιδρυμένης παγκόσμιας πολιτικής οικονομίας. Ταυτίζει την παγκοσμιοποίηση με την παγκοσμιοποίηση του κεφαλαίου και των ειδικών συμφερόντων συγκεκριμένων ολιγοπωλίων ισχύος. Οι δύο κύριοι εκφραστές αυτές της αντίληψης είναι οι νεοφιλελεύθεροι (διεθνιστές φιλελεύθεροι, που δίδουν έμφαση στην άσκηση ιμπεριαλισμού μέσω πολιτιστικής διπλωματίας και ψυχολογικών επιχειρήσεων) και οι νεοσυντηρητικοί (διεθνιστές συντηρητικοί, που δίδουν έμφαση στην άσκηση ιμπεριαλισμού μέσω της προβολής σκληρής ισχύος).

► Δεύτερον, ο «ασθενής γκλομπαλισμός», που εκφράζεται από εθνικιστές φιλελεύθερους / συντηρητικούς (εδώ εντάσσεται και ο «Τραμπισμός»). Επιδιώκουν μια σύνθεση μεταξύ του οικονομικού και πολιτικού φιλελευθερισμού και της νεωτερικής παράδοσης του έθνους-κράτους. Προσπαθούν να οριοθετήσουν την παγκοσμιοποίηση, έτσι ώστε να μην επεκταθεί πέρα από ένα όριο, σε βάρος των εθνικών επιχειρηματιών και των κύριων γραφειοκρατιών του έθνους-κράτους (ως προς τον ακριβή προσδιορισμό αυτού του ορίου, οι ήπιοι γκλομπαλιστές διαφέρουν μεταξύ τους). Όμως, η προσπάθειά τους να εξισορροπήσουν συμφέροντα με κριτήριο το συμφέρον, είναι προδήλως αντιφατική. Χρειάζεται μια υπερβατική αρχή, η καθολικότητα της οποίας θα ρυθμίζει όλους τους επιμέρους δρώντες και θα συντονίζει τα επιμέρους συμφέροντα μεταξύ τους «από επάνω».

► Τρίτον, ο «αντιγκλομπαλισμός», που ισχυρίζεται ότι η παγκοσμιοποίηση καθ’ εαυτή αποτελεί την αιτία πολλών από τα δεινά, που ταλαιπωρούν την ανθρωπότητα σήμερα, ελπίζει ότι μπορούμε να επιστρέψουμε στον τρόπο που ήταν τα πράγματα παλαιότερα και υπερασπίζεται αδιακρίτως την «αποπαγκοσμιοποίηση». Βασίζεται στη ρομαντική αντίληψη ενός κόσμου που αποτελείται από κοινότητες, οι οποίες μπορούν να γίνουν κατανοητές μόνο από μέσα (ως πνευματικώς κλειστά συλλογικά υποκείμενα) και επικοινωνούν μεταξύ τους μόνο εξωτερικώς.

ΑΝΑΓΚΗ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Ο γκλομπαλισμός είναι μια αντικειμενική ιστορική συνθήκη. Όμως, ούτε ο «ισχυρός γκλομπαλισμός», ούτε ο «ασθενής γκλομπαλισμός» μπορεί να αποτελέσει μια γενική αντίληψη για τον γκλομπαλισμό. Αμφότερες αυτές οι αντιλήψεις είναι λειτουργικώς προβληματικές και ηθικώς ελλειμματικές. Από την άλλη πλευρά, ο αντιδραστικός κοινοτισμός του «αντιγκλομπαλισμού» είναι μια ρομαντική αντίληψη που ανταποκρίνεται στις ανησυχίες και στους φόβους όσων (αισθάνονται ότι) κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν από την παγκοσμιοποίηση, και εξυπηρετεί τα συμφέροντα εκείνων που θέλουν να ασκήσουν απόλυτη και ιδιοτελή εξουσία, στο όνομα της ιδιαιτερότητας μιας επιμέρους κοινότητας.

Ένας τρόπος κατανόησης και διακυβέρνησης της παγκοσμιοποίησης, διαφορετικός και από τις τρεις προαναφερθείσες αντιλήψεις, βασίζεται στον ηθικό κοσμοπολιτισμό του Πρώσου φιλοσόφου Ιμμάνουελ Καντ (Immanuel Kant, 1724–1804). Γι’ αυτό, θα μπορούσε να ονομαστεί «ηθικός γκλομπαλισμός». Ο γκλομπαλισμός, για να είναι λογικώς συνεπής και λειτουργικώς αποτελεσματικός, πρέπει να βασίζεται σε μια γενική αρχή, η οποία να υπερβαίνει όλες τις ιδιαιτερότητες, χωρίς να τις ακυρώνει, και να έχει εγγενώς γενικό κύρος. Αυτή είναι η «κατηγορηματική προσταγή», που συνέλαβε και διατύπωσε ο Καντ, θεμελιώνοντας επάνω της έναν ηθικό κοσμοπολιτισμό.

Ο Καντ μελέτησε το περιεχόμενο της κατηγορηματικής προσταγής, δηλαδή ένα γενικό κανόνα συμπεριφοράς, του οποίου η ισχύς είναι ανεξάρτητη από οποιεσδήποτε επιμέρους επιθυμίες ή σκοπιμότητες, στο σύγγραμμά του που τιτλοφορείται «Τα Θεμέλια της Μεταφυσικής των Ηθών». Σε εκείνο το βιβλίο, όρισε και εξήγησε την κατηγορηματική προσταγή με τους εξής τρεις συμπληρωματικούς τρόπους:

1] «Οφείλω να μην ενεργήσω ποτέ παρά μόνο με τέτοιον τρόπο, που να μπορώ να θέλω η αρχή μου [βάσει της οποίας ενεργώ] να γίνει ένας καθολικός νόμος». Για παράδειγμα, η αρχή ότι οι υποσχέσεις πρέπει να τηρούνται συμφωνεί με αυτή την προσταγή, διότι, αν γενικευόταν η αντίθεση προς αυτή την αρχή, τότε το να δίδουμε υποσχέσεις θα έπαυε να έχει νόημα. Ωστόσο, η προαναφερθείσα κατηγορηματική προσταγή χρειάζεται να συνοδεύεται από ένα πλαίσιο εφαρμογής, που να επιτρέπει τη λειτουργία της διάκρισης (για παράδειγμα, μπορεί να μη θέλω να γενικευθεί το ψεύδος, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η δήλωση της αλήθειας μπορεί να μην είναι ούτε ψυχικώς πρόσφορη, ούτε ηθικώς επιβεβλημένη, όπως, λ.χ., όταν κάποιος μου ζητεί πληροφορίες για ένα άτομο προκειμένου να το βλάψει).

2] Η δεύτερη διατύπωση της κατηγορηματικής προσταγής από τον Καντ παρέχει ακριβώς αυτό το πλαίσιο, που καθιστά την κατηγορηματική προσταγή, όχι μόνο μια καθαρώς λογική απόφαση, αλλά και έναν πρακτικό κανόνα συμπεριφοράς, ικανό να ενσωματώσει την αρετή της διάκρισης: «Πράττε με τέτοιον τρόπο, ώστε να μεταχειρίζεσαι πάντοτε την ανθρωπότητα, είτε στο πρόσωπό σου είτε στο πρόσωπο οποιουδήποτε άλλου, όχι απλώς ως ένα μέσο, αλλά πάντοτε ταυτοχρόνως ως ένα σκοπό».

3] Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Καντ οδηγείται στην τρίτη διατύπωση της κατηγορηματικής προσταγής: «Πράττε, λοιπόν, σαν να ήσουν διαμέσου των αρχών σου ένας νομοθέτης ενός βασιλείου σκοπών» (σύμφωνα με την ερμηνευτική διατύπωση του H. J. Paton, όπ.π.).

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ

ΩΣ ΗΘΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Η αντικειμενικότητα του ηθικού νόμου (ως κατηγορηματικής προσταγής), την οποία ανακάλυψε ο Καντ, ισοδυναμεί με την καθολικότητα του ηθικού νόμου, η οποία, με τη σειρά της, οδηγεί σε έναν κοσμοπολιτισμό, συγκεκριμένα, σε έναν ηθικό γκλομπαλισμό. Στο δοκίμιό του με τίτλο «Ατελεύτητη Ειρήνη», ο Καντ διατύπωσε ένα μοντέλο μιας ηθικώς θεμελιωμένης παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Ενώ, όμως, η ιδέα μιας παγκόσμιας κυβέρνησης φαίνεται να είναι, κατ’ αρχήν, ο καταλληλότερος θεσμός για την αποτροπή του πολέμου και την εξασφάλιση της επιβολής της κατηγορηματικής προσταγής, ο Καντ έχει επισημάνει ότι στην πράξη μια παγκόσμια κυβέρνηση δεν αποτελεί ούτε μια καθολικώς επιθυμητή, ούτε μια πολιτικώς εφικτή, ούτε μια αξιόπιστη επιλογή.

Συνεπώς, ο Καντ προσπαθεί να επιλύσει το εξής δίλημμα: πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη φρίκη του πολέμου χωρίς να καταφύγουμε στο χιμαιρικό και δυνάμει τυραννικό ιδεώδες, μιας παγκόσμιας κυβέρνησης; Προκειμένου να επιλύσει το προαναφερθέν δίλημμα, ο Καντ συνέλαβε ένα σχέδιο ειρήνης που θα μπορούσε να αυτοπραγματωθεί σύμφωνα με τη συνειδητή και ελεύθερη βούληση ανεξάρτητων κρατών, τα οποία θα μπορούσαν να σχηματίσουν μια «συμμαχία των ηθικών» (σε αντιδιαστολή προς τις συμμαχίες ιδιοτελών συμφερόντων και την κλασσική θεωρία της Realpolitik).

*Ο Νικόλαος Λάος είναι μαθηματικός, φιλόσοφος της επιστήμης, και Εταίρος της Royal Society of Arts. Έχει μια ευρεία διεθνή εμπειρία στην ανάλυση, στη μαθηματική μοντελοποίηση και στην επιστημολογία. Στην Ελλάδα είναι συγγραφέας του εκδοτικού οίκου «Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών». Η προσωπική ακαδημαϊκή ιστοσελίδα του είναι https://nicolaslaos-official.gr/

Ο ελληνικός δασικός πλούτος και η διαχείρισή του

0

Γράφει ο Γιώργος Καρακατσάνης*
© slpress.gr

Η Ελλάδα χάνει ετησίως μια ανυπολόγιστη ενσωματωμένη αξία στα χερσαία φυσικά της οικοσυστήματα, τόσο από τις πυρκαγιές, όσο κι από τη διαχειριστική απόκλιση από τα διεθνή πρωτόκολλα αξιοποίησης εκτάσεων φυσικών οικοσυστημάτων, που περιλαμβάνουν την αναλυτική χαρτογράφηση των λειτουργιών και των υπηρεσιών τους με οικονομική αξία για την κοινωνία, όπως είναι η παραγωγή βιομάζας, το φυτογενετικό υλικό, η αντιπλημμυρική προστασία και η διαμόρφωση του μικρο-κλίμακτος.

Αυτή η απώλεια αξίας εντείνεται από την έλλειψη πρόληψης και καταστολής του φαινομένου της βιοπειρατείας και την ανεξέλεγκτη αγορά γης από ξένα συμφέροντα. Η σύγχρονη διαχείριση γης με όλα τα στοιχεία παραγωγικότητάς της και σε συνδυασμό με τις επιστημονικές μεθόδους αξιοποίησής τους, συνιστά κυριολεκτικά μια αναβίωση του κλασικού «Ζητήματος των Εθνικών Γαιών» με τεχνολογική πλέον χροιά.

Στην πρωταρχική του μορφή, το Ζήτημα των Εθνικών Γαιών αφορούσε στην τεχνικά ορθή και οικονομικά δίκαιη διανομή των γαιών που αποκτήθηκαν κατά τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας, στους περίπου 500.000 κατοίκους του τότε νεοσύστατου κράτους. Το ζήτημα απασχόλησε εντατικά τον ίδιο τον Ιωάννη Καποδίστρια, που το 1830 σύστησε την πρώτη Δασική Υπηρεσία, σε συνδυασμό με την απόπειρα σύνταξης του πρώτου Εθνικού Κτηματολογίου. Αυτή η φάση του ζητήματος ολοκληρώθηκε με τη διανομή γαιών το 1923 μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την άφιξη των προσφύγων.

Σήμερα, οι εφαρμογές της βιο-τεχνολογίας και πληροφορικής ανασυνθέτουν νέα δεδομένα επί της ανθρώπινης γνώσης για την οικονομική αξία της καλλιεργήσιμης γης και των φυσικών οικοσυστημάτων, επιβάλλοντας στην ελληνική πολιτεία να αναπτύξει σχέδια κι εργαλεία αξιοποίησης και διαχείρισης των δασικών εκτάσεων, ως κρίσιμης συνιστώσας των εθνικών γαιών. Πρακτικά, πρόκειται για μια μορφή εθνικού φυσικού κεφαλαίου που συνιστά μέρος της άδηλης -αλλά αποτιμήσιμης- περιουσίας των πολιτών.

Η ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η Ελλάδα λόγω της ιδιαίτερης γεωμορφολογίας της διαθέτει εντυπωσιακή βιοποικιλότητα χλωρίδας και πανίδας για τα ευρωπαϊκά και διεθνή δεδομένα, συγκριτικά με το γεωγραφικό της μέγεθος. Ιστορικά, το ενδιαφέρον για τη βιολογική ποικιλία της ελληνικής φύσης ξεκινά από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του νέου κράτους (3/2/1830), έλκοντας το ενδιαφέρον πολλών ευρωπαίων φυσιοδιφών, μεταξύ αυτών και του Friedrich Ratzel, εμπνευστή των εννοιών του «Ζωτικού Χώρου» και της «Βιογεωγραφίας» που θεμελίωσε το γεωπολιτικό ρεαλισμό και την Πολιτική Οικολογία.

Καθοριστική συνεισφορά ωστόσο είχαν και τα ταξίδια των αγγλοσαξόνων φυσιοδιφών που εξορμούσαν ως ερευνητές σε όλον τον κόσμο για συλλογή βιολογικών δειγμάτων, με το θέμα να ανάγεται σε υψηλή πολιτική για την ανάδειξη της επιστημονικής υπεροχής της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Παράλληλα, η Θεωρία της Εξέλιξης του Κάρολου Δαρβίνου ξεκίνησε την ίδια δεκαετία (1830) να κερδίζει έδαφος στους επιστημονικούς κύκλους και να καθιερώνεται, ενώ ο πλούτος της ελληνικής φύσης εξυμνήθηκε και μέσω της τέχνης, με πιο χαρακτηριστικό το έργο του Richard Wagner «Kunst und Klima» (1850).

ΠΡΟΣΚΟΠΑ ΕΙΔΗ:

Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΥΚΟΥ

Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να αντιμετωπιστεί η «δαιμονοποίηση» του πεύκου ως εύφλεκτου δέντρου που πολλαπλασιάζει την πιθανότητα και τις συνέπειες των θερινών πυρκαγιών. Πράγματι, το πεύκο λόγω της σύστασης της βιομάζας του είναι από τα πιο εύφλεκτα είδη, όπου μάλιστα μετά από μια ηλικία ωριμότητας η πιθανότητα φυσικής ανάφλεξης ενός πευκοδάσους αυξάνεται κατακόρυφα, ειδικά όταν συμπέσουν συνθήκες ξηρασίας, δυνατών ανέμων και υψηλών θερμοκρασιών. Ωστόσο, η καταστροφή ενός πευκοδάσους από μια πυρκαγιά φέρει και το σπόρο της αναγέννησης και του πολλαπλασιασμού του, ως μέρος μιας φυσικής εξελικτικής διαδικασίας μετάβασης.

Συγκεκριμένα, το πεύκο ορίζεται ως «πρόσκοπο» είδος, δηλαδή ανθεκτικό σε συνθήκες ιδιαίτερα άνυδρες, ξηρές και άγονες, με εδάφη στα οποία λείπει το βάθος και η υψηλή συγκέντρωση θρεπτικών στοιχείων. Πρόσκοπα είδη όπως το πεύκο, εξελικτικά προετοιμάζουν τις συνθήκες σκίασης και συγκράτησης της υγρασίας, ώστε να επιτευχθεί η αργή και βαθμιαία συσσώρευση θρεπτικών και βάθος εδάφους, που θα ευνοήσουν περαιτέρω την ανάπτυξη και πύκνωση φυτοκοινωνιών πλατύφυλλων δέντρων με υψηλή πυκνότητα αξιοποιήσιμης βιομάζας κι αντίστοιχες απαιτήσεις συντήρησης, όπως η δρυς.

Η δρυς, αν κι ευδοκιμούσε στην Ελλάδα, υποχώρησε λόγω της αλόγιστης υλοτομίας, της υπερβόσκησης, της μετατροπής δασικών εκτάσεων σε καλλιεργήσιμες και των εκτεταμένων πολεμικών καταστροφών. Η παραπάνω διαδικασία ωστόσο απαιτεί δεκαετίες ή και αιώνες, προκειμένου να ολοκληρωθεί με φυσικό τρόπο και με διαγενεακά οφέλη. Έτσι, ξεπερνώντας κατά πολύ τον ορίζοντα των πολιτικών προγραμμάτων αλλά και το ανθρώπινο προσδόκιμο ζωής αρκετών γενεών, δίχως άμεσα οικονομικά οφέλη, τα μέτρα αποκατάστασης αφορούν συχνά σε βιαστικές και ακατάλληλες επιλογές αναδάσωσης.

Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Σύμφωνα με τον ειδικό κλάδο της Οικονομικής των Φυσικών Πόρων με αντικείμενο τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (ΥΟ | Ecosystem Services) και της οικονομικής αξίας οικολογικών διεργασιών, τα δασικά οικοσυστήματα της Ελλάδας ενσωματώνουν υψηλή πυκνότητα βιοποικιλότητας ανά μονάδα δασικής χωρικής κάλυψης. Συγκεκριμένα, ενώ τα δάση της Ελλάδας καλύπτουν μόλις το 29,6% της συνολικής επικράτειάς της – τοποθετώντας την στη 19η θέση στην ΕΕ-27 (συγκριτικά με τη Φινλανδία στην 1η θέση με 66,2% δασοκάλυψη) – η Ελλάδα έχει την υψηλότερη χερσαία βιοποικιλότητα στην ΕΕ-27.

Στην Ελλάδα, πραγματοποιούνται από το 2015 αναλυτικές μελέτες για την αξία των δασικών ΥΟ που καταγράφονται να προσφέρουν οικονομικές αξίες. Ενδεικτικά, εκτιμώνται οι αξίες από τις κατηγορίες παραγωγής ξυλείας για υλοτομία, βόσκησης, θήρευσης, αναψυχής, δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα, πλημμυρικής προστασίας και βιοποικιλότητας. Η πλέον πρόσφατη μελέτη του 2023 εκτίμησε μια ετήσια παραγόμενη αξία ύψους 2,83 δισ. ευρώ έναντι 1,92 δισ. ευρώ που είχε εκτιμηθεί μια δεκαετία νωρίτερα, συνιστώντας μια αύξηση περίπου 35%. Ως διαγενεακό έσοδο, κατά το πρότυπο των εθνικών ταμείων από τα έσοδα πετρελαίου της Νορβηγίας και του Κατάρ, η προεξοφλημένη αξία των δασικών οικοσυστημάτων της Ελλάδας θα μπορούσε να αποφέρει έσοδα της τάξης των περίπου 60 δις ευρώ μέχρι το 2060. Αντίστοιχες συνεπείς επιστημονικά προσεγγίσεις θα μπορούσαν να συστήσουν τη μεθοδολογική βάση αποτίμησης της αξίας των υδατικών οικοσυστημάτων – ποτάμιων, λιμναίων, παράκτιων και θαλάσσιων – που συνδέονται με το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) και ζητήματα Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).

ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΑΣΟΦΥΛΑΚΗΣ

ΜΕ ΝΕΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Τα φυσικά οικοσυστήματα αναβαθμίζονται σε στρατηγικό σκέλος του εθνικού φυσικού κεφαλαίου κάθε χώρας. Για την Ελλάδα, η ανασύσταση ενός ελληνικού σώματος Δασοφυλάκων – Φυσιοδιφών (Rangers) με νέα ταυτότητα καθίσταται αναγκαία, σε συνδυασμό με την αναβάθμιση του ποινικού πλαισίου για την προστασία και διαθεσιμότητά του εθνικού φυσικού κεφαλαίου στις τρέχουσες και τις μελλοντικές γενεές.

Το σώμα θα απαρτίζεται από επιστήμονες – φύλακες, χαρτογράφους μονοπατιών και κινδύνων, σχεδιαστές αντιπυρικών ζωνών για την αποτροπή και καταστολή της βιοπειρατείας και γενικώς θησαυροφύλακες του ενσωματωμένου φυτογενετικού πλούτου της Ελλάδας και των δυνητικών χρήσεών της, προς όφελος της χώρας και της ανθρωπότητας (προβάλλοντας έτσι και ήπια εθνική ισχύ). Ο εξοπλισμός τους θα απαρτίζεται από μηχανοκίνητα, μη επανδρωμένα και φορητά μέσα πληροφορίας, με χρηματοδότηση που θα εξασφαλίζεται από ένα εθνικό ταμείο διαχείρισης της αξίας των υπηρεσιών οικοσυστημάτων.

*Ο Γιώργος Καρακατσάνης είναι Οικονομολόγος Φυσικών Πόρων. Έχει μακρά ερευνητική, επιχειρηματική και συμβουλευτική εμπειρία στον οικονομικό σχεδιασμό και στη χρηματοδοτική μηχανική για τη βελτιστοποίηση της χρήσης ορυκτών, γεωργικών και βιολογικών πόρων για επιχειρήσεις και κράτη.

Ουκρανικό: Τέσσερα βασικά συμπεράσματα από τις συνομιλίες στην Ουάσιγκτον

0

Μόλις λίγες ημέρες μετά τη ρωσο-αμερικανική σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα που δεν κατέληξε σε εκεχειρία, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, συνοδευόμενος από αρκετούς Ευρωπαίους ηγέτες, πέρασε το κατώφλι του Λευκού Οίκου τη Δευτέρα 18/8 με σκοπό να συναντηθεί με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για νέες συνομιλίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον τερματισμό του πολέμου.

Παρά τα αισιόδοξα λόγια του Αμερικανού προέδρου και κάποιες χλιαρές αξιολογήσεις από τους Ευρωπαίους εταίρους του, δεν υπήρξαν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για εγγυήσεις ασφαλείας ή βήματα προς μια ειρηνευτική συμφωνία. Τα πιο βασικά συμπεράσματα της συνάντησης στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ μπορούν  να συνοψιστούν σε τέσσερις άξονες:

[1] ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΟΥΤΙΝ-ΖΕΛΕΝΣΚΙ

Αρχικά, διαφαίνεται ένα παράθυρο για μια ενδεχόμενη διμερή συνάντηση Πούτιν-Ζελένσκι. Μετά τη σύνοδο κορυφής, ο Τραμπ δημοσίευσε στην πλατφόρμα του Truth Social ότι είχε τηλεφωνήσει στον Πούτιν για να προσδιορίσει την έναρξη συνομιλιών μεταξύ του Ρώσου ηγέτη και του Ζελένσκι. Μετά από μια τέτοια διμερή συνάντηση, σε τοποθεσία που μένει να καθοριστεί, θα υπάρξει μια τριμερής συνάντηση όπου θα συμμετάσχει και ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Μένει να διαπιστωθεί πόσο εύκολο είναι να έρθουν δύο άσπονδοι εχθροί αντιμέτωποι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, για πρώτη φορά από τότε που ξεκίνησε η εισβολή της Ρωσίας το Φεβρουάριο του 2022. Επί μήνες, ο Ζελένσκι πιέζει για μια συνάντηση με τον Πούτιν, αν και αυτός ήταν πιθανώς ένας τρόπος να ενισχύει το επιχείρημά του ότι η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται σοβαρά για την επιδίωξη της ειρήνης. Σε μια μη δεσμευτική δήλωση του βοηθού του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσάκοφ, αναφερόταν ότι «αξίζει τον κόπο να διερευνηθεί η πιθανότητα αύξησης του επιπέδου των εκπροσώπων από τις ρωσικές και ουκρανικές αντιπροσωπείες στις διαπραγματεύσεις».

[2] ΟΠΙΣΘΕΝ ΓΙΑ ΚΑΤΑΠΑΥΣΗ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ

Στη συνέχεια, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη η αντίδραση των Ευρωπαίων απέναντι στην υποχώρηση του Τραμπ από το αίτημα για κατάπαυση του πυρός. Ο Λευκός Οίκος φάνηκε να αποσυνδέει την ανάγκη για κατάπαυση του πυρός πριν από τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Στο παρελθόν, αυτό ήταν ένα βασικό αίτημα της Ουκρανίας, η οποία θεωρούσε τον τερματισμό των μαχών ως προϋπόθεση για περαιτέρω συνομιλίες με τη Ρωσία και, τελικά, για μια μακροπρόθεσμη διευθέτηση. «Δεν ξέρω αν είναι απαραίτητο», είπε ο Τραμπ αναφερόμενος στην κατάπαυση του πυρός. Όμως οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντέδρασαν άμεσα, με την πιο έντονη απάντηση να προέρχεται από το Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς: «Δεν μπορώ να φανταστώ ότι η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί χωρίς κατάπαυση του πυρός. Οπότε, ας εργαστούμε πάνω σε αυτό και ας προσπαθήσουμε να ασκήσουμε πίεση στη Ρωσία», είπε.

[3] ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Μια νέα σημαντική παράμετρος που έθεσε ο ηγέτης των ΗΠΑ είναι ότι εγγυήθηκε την ασφάλεια της Ουκρανίας αν προκύψει οποιαδήποτε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, χωρίς όμως να διευκρινίσει τη μορφή ή την έκταση της βοήθειας που θα παρασχεθεί. Όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους αν αυτές οι εγγυήσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων στη χώρα, ο Τραμπ δεν το απέκλεισε. Αυτή είναι η πιο αποφασιστική δήλωση που έχει εκφράσει ποτέ ο πρόεδρος των ΗΠΑ για το θέμα των εγγυήσεων ασφαλείας, οι οποίες θεωρούνται ύψιστης σημασίας για οποιαδήποτε συμφωνία με τη Ρωσία. Ο Τραμπ ανέφερε επίσης, ότι κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής στην Αλάσκα, ο Πούτιν είχε αποδεχτεί ότι θα υπήρχαν εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας. Σε συνέντευξη Τύπου μετά τις συναντήσεις της Ουάσιγκτον, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας πιθανότατα θα έχουν καθοριστεί εντός 10 ημερών, ενώ μέρος τους θα αποτελέσει μια συμφωνία αγοράς αμερικανικών όπλων ύψους 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που θα περιλαμβάνει εξοπλισμό που δε διαθέτει η Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων αεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων. Οι ΗΠΑ από την πλευρά τους θα αγοράσουν και αυτές ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, βοηθώντας έτσι στη χρηματοδότηση της εθνικής παραγωγής του Κιέβου.

[4] «ΕΠΙΘΕΣΗ ΓΟΗΤΕΙΑΣ» ΤΟΥ ΖΕΛΕΝΣΚΙ

Δεδομένης της προηγούμενης επίσκεψής του στο Οβάλ Γραφείο το Φεβρουάριο, ο Ουκρανός πρόεδρος κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για να γοητεύσει τους Αμερικανούς οικοδεσπότες του. Την τελευταία φορά που βρέθηκε στο Λευκό Οίκο, ο Ζελένσκι είχε δεχτεί επίπληξη από τον Αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς για έλλειψη ευγνωμοσύνης απέναντι στην υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία. Αυτή τη φορά, ο Ζελένσκι φορούσε σκούρο κοστούμι, αντί για την παραδοσιακή στρατιωτική του ενδυμασία, κάτι που είχε προκαλέσει την ειρωνεία του Τραμπ την προηγούμενη φορά. Ο Ουκρανός ηγέτης προσπάθησε επίσης να σφυρηλατήσει και οικογενειακούς δεσμούς κατά τη διάρκεια της συνάντησης, παραδίδοντας στον οικοδεσπότη του μια επιστολή από τη σύζυγό του Ολένα Ζελένσκα, για να παραδοθεί στην Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ, Μελάνια Τραμπ.

ΠΗΓΗ: BBC

Τα μετρητά ζουν και βασιλεύουν

0

Πού οφείλεται η επιμονή στη χρήση τους

ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΠΟΥΣ
ΠΗΓΗ: IEFIMERIDA.GR 

Σε μια συγκυρία όπου τα κρυπτονομίσματα έχουν πάρει «φωτιά», η Ευρώπη δρομολογεί το ψηφιακό ευρώ και οι κυβερνήσεις προωθούν τις ηλεκτρονικές πληρωμές και ως μέσο περιορισμού της φοροδιαφυγής, τα στοιχεία δείχνουν ότι τα μετρητά όχι απλώς δεν εξαφανίζονται, αλλά ζουν και βασιλεύουν.

Ξεκινώντας από τα καθ’ ημάς, η πανδημία λειτούργησε ως καταλύτης για τη διείσδυση των ηλεκτρονικών πληρωμών ακόμα και σε ηλικιακές ομάδες που δεν ήταν/είναι εξοικειωμένες με τις νέες τεχνολογίες.

Η «έκρηξη» του ηλεκτρονικού εμπορίου ήταν μια παράμετρος της νέας τάσης, πάνω στην οποία ήρθαν να «χτίσουν» το υπουργείο Οικονομικών και ΑΑΔΕ το σχέδιο για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής: κίνητρα για ψηφιακές πληρωμές κυρίως σε πεδία υψηλής παραβατικότητας, αντικίνητρα και απαγορεύσεις στη χρήση μετρητών. Το πιο φρέσκο, σχετικό μέτρο, είναι η υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή των ενοικίων από την Πρωτοχρονιά του 2026.

Εκ του αποτελέσματος, η μετάβαση σε αυτό το ψηφιακό περιβάλλον συναλλαγών κρίνεται πετυχημένη, αφού σε συνδυασμό με τα νέα «εργαλεία» ψηφιακών ελέγχων, εξασφάλισαν πρόσθετο χώρο για φοροελαφρύνσεις 600 εκατ. ευρώ φέτος και άλλο 1 δις ευρώ το 2026. Δεν είναι, μάλιστα, μυστικό, ότι το οικονομικό επιτελείο επιχείρησε να «περάσει» από την ΕΚΤ και άλλους περιορισμούς στη χρήση των μετρητών (π.χ. αύξηση του ορίου των υποχρεωτικών ηλεκτρονικών πληρωμών για την κάλυψη του αφορολογήτου) ως «αντίδοτο» στη φοροδιαφυγή ΦΠΑ, βρίσκοντας, όμως, «τοίχο».

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΕΤΡΗΤΩΝ

Η Φρανκφούρτη, σε όλες τις σχετικές γνωμοδοτήσεις (όχι μόνο στην περίπτωση της Ελλάδας) έχει υπεραμυνθεί της χρήσης μετρητών, επειδή π.χ. εξασφαλίζουν την ανωνυμία των συναλλαγών ή διευκολύνουν τις πληρωμές από ανθρώπους όχι εξοικειωμένους με τα συστήματα ηλεκτρονικών πληρωμών. Πέρα από αυτές τις ενστάσεις, η ίδια η πραγματικότητα δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι δεν είναι διατεθειμένοι να… ξεχάσουν τα μετρητά, όπως πολλοί αναλυτές προέβλεπαν.

Όπως αναφέρει ειδική έρευνα της ΕΚΤ, αυτή η επιμονή των μετρητών είναι παραδειγματική στην περίπτωση του ευρώ. Η αξία της κυκλοφορίας μετρητών σε ευρώ έφτασε τα 1,59 τρισεκατομμύρια ευρώ στο τέλος του 2024, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 10% του ΑΕΠ της ζώνης του ευρώ (παρόμοιο μερίδιο με αυτό μιας δεκαετίας νωρίτερα).

Ενώ η συναλλακτική χρήση μετρητών – η οποία εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει περίπου το 20% αυτής της κυκλοφορίας – έχει σαφώς μειωθεί με τη συνεχιζόμενη ψηφιοποίηση, αυτή η τάση ήταν πιο αργή από την προβλεπόμενη και η εξαφάνιση των μετρητών δεν έχει υλοποιηθεί.

Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν ότι τα μετρητά χρησιμοποιήθηκαν σε περίπου το 50% των φυσικών συναλλαγών σε σημεία πώλησης το 2024, παραμένοντας η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη μέθοδος πληρωμής από τους ανθρώπους, με την ευρύτερη αποδοχή από τους εμπόρους. Αυτή η ανθεκτικότητα έρχεται σε αντίθεση με δεκαετίες προβλέψεων για το θάνατο των μετρητών, οι οποίες υποδηλώνουν ότι άλλοι παράγοντες πέρα από την απλή συναλλακτική αποτελεσματικότητα επηρεάζουν τη συνολική ζήτηση για φυσικό νόμισμα.

ΤΙ ΕΞΗΓΕΙ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΝΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΗΤΩΝ
ΚΑΙ ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ;

Οι πρώτες προβλέψεις φαίνεται να έχουν υποτιμήσει αρκετούς επικαλυπτόμενους παράγοντες:

(1) την ατελή δυνατότητα υποκατάστασης των μετρητών από τις ηλεκτρονικές μεθόδους πληρωμής.

(2) την αστάθεια των συνηθειών πληρωμής, λόγω του κόστους που συνδέεται με την υιοθέτηση νέων μέσων πληρωμής.

(3) τη συνεχιζόμενη σημασία των μετρητών για ποικίλες δημογραφικές ομάδες.

Στην πραγματικότητα, οι προβλέψεις επικεντρώθηκαν αποκλειστικά στη λειτουργία πληρωμής των μετρητών και υποτίμησαν άλλους ρόλους των μετρητών, όπως η χρήση τους ως απτού μέσου αποθήκευσης αξίας, η οποία έχει αυξηθεί. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το ότι αφενός τα νεότερα άτομα (18-22 και 23-27 ετών) αναφέρουν σταθερά υψηλότερα επίπεδα προληπτικής διακράτησης μετρητών, αφετέρου καταγράφεται σαφής αύξηση στην αντιληπτή σημασία των μετρητών ως επιλογή πληρωμής από το 2019-24 σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.

Αρκετές υποθέσεις θα μπορούσαν να εξηγήσουν την ευρεία αύξηση της σημασίας των μετρητών. Η αυξημένη κοινωνική ευαισθητοποίηση σχετικά με τα τρωτά σημεία των ψηφιακών συστημάτων και τις κυβερνοαπειλές, θα μπορούσε να ενισχύσει την ελκυστικότητα των χαρακτηριστικών των μετρητών.

Τα τρωτά σημεία και οι απειλές περιλαμβάνουν την κακή χρήση δεδομένων που κοινοποιούνται σε τρίτους, παραβιάσεις απορρήτου που σχετίζονται με ίχνη ψηφιακών συναλλαγών και τον αντίκτυπο της διαδικτυακής απάτης.

Επιπλέον, είναι πιθανό ο αντίκτυπος πρόσφατων κρίσεων (όπως οι διαταραχές που σχετίζονται με την πανδημία, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι διακοπές ρεύματος ή άλλες μη συστημικές βλάβες που επηρεάζουν τις ψηφιακές πληρωμές) να ενισχύουν την άποψη ότι τα μετρητά αποτελούν ένα ανθεκτικό και σχετικό εφεδρικό μέσο.

Λεφτά υπάρχουν αλλά… για λίγους!

0

Στα χέρια 60 εκατ. ανθρώπων το ήμισυ του παγκόσμιου πλούτου ◘ Οι εκατομμυριούχοι της… διπλανής πόρτας και οι 15 με 2,4 τρισ. δολάρια! ◘ Σύμφωνα με έρευνα της UBS, οι ΗΠΑ «γεννούν» 1.000 νέους εκατομμυριούχους κάθε μέρα ◘ Τετραπλασιάστηκαν τα άτομα με περιουσία από ένα έως πέντε εκατ. δολάρια ◘ Οι χώρες με τους περισσότερους billionaires

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να αποτελούν το επίκεντρο του παγκόσμιου πλούτου, συγκεντρώνοντας 23,8 εκατομμύρια εκατομμυριούχους το 2024, περισσότερους από κάθε άλλη χώρα, σύμφωνα με νέα έκθεση της ελβετικής τράπεζας UBS, την οποία παρουσιάζει το CNBC.
Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ του protothema.gr – η μελέτη της UBS δείχνει ότι προστέθηκαν περίπου 379.000 νέοι εκατομμυριούχοι στις ΗΠΑ μέσα σε ένα μόλις έτος, δηλαδή περισσότεροι από 1.000 την ημέρα, καταγράφοντας αύξηση 1,5%. Στην ίδια λίστα, η Κίνα κατατάσσεται δεύτερη με 6,3 εκατομμύρια εκατομμυριούχους και ετήσια αύξηση 2,3% που αντιστοιχεί σε 141.000 νέα μέλη της παγκόσμιας ελίτ. Εντυπωσιακή ποσοστιαία αύξηση παρουσίασε η Τουρκία, όπου ο αριθμός των εκατομμυριούχων αυξήθηκε κατά 8,4%, φτάνοντας τους 87.000.

15 ΑΤΟΜΑ ΚΑΤΕΧΟΥΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ

2,4 ΤΡΙΣ. ΔΟΛΑΡΙΩΝ!
Στην ίδια μελέτη, προκύπτει πως η UBS εκτιμά ότι περίπου 60.000.000 άτομα κατέχουν συνολικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 226,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων – σχεδόν το 50% του παγκόσμιου πλούτου. Από αυτούς, 2.860 δισεκατομμυριούχοι κατέχουν 15,7 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ μόλις 15 εκατομμυριούχοι -λιγότερο από το 1% αυτής της ομάδας- συγκεντρώνουν 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της UBS, Τζέιμς Μαζώ, υπογραμμίζει ότι η συγκέντρωση του πλούτου είναι αισθητή ακόμα και εντός των δισεκατομμυριούχων, αποδίδοντας το φαινόμενο κυρίως στην υπέρ-απόδοση του τεχνολογικού τομέα και την ανάδειξη μεγάλων επιχειρηματικών μορφών του κλάδου.

ΠΩΣ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ
Η ενίσχυση της Wall Street και η σταθερότητα του δολαρίου, έδωσαν ώθηση στον πλούτο των Αμερικανών το 2024. Ωστόσο, το πρώτο εξάμηνο του 2025 επιφύλασσε αναταραχές. Ο αναζωπυρωμένος εμπορικός πόλεμος και οι φόβοι για ύφεση, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, έχουν επηρεάσει αρνητικά τις αγορές και έχουν οδηγήσει το δολάριο σε πτώση κατά περίπου 9% φέτος.
Ο Τζέιμς Μαζώ ανέφερε στο CNBC, ότι είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί αν ο ρυθμός αύξησης του πλούτου στις ΗΠΑ θα επιβραδυνθεί σημαντικά. Όπως εξήγησε, η αποδυνάμωση του δολαρίου συνήθως ενισχύει τον πλούτο σε χώρες με άλλα νομίσματα, χωρίς όμως να συνεπάγεται απώλεια πλούτου για τις ΗΠΑ.

Παράλληλα, επισήμανε την ανθεκτικότητα της αμερικανικής αγοράς ακινήτων και εξέφρασε την εκτίμηση, ότι οι μετοχές θα μπορούσαν να κλείσουν το έτος ελαφρώς ανοδικά: «Η φετινή χρονιά μπορεί να είναι πιο υποτονική από την περσινή, αλλά δεν περιμένουμε αναστροφή της πορείας. Οι κινητήριες δυνάμεις της αμερικανικής οικονομίας παραμένουν ζωντανές».

ΟΙ ΠΙΟ ΠΟΛΛΟΙ ΠΛΟΥΣΙΟΙ ΣΤΙΣ ΗΠΑ,

ΑΛΛΑ ΠΟΥ ΠΑΝΕ ΟΛΟΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ;
Παρότι οι ΗΠΑ φιλοξενούν σχεδόν το 40% των εκατομμυριούχων παγκοσμίως, χώρες όπως το Λουξεμβούργο και η Ελβετία παρουσιάζουν μεγαλύτερη πυκνότητα πλούτου, καθώς πάνω από το 15% των ενηλίκων εκεί διαθέτει περιουσία άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων.
Ο συνολικός αριθμός των εκατομμυριούχων παγκοσμίως αυξήθηκε κατά 684.000, αγγίζοντας τα 60 εκατομμύρια, κυρίως λόγω της ανόδου στις τιμές των ακινήτων. Η αύξηση, όμως, δεν ήταν ομοιόμορφη: χώρες όπως η Ιαπωνία έχασαν χιλιάδες εκατομμυριούχους, με την απώλεια να φτάνει τα 33.000 άτομα, εν μέσω πληθυσμιακής μείωσης.

ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟΥΧΟΙ ΣΕ ΚΙΝΗΣΗ:

ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΟΙ ΚΟΡΥΦΕΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ
Ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων αυξήθηκε οριακά στους 2.891. Ωστόσο, ο Μαζώ επισήμανε ότι υπήρξαν σημαντικές διακυμάνσεις: σε 15 από τις 56 αγορές που εξετάστηκαν, οι δισεκατομμυριούχοι είδαν τον πλούτο τους να μειώνεται, με τις μεγαλύτερες απώλειες να καταγράφονται στην Ολλανδία και την Ουρουγουάη. Αντίθετα, η Σιγκαπούρη, το Κατάρ, η Ελλάδα και η Πολωνία κατέγραψαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στον αριθμό των δισεκατομμυριούχων.

Η ΑΦΑΝΗΣ ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ
«ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΩΝ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟΥΧΩΝ»

Στον αντίποδα, υπάρχουν ελλείψεις στα δεδομένα για άτομα με καθαρή αξία μεταξύ 50 εκατομμυρίων και 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, γεγονός που παραμορφώνει τη συνολική εικόνα. Η αύξηση του πλούτου στα μεσαία και χαμηλότερα επίπεδα τείνει να υποεκτιμάται. Σύμφωνα με την UBS, οι «καθημερινοί εκατομμυριούχοι» -άτομα με περιουσία από 1 έως 5 εκατομμύρια δολάρια- έχουν πλέον ξεπεράσει τα 52 εκατομμύρια, τετραπλασιάζοντας τον αριθμό τους από το 2000. «Συλλογικά, διαθέτουν περισσότερο πλούτο από όλους τους δισεκατομμυριούχους μαζί» σημείωσε ο Μαζώ. «Η άνοδος αυτής της ομάδας συχνά περνά απαρατήρητη» κατέληξε.