Η επίσκεψη του σκοπιανού υπουργού εξωτερικών Μπουγιάρ Οσμάνι, οι συναντήσεις του με τον Κ. Μητσοτάκη και τον Ν. Δένδια και τα πρωτόκολλα συνεργασίας που υπογράφτηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, σηματοδοτούν ένα πρώτο βήμα, για να περάσουν οι διμερείς σχέσεις σε μια νέα φάση, με την απενοχοποίηση της αποδοχής εκ μέρους της κυβέρνησης της πραγματικότητας που έχει δημιουργήσει η Συμφωνία των Πρεσπών και συγχρόνως με τη δρομολόγηση της επίσπευσης της υλοποίησης των όποιων θετικών προέβλεπε η Συμφωνία για την Ελλάδα.

Νίκος Μελέτης*

Δεκαοχτώ μήνες μετά τις εκλογές, ένα μεγάλο τμήμα της κυβερνητικής παράταξης δεν έχει μπορέσει να συμφιλιωθεί με τη νέα πραγματικότητα στις σχέσεις με τα Σκόπια, θεωρώντας ότι αποστρέφοντας το βλέμμα, εξαφανίζεται και το πρόβλημα.
Έστω και με καθυστέρηση, η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται και το έδειξε αυτό προ ημερών, ότι πρέπει να ξεπεράσει πλέον το προφανές πρόβλημα που δημιούργησε η αντίθεσή της την περίοδο 2018-2019 στη Συμφωνία των Πρεσπών και να επιχειρήσει να αποκαταστήσει πλήρως τις σχέσεις με τη γειτονική χώρα, να συνεχίσει την ορθή πολιτική της στήριξης της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας και να μην αδιαφορεί επίσης για την ανάγκη υλοποίησης των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί από αυτήν.
Εξάλλου, η διαφωνία της ΝΔ και η σύγκρουση της με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ δεν αφορούσε τη χρήση του όρου «Μακεδονία» στο πλαίσιο σύνθετης ονομασίας, αλλά στο περιεχόμενο και στις προβλέψεις της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Και η σημερινή πραγματικότητα επιβεβαιώνει όσους άσκησαν κριτική τότε, όχι γιατί επιδιώχθηκε και υπογράφτηκε Συμφωνία με την άλλη πλευρά, δίνοντας τέλος σε μια άγονη πια διαμάχη, αλλά επειδή δεν καταβλήθηκε προσπάθεια, ώστε να υπάρξει μια καλή και αξιοπρεπής Συμφωνία που δε θα επιβράβευε με τις προβλέψεις της το «μακεδονισμό» που αποτέλεσε και τον πυρήνα της διαμάχης των δυο χωρών.
Το ότι παντού πλέον χρησιμοποιείται και μάλιστα με τη «βούλα» της Συμφωνίας των Πρεσπών ο όρος «Μακεδονία, Μακεδονικός», εκτός των περιπτώσεων αποκλειστικά των οργάνων της κυβέρνησης που χρησιμοποιείται η νέα ονομασία, δείχνει το πόσο λανθασμένη ήταν αυτή η επιλογή.
Όμως αυτό είναι κάτι που δεν αλλάζει, αλλά μπορεί να μετριασθούν οι συνέπειές του εφόσον και στη γειτονική χώρα πεισθούν ότι θα πρέπει να δείξουν καλή πίστη και να αποφεύγουν την ελαστική και ακραία ερμηνεία των προβλέψεων της Συμφωνίας των Πρεσπών και να μην επιχειρούν με μια απλή ρητορική αναγνώριση της διαφοροποίησης τους από την αρχαία ελληνική ιστορία της Μακεδονίας, να νομιμοποιήσουν την απόλυτη και καθολική χρήση των όρων «Μακεδονία-Μακεδονικός». Διότι κάτι τέτοιο, πέραν της σύγχυσης που δημιουργεί, τροφοδοτεί τη δυσπιστία και την καχυποψία σε ένα σημαντικό τμήμα του ελληνικού λαού, δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες για να αναπτυχθεί μια πραγματικά εταιρική σχέση μεταξύ των δυο χωρών.
Όμως είναι επίσης σημαντικό, και σε αυτό υπάρχει μεγάλο μερίδιο ευθύνης και στην πρώην και στη νυν κυβέρνηση, να υλοποιηθούν στοιχειώδεις υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί με τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Πρέπει η κυβέρνηση των Σκοπίων να υλοποιήσει το άρθρο 8 παρ. 2 που προέβλεπε ότι εντός έξι μηνών από τη θέση σε ισχύ της συμφωνίας θα πρέπει να ρυθμίσει το ζήτημα των μνημείων, υποδομών κ.λπ. που «αναφέρονται με οποιοδήποτε τρόπο στην αρχαία ελληνική ιστορία και πολιτισμό» και να «προβεί σε διορθωτικές ενέργειες».
Το γνωστό καραγκιοζιλίκι με τις ταμπελίτσες που τοποθετήθηκαν μερικές φορές και αφού αφαιρέθηκαν από «αγνώστους» δεν αντικαταστάθηκαν, πρέπει να σταματήσει και τουλάχιστον σε μερικά από τα εμβληματικά τέτοια μνημεία -εφόσον δε βρεθεί τρόπος υλοποίησης του άρθρου 8 παρ. 2- πιθανόν να πρέπει να αναλάβει η κυβέρνηση της γειτονικής χώρας την απόσυρση τους.
Στο άρθρο 8 παρ. 5 προβλέπεται η σύσταση της Κοινής διεπιστημονικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την εξέταση της αντικειμενικής και επιστημονικής ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων και η οποία θα εξέταζε και τα σχολικά βιβλία ώστε «…σε έκαστο από τα μέρη κανένα σχολικό εγχειρίδιο ή βοηθητικό σχολικό υλικό σε χρήση τη χρονιά μετά την υπογραφή της παρούσης Συμφωνίας δεν περιέχει αλυτρωτικές/αναθεωρητικές αναφορές…».
Το χρονοδιάγραμμα αυτό αφορούσε τη σχολική χρονιά 2018-2019 και βεβαίως δεν έγινε απολύτως τίποτε, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται στη γειτονική χώρα η διδασκαλία βιβλίων ιστορίας και γεωγραφίας και άτλαντες που αναπαράγουν τον αλυτρωτισμό και το μακεδονισμό. Σε αυτό η ευθύνη ανήκει και στην ελληνική πλευρά, που δεν ασκεί πίεση ώστε να επισπευσθούν οι εργασίες για τις αλλαγές των σχολικών βιβλίων.
Όμως εξαιρετικά σημαντικό είναι ότι δεν έχει γίνει καμιά προσπάθεια για να υλοποιηθεί η πρόβλεψη του άρθρου 1 παρ. 3θ που αφορά τη χρήση του όρου «Μακεδονικός» στις εμπορικές ονομασίες, τα εμπορικά σήματα και τις επωνυμίες (Commercial names trademark και brand names). Η πρόβλεψη για εξεύρεση αμοιβαία αποδεκτών λύσεων από τις επιχειρηματικές κοινότητες των δύο χωρών με την ενεργή στήριξη «μιας διεθνούς ομάδας ειδικών» ώστε να βρεθεί λύση σε διάστημα μέχρι το 2022, έχει μείνει στα χαρτιά.
Αποτέλεσμα είναι ότι σε μία δύσκολη περίοδο και για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις της Ελληνικής Μακεδονίας συνεχίζεται να δημιουργείται σύγχυση στις διεθνείς αγορές με προϊόντα που φέρνουν ονομασία που περιλαμβάνει το «Μακεδονία-Μακεδονικός». Οι Πρέσπες δεν προέβλεπαν τι θα συμβεί εάν δεν υπάρξει Συμφωνία, αλλά μόνο διασφάλιζαν ότι μέχρι να βρεθεί λύση θα παραμένουν οι… παρούσες εμπορικές χρήσεις!
Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους και αυτό πρέπει να το αντιληφθούν όλοι, εκατέρωθεν των συνόρων.
*Ο Νίκος Μελέτης γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά το 1962. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών της Νομικής Σχολής Αθηνών. Άρχισε να εργάζεται ως δημοσιογράφος το 1987. Από το 1990 καλύπτει το διπλωματικό ρεπορτάζ, αρχικά στην ΕΡΤ και κατόπιν και στην εφημερίδα «Έθνος». Αρθρογραφεί στο liberal.gr και στην εφημερίδα «Φιλελεύθερος».

Το πραξικόπημα που επιχείρησαν οι φανατικοί οπαδοί του προέδρου Τραμπ τραυμάτισε την εικόνα της Αμερικής, αλλά ταυτόχρονα επισκίασε σημαντικές ειδήσεις γύρω από την εξωτερική πολιτική που θα ακολουθήσει η κυβέρνηση Μπάιντεν. Στο τέλος Νοεμβρίου, ο εκλεγμένος πρόεδρος έδειξε πως η γνωριμία του με μερικούς ανθρώπους και η εμπειρία τους έπαιξαν κρίσιμο ρόλο στην επιλογή της ομάδας εξωτερικής πολιτικής.

Έντι Ζεμενίδης*

Ο υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν, ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Αλεχάντρο Μαγιόρκας, η Άβριλ Χάινες, διευθύντρια των Εθνικών Μυστικών Υπηρεσιών, η Λίντα Τόμας-Γκρίνφιλντ, μόνιμη αντιπρόσωπος στον ΟΗΕ, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τζέικ Σάλιβαν και ο ειδικός απεσταλμένος για την κλιματική αλλαγή, Τζον Κέρι, είναι οι βασικές επιλογές.
Αυτή την εβδομάδα η ομάδα διευρύνθηκε με μερικά ακόμη γνώριμα πρόσωπα. Τρεις διορισμοί έχουν ιδιαιτέρως μεγάλη σημασία για τα ελληνικά θέματα. Η Βικτόρια Νούλαντ, που θα αναλάβει υφυπουργός Πολιτικών Υποθέσεων στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, τη «νούμερο 3» θέση στο υπουργείο. Η δρ Αμάντα Σλόουτ, που θα είναι η διευθύντρια Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου. Και ο Μπρεντ Μακ Γκουρκ, συντονιστής για τη Μέση Ανατολή.
Το γενικό μήνυμα είναι σαφές: ο πλέον έμπειρος πρόεδρος σε θέματα εξωτερικής πολιτικής στην ιστορία των ΗΠΑ θα περιστοιχίζεται από την πιο έμπειρη ομάδα σε θέματα εθνικής ασφάλειας. Ο Μπάιντεν είχε υποσχεθεί στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το 2019 ότι «θα επιστρέψουμε». Με αυτά τα πρόσωπα και την οικειότητά τους με πρόσωπα και υποθέσεις είναι «σα να μη φύγαμε ποτέ».
Η παρουσία της Νούλαντ και της Σλόουτ δείχνουν μια επιβεβαίωση της αμερικανικής προσήλωσης στον ευρωατλαντισμό. Με δεδομένη την προϋπηρεσία τους στην κυβέρνηση και σε ιδρύματα μελετών, κάποιος μπορεί ασφαλώς να προβλέψει ότι θα αντιμετωπίσουν πάλι το ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. ως πολύτιμους εταίρους.
Η υπόσχεση του Μπάιντεν ότι «θα επιστρέψουμε» πρέπει να συμπεριλαμβάνει και μία εξήγηση, «σε τι θα επιστρέψουμε;». Αυτοί οι διορισμοί, μαζί με άλλους όπως της Σαμάνθα Πάουερ και της Γουέντι Σέρμαν, δημιουργούν ερωτήματα κατά πόσον η κυβέρνηση Μπάιντεν θα μοιάζει με μια τρίτη θητεία Ομπάμα. Είναι δίκαιο λοιπόν να αναρωτηθεί κανείς, αν γι αυτά τα άτομα το 2016 αποτελεί σημείο αναφοράς ακόμη ή αν κατανοούν πως ο κόσμος έχει αλλάξει δραστικά.
Ο διορισμός της Νούλαντ θεωρείται ευρέως ένα μήνυμα στη Ρωσία. Όταν όμως ήταν υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, υπήρχε ακόμη η ελπίδα πως θα ανατρεπόταν η προσάρτηση της Κριμαίας και το ΝΑΤΟ ή/και η Ε.Ε. θα διευρύνονταν, με τη συμμετοχή πρώην σοβιετικών δημοκρατιών. Η Νούλαντ έβλεπε πάντοτε τις ελληνικές υποθέσεις μέσω του «ρωσικού» φακού. Έστειλε τον πρέσβη Πάιατ από την Ουκρανία στην Αθήνα γιατί οι ΗΠΑ ανησυχούσαν πως η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν σε συνεννόηση με τον Πούτιν και λειτουργούσαν με την αντίληψη πως η Τουρκία θα μπορούσε να εξουδετερώσει τη ρωσική επιρροή στην Κύπρο. Τώρα πια όμως, δεν υπάρχει η απειλή της ένταξης της Ελλάδας στη ρωσική σφαίρα επιρροής. Στην πραγματικότητα, με την ενεργειακή της πολιτική, τη συμφωνία των Πρεσπών ή την ανάπτυξη του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, η Αθήνα είναι ο αποτελεσματικός εταίρος των ΗΠΑ στην περιοχή, όχι η Τουρκία. Η σχέση της Κύπρου με τις ΗΠΑ στον τομέα της ασφάλειας έχει αλλάξει ριζικά. Η Κύπρος λαμβάνει βοήθεια για την εκπαίδευση στρατιωτικών από τις ΗΠΑ, έχει στρατιωτικό ακόλουθο στην Ουάσιγκτον και το εμπάργκο για την παροχή εξοπλισμών προς την Κυπριακή Δημοκρατία αίρεται. Η ρωσική επιρροή στην Ελλάδα και στην Κύπρο δεν είναι πλέον το μεγαλύτερο πρόβλημα για τις ΗΠΑ.
Η δρ Σλόουτ ξέρει καλά και είχε αναμειχθεί πολύ με τις σχέσεις ΗΠΑ – Ελλάδας και ΗΠΑ – Κύπρου σε μια κρίσιμη στιγμή, αλλά σε ένα διαφορετικό κόσμο. Η Σλόουτ μπορεί να θυμάται ότι υπήρχε ελπίδα για την επανένωση της Κύπρου, καθώς και τις παραινέσεις εκείνης και της Νούλαντ προς την ελληνοαμερικανική κοινότητα, όταν έλεγαν ότι οι τουρκικές παραβιάσεις της κυπριακής ΑΟΖ αποτελούσαν αχρείαστες οχλήσεις, παρά τις διαμαρτυρίες μας οι οποίες δικαιώθηκαν όταν εμφανίσθηκε το τουρκικό σχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας». Υπάρχει ακόμη ανησυχία πως η Σλόουτ δεν έχει καταλάβει ακόμη ότι η Τουρκία είναι περισσότερο εχθρός παρά φίλος, δικαιολογώντας σε κάθε στροφή την Άγκυρα προκειμένου να «μη χαθεί εντελώς η Τουρκία». Το Μάιο, για παράδειγμα, όταν συντόνιζε ένα πάνελ με τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη στο Ίδρυμα Brookings, η Σλόουτ περιέγραψε τις γνωστές προκλήσεις της Τουρκίας και την εργαλειοποίηση των προσφύγων στον Έβρο ως μια προσπάθεια της Άγκυρας να «μειώσει τους περιορισμούς στη δυνατότητα των ανθρώπων να ταξιδεύουν».
Μπορεί η Άγκυρα να χαίρεται λόγω της προϊστορίας της Σλόουτ που την αντιμετωπίζει με βελούδινα γάντια, αλλά σίγουρα ανησυχεί για το ρόλο του Μπρεντ Μακ Γκουρκ. Ο διευθυντής του TRT World, που είναι ο αγγλόφωνος βραχίονας προπαγάνδας του Ερντογάν, αντέδρασε στο διορισμό του λέγοντας πως «ο Μακ Γκουρκ έχει κάνει τη μεγαλύτερη ζημιά στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις από οιονδήποτε άλλον στην πρόσφατη ιστορία. Αυτός ο διορισμός θα θεωρηθεί πολύ προκλητικός στην Άγκυρα. Μια κακή αρχή για την περίοδο Μπάιντεν στο μέτωπο των σχέσεων με την Τουρκία».
Η ομάδα Μπάιντεν γνωρίζει την περιοχή και τους παίκτες. Απομένει να φανεί αν τα μέλη της έχουν προσαρμόσει τις απόψεις τους, προκειμένου να λάβουν υπόψη τους τις σημαντικές αλλαγές στην Ανατολική Μεσόγειο, στην Ελλάδα, στην Κύπρο, στην Τουρκία και τις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ. Ακόμη πιο σημαντικό είναι να δούμε, αν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τον κόσμο όχι όπως τον θυμούνται, ούτε όπως θα ήθελαν να είναι, αλλά όπως πραγματικά είναι.

*Επικεφαλής του Συμβουλίου Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας

Είπε κάποτε ο Διονύσης Σαββόπουλος: «Λένε (ορισμένοι πολιτικοί) ότι θέλουν να χωρίσουν την Εκκλησία από το κράτος. Αν μπορούσαν να χωρίσουν και το λαό από το κράτος θα ήταν το τέλειο!» (η παράθεση από μνήμης).

Χρήστος Γιανναράς*

Είναι φανερό, από σωρεία ενδείξεων, ότι το 1821 οι Έλληνες δεν ξεσηκώθηκαν για να ιδρύσουν έθνος-κράτος ευρωπαϊκού τύπου. Στόχος αυτονόητος ήταν «να πάρουνε την Πόλη και την Αγιά-Σοφιά». Ο ίδιος ο Όθωνας, με την είδηση θανάτου του σουλτάνου Μαχμούτ (1839), ήταν έτοιμος να πάει στην Κωνσταντινούπολη και να στεφθεί αυτοκράτορας! Όμως το κατεπείγον, από την πρώτη κιόλας Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, ήταν να διακηρυχθεί, με την ορολογία της εποχής, η συγκρότηση πολιτειακού σχήματος που να πραγματώνει την επανένταξη των Ελλήνων στην κοινωνία των εθνών.
Η καθολικευμένη στην Ευρώπη ορολογία-γλώσσα της εποχής έλεγε «θρησκεία» και εννοούσε Ρωμαιοκαθολικισμό και Προτεσταντισμό – η Ορθοδοξία αφορούσε στα σλαβικά φύλα, όχι στην κυρίως Ευρώπη, όπου διεκδικούσαν θέση οι Έλληνες. Επιπλέον, όταν τα «Συντάγματα» των εξεγερμένων Ελλήνων χρησιμοποιούσαν την έκφραση «Η επικρατούσα εν Ελλάδι θρησκεία είναι η της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας», ήταν αδύνατο να έχουν διαγνώσει τον αντιθετικό νοηματικό χαρακτήρα που εύστοχα προσδόθηκε στις λέξεις «εκκλησία» και «θρησκεία» περίπου στα μέσα του 20ού αιώνα.
Ας μου επιτραπούν τηλεγραφικές διευκρινίσεις: Η λέξη «θρησκεία» παραπέμπει σε ένα απολύτως ατομοκεντρικό γεγονός: ατομικές πεποιθήσεις, ατομική πειθάρχηση σε ηθικές εντολές, ατομική συμμετοχή στη λατρεία, τελικά και ατομική «σωτηρία»: συνέχιση της ατομικής ύπαρξης σε έναν «υπερβατικό», αέναο χρόνο. Η λέξη «εκκλησία» σήμαινε αρχικά τη σύναξη, μάζωξη, συνάθροιση των πολιτών, που αποφάσιζε για το συλλογικό βίο. Και, στη συνέχεια, έναν τρόπο ύπαρξης και βίου, που πραγματώνει τη ζωή ως σχέση, ως κοινωνία αναγκών, ελπίδων, στόχων. Μια αληθινή σχέση, που ελευθερώνει την ύπαρξη από το χρόνο, όπως την ελευθερώνει και ο έρωτας.
Διακόσια χρόνια τώρα, το μικρό κομμάτι του Ελληνισμού που ελευθερώθηκε, ζει μέσα σε ένα ψέμα αυτοκαθορισμού του. Αποτυπωμένο το ψέμα σε όλα τα Συντάγματα, από το πρώτο, της Επιδαύρου (1822), ως το σημερινό πασοκικό τραγέλαφο, επαναλαμβάνουν το ίδιο «θεμελιώδες» άρθρο: «Επικρατούσα θρησκεία εις την ελληνικήν επικράτειαν είναι η της Ανατολικής Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας».
Το «επικρατούσα θρησκεία» κραυγάζει ότι είναι δάνειο από τη Δύση. Σημαίνει μια ατομική επιλογή που υπερτερεί αριθμητικά, δε σχετίζεται με την ταυτότητα του Έλληνα.
Γι’ αυτό και στα τρία πρώτα Συντάγματα (Επιδαύρου, Άστρους, Τροιζήνας) είναι σαφής η ανάγκη να καθοριστεί ποιος είναι ο Έλληνας – τι κάνει τον Έλληνα να είναι Έλληνας: η φυλή, η γεωγραφία, μια κοινή ιδεολογία; Ορίζουν λοιπόν και τα τρία πρώτα Συντάγματα ότι:

– «Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες και απολαμβάνουν άνευ τινός διαφοράς όλων των πολιτικών δικαιωμάτων» (Επίδαυρος, 1822).
– Ακριβής επανάληψη και στο Σύνταγμα του Άστρους (1823).
– «Έλληνες είναι, όσοι αυτόχθονες της Ελληνικής Επικρατείας πιστεύουσιν εις Χριστόν. Όσοι από τους υπό τον Οθωμανικόν ζυγόν, πιστεύοντες εις Χριστόν, ήλθαν και θα έλθωσιν εις την Ελληνικήν Επικράτειαν διά να συναγωνισθώσιν ή να κατοικήσωσιν εις αυτήν. Όσοι εις ξένας Επικρατείας είναι γεννημένοι από πατέρα Έλληνα» (Τροιζήνα, 1827).

Η λέξη «πολιτισμός» σημαίνει τον «τρόπο βίου στην πόλη» και κατά προέκταση τον κοινό «τρόπο βίου». Σήμερα η σημασία των λέξεων (δηλαδή, η νοο-τροπία, ο τρόπος-του-νοείν) έχει αλλάξει ριζικά. Όταν τότε οι Έλληνες έλεγαν πιστεύω, έχω πίστη, εννοούσαν: εμπιστεύομαι, έχω εμπιστοσύνη. Η πίστη δεν ήταν εγωτική πεποίθηση, ατομική επιλογή ιδεολογίας και ηθικού κώδικα, ήταν τρόπος ζωής, τρόπος σχέσεων. Όπως αγαπάς τη μητέρα σου ή η μητέρα το παιδί της, όπως η φιλία, όπως ο έρωτας δεν είναι επιλογές «πεποιθήσεων» ή καλλιέργεια συναισθημάτων, έτσι και η μετοχή στην Εκκλησία ήταν σχέσεις, τρόπος ύπαρξης, πράξη αυθόρμητη, καθημερινή – σταυροκόπημα, αναμμένο καντήλι, κοινή όλων νηστεία, διάλογος με τους αγίους (όπως ο Μακρυγιάννης με τον Αϊ-Γιάννη), μετοχή στη γιορτινή χαρά της Κυριακής και κάθε πανηγύρεως.
Ζούμε σε άλλη κοινωνία από αυτήν που έσωζε κάποτε ελληνική ιδιαιτερότητα, αυτήν που προϋπέθεταν τα πρώτα Συντάγματα της ανεξαρτησίας. Σήμερα έχει αλλάξει και η σημασία των λέξεων, η νοο-τροπία (τρόπος-του-νοείν). Με απλοϊκό ορθολογισμό πρέπει να παραδεχτούμε ότι γι’ αυτό το σαφέστατο ιστορικό τέλος της Ελληνικής Διαφοράς, τέλος της Ελληνικότητας, ευθύνη καίρια έχει ο ελλαδικός κλήρος, οι επίσκοποι.
Ανέχθηκαν και ανέχονται να χαρακτηρίζεται στο Σύνταγμα η Εκκλησία σαν «επικρατούσα θρησκεία». Αυτή τη θρησκειοποίηση τη θέλουν, τους βολεύει. Είναι υπάλληλοι του κράτους, τους μισθοδοτεί, για τις δικές του σκοπιμότητες, το επίσημα και υποχρεωτικά άθεο κράτος. Η επισκοπική ηγεσία της Εκκλησίας, συνήθως από κοινωνικά στρώματα πολύ χαμηλής καλλιέργειας, ζουν σαν μαικήνες και άρχοντες, με στόλο ιδιωτικών αυτοκινήτων, επαύλεις, παραθαλάσσια θέρετρα, σωρεία υποκόμων – κάποιοι απαιτούν μέχρι και 4.000 ευρώ για να λειτουργήσουν σε ενορία της επισκοπής τους! Ίσως οι λιγότεροι. Αλλά οι υπόλοιποι σιωπούν.
Το χειρότερο από όλα: Έχουν αλλοτριώσει το περιεχόμενο της εκκλησιαστικής ζωής και αλήθειας σε, χυδαία χρησιμοθηρικό, κηρυγματικό ηθικισμό. Κήρυγμα, ιδεολογική προπαγάνδα, ωφελιμολογία – ούτε λέξη για το νόημα της ζωής και του θανάτου.
*Ο Χρήστος Γιανναράς (γεν. Αθήνα, 10 Απριλίου 1935) είναι σύγχρονος Έλληνας καθηγητής φιλοσοφίας και συγγραφέας. Σπούδασε θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Βόννης και του Παρισιού (Σορβόννη). Είναι διδάκτωρ φιλοσοφίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Πρόωρες εκλογές το Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 2021 προβλέπει ο γνωστός πολιτικός αναλυτής, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ηλίας Νικολακόπουλος, εκτιμώντας ότι η κυβέρνηση ποντάρει στο να κρατήσει στοιχειωδώς όρθια την οικονομία και στηρίζεται στο εμβόλιο, ώστε να βγει στο ξέφωτο του καλοκαιριού.
Μιλώντας στην εφημερίδα «Εποχή», ο Η. Νικολακόπουλος ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί η κυβέρνηση να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά τη μάχη εναντίον του κορωνοϊού.
Ειδικότερα τονίζει: «Ο Κ. Μητσοτάκης προσπάθησε πολύ να φτιάξει μια εικόνα «κανονικότητας», σχεδόν σα να μην συμβαίνει τίποτα, και πως το εμβόλιο θα λύσει αυτόματα το πρόβλημα. Είναι σαφές πως η κυβέρνηση βρέθηκε απολύτως απροετοίμαστη και τώρα είναι αντιμέτωπη με την απόλυτη αποτυχία. Δούλευε σε ένα σενάριο πως δε θα υπάρχει δεύτερο κύμα και τώρα δεν ξέρει πώς να αντιμετωπίσει ένα ενδεχόμενο τρίτο κύμα και ταυτόχρονα πώς δε θα διευρύνει το χρέος. Ποντάρει, λοιπόν, στο να κρατήσει στοιχειωδώς όρθια την οικονομία και στηρίζεται στο εμβόλιο, ώστε να βγει στο ξέφωτο του καλοκαιριού.
Δεν ξέρω δε καθόλου πόσο πετυχημένη θα είναι η εκστρατεία του εμβολιασμού, καθώς η κυβέρνηση έχει αποδείξει πως δεν έχει επιχειρησιακές ικανότητες. Νομίζω ότι η κυβέρνηση ροκανίζει το χρόνο και παίρνει μια παράταση για να μπορεί να πει το καλοκαίρι «εγώ σας έσωσα». Και ας έχουν μείνει μόνο ερείπια. Αρκεί να μπορεί να πάει σε διπλές εκλογές, Σεπτέμβρη και Οκτώβρη. Επομένως, αυτή τη στιγμή την ενδιαφέρει να μη βρεθεί αντιμέτωπη με μια καταστροφή, σε υγειονομικό και σε οικονομικό επίπεδο.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να αποφύγει μια καταστροφή μέσα στο πρώτο εξάμηνο του νέου έτους. Καταστροφή θα είναι και ένας ανεξέλεγκτος αριθμός θανάτων και μια οικονομική καταβύθιση. Είναι προφανώς σε μια αμυντική θέση η κυβέρνηση, διότι έχει κάνει τεράστια σφάλματα στο θέμα της πανδημίας και γι αυτό τής βγαίνει επιθετικότητα προς την αντιπολίτευση. Και παράλληλα προσπαθεί να φτιάξει μια εικονική πραγματικότητα, μέσω της λύσης του εμβολίου. H κυβέρνηση πουλάει το εμβόλιο, πριν καν έρθει. Πρόκειται για ακραία χυδαιότητα».
Σε ότι αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ ο Η. Νικολακόπουλος κατέγραψε τους λόγους για τους οποίους δεν είναι σε θέση να ενσωματώσει την όποια κυβερνητική φθορά, αναφέροντας μεταξύ άλλων:
«Όπως φαίνεται έχει αρχίσει η φθορά της κυβέρνησης, κυρίως στο ζήτημα της εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση. Από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να παγιώνεται σε ένα ποσοστό αντίστοιχο των ευρωεκλογών του 2019, δηλαδή στο 25%. Μοιάζει, δηλαδή, ο ΣΥΡΙΖΑ να μην έχει ενσωματώσει πραγματικά τα κέρδη που κατέγραψε μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων. Και γι’ αυτό είναι πολύ δύσκολο να έχει κέρδη από τη φθορά της κυβέρνησης και του ΚΙΝΑΛ. Φοβάμαι πως πορεύεται αυτή τη στιγμή χωρίς πραγματική στρατηγική. Από την εκλογική του ήττα το 2019 ο ΣΥΡΙΖΑ, πορεύεται με μια μεγάλη αμηχανία. Τώρα αρχίζει να αρθρώνει κάποιο λόγο. Είναι χαρακτηριστικό ότι και στην πρώτη φάση της πανδημίας, δεν ήξερε πώς να αντιδράσει. Είχαμε πολλές φωνές. Ο ΣΥΡΙΖΑ, επίσης, έχει παγιδευτεί στο συνέδριο που θα γινόταν, και το οποίο τροφοδότησε εσωτερικές ομαδοποιήσεις, οι οποίοι τον εμπόδισαν να έχει μια καθαρή φωνή για την περίοδο που διανύουμε. Ακόμα δεν τον βλέπω να έχει βρει το βηματισμό του. Ούτε να έχει υπερβεί τις εσωκομματικές ομαδοποιήσεις».

H Ελλάδα αποφάσισε την Τετάρτη 20 Ιανουαρίου 2021 να ασκήσει τα δικαιώματα που της δίνει το δίκαιο της θάλασσας και η σύμβαση του Montego Bay, για την επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, στη θαλάσσια περιοχή του Ιονίου πελάγους.
To νομοσχέδιο του υπουργείου Εξωτερικών «Καθορισμός του εύρους της αιγιαλίτιδας ζώνης στη θαλάσσια περιοχή του Ιονίου και των Ιονίων Νήσων μέχρι το Ακρωτήριο Ταίναρο της Πελοποννήσου», έλαβε 284 ψήφους «υπέρ», 16 ψήφους «παρών» και καμία ψήφο «κατά». Εξασφάλισε δηλαδή την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, που το Σύνταγμα επιτάσσει στην περίπτωση μεταβολής στα όρια της επικράτειας.
Στην ονομαστική ψηφοφορία που προηγήθηκε υπέρ της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης στο Ιόνιο πέλαγος τάχθηκαν οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, του ΣΥΡΙΖΑ, του Κινήματος Αλλαγής, της Ελληνικής Λύσης και του ΜέΡΑ25. «Παρών» ψήφισαν οι βουλευτές του ΚΚΕ.
Η κυβέρνηση έχει χαρακτηρίσει ιστορικό το νομοσχέδιο και ιστορική την ημέρα αυτή, διότι η Βουλή αποφασίζει την αύξηση, με ειρηνικά μέσα, της εθνικής κυριαρχίας της χώρας και γιατί, για πρώτη φορά, επεκτείνεται η αιγιαλίτιδα ζώνη στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο, σε ένα σημαντικό κομμάτι του θαλάσσιου χώρου της. Εμφατικά εξάλλου επισημαίνει ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο είναι η βάση για τη διεύρυνση του κλίματος εθνικής ομοψυχίας.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης που υπερψήφισαν το νομοσχέδιο ζητούν αυτό να είναι το πρώτο βήμα μιας συνολικότερης πορείας για την πλήρη άσκηση αυτού του δικαιώματος παντού στην ελληνική επικράτεια, στην Κρήτη, στα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η Ελλάδα προφανώς μπορεί και στην Κρήτη να ασκήσει αυτό το δικαίωμα και οπουδήποτε. Όμως, σε χρόνο, με τρόπο και υπό συνθήκες που η ίδια θα επιλέξει», απάντησε η κυβέρνηση.
Το άρθρο 4, υπερψηφίστηκε μεν αλλά δε συγκέντρωσε πλειοψηφία αντίστοιχη με την αρχή του νομοσχεδίου. Στην ψηφοφορία το άρθρο 4 έλαβε 180 ψήφους «υπέρ», 119 ψήφους «κατά» και 1 «παρών’. Το συγκεκριμένο άρθρο αφορά στην απόφαση της Ελλάδας να επιτρέψει σε αλιευτικά σκάφη χωρών της ΕΕ να αλιεύουν μέσα στα χωρικά της ύδατα που πλέον γίνονται 12 ναυτικά μίλια. Το ζήτημα αυτό θα εξειδικευτεί στο εσωτερικό δίκαιο, με αποφάσεις του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης δηλώνουν λοιπόν ότι πρέπει να διασφαλιστούν τα δικαιώματα των Ελλήνων αλιέων και να τηρηθεί η αρχή της αμοιβαιότητας.

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: «ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΤΙΓΜΗ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ»
«Μια ιστορική στιγμή για την Πατρίδα μας: Η Ελλάδα μεγαλώνει με την ψήφιση του νομοσχεδίου για επέκταση των χωρικών υδάτων της χώρας μας στη θαλάσσια περιοχή του Ιονίου και των Ιονίων Νήσων, μέχρι το Ακρωτήριο Ταίναρο της Πελοποννήσου, με ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία» έγραψε στο Twitter ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας.
Περαιτέρω, επισημαίνει πως με οδηγό το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, που αποτελεί ευρωπαϊκό κεκτημένο, διατηρούμε το αναφαίρετο δικαίωμα για την επέκταση των χωρικών υδάτων και στις άλλες περιοχές της επικράτειας.