Το κείμενο γράφτηκε την επόμενη μέρα της κρίσης…

Γράφει ο Σταύρος Λυγερός*

«Η κρίση για τη νησίδα Ίμια (1996) έχει πολλαπλές επιπτώσεις, που θα φανούν στο προσεχές μέλλον. Η Τουρκία όχι μόνο διεκδίκησε έδαφος, αλλά και ενέγραψε ισχυρή πολιτική υποθήκη».

Με αυτή τη φράση αρχίζει άρθρο μου που γράφτηκε την επομένη της κρίσης στα Ίμια και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Επενδυτής». Η αναφορά σ’ αυτό που συνέβη πριν 30 χρόνια δεν έχει καθόλου να κάνει μόνο με την Ιστορία. Αφορά με τον πιο άμεσο τρόπο και το παρόν της ελληνοτουρκικής διένεξης.

Εάν εκείνη η κρίση στα Ίμια (1996) είχε εξελιχθεί διαφορετικά, και η κατάσταση σήμερα στο μέτωπο με την Τουρκία θα ήταν πολύ διαφορετική. Πληρώνουμε όλα αυτά τα 30 χρόνια και θα πληρώνουμε εκείνη την ήττα. Αναδημοσιεύω εκείνο το άρθρο μου, επειδή το θεωρώ επίκαιρο και κυρίως επειδή δείχνει επιγραμματικά μία άλλη πολιτική και μάλιστα τότε, όχι με την απόσταση του χρόνου.

Η συνέχειά του είχε ως εξής: «Το αίσθημα ταπείνωσης της κοινής γνώμης και οι οξύτατες αντιθέσεις στους κόλπους της κυβέρνησης για τον επιμερισμό των ευθυνών, είναι η μία μόνο πλευρά του προβλήματος. Η πρόκληση θερμού επεισοδίου, με σκοπό η Ελλάδα να συρθεί σε διαπραγματεύσεις για το καθεστώς του Αιγαίου, είναι ένα ενδεχόμενο που συζητείται από το Σεπτέμβριο του 1994. Ο «Επενδυτής» είχε από τότε γράψει σχετικά, προειδοποιώντας ότι η νέα αμερικανική διπλωματία (και βεβαίως η Άγκυρα) αρέσκεται στο δόγμα «η κρίση είναι η μήτρα επιβολής ρυθμίσεων». Η τουρκική πλευρά δοκίμασε την αντοχή και την αποφασιστικότητα της νέας ελληνικής κυβέρνησης και εξήγαγε επικίνδυνα συμπεράσματα.

» Η πάγια τουρκική τακτική είναι να εγείρει επεκτατικές διεκδικήσεις και στη συνέχεια να μας καλεί να διαπραγματευθούμε, δηλαδή να μοιράσουμε τα δικά μας δικαιώματα. Το επεισόδιο στα Ίμια είναι κάτι περισσότερο: Είναι η πρώτη φορά που η Άγκυρα όχι μόνο διεκδίκησε έδαφος, αλλά και δημιούργησε τετελεσμένο, εγγράφοντας ισχυρή πολιτική υποθήκη. Γι’ αυτό και ηχεί ειρωνικά η διαβεβαίωση του Κώστα Σημίτη στη Βουλή, ότι δεν άλλαξε τίποτα απ’ ό,τι ίσχυε πριν. Είναι προφανές ότι η τουρκική νίκη, που ταπείνωσε το ελληνικό έθνος, θα παροξύνει τις επεκτατικές πιέσεις της Άγκυρας και θα φέρει πιο κοντά τον κίνδυνο της αναμέτρησης.

» Η πείρα έχει αποδείξει, ότι κάθε υποχώρηση της Ελλάδας με μαθηματική ακρίβεια οδηγεί σε κλιμάκωση των επεκτατικών προκλήσεων της Άγκυρας και φέρνει πιο κοντά τη σύρραξη. Κι αυτό, γιατί όσο υποχωρούμε τόσο εδραιώνουμε την εντύπωση της Άγκυρας, ότι για να επιτύχει τον κάθε φορά στόχο της δεν έχει παρά να μας εκβιάζει με πόλεμο. Θα πρέπει να τονισθεί, ότι η Τουρκία είναι πολύ πιο απρόθυμη να κάνει πόλεμο, γιατί έχει ανοικτό το κουρδικό μέτωπο, αντιπάλους σ’ όλη την περίμετρο των συνόρων της και εκρηκτικές ταξικές αντιθέσεις. Ξέρει όμως άριστα, πως να χρησιμοποιεί την απειλή του πολέμου, για να δημιουργεί τετελεσμένα και να προωθεί τις επεκτατικές επιδιώξεις του.

ΤΟ ΦΟΒΗΤΡΟ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΑ ΙΜΙΑ (1996)

» Η συνέπεια της θέσης ότι η Ελλάδα πρέπει πάση θυσία να αποφύγει τον πόλεμο, είναι η κατάργηση των ενόπλων δυνάμεων, αφού έχει αποκλεισθεί εξ αρχής η χρησιμοποίηση της αμυντικής ισχύος. Θέλουμε, όμως, να γίνουμε «φόρου υποτελείς» του σουλτάνου; Από οικονομικής απόψεως μπορεί να μας στοιχίσει και λιγότερο, αφού θα εξοικονομήσουμε τεράστια κονδύλια που δίνουμε για αμυντικές δαπάνες και δε θα υπάρχει στρατιωτική θητεία. Εάν αυτή είναι η λογική της κυβέρνησης, ας το πει ευθέως.

» Όσο η Ελλάδα αποφεύγει να αναλάβει την ευθύνη μίας σθεναρής κι αποφασιστικής αντίστασης, η Άγκυρα θα είναι ο καλύτερος προβοκάτορας, γιατί έχει μόνο να κερδίσει. Τη μέθοδο πρόκλησης κρίσης την ξέρει απ’ έξω κι ανακατωτά, γιατί την έχει εφαρμόσει επανειλημμένως. Μόνο η ελληνική πολιτική ηγεσία αιφνιδιάσθηκε. Αυτή ξέρει άριστα τη μέθοδο να μετακυλύει τις ευθύνες στις ένοπλες δυνάμεις.

» Τα λάθη της Αθήνας σ’ αυτή την κρίση ήταν αλλεπάλληλα. Το πρώτο ήταν η στρατικοποίηση του προβλήματος με την αποστολή αγήματος. Θα αρκούσε να σταλεί εκεί κάποια πολιτική αρχή (λιμενικοί) για να υποδηλώσει ότι η βραχονησίδα είναι μέρος της ελληνικής επικράτειας. Από τη στιγμή, όμως, που έστειλε στρατιώτες, γιατί δεν έστειλε και στη διπλανή, όπου αποβιβάσθηκαν οι Τούρκοι κομάντος;

» Η κυβέρνηση γνώριζε ότι υπήρχε ενδεχόμενο αποβίβασης Τούρκων κομάντος. Το λάθος της ήταν ότι έθεσε ως στόχο των ελληνικών ναυτικών μονάδων να επιτηρήσουν την περιοχή για να αποτρέψουν την αποβίβαση. Κι αυτό, γιατί σε συνθήκες νύκτας και κακών καιρικών συνθηκών, είναι σχετικά εύκολο να ξεφύγει της προσοχής μία λέμβος με κομάντος και να δημιουργηθεί η εντύπωση τουρκικής στρατιωτικής επιτυχίας.

ΤΟ ΜΟΙΡΑΙΑ ΣΦΑΛΜΑ ΣΤΑ ΙΜΙΑ (1996)

» Το μοιραίο σφάλμα ήταν ότι η κυβέρνηση Σημίτη εγκλωβίσθηκε στο ψευδές δίλημμα «πόλεμος ή υποχώρηση». Όταν αποβιβάσθηκαν οι Τούρκοι κομάντος, άλλωστε, η κυβέρνηση Σημίτη είχε ήδη δεχθεί τη φόρμουλα Χόλμπρουκ. Γι’ αυτό και απέρριψε την πρόταση Λυμπέρη να εκκαθαρίσει τη δεύτερη βραχονησίδα. Φοβήθηκε ότι μία τέτοια ενέργεια θα κλιμάκωνε καθέτως την αντιπαράθεση κι αυτό θα χρεωνόταν στην Ελλάδα.

» Κι όμως, στο δίλημμα «πόλεμος ή υποχώρηση», υπήρχε και τρίτη λύση, που θα έβγαζε την Ελλάδα νικήτρια, χωρίς να διακινδυνεύσει την πρόκληση σύρραξης. Στη θεωρία της διαχείρισης κρίσεων είναι «αλφαβήτα» ότι σ’ ένα τετελεσμένο απαντάς με ένα ισοδύναμο τετελεσμένο για να διατηρήσεις την ισορροπία και να μην αποκτήσει η αντίπαλη πλευρά διαπραγματευτικό πλεονέκτημα. Αυτό ήταν εφικτό, επειδή κοντά στη θαλάσσια μεθοριακή γραμμή υπάρχουν εκατοντάδες ελληνικές βραχονησίδες και αρκετές τουρκικές. Ούτε οι μεν ούτε οι δε φυλάσσονταν.

» Μόλις η κυβέρνηση έμαθε την αποβίβαση των Τούρκων στη νησίδα Ίμια, θα έπρεπε να είναι έτοιμη να αποβιβάσει αμέσως ανάλογο αριθμό Ελλήνων κομάντος σε μία από τις γειτονικές τουρκικές βραχονησίδες, υποστηρίζοντάς τους με την παρουσία ναυτικών μονάδων. Με τον τρόπο αυτό, όχι μόνο θα είχε εξισορροπήσει τις πολιτικές εντυπώσεις, αλλά και θα είχε ανταποδώσει τα ίσα, χωρίς να κατηγορηθεί ότι κλιμάκωσε την αντιπαράθεση.

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΙΜΙΑ (1996)

» Είναι κοινός τόπος ότι σε περιπτώσεις κρίσης, η τάση της διεθνούς κοινότητας είναι να πιέζει τα εμπλεκόμενα μέρη σε διάλογο και σε συμβιβασμό. Εάν η Αθήνα είχε αμέσως δημιουργήσει ισοδύναμο τετελεσμένο, θα είχε όλη την άνεση να αποδεχθεί και την αμερικανική μεσολάβηση και κάθε ισόρροπη αποκλιμάκωση, γιατί θα ήταν από διαπραγματευτικής απόψεως ακριβώς στην ίδια θέση με την Άγκυρα. Δυστυχώς, οι φοβισμένοι και σπασμωδικοί χειρισμοί της κυβέρνησης Σημίτη οδήγησαν τη χώρα σε ταπείνωση, τη στιγμή που υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις για το αντίθετο. Το ελληνικό Ναυτικό στην περιοχή είχε τακτικό πλεονέκτημα.

» Το επόμενο βήμα της Τουρκίας θα είναι να επεκτείνει την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας πέρα από τα Ίμια και σε βραχονησίδες του ανατολικού Αιγαίου, που απέχουν αρκετά από τη θαλάσσια μεθοριακή γραμμή. Στόχος της Άγκυρας δεν είναι να επεκτείνει κατά δύο-τρία μίλια δυτικότερα τα θαλάσσια σύνορά της με την Ελλάδα, αλλά να μετατρέψει σε αμφισβητούμενης κυριαρχίας ζώνη ένα σημαντικό τμήμα του Αιγαίου.

» Η δήλωση Τσιλέρ στη Χουριέτ ήταν σαφέστατη. Η διεκδίκηση ελληνικών βραχονησίδων αποσκοπεί στο να τις μετατρέψει σε περιοχές αμφισβητούμενης κυριαρχίας και κατ’ αυτόν τον τρόπο να ανοίξει το δρόμο για εφ’ όλης της ύλης συγκυριαρχία στο Αιγαίο. Συνδέεται, επίσης, με την τουρκική πίεση για αποστρατικοποίηση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Με το θόρυβο που δημιουργεί επιχειρεί να φέρει από άλλο δρόμο στην επιφάνεια το θέμα της οχύρωσης των ανατολικών Σποράδων (Λέσβου, Χίου, Σάμου κ.λπ.) και της Δωδεκανήσου και κατ’ αυτό τον τρόπο να προωθήσει συνολικές ρυθμίσεις».

*Ο Σταύρος Λυγερός είναι δημοσιογράφος. Έχει εργασθεί σε εφημερίδες (για 23 χρόνια στην Καθημερινή), ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Σήμερα είναι διευθυντής του ιστότοπου SLpress.gr 

Γράφει η Νεφέλη Λυγερού*

Τα Ίμια, δύο μικροσκοπικές βραχονησίδες του νοτιοανατολικού Αιγαίου, μέχρι και τα Χριστούγεννα του 1995 ήταν σχετικά άγνωστα. Κανείς δε διέμενε μόνιμα εκεί. Ένας Καλύμνιος τα επισκεπτόταν καθημερινά για να φροντίσει τα κατσίκια του που βοσκούσαν αμέριμνα και αρκετοί συντοπίτες του ψαράδες με τα καΐκια τους. Και όμως, εκεί έμελλε να πληγωθεί ανεπανόρθωτα το εθνικό γόητρο, εξαιτίας λαθών τόσο σε στρατιωτικό, όσο κυρίως σε πολιτικό επίπεδο.

Τα Ίμια προκάλεσαν εκρηκτική αντιπαράθεση στη Βουλή, μεταξύ των κοινοβουλευτικών εκπροσώπων Μακάριου Λαζαρίδη (ΝΔ) και Παύλου Χρηστίδη (ΠΑΣΟΚ), με αφορμή τις ευθύνες της κυβέρνησης Σημίτη κατά την κρίση. Ο Λαζαρίδης μίλησε για «γκριζάρισμα» περιοχών του Αιγαίου, επικρίνοντας τους χειρισμούς τού τότε πρωθυπουργού, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του ΠΑΣΟΚ και του ίδιου του αρχηγού του, Νίκου Ανδρουλάκη.

Το ΠΑΣΟΚ ανέφερε ότι δεν υπάρχει κανένα «γκριζάρισμα» στο Αιγαίο και χαρακτήρισε ντροπιαστικές τις δηλώσεις Λαζαρίδη, ο οποίος αρνήθηκε να ανακαλέσει. Ο κ. Λαζαρίδης είχε πει μεταξύ άλλων, απευθυνόμενος στο ΠΑΣΟΚ, ότι «οδηγήσατε τρεις πιλότους στο θάνατο» και πως η κρίση έδωσε το πάτημα στην Τουρκία για τη Γαλάζια Πατρίδα, υπενθυμίζοντας και τη δήλωση του Θεόδωρου Πάγκαλου για τη «σημαία που πήρε ο αέρας».

Τις δηλώσεις Λαζαρίδη κλήθηκε να σχολιάσει ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ο οποίος πήρε αποστάσεις, αναφέροντας ότι το ιδεολόγημα της Τουρκίας δεν έχει «καμία απολύτως βάση και νομικό επιχείρημα». Έπειτα από τις δηλώσεις του, το ΠΑΣΟΚ ζητά από τον πρωθυπουργό να αποπέμψει τον Λαζαρίδη από τη θέση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου.

Με δεδομένο το ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζεται ως ένα είδος συνεχιστή του Κώστα Σημίτη και με πρωτοκλασάτα στελέχη της σημιτικής περιόδου να έχουν ρόλο στις κυβερνήσεις του, η αντιπαράθεση Λαζαρίδη – ΠΑΣΟΚ αποκτά και εσωκομματική διάσταση. Ουσιαστικά, ο Λαζαρίδης υπενθύμισε τη στάση που είχε κρατήσει η ΝΔ εκείνη την περίοδο, με πρωτοφανείς τότε εντάσεις στη Βουλή και με χαρακτηρισμούς όπως «προδότες» από την πλευρά της ΝΔ και «πατριδοκάπηλοι» από πλευράς ΠΑΣΟΚ.

Ακολούθησαν οι αποχωρήσεις της ΝΔ, αλλά και της Πολιτικής Άνοιξης του Αντώνη Σαμαρά, από τη συνεδρίαση και συνεχείς διακοπές, τόσο από βουλευτές της ΝΔ, όσο και του ΠΑΣΟΚ, κατά τις ομιλίες των τριών πρωταγωνιστών της κρίσης από ελληνικής πλευράς: Του πρωθυπουργού, Κώστα Σημίτη, και των υπουργών Εθνικής Άμυνας, Γεράσιμου Αρσένη, και Εξωτερικών, Θεόδωρου Πάγκαλου.

Ο τότε επικεφαλής της ΝΔ, Μιλτιάδης Έβερτ, είχε ζητήσει την παραίτηση της κυβέρνησης, την οποία χαρακτήρισε «ανίκανη», ενώ, απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό και τους υπουργούς, είπε πως «σ’ αυτές τις περιπτώσεις δεν προκαλούν το Κοινοβούλιο, κάνουν χαρακίρι» και ότι η απόσυρση ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων και η υποστολή της σημαίας «συνιστούν εγκατάλειψη εθνικού εδάφους. Αποτελούν πράξη προδοσίας».

30 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ ΣΤΑ ΙΜΙΑ

30 χρόνια μετά, το ζήτημα δεν έχει σβήσει από τη μνήμη, με πληθώρα ντοκιμαντέρ και ειδικών εκδόσεων στον Τύπο να ασχολούνται με την πρωτοφανή σε ένταση ελληνοτουρκική κρίση, που είχε φέρει τις δύο χώρες στα πρόθυμα του πολέμου. Όμως, όντως με αφορμή αυτήν την κρίση, η Άγκυρα λανσάρισε την καινοφανή και ανυπόστατη αναμφισβήτητα θεωρία της περί «γκρίζων ζωνών», με την οποία για πρώτη φορά διεκδίκησε, όχι απλά ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά και ελληνικό έδαφος.

Με μία τραβηγμένη από τα μαλλιά «ερμηνεία» της Συνθήκης της Λοζάνης, οι Τούρκοι χαρακτήρισαν ένα μεγάλο αριθμό ελληνικών βραχονησίδων, αλλά και κατοικημένων μικρών νησιών του ανατολικού Αιγαίου «γκρίζες ζώνες», δηλαδή εδάφη αδιευκρίνιστης εθνικής κυριαρχίας. Αυτά τότε, γιατί πλέον ισχυρίζονται ότι οι «γκρίζες ζώνες» δεν είναι γκρίζες, αλλά τουρκικά εδάφη!

30 χρόνια πριν, λοιπόν, τη νύχτα της 30^ης προς την 31^η Ιανουαρίου του 1996, η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη μια δύσκολη πολιτική συγκυρία στην Ελλάδα, αποβίβασε κομάντος στη μία από τις δύο βραχονησίδες. Είχε προηγηθεί η παραίτηση του ασθενούς πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου και η νέα κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη δεν είχε πάρει ακόμα ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα πολιτικής ρευστότητας, στις 25 Δεκεμβρίου 1995, το τουρκικό φορτηγό πλοίο «Φιγκέν Ακάτ» είχε προσαράξει κοντά στην ανατολική Ίμια και είχε εκπέμψει σήμα κινδύνου. Το λιμεναρχείο Καλύμνου διέθεσε ρυμουλκό για να αποκολλήσει το τουρκικό πλοίο, αλλά ο Τούρκος πλοίαρχος αρνήθηκε, υποστηρίζοντας ότι βρισκόταν σε τουρκική περιοχή και άρα οι τουρκικές αρχές είχαν την αρμοδιότητα να του προσφέρουν βοήθεια. Με τα πολλά, δύο ελληνικά ρυμουλκά αποκόλλησαν το τουρκικό φορτηγό και το οδήγησαν στο λιμάνι Κιουλούκ της Τουρκίας.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΕΣ

ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

Σαράντα οκτώ ώρες αργότερα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών ενημερώνει την ελληνική πρεσβεία ότι υπήρχε θέμα κυριαρχίας στα Ίμια. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη ο «πόλεμος της σημαίας». Ο δήμαρχος Καλύμνου, Δημήτρης Διακομιχάλης, συνοδευόμενος από τον αστυνομικό διευθυντή και δύο κατοίκους του νησιού, υψώνουν την ελληνική σημαία στα Ίμια. Δύο «δημοσιογράφοι» της  τουρκικής εφημερίδας Χουριέτ πήγαν με ελικόπτερο στη μικρή Ίμια, κατεβάζουν την ελληνική σημαία και υψώνουν την τουρκική. Βιντεοσκοπούν την πράξη τους και το βίντεο διαχέεται στα τουρκικά Μέσα Ενημέρωσης και μετά στα διεθνή.

Τη δραματική εκείνη νύχτα, τρία στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού – ο υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης, ο υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Έκτωρας Γιαλοψός, έχασαν τη ζωή τους. Είναι το πλήρωμα του ελικοπτέρου, που εκτέλεσε αποστολή αναγνώρισης στα Ίμια και συνετρίβη, χωρίς ποτέ να διευκρινιστεί επίσημα εάν το κατέρριψαν οι Τούρκοι κομάντος με τα πυροβόλα όπλα τους.

Ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης και το ΚΥΣΕΑ είχαν δώσει εντολή στον αρχηγό ΓΕΕΘΑ ναύαρχο Χρήστο Λυμπέρη να στείλει το ελικόπτερο σε αποστολή αναγνώρισης για να διαπιστωθεί εάν πράγματι είχαν αποβιβαστεί στη μία βραχονησίδα Τούρκοι κομάντος. Στις 04.25′ π.μ. η φρεγάτα «Ναβαρίνο» αναφέρει ότι έχει ήδη απογειώσει το ελικόπτερό της, που εκείνη τη στιγμή βρισκόταν πάνω από τη βραχονησίδα και ανέμενε την αναφορά από το πλήρωμά του. Το στίγμα του ελικοπτέρου, όμως, κάποια στιγμή χάνεται από τα ραντάρ.

Το ότι Τούρκοι κατόρθωσαν να αποβιβάσουν ομάδα κομάντος στη μία βραχονησίδα οφείλεται σε παράλειψη της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας. Ακόμα παραμένει αναπάντητο, γιατί η μικρή Ίμια είχε μείνει αφύλακτη. Κατά τα άλλα, από επιχειρησιακής απόψεως, οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις εκείνο το βράδυ ήταν και ετοιμοπόλεμες και με υψηλό ηθικό, έτοιμες να απαντήσουν στην τουρκική πρόκληση.

Ο ΣΗΜΙΤΗΣ ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΤΗΚΕ

Η νεοσύστατη κυβέρνηση Σημίτη αιφνιδιάστηκε πλήρως και αποδείχτηκε κατώτερη των περιστάσεων. Είναι ενδεικτικό ότι το ΚΥΣΕΑ συνεδρίαζε στη Βουλή και όχι στο Κέντρο Επιχειρήσεων του ΓΕΕΘΑ. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Θεόδωρος Πάγκαλος, αντί να βρίσκεται μαζί με τον πρωθυπουργό και τη στρατιωτική ηγεσία, συμμετείχε σε τηλεοπτική εκπομπή στο Mega! Ο δε αρχηγός της ΕΥΠ περίμενε για ώρες έξω από την αίθουσα που συνεδρίαζε το ΚΥΣΕΑ να τον φωνάξουν!

Όση ώρα διήρκησε η τουρκική επιχείρηση, η τότε Τουρκάλα πρωθυπουργός, Τανσού Τσιλέρ, είχε αποφύγει να απαντήσει στις συνεχείς τηλεφωνικές κλήσεις του προέδρου Κλίντον. Οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να αποτρέψουν μία πολεμική σύγκρουση, αναλαμβάνοντας ρόλο μεσολαβητή.

Οι Τούρκοι ανταποκρίθηκαν στην αμερικανική διαμεσολάβηση μόνο όταν είχαν ολοκληρώσει το τετελεσμένο τους. Έτσι φτάσαμε στη συμφωνία «όχι πλοία, όχι στρατιώτες, όχι σημαίες», με την οποία ουσιαστικά η Άγκυρα κατάφερε να «γκριζάρει» τις δύο βραχονησίδες, δημιουργώντας ένα προηγούμενο που στη συνέχεια επικαλέστηκε, για να διευρύνει τις ανυπόστατες και εκτός διεθνούς δικαίου επεκτατικές διεκδικήσεις της…

Πηγή: slpress.gr

*Η Νεφέλη Λυγερού είναι δημοσιογράφος. Εκτός από το SLpress.gr εργάζεται στο Πρώτο Θέμα και στην ΕΡΤ. Στο παρελθόν έχει εργαστεί στην εφημερίδα «Επενδυτής», στο περιοδικό «Επίκαιρα», στο περιοδικό «Κάπα» της Καθημερινής και στον Real FM. Πτυχίο κοινωνιολογίας από το Πάντειο πανεπιστήμιο. Δύο μεταπτυχιακά από το πανεπιστήμιο του Λονδίνου και από το πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης στην Επικοινωνία, στη Δημοσιογραφία και σε Film and TV Studies.

Η ατζέντα των παρεμβάσεων και ο σχεδιασμός μήνα – μήνα

Αποφασισμένη να ανοίξει μια σειρά από «καυτά» θέματα στο διάστημα που μεσολαβεί μέχρι το Πάσχα είναι η ελληνική κυβέρνηση. Στόχος είναι να μπουν σε εφαρμογή μια σειρά ευνοϊκών ρυθμίσεων στο πεδίο της οικονομίας αλλά παράλληλα να ανοίξει και η συζήτηση για μια σειρά θεμάτων πρώτης γραμμής, για τα οποία αναζητούνται ευρύτερες συναινέσεις.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν πως τα ποσοστά της Νέας Δημοκρατίας κινούνται κοντά στο 30% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ παραμένει η απόσταση από το δεύτερο κόμμα που είναι το ΠΑΣΟΚ. Μέσα λοιπόν σε αυτό το πολιτικό τοπίο – και ενώ συνεχίζεται η συζήτηση για τα κυοφορούμενα κόμματα – από την κυβέρνηση δε θέλουν να χάσουν το momentum αλλά επιδιώκουν μία φυγή προς τα εμπρός.

Περίπου δέκα εβδομάδες μεσολαβούν μέχρι το Πάσχα και οι «γαλάζιοι» θέλουν να πατήσουν γκάζι, μετά από μια δύσκολη περίοδο που κυριάρχησε το θέμα των αγροτικών κινητοποιήσεων. Μια σειρά συσκέψεων γίνονται στο Μαξίμου για θέματα της επικαιρότητας, ενώ σταδιακά θα ξεδιπλώνονται πρωτοβουλίες σε διαφορετικούς τομείς.

ΤΟ «ΣΤΟΙΧΗΜΑ» ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΝ

Με την πορεία των τιμών να αποτελεί το βασικό πονοκέφαλο των νοικοκυριών, ένα από τα κρισιμότερα στοιχήματα για την κυβέρνηση είναι η αύξηση των μισθών. Στο υπουργικό συμβούλιο του Μαρτίου θα κλειδώσει η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, που θα μπει σε εφαρμογή από την 1^η Απριλίου. Να σημειωθεί ακόμα, πως ανάλογα με την αύξηση του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα, θα αυξηθούν και οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων. Παράλληλα, θα υπάρξει τον Απρίλιο αύξηση και μιας σειράς επιδομάτων, μεταξύ των οποίων είναι και το επίδομα ανεργίας.

Να σημειωθεί εδώ πως με βάση τον αρχικό σχεδιασμό της κυβέρνησης, ο κατώτατος μισθός το 2027 επρόκειτο να φτάσει στα 950 ευρώ και ο μέσος μισθός τα 1500 ευρώ. Ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν, πως ανοιχτό είναι το ενδεχόμενο στο τέλος της τετραετίας ο κατώτατος μισθός να προσεγγίσει τα 1000 ευρώ, ενώ ο μέσος μισθός θα ξεπεράσει τα 1500 ευρώ.

ΠΡΩΤΟ «ΡΑΝΤΕΒΟΥ» ΓΙΑ

ΤΗΝ ΨΗΦΟ ΤΩΝ ΑΠΟΔΗΜΩΝ

Τη θεσμοθέτηση της επιστολικής ψήφου στις βουλευτικές εκλογές, αποκλειστικά για τους εκλογείς που βρίσκονται εκτός της χώρας, προτείνει η κυβέρνηση. Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία μιας ειδικής τριεδρικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, όπου οι εκτός συνόρων εγγεγραμμένοι εκλογείς θα ψηφίζουν όποιον ή όποια επιθυμούν.

Στόχος της κυβέρνησης είναι να εκκινήσει άμεσα ο σχετικός διάλογος και να αναζητηθούν συναινέσεις στο συγκεκριμένο θέμα (καθώς για να ισχύσουν οι νέες ρυθμίσεις στις επόμενες εκλογές απαιτούνται 200 θετικές ψήφοι). Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Εσωτερικών Θ. Λιβάνιος έχει απευθύνει πρόσκληση προς τα κόμματα που εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο, προκειμένου να συμμετάσχουν σε άτυπη διακομματική επιτροπή.

ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ:

ΓΙΑ ΠΟΙΑ ΑΡΘΡΑ ΑΝΟΙΓΕΙ Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ

«Πολύ σύντομα θα παρουσιάσουμε τη συγκροτημένη μας πρόταση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, διότι θέλω την άνοιξη η σχετική επιτροπή να ξεκινήσει» σημείωσε πρόσφατα ο πρωθυπουργός, δίνοντας μια εικόνα των επόμενων κινήσεων. Από την κυβέρνηση, μεταξύ άλλων, σκοπεύουν να ανοίξουν τη συζήτηση για τα άρθρα: 16 (που αφορά τα μη κρατικά πανεπιστήμια), 24 (για θέματα που έχουν σχέση με το περιβάλλον και τη χωροταξία), 30 (θα κατατεθεί πρόταση, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να ψηφίζεται για μία και μόνο 6ετή θητεία), 86 (σχετικά με την ποινική ευθύνη υπουργών) καθώς και 103 (για την αξιολόγηση στο δημόσιο τομέα).

Επίσης, αναμένεται να ανοίξει η συζήτηση και για το άρθρο 90 που αφορά τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης (θέμα που είχε τεθεί από το ΠΑΣΟΚ).

Να σημειωθεί εδώ, πως αυτή η Βουλή είναι η προτείνουσα και όσα άρθρα συγκεντρώσουν πλειοψηφία 180 βουλευτών μπορούν να αναθεωρηθούν από την επόμενη Βουλή με 151 «ναι». Ωστόσο, όσα άρθρα περάσουν με πλειοψηφία από 151 έως 179 βουλευτές χρειάζονται 180 θετικές ψήφους στην επόμενη Βουλή.

Πηγή: ΕΘΝΟΣ
Κατερίνα Κοκκαλιάρη

Ιστορικό χαμηλό γεννήσεων στην Ελλάδα το 2025 ◙ Η καταστροφή ξεκίνησε από το πρώτο Μνημόνιο του Γ.Α. Παπανδρέου το 2010

Απογοήτευση προκαλούν τα στοιχεία που ήρθαν στη δημοσιότητα σχετικά με τις γεννήσεις στην Ελλάδα, καθώς το 2025 υπήρξε η χρονιά με τις λιγότερες στην ιστορία της χώρας. Σημειώνεται πως το 40% των γεννήσεων αφορά παιδιά από γονείς μη Έλληνες εις το γένος (ανεξάρτητα αν οι γονείς τους ή οι παππούδες τους ήρθαν στην Ελλάδα από τo 1990), άρα τελικά λίγο περισσότερα από 40.000 ήταν τα Ελληνόπουλα που γεννήθηκαν από Έλληνες εις το γένος.

Και η καταστροφή του Γένους ξεκίνησε βέβαια, και αυτή, από το 2010 και το πρώτο Μνημόνιο του Γ.Α. Παπανδρέου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Eurostat ο πληθυσμός της χώρας μας αναμένεται να μειωθεί κατά 14% μέχρι το 2050 και να φτάσουμε τα 7,3 εκατομμύρια έως το 2100, αλλά με τους Έλληνες εις το γένος να είναι κάτω από 3 εκατ.!

Υπό αυτές τις συνθήκες, η δημογραφική γήρανση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική πρόβλεψη αλλά μια πραγματικότητα που αποτυπώνεται με σαφήνεια στα επίσημα στοιχεία.

Βάσει των στοιχείων που ανακοινώθηκαν στα τέλη του 2025 για το προηγούμενο έτος (2024), ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας την 1^η Ιανουαρίου 2025 εκτιμήθηκε σε 10.372.335 άτομα, παρουσιάζοντας οριακή μείωση.

Στο γράφημα που παρουσιάστηκε, η καμπύλη είναι ενδεικτική. Το μνημονιακό έτος 2010 οι γεννήσεις ήταν 114.766 και το 2025 κατέρρευσαν στις 66.532 με την πτωτική πορεία να είναι συνεχής.

Τα αρνητικά (μετά το 2010) φυσικά ισοζύγια (συνολικά 510 χιλ. θάνατοι περισσότεροι από γεννήσεις την περίοδο 2011-2024) συνέβαλαν στη μείωση του συνολικού πληθυσμού της χώρας μας, μια μείωση καθ’ όλα σημαντική (-715 χιλ. βάσει των εκτιμήσεων της ΕΛΣΤΑΤ).

Σύμφωνα με τις πρόσφατες προβολές των Ηνωμένων Εθνών (2024) και της Eurostat (EUROPOP-2023) για την περίοδο 2025-2050, διαπιστώνεται μια σύγκλιση στην εκτίμηση ότι το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων στην Ελλάδα είναι μη αναστρέψιμο.

Οι σύγχρονες προκλήσεις, όπως η οικονομική αβεβαιότητα, η ανεργία, η υπεραπασχόληση των γονέων και η έλλειψη επαρκών κοινωνικών πολιτικών υποστήριξης (π.χ. παιδικοί σταθμοί, άδειες), λειτουργούν ως ανασταλτικοί παράγοντες για την απόκτηση παιδιών.

Να σημειωθεί πως σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, το συνολικό κόστος από τη γέννηση μέχρι την ενηλικίωση (18 έτη) ενός παιδιού κυμαίνεται μεταξύ 215.000 και 233.000 ευρώ, ανάλογα με τον τρόπο ζωής, τον τόπο διαμονής και τις επιλογές της οικογένειας.

Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 11.942 έως 13.000 ευρώ ετησίως ή 995 έως 1.083 ευρώ μηνιαίως.

Οι αναλυτές εκτιμούν, ότι οι προσπάθειες αύξησης του ποσοστού συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό, του αυξανόμενου κόστους ζωής, των περιορισμένων εγκαταστάσεων παιδικής φροντίδας, των προβλημάτων στέγασης, και ενός αυξανόμενου ποσοστού νέων που σκοπεύουν να παραμείνουν άτεκνοι, είναι πιθανό να διατηρήσουν τον παγκόσμιο δείκτη γονιμότητας χαμηλά στο άμεσο μέλλον.

Επιμέλεια: pronews.gr