Ακούγοντας την ομιλία του Νίκου Δένδια στη Βουλή κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τον προϋπολογισμό, καταλάβαινες πως η χώρα μας βγάζει έναν έντονο εκνευρισμό για τους εταίρους μας στην Ευρώπη. Μάλιστα, κάποιες διαρροές από το Μαξίμου, έκαναν λόγο και για οργή για τη στάση της Άνγκελα Μέρκελ στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής, όπου οι κυρώσεις κατά της προκλητικής Τουρκίας θυμίζουν περισσότερο… ερωτικό χάδι.

Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, από του βήματος του κοινοβουλίου αναφερόμενος στη Σύνοδο Κορυφής, έκανε λόγο για «καθυστερήσεις, δισταγμούς και ορισμένες φορές οπισθοδρομήσεις από την Ευρώπη».

Το ερώτημα όμως που τίθενται, είναι εάν λένε όλη την αλήθεια οι δύο πυλώνες της ελληνικής διπλωματίας, δηλαδή το Μαξίμου και το υπουργείο Εξωτερικών; Όπως επίσης, κατά πόσο τα κόμματα της αντιπολίτευσης που πρότειναν ο καθένας το μακρύ του και το κοντό του, έκαναν μικροπολιτικό παιχνίδι; Διότι, όσοι συνομιλούσαν με έμπειρους διπλωμάτες (εν ενεργεία ή μη) είχαν αποκομίσει τη βεβαιότητα, ότι η Τουρκία θα αποφύγει τις οικονομικές κυρώσεις στη Σύνοδο Κορυφής.

Κι αυτό, διότι σε μία εποχή που η τουρκική οικονομία παραπατάει και σχοινοβατεί πάνω από το γκρεμό της χρεοκοπίας, αποκλείεται η Μέρκελ να έριχνε στο βάραθρο την Τουρκία. Όχι διότι ενδιαφέρεται για τους Τούρκους πολίτες (τους αντιμετωπίζει ως πελάτες), ούτε επειδή αγαπάει τον Ερντογάν (όπως αναφέρουν διάφοροι εθνικιστικοί κύκλοι στην Ελλάδα). Ναι μεν η Γερμανία έχει σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στην Τουρκία, όπως και το ότι αρκετές μεγάλες γερμανικές επιχειρήσεις είναι εγκλωβισμένες στην Τουρκία και κινδυνεύουν, όσο η τουρκική λίρα έχει πάρει την κατηφόρα και ο πληθωρισμός στη γειτονική χώρα κάνει άλματα. Το δυσεπίλυτο πρόβλημα για τη Γερμανίδα Καγκελάριο είναι ότι Ισπανικές και Ιταλικές τράπεζες έχουν τουρκικά ομόλογα αξίας πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ και σε ενδεχόμενη τουρκική χρεοκοπία βάζουν κι αυτές λουκέτο. Και φυσικά, με χρεοκοπημένες τράπεζες, οι οικονομίες Ισπανίας και Ιταλίας κινδύνευαν κι αυτές με τεκτονικές δονήσεις.

Εάν, λοιπόν, η Ε.Ε. αποφάσιζε οικονομικές κυρώσεις, τότε ελλόχευε ο κίνδυνος να βρεθεί η Ευρώπη ενώπιων μεγαλύτερων προβλημάτων, εν μέσω πανδημίας και οικονομικής κρίσης. Γι’ αυτό πείστηκε και ο Μακρόν να δώσουν όλοι… τράτο μέχρι το Μάρτιο, με την ελπίδα ότι θα απεγκλωβιστούν οι Ιταλικές και Ισπανικές τράπεζες. Και ταυτόχρονα, θα αναμένουν τον Μπάιντεν να αναλάβει δράση.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ

Οι διπλωματικοί κύκλοι ισχυρίζονται ότι και η ελληνική κυβέρνηση είχε ενημερωθεί για τις εξελίξεις, όπως και η αντιπολίτευση. Δηλαδή και οι δύο γνώριζαν πως θα εξελιχθεί η κατάσταση στη Σύνοδο Κορυφής. Και αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι, για ποιο λόγο διαχειρίστηκαν καθ’ αυτό τον τρόπο το ζήτημα. Κι εννοούμε το επικοινωνιακό κομμάτι, καθώς είχε ξεκαθαριστεί ότι δε θα επιβληθούν οικονομικές κυρώσεις.

Άραγε, για ποιο λόγο η κυβέρνηση μετέδιδε μία σιγουριά για τις κυρώσεις, αλλά και για ποιο λόγο η αντιπολίτευση έδειχνε άλλο τρόπο για να φύγει νικήτρια η Ελλάδα από τις Βρυξέλλες; Και οι δύο γνώριζαν την πάσα αλήθεια. Όμως, η μεν κυβέρνηση εξακολουθεί και σήμερα να λέει ότι είναι εκνευρισμένη με τη Γερμανία και ότι κάνει στροφή προς τις ΗΠΑ. Αλλά και η αντιπολίτευση, που κάνει λόγο για εθνική ήττα, με τον πρώην υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Κατρούγκαλο να κάνει λόγο για κενό στρατηγικής. Είτε απλά κάνει μικροπολιτικό παιχνίδι, είτε δεν τον ενημέρωσε η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά και το ΚΙΝΑΛ είχαν ενημερώσει οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του για το πώς έχουν τα πράγματα. Κι όμως, όλοι μιλούσαν και μιλούν, ενώ γνώριζαν πολύ καλά πως και αυτοί να ήταν στην εξουσία, υπό αυτές τις συνθήκες, το ίδιο αποτέλεσμα θα έφερναν από τις Βρυξέλλες.

Μήπως τα κόμματα έφθασε η ώρα να μιλήσουν τη γλώσσα της αλήθειας στους πολίτες και να μη σπαταλούν το χρόνο τους σκεπτόμενοι διάφορα επικοινωνιακά τρυκ…;

Από την τελευταία Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ για το έτος 2020, πρέπει να κρατήσουμε, ό,τι κρατήσαμε και από το ίδιο το 2020. Τίποτε. Η παραδοξότητα βέβαια είναι ότι το «τίποτε» είναι εξαγόμενο και επομένως υπάρχουν πραγματικοί λόγοι γι′ αυτόν τον -κατ′ άλλους- «μηδενισμό».

Αλέξανδρος Θ. Δρίβας*

Γιατί η ΕΕ δε μπορεί να συνταχθεί με τα συμφέροντα των κρατών-μελών της; Γιατί η ΕΕ δε θέλει να προστατεύσει την Ελλάδα και την Κύπρο; Γιατί δε μπορεί πλέον κανένας να χαρακτηριστεί «γραφικός αντιευρωπαϊστής – ψεκασμένος και εχθρός της Ευρώπης και άγονος αντί-Γερμανός»;

Ε.Ε. ΚΑΤ′ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΚΑΘ′ ΟΜΟΙΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
Πολύ μεγάλη για να είναι μικρή και πολύ μικρή για να είναι μεγάλη. Είναι η κατάρα που πάντα ακολουθούσε σαν σκιά τις μεσαίες δυνάμεις του κόσμου, οι οποίες έχουν εκλάμψεις ως μεγάλες. Η Γερμανία δεν κατάφερε ποτέ να καταστήσει την Ευρώπη ως αυλή της, όχι μόνο στους δύο Παγκοσμίους Πολέμους, αλλά ούτε και κατά τα τριάντα τελευταία χρόνια.
Η επικράτηση της Γερμανίας επί της Ευρώπης χρησιμοποιώντας την ΕΕ ως όχημα, ήταν σαν Πύρρειος νίκη, η οποία παρά τα όσα βλέπαμε επιφανειακά, ξεκίνησε να διαταράσσεται από την έκρηξη της κρίσης της Ευρωζώνης το έτος 2009-2010. Οι αντιδράσεις της Γερμανίας (ή μάλλον οι μη αντιδράσεις της) αποκάλυψαν τον πανικό μιας χώρας που δεν έχει τα μέσα να ηγηθεί, που δε μπορεί να παράσχει συλλογικά αγαθά. Η ασφάλεια της ΕΕ κλονίστηκε συθέμελα από τρομοκρατικά χτυπήματα ακραίων στοιχείων, που έγιναν σε μεγαλουπόλεις ευρωπαϊκών κρατών. Το προσφυγικό ζήτημα άλλαξε σχεδόν όλο τον πολιτικό χάρτη της ΕΕ, η οποία κινδυνεύει πλέον από ηγέτες σαν τον Όρμπαν. Η οικονομία της ΕΕ είναι σε τέτοια κατάσταση που δε μπορεί να αποφασιστεί ξεκάθαρα το reset της οικονομίας της. Η Τουρκία κρατάει τα κλειδιά της Ευρώπης από την αποτυχημένη συμφωνία μεταξύ ΕΕ-Τουρκίας για το προσφυγικό, που σφυρηλατήθηκε το έτος 2015-2016 με πρωτεργάτη το Βερολίνο. Γιατί όλα αυτά;
Γιατί το Βερολίνο δεν έχει όραμα για την Ευρώπη, γιατί κοιτά τα πάντα διαχειριστικά και βραχυπρόθεσμα, γιατί το ενδιαφέρουν μόνο οι εξαγωγές του και πώς δε θα έχει η γερμανική ΕΕ, καμία συλλογική απολαβή, πέραν όσων θα επιδαψιλεύει η κυρία Μέρκελ, με λιτότητα πάνω απ′ όλα.

ΦΤΑΙΜΕ ΚΙ ΕΜΕΙΣ
Η πολιτική Σημίτη έβλαψε την Ελλάδα. Η Αθήνα εκχώρησε όχι μόνο τα ζωτικά κυριαρχικά της δικαιώματα στην ΕΕ που αφορούν το εσωτερικό της Ελλάδας, αλλά επινόησε και έναν τρόπο να «ξεφορτωθεί» το μείζον εθνικό θέμα, τα ελληνοτουρκικά. Στο Ελσίνκι, η Ελλάδα αποδέχτηκε συνοριακές διαφορές και όχι μονομερείς τουρκικές διεκδικήσεις.
Η σχολή «διάλογο για πάσα νόσον και για κάθε θέμα» επικράτησε και μάλιστα επηρέασε και την ελληνική κοινωνία, η οποία δεν έβλεπε στον ορίζοντα την επιστροφή της Ιστορίας, αλλά θεωρούσε ότι οι πόλεμοι «είναι κάτι παλιό και σίγουρα μακριά μας».
Η Ελλάδα πήρε την απόφαση να εξευρωπαΐσει τα ελληνοτουρκικά. Χωρίς δέσμευση της Τουρκίας ότι θα εισέλθει στην ΕΕ, χωρίς να έχει η Κύπρος μια προστασία από την κατοχική δύναμη, από τη στιγμή που η Λευκωσία εισήλθε στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Η ΕΕ διευρυνόταν συνεχώς και αυτό έδινε οφέλη στη Γερμανία για να ανοίγει αγορές και να κατακτά το εμπορικό γίγνεσθαι της Ευρώπης. Η Ελλάδα -όχι με βάση τη μέθοδο τής μετά Χριστόν Προφητείας- έσφαλε και μπήκε στην παγίδα να εντάξει τα ζωτικά της συμφέροντα σε μια λέσχη, που υπολόγιζε στην πληθυσμιακή έκρηξη της Τουρκίας και στο φτηνό εργατικό της δυναμικό. Η ζυγαριά θα έγερνε πάντα προς την Τουρκία, η οποία το 2005 έδειξε ότι δε θέλει να γίνει πλήρες-μέλος της ΕΕ εκμεταλλευόμενη κατά το δοκούν τις σχέσεις της με την ΕΕ.
Kαι η Ελλάδα; Η Κύπρος; Κατά την άποψη των Βρυξελλών, του Βερολίνου, της Μαδρίτης, της Ρώμης και της Βουδαπέστης, έχουν «σημαντικά διμερή ζητήματα με την Τουρκία τα οποία πρέπει να επιλυθούν με βάση την καλή πίστη». Της δικής μας καλής πίστης, όχι της Τουρκίας. Αποτυχία της ΕΕ λοιπόν έναντι της Τουρκίας, είναι και δική μας αποτυχία, αφού ευθυγραμμίσαμε τα ελληνοτουρκικά με τις σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ.

ΤΩΡΑ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ;
Η Ελλάδα πλέον έχει πολύ λίγες κινήσεις, μετρημένες στα δάχτυλα. Ή ξεχνά οριστικά και αμετάκλητα την αποτυχημένη στρατηγική του Ελσίνκι με την Τουρκία και την απορρέουσα από αυτήν «Ευρωτουρκοποίηση» των «ελληνοτουρκικών» ή θα απειληθεί η εδαφική μας ακεραιότητα με ένα νέο Ανατολικό Ζήτημα. Η Ελλάδα οφείλει πλέον να στραφεί σε συμμάχους της στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, χρειάζεται άμεσα η ενεργοποίηση συμφωνιών διακρατικών με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ που στηρίζουν τις ελληνικές θέσεις, στα επιτρεπτά όρια του κοινοτικού δικαίου (θυμίζω περίπου το 92% της νομοθεσίας μας είναι ευρωπαϊκή).
Οποιαδήποτε περαιτέρω ολιγωρία θα είναι καταστροφική για την Ελλάδα και εύχομαι να έχει υπολογιστεί το κόστος της εμμονής σε θέματα που αφορούν την επαγρύπνηση μιας νεκρής γραφειοκρατίας των Βρυξελλών, που έχει αποτύχει σε όλες τις κρίσεις που αντιμετώπισε και έχει καταστήσει την ΕΕ περίγελο από κάθε σοβαρή δύναμη και κράτος, μέσα σε αυτές συγκαταλέγεται και η Τουρκία.
Να φέρω στη μνήμη όσων έχουν την ΕΕ για «σπίτι τους άνευ όρων» ότι η Ελλάδα εισήλθε στην ΕΕ για να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ και για να αντιμετωπίσει την τουρκική απειλή. Δε μπορεί, κάποιο σοβαρό στρατηγικό λάθος έχουμε κάνει και πρέπει να διορθωθεί. Η Ελλάδα και η Κύπρος οφείλουν να εγκαταλείψουν άμεσα την πολιτική του Ελσίνκι, αν δε θέλουν να δουν τον Ελληνισμό να περνά σε νέα φάση αποδόμησης μετά το 1922 και το 1974.
Για να αλλάξει αυτός ο ρους ενός αιώνα, χρειάζεται με SWOT Analysis πλήρης επαναπροσδιορισμός των μέσων και των στόχων που έχουμε έναντι της Τουρκίας. Χρειαζόμαστε μια νέα στρατηγική, η οποία θα έχει ένα αφήγημα νίκης και επιτυχούς αποτροπής απέναντι σε ένα γείτονα που έχει γίνει κυνικός.
*Διεθνολόγος – Συντονιστής του Τομέα Ευρασίας & Ν. Α. Ευρώπης στο ΙΔΙΣ – Research Fellow in HALC (Hellenic American Leadership Council)

Το θολό μήνυμα που έστειλαν οι «27» προς την Τουρκία κρύβει τον κίνδυνο όχι μόνο να μη λειτουργήσει αποτρεπτικά, αλλά αντιθέτως να ενθαρρύνει την Τουρκία στην επεκτατική πολιτική της, ενώ αποκαλύπτει την αδυναμία της Ε.Ε. να λειτουργήσει ενιαία και αποφασιστικά απέναντι σε μια αναθεωρητική δύναμη που επιβάλει διά της βίας τις πολιτικές της ακόμη και εις βάρος της Ευρώπης.

Νίκος Μελέτης*

Αποδείχθηκε για μια ακόμη φορά ότι η ΕΕ αδυνατεί να αναλάβει το ρόλο που της ανήκει στο διεθνές στερέωμα, όταν δε μπορεί καν να συμφωνήσει στην άσκηση μιας αποτελεσματικής πολιτικής, ώστε και τα οικονομικά συμφέροντα ορισμένων κρατών-μελών να διασφαλίσει, χωρίς όμως να επιτρέψει την παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων κρατών-μελών, ούτε τον εξευτελισμό της από άλλες επίδοξες περιφερειακές δυνάμεις.
Στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής, η Γερμανία συνεπικουρούμενη από την Ιταλία και την Ισπανία, έθεσαν τα δικά τους οικονομικά και εμπορικά συμφέροντα πάνω από τη βασική Αρχή της Αλληλεγγύης που αποτελεί πυλώνα της Ε.Ε., υποχρεώνοντας την Ε.Ε. να αποδεχθεί δημοσίως ότι ο ρόλος της ακόμη και στη γειτονιά της, την Ανατολική Μεσόγειο, εξαρτάται από τις διαθέσεις των ΗΠΑ.
Όμως και για την Αθήνα εξάγονται χρήσιμα συμπεράσματα. Χωρίς να υπάρχει το αναγκαίο υπόβαθρο, η κυβέρνηση μετέτρεψε τις κυρώσεις σε μείζον ζήτημα της πολιτικής της για την Τουρκία, ενώ ήταν σαφές ότι το θέμα αυτό εξαρτάται από τις διαθέσεις και τα συμφέροντα άλλων 26 κρατών-μελών. Σήκωσε θέματα, όπως το εμπάργκο όπλων, για το οποίο δε μπορεί να λάβει απόφαση η Ε.Ε. αλλά είναι θέμα των κρατών-μελών και επέμεινε στην πρόταση για επέκταση των κυρώσεων που ήδη υπάρχουν από το 2019 για τις παράνομες δραστηριότητες της κυπριακής ΑΟΖ, όταν το μήνυμα είχε φθάσει εγκαίρως ότι οι Βρυξέλλες διαφοροποιούν την ελληνική περίπτωση, θεωρώντας ότι δεν υφίσταται στην περιοχή οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα…
Με την Τουρκία να μην υποχωρεί φυσικά σε τίποτε, η Ελλάδα τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες θα έχει να αντιμετωπίσει, εκτός της συνεχούς απειλής για έξοδο του «Oruc Reis» και τη διαρκή πίεση για ένα «διάλογο» που τείνει για ορισμένους εταίρους να θεωρηθεί πανάκεια, για την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών. Ένα διάλογο όμως, για τον οποίο κανείς στην Ε.Ε. δε θέλει να αντιληφθεί ότι έχει σημασία, τόσο ο καθορισμός του αντικειμένου του, όσο και το πλαίσιο στο οποίο θα διεξαχθεί για να μην καταλήξει σε μια συζήτηση επί των μονομερών τουρκικών διεκδικήσεων.
Στη Σύνοδο Κορυφής έγινε ένα πρώτο βήμα αλλά όπως συνηθίζει η Ε.Ε. είναι ένα βήμα μικρό και γίνεται καθυστερημένα. Καταδικάζεται η τουρκική παραβατικότητα, προβλέπεται προσθήκη και άλλων προσώπων στη λίστα των περιοριστικών μέτρων για τις έρευνες στην Κυπριακή ΑΟΖ και ανατίθεται στον κ. Μπορέλ να παρουσιάσει εκθέσεις και νέα μέτρα στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, ενώ προβάλλεται μια ισχυρή θετική ατζέντα για την Τουρκία, η οποία συνδέεται με τη θέληση της Τουρκίας για εποικοδομητικές σχέσεις με την Ε.Ε. και την επίλυση των προβλημάτων με διάλογο, στη βάση του διεθνούς δικαίου.
Στα Συμπεράσματα υπάρχουν και γκρίζα σημεία:
-Η Ε.Ε. καταδικάζει τις μονομερείς προκλητικές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο, «σημείωσε την απόσυρση του πλοίου Oruc Reis» από την Τουρκία και επιμένει σε «παρατεταμένη αποκλιμάκωση» έτσι ώστε να επιτρέψει τη γρήγορη επανάληψη και ομαλή συνέχιση των άμεσων διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Η αναφορά αυτή έχει πολλά κενά. Δεν κάνει ουδεμία αναφορά στον «παράνομο» χαρακτήρα των τουρκικών ενεργειών. Όλο το Κεφάλαιο των Συμπερασμάτων αποφεύγει την οποιαδήποτε αναφορά, σε παραβίαση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Αυτό, όπως και η μη συζήτηση μέτρων λόγω των παραβιάσεων στην ελληνική υφαλοκρηπίδα συμβαίνει, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες και η Κομισιόν επικαλέστηκε το γεγονός ότι στην περιοχή δεν υπάρχει οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα και συνεπώς η Ελλάδα δε μπορεί να επικαλεσθεί την παραβίαση «κυριαρχικών δικαιωμάτων» της.
Επίσης, ενώ σημειώνεται η απόσυρση του «Oruc Reis» και πέραν της γενικόλογης αναφοράς για «παρατεταμένη αποκλιμάκωση» ως όρου για την επανέναρξη των διερευνητικών συνομιλιών, δεν περιγράφεται οτιδήποτε άλλο για το αντικείμενο και το πλαίσιο αυτών των συνομιλιών.
Διότι είναι προφανές, ότι αυτή η «παρατεταμένη αποκλιμάκωση» θα πρέπει να περιλαμβάνει τη ρητή δέσμευση της Τουρκίας ότι θα απέχει από νέες έρευνες ή ακόμη και γεωτρήσεις στην περιοχή αυτή και αποφυγή ρητορικών εντάσεων. Όμως ακόμη πιο σημαντικό, οφείλει η Ε.Ε. να φωτογραφίσει τις διερευνητικές επαφές ότι αφορούν την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, ώστε να μη δημιουργείται ηθελημένα σύγχυση, η οποία τελικά εξυπηρετεί την Τουρκία που κάνει λόγο, για εφ’ όλης της ύλης των τουρκικών διεκδικήσεων διάλογο.
Και φυσικά θα ήταν ορθό, να υπάρχει αναφορά ότι οι διερευνητικές συνομιλίες στις οποίες υποστηρίζει η Ε.Ε. γίνονται στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας (που έχει ενσωματωθεί στο κοινοτικό κεκτημένο) και του σεβασμού των διεθνών συνθηκών.
-Είναι ανησυχητικό ότι υιοθετείται και πάλι η πρόταση της Τουρκίας και του κ. Ερντογάν (η οποία γίνεται προσπάθεια να παρουσιασθεί ως πρόταση… Μισέλ) για περιφερειακή Διάσκεψη στην Ανατολική Μεσόγειο. Πέραν του ότι ήδη ο Αιγύπτιος πρόεδρος έχει χαρακτηρίσει μια τέτοια διάσκεψη ως «ξέπλυμα» του Ερντογάν, δημιουργείται εσκεμμένα ασάφεια, καθώς η Τουρκία θέλει να επιβάλει στη Διάσκεψη ως ισότιμο συνομιλητή το ψευδοκράτος, και θέτει ως αντικείμενο της Διάσκεψης τη «μοιρασιά των υδρογονανθράκων» της Ανατολικής Μεσογείου.
Η υιοθέτηση εκ μέρους της Ε.Ε. της πρότασης αυτής δημιουργεί μια θολή εικόνα, καθώς το πρόβλημα είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, βάσει διμερών συμφωνιών και στη βάση του Δικαίου της Θάλασσας και όχι μια άνευ όρων συζήτηση στο πλαίσιο μιας πολυμερούς Διάσκεψης.
-Δε δόθηκε εντολή για προετοιμασία Τομεακών κυρώσεων στον κ. Μπορέλ, αλλά αντιθέτως του ζητήθηκε να υποβάλει εκθέσεις σχετικά με την «πορεία των πολιτικών, οικονομικών και εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας, καθώς και για τις επιλογές και εργαλεία για το πως θα προχωρήσουμε, περιλαμβανομένης της επέκτασης του εύρους της παραπάνω απόφασης για εξέταση το αργότερο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2021». Αυτό παραπέμπει ακριβώς στη δυνατότητα (που για να υλοποιηθεί απαιτεί ομοφωνία και πάλι) για υιοθέτηση μέτρων κατά προσώπων και εταιριών.
Η Σύνοδος Κορυφής δεν ήταν το τέλος, ούτε η αρχή, αλλά απλώς ένας ακόμη σταθμός σε μια δύσκολη πορεία με συνεχείς εναλλαγές για τη διαμόρφωση όχι μόνο του νέου πλαισίου των ελληνοτουρκικών και ευρωτουρκικών σχέσεων αλλά και του νέου ρόλου που αναζητεί η Ευρώπη στο Διεθνές περιβάλλον.
ΥΓ1.: Η Κύπρος είχε σχετικά πιο εύκολη αποστολή, καθώς είχε δουλέψει συστηματικά για την προσθήκη προσώπων στη λίστα στα οποία έχουν επιβληθεί περιοριστικά μέτρα και οι παράνομες ενέργειες αφορούν οριοθετημένη ΑΟΖ. Στα Συμπεράσματα υπάρχει σαφής αναφορά στο πλαίσιο λύσης του Κυπριακού, ενόψει της επανέναρξης των συνομιλιών και ρητή καταδίκη των προκλήσεων στο Βαρώσι, όπου καλείται η Τουρκία να σεβαστεί τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
ΥΓ2.: Η αναφορά της κ. Μέρκελ ότι το θέμα του εμπάργκο όπλων προς την Τουρκία θα παραπεμφθεί και θα εξετασθεί στο ΝΑΤΟ είναι προφανώς προσχηματική, καθώς στο ΝΑΤΟ η Τουρκία διαθέτει δικαίωμα βέτο, ενώ είναι γνωστό ότι ο ΓΓ του Γ. Στόλτενμπεργκ επανειλημμένα έχει αποφύγει να σχολιάσει ακόμη και την αγορά των S-400 μια κίνηση που υπονομεύει την ασφάλεια και την αξιοπιστία της ίδιας της Συμμαχίας.

Η Ελλάδα άργησε δραματικά να αξιοποιήσει τα δικαιώματά που της παρέχει το σύγχρονο Δίκαιο της Θάλασσας. Έτσι, η χώρα μας κατάντησε να είναι η τελευταία (149η) παράκτια χώρα σε θαλάσσιες ζώνες στη Διεθνή Κοινότητα, μολονότι το μήκος των ακτών της (πάνω από 15.000 χιλιόμετρα) της παρέχουν περί τα 494.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή 3,7 φορές τη χερσαία έκτασή της (ως άθροισμα της αιγιαλίτιδας ζώνης της και της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα της).

Βενιαμίν Καρακωστάνογλου*

Τα πιθανότερα αίτια είναι: α) το φοβικό σύνδρομο προς την Τουρκία, λόγω της απειλής πολέμου (casus belli) και των άλλων αυθαιρεσιών της που ξεκίνησαν από το 1973-1974 και κλιμακώθηκαν δραματικά πρόσφατα, β) η γενικότερη αδιαφορία για τη δημόσια περιουσία, γ) άλλες προτεραιότητες κατά καιρούς, δ) ελλιπής κατανόηση της σημασίας των νέων εξελίξεων του Δικαίου της Θάλασσας.
Έτσι, η ελληνική ολιγωρία και η τουρκική επιθετικότητα, έδωσαν στη γείτονα μία συνεχή πρωτοβουλία κινήσεων, που έφθασε σήμερα στο τραγελαφικό Τουρκο-Λιβυκό Σύμφωνο, στις παράνομες διεκδικήσεις σε απόλυτα ελληνικές θαλάσσιες ζώνες, στην πλήρη άρνηση των θαλάσσιων δικαιωμάτων των νησιών (σε κραυγαλέα αντίθεση με το άρθρο 121 της Σύμβασης του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας), σε παράνομες έρευνες και γεωτρήσεις στην Κυπριακή ΑΟΖ και σε αμφισβήτηση της εδαφικής μας ακεραιότητας σε πλήθος κατοικημένων ή μη νησιών ή βραχονησίδων του Αιγαίου.
Ο διάλογος που έγινε μεταξύ των δύο χωρών κατά καιρούς (συνολικά περί τα 10-15 χρόνια τουλάχιστον) δεν απέφερε τίποτα. Απεναντίας, ανέστειλε κάθε ελληνική διεκδίκηση ή δραστηριότητα στις παρακείμενες θάλασσές μας, ενώ παγίωνε όλο και περισσότερο την εντύπωση διεθνώς για ιδιαιτερότητα και διμερή διαμάχη για το Αιγαίο και πιο πρόσφατα για την Ανατολική Μεσόγειο.
Ταυτόχρονα, η Τουρκία απέκρουε κάθε σκέψη για δικαστική επίλυση του ζητήματος της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας (ή της ΑΟΖ αν θεσπιζόταν), ή τη συνέδεε με προϋποθέσεις παράνομες και απαγορευτικές για την Ελλάδα. Ανάμεσα σε αυτές, σημειώνουμε την εκχώρηση νήσων-βραχονησίδων, την ολοσχερή εγκατάλειψη της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης και πιθανόν της ΑΟΖ, την αποστρατιωτικοποίηση των απειλούμενων νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και το διαμοιρασμό / διχοτόμηση της θαλάσσιας και εναέριας δικαιοδοσίας στο Αιγαίο (FIR – Έρευνα και Διάσωση).
Η Τουρκία έτσι διαιώνισε επί 46 χρόνια τις πυκνές καθημερινές παραβιάσεις και παραβάσεις του εναέριου χώρου στο Αιγαίο, και όχι μόνο. Όσα ακριβώς χρόνια συνεχίζεται η κατοχή της Βόρειας Κύπρου από τον Αττίλα! Με την ουσιαστική απάθεια η αναποτελεσματική παρέμβαση του «διεθνούς παράγοντα».

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ
Αυτό βεβαίως αποθράσυνε την τουρκική βουλιμία, παγίωσε και διεύρυνε «τετελεσμένα» σε όλο το φάσμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, κι έδωσε την ευκαιρία για γιγάντωση των τουρκικών εξοπλισμών, με επιθετική και όχι αμυντική λογική. Έτσι επιτεύχθηκε μία ποσοτική και ποιοτική ανισορροπία στο στρατιωτικό ισοζύγιο των δύο χωρών, που, παρά την ποιότητα του έμψυχου δυναμικού των Ενόπλων μας Δυνάμεων και το ικανοποιητικό επίπεδο (ακόμη) των εξοπλιστικών μας μέσων, δίνει στην Τουρκία τον «αέρα» και την ευκαιρία να εκβιάζει με χρήση βίας.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο θέλει να επιτύχει την εθελούσια υποχώρηση και αποδοχή από την Ελλάδα, αμαχητί μάλιστα (για να αποφύγουμε θερμά επεισόδια ή γενική σύρραξη), την ανατροπή του Διεθνούς Δικαίου και την εκχώρηση βεβαιωμένων κυριαρχικών δικαιωμάτων και κυριαρχία της Πατρίδας μας στη θάλασσα, στο βυθό και το υπέδαφός του, στον εναέριο χώρο, στους φυσικούς πόρους (υδρογονάνθρακες, αλιεία και όχι μόνο), αλλά και σε χερσαίες νησιωτικές περιοχές που μας ανήκουν ως ελληνική κυριαρχία από το 1912 αλλά και ως ιστορική περιοχή εγκατάστασης Ελλήνων, εδώ και 3-4 χιλιάδες χρόνια.
Συνεπώς, μία είναι η συλλογική πατριωτική υποχρέωση όλων των Ελλήνων: Να αποκρούσουμε τις απειλές, τους εκβιασμούς και τις προφανώς παράνομες διεκδικήσεις και να προετοιμάσουμε το ταχύτερο (χθες!) την ισχυρή αμυντική μας ικανότητα, με κάθε απαραίτητη δαπάνη σε προτεραιότητα, ώστε αυτή η πανεθνική ετοιμότητα και πανστρατιά (από την Ελλάδα, την ομογένεια και ως την Κύπρο), να αποθαρρύνει τα επιθετικά σχέδια των Τούρκων (που από τη Συρία, το Ιράκ, την Κύπρο και μέχρι τη Λιβύη και τη Σομαλία, έχουν καταστεί οι ταραξίες της ευρύτερης περιφέρειας).

ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΑΜΥΝΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ
Είναι ο μόνος και ο ασφαλέστερος τρόπος για να αποτραπεί ο πόλεμος, χωρίς να χάσουμε εθνική κυριαρχία, έδαφος και θαλάσσια – εναέρια κυριαρχία και δικαιοδοσία. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε επιτέλους στην πράξη το μεγάλο μας όπλο: το Διεθνές Δίκαιο. Να καθιερώσουμε ό,τι δικαιούμαστε: Αιγιαλίτιδα Ζώνη 12 ναυτικών μιλίων. Παντού, με μικρή ίσως υποχώρηση στα 10 ή 6 ν.μ. μεταξύ των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου (αν η Τουρκία αποφύγει τις στρατιωτικές περιπέτειες).
Συνορεύουσα Ζώνη μέχρι τα 24 ν.μ., ευθείες γραμμές βάσης για κλείσιμο των κόλπων και των παράκτιων νησιών. Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), θέσπιση παντού στα ίδια εξωτερικά όρια με την Υφαλοκρηπίδα, όπως αυτά χαράσσονται με τη διεθνώς αποδεκτή μέση γραμμή / ίση απόσταση. Επέκταση και του εναερίου χώρου μας στα 12 ν.μ. (αντί των 10 ν.μ. σήμερα).
Επίσης, έμπρακτη αναβίωση και ουσιαστικοποίηση του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου και ανάλογου Στρατιωτικού Δόγματος Ελλάδας – Κύπρου και στενή στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ και όποιον άλλον πρόθυμο που νιώθει ότι απειλείται από την τουρκική μεγαλομανία! Δημιουργία πλέγματος αεροναυτικών βάσεων και πυραυλικών συστημάτων στα νησιά του Αιγαίου και στην Κύπρο και Κρήτη, ώστε να δημιουργηθεί αδιαπέραστο φράγμα ανάσχεσης κάθε τουρκικής διείσδυσης. Ταχυκίνητες αερομεταφερόμενες δυνάμεις και ανάλογες με ισχυρά πλωτά μέσα. Όλα αυτά θα έρθουν ως αντιστάθμισμα των βάσεων που εγκατέστησε η Τουρκία στη Λιβύη, στην Αλβανία και βέβαια στην Κύπρο, όπου νωρίτερα φέτος, μεταφέρθηκαν 4.000 νέοι στρατιώτες του Αττίλα!
Μια τέτοια πολιτική θα αναπληρώσει εν μέρει το χαμένο χρόνο, αλλά και θα αποτελέσει την αποτελεσματικότερη απάντηση στην πιο πρόσφατη τουρκική βεβήλωση: τη μετατροπή της Ιερότατης Ορθόδοξης, Πανχριστιανικής και Οικουμενικής Αγίας Σοφίας, σε μουσουλμανικό τζαμί…!

*Ο Βενιαμίν Καρακωστάνογλου είναι διεθνολόγος, μόνιμος λέκτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Διδάσκει Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο, Διεθνείς Σχέσεις και Ελληνική Εξωτερική Πολιτική. Μεταξύ άλλων βιβλίων έχει συγγράψει τη μοναδική στην Ελλάδα επιστημονική μονογραφία για την ΑΟΖ 600 σελίδων. Διδάσκει, επίσης, στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου και στη Σχολή Μετεκπαίδευσης και Επιμόρφωσης Βορείου Ελλάδος της Ελληνικής Αστυνομίας. Διετέλεσε Δικηγόρος Θεσσαλονίκης και Κοζάνης (1977-2010). Ήταν δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης (2007-2014) και αντιδήμαρχος. Σήμερα είναι πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Διετέλεσε επικεφαλής (2004-2008) του Διεθνούς Οργανισμού (Stability Pact for Southeastern Europe) για την ανασυγκρότηση των Βαλκανίων, υπό την αιγίδα της ΕΕ. Υπήρξε μέλος και Διευθυντής αποστολών μακράς διαρκείας Διεθνών Οργανισμών στο Κοσσυφοπέδιο (ΔΑΣΕ), στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη (ΟΑΣΕ) και την ΠΓΔΜ (Council of Europe & Eurostat).