Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη έπειτα από 54 χρόνια, διαστημικές αποστολές για την εξερεύνηση των φεγγαριών της Γης και του Άρη, μια τεράστια γεώτρηση στον πυθμένα του ωκεανού, κλινικές μελέτες για τη θεραπεία σπάνιων γενετικών παθήσεων και την έγκαιρη ανίχνευση καρκίνου, συγκαταλέγονται στα επιστημονικά γεγονότα που αναμένεται να δώσουν το στίγμα τους το 2026, σύμφωνα με το περιοδικό Nature.

Το 2025, το Nature ξεχώρισε την ιατρική έρευνα για τη θεραπεία του KJ Muldoon, ενός μωρού με μια εξαιρετικά σπάνια γενετική πάθηση. Το βρέφος έλαβε εξατομικευμένη θεραπεία για να διορθώσει τη συγκεκριμένη μετάλλαξη που προκαλεί την ασθένεια. Η ίδια ερευνητική ομάδα σχεδιάζει τη νέα χρονιά να ζητήσει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), προκειμένου να διεξάγει μια κλινική δοκιμή στη Φιλαδέλφεια της Πενσιλβάνιας, που θα δοκιμάσει θεραπείες επεξεργασίας γονιδίων σε περισσότερα παιδιά με σπάνιες μεταβολικές διαταραχές. Μια άλλη ερευνητική ομάδα ελπίζει να ξεκινήσει μια παρόμοια δοκιμή για γενετικές διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος.

Μια κλινική δοκιμή στη Βρετανία σχετική με μία μόνο εξέταση αίματος για την ανίχνευση περίπου 50 τύπων καρκίνου πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, αναμένεται να ανακοινώσει αποτελέσματα το 2026. Η εξέταση ελέγχει τμήματα DNA που απελευθερώνουν τα καρκινικά κύτταρα στο αίμα και μπορεί να εντοπίσει τον τύπο ιστού ή οργάνου από το οποίο προέρχεται το σήμα. Στη δοκιμή συμμετείχαν περισσότερα από 140.000 άτομα και εάν τα αποτελέσματα είναι πολλά υποσχόμενα, οι υγειονομικές αρχές σχεδιάζουν να εφαρμόσουν το εργαλείο σε όλα τα βρετανικά νοσοκομεία.

Στη Βρετανία, επίσης, θα τεθεί σε ισχύ τον ερχόμενο Απρίλιο η μεγαλύτερη εδώ και δύο δεκαετίες επικαιροποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου για τις κλινικές δοκιμές. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι ερευνητές μπορούν να ζητήσουν δεοντολογική και κανονιστική έγκριση με μία αίτηση. Ωστόσο, ο νόμος θα ορίζει, επιπλέον, ότι όλες οι δοκιμές που αφορούν φάρμακα πρέπει να καταχωρούνται δημόσια πριν από την πρόσληψη του πρώτου συμμετέχοντα και ότι μία περίληψη των αποτελεσμάτων πρέπει να δημοσιοποιηθεί εντός δώδεκα μηνών από το τέλος της δοκιμής. Στόχος είναι η επιτάχυνση της έρευνας, η ενίσχυση της διαφορετικότητας των συμμετεχόντων και η μείωση του χρόνου που απαιτείται, για να φτάσουν οι πολλά υποσχόμενες θεραπείες στους ανθρώπους που τις χρειάζονται. 

ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ

Το 2026 αναμένεται να είναι άλλη μία χρονιά γεμάτη ενδιαφέρουσες διαστημικές αποστολές. Το Artemis II της NASA θα στείλει τέσσερις αστροναύτες να πετάξουν γύρω από τη Σελήνη με το διαστημόπλοιο Orion. Η δεκαήμερη πτήση θα είναι η πρώτη επανδρωμένη σεληνιακή αποστολή από τη δεκαετία του 1970 και θα βοηθήσει στην προετοιμασία για επόμενες αποστολές προσελήνωσης.

Η Κίνα ετοιμάζεται επίσης να εκτοξεύσει τον επόμενο σεληνιακό ανιχνευτή της Chang’e-7 τον Αύγουστο. Στόχος της είναι να φτάσει κοντά στο νότιο πόλο, μια περιοχή με βράχους και κρατήρες, γνωστή για τις δυσκολίες προσελήνωσης.

Το 2023 το Chandrayaan-3 της Ινδίας ήταν το πρώτο διαστημόπλοιο που προσεληνώθηκε με επιτυχία κοντά στο νότιο πόλο της Σελήνης. Εάν καταφέρει να αφιχθεί με επιτυχία το Chang’e-7 θα αναζητήσει πάγο νερού και θα μελετήσει σεισμούς.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) σχεδιάζει να εκτοξεύσει τον δορυφόρο PLATO προς το τέλος του επόμενου έτους, προκειμένου να χρησιμοποιήσει τις 26 κάμερές του για να παρακολουθήσει περισσότερα από 200.000 φωτεινά αστέρια και να εντοπίσει πλανήτες με θερμοκρασίες που επιτρέπουν το σχηματισμό υγρού νερού. Η αποστολή θα μετρήσει τα μεγέθη των εξωπλανητών και θα ανακαλύψει εξωφεγγάρια και δακτυλίους γύρω από αυτούς. 

Οι ερευνητές στρέφουν επίσης το βλέμμα τους στον Άρη, με την Ιαπωνία (JAXA) να σχεδιάζει να εκτοξεύσει την αποστολή Martian Moons eXploration (MMX) για να επισκεφθεί τα δύο φεγγάρια του κόκκινου πλανήτη, Φόβο και Δείμο. Το διαστημόπλοιο θα συλλέξει δείγματα της επιφάνειας του Φόβου και θα τα επιστρέψει στη Γη το 2031. 

Η πρώτη ηλιακή αποστολή της Ινδίας, Aditya-L1, που τέθηκε σε τροχιά το 2024, θα παρατηρήσει τον Ήλιο σε μια περίοδο που η ηλιακή δραστηριότητα είναι κοντά στο μέγιστο και χαρακτηρίζεται από τα υψηλότερα ποσοστά ηλιακών κηλίδων, εκλάμψεων και ηλιακών καταιγίδων. Η αποστολή θα παρατηρήσει τη μετάβαση του Ήλιου από την ηρεμία στην αναταραχή. Χαρακτηριστικό είναι ότι σε περιόδους χαμηλής δραστηριότητας, συμβαίνουν δύο έως τρεις στεμματικές εκπομπές μάζας, μια μορφή ηλιακής δραστηριότητας που συνοδεύεται από μεγάλης κλίμακας εκτόξευση πυκνού υλικού από το ηλιακό στέμμα προς το μεσοπλανητικό χώρο. Τον επόμενο χρόνο αναμένονται δέκα ή περισσότερα τέτοια συμβάντα καθημερινά.

Το 2026 θα αρχίσει μια μεγάλης κλίμακας αναβάθμιση του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) του CERN για να γίνει προετοιμασία για τον LHC υψηλής φωτεινότητας, που προγραμματίζεται να αρχίσει να λειτουργεί το 2030. Τον Απρίλιο επίσης θα ολοκληρωθεί η κατασκευή του ανιχνευτή Mu2e του Εθνικού Εργαστηρίου Επιταχυντών Fermi (Fermilab) στο Ιλινόις. Το πείραμα θα ελέγξει εάν το μιόνιο, ένα μυστηριώδες σωματίδιο, μπορεί να μετατραπεί σε ηλεκτρόνιο χωρίς να σχηματιστούν επιπλέον σωματίδια. Η συλλογή δεδομένων αναμένεται να αρχίσει το 2027.

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ

ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ

Την πρώτη του επιστημονική αποστολή θα κάνει το 2026 το κινεζικό πλοίο ωκεάνιων γεωτρήσεων Meng Xiang. Το σκάφος έχει σχεδιαστεί για να κάνει γεωτρήσεις έως και έντεκα χιλιόμετρα κάτω από το βυθό της θάλασσας και να συλλέγει δείγματα. Η έρευνα που υποστηρίζεται από την τεχνητή νοημοσύνη – από την επεξεργασία κειμένου, τη συγγραφή κώδικα έως τη δημιουργία επιστημονικών υποθέσεων – έκανε άλματα το 2025 και η νέα χρονιά μπορεί να φέρει τις πρώτες σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις από την τεχνητή νοημοσύνη. Επίσης, το 2026 αναμένεται να παρουσιαστούν τεχνικές που ξεπερνούν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, τα οποία θεωρούνται δαπανηρά στο να εκπαιδευτούν. Οι νεότερες προσεγγίσεις επικεντρώνονται στο σχεδιασμό μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης μικρής κλίμακας που μαθαίνουν από μια περιορισμένη ομάδα δεδομένων και μπορούν να ειδικευτούν στην επίλυση συγκεκριμένων γρίφων λογικής. Το 2025, ένα τέτοιο μικροσκοπικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης (TRM) ξεπέρασε τα μαζικά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα σε μια λογική δοκιμασία.

Το Nature τέλος, εκφράζει ανησυχίες για τη δεύτερη χρονιά της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Όπως επισημαίνεται, οι διαμάχες μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Κογκρέσου σχετικά με τις περικοπές στη χρηματοδότηση της επιστήμης φαίνεται ότι θα συνεχιστούν, ενώ οι αλλαγές στην πολιτική δημόσιας υγείας που έχουν προκαλέσει κριτική από τους ερευνητές, όπως η άρση των συστάσεων για εμβόλια, η προώθηση αναπόδεικτων ιατρικών ισχυρισμών, οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια και η μειωμένη συμμετοχή σε παγκόσμια προγράμματα υγείας, θα έχουν ευρείες συνέπειες.

Τέλος, τα πανεπιστήμια των ΗΠΑ θα πρέπει να έρθουν αντιμέτωπα με τους περιορισμούς σχετικά με τη μετανάστευση, που θα μπορούσαν να περιορίσουν την κυκλοφορία φοιτητών και επιστημόνων από άλλες χώρες. Οι εθνικές ερευνητικές προτεραιότητες της κυβέρνησης Τραμπ επικεντρώνονται στην τεχνητή νοημοσύνη και τις κβαντικές τεχνολογίες, κάτι που ορισμένοι ερευνητές χαιρετίζουν, όμως άλλοι ανησυχούν ότι θα απομακρύνει πόρους από άλλους τομείς.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Από τον Matthew D. Mitchell*

Ο κόσμος βρίσκεται σε ύφεση ελευθερίας. Ξεκίνησε με μια αργή ολίσθηση μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-8, αλλά επιταχύνθηκε γρήγορα κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Έχει αγγίξει κάθε γωνιά του πλανήτη, επηρεάζοντας τόσο τα πλούσια όσο και τα φτωχά έθνη, και έχει γίνει αισθητός τόσο σε δημοκρατικά όσο και σε μη δημοκρατικά συστήματα. Τώρα, καθώς οι πιο ελεύθερες χώρες αρχίζουν να ανακτούν μερικές από τις χαμένες ελευθερίες τους, αφήνουν πίσω τις λιγότερο ελεύθερες.

Αυτές οι τάσεις τεκμηριώνονται στον πρόσφατα δημοσιευμένο Δείκτη Ανθρώπινης Ελευθερίας (HFI). Εκδίδεται από κοινού από το Ινστιτούτο Fraser και το Ινστιτούτο Cato και το συνυπογράφω με τους Ian Vásquez, Ryan Murphy και Guillermina Sutter Schneider.

Το HFI χρησιμοποιεί 87 διακριτούς δείκτες ελευθερίας, ομαδοποιημένους σε 12 ευρείες περιοχές για να αξιολογήσει το βαθμό στον οποίο οι άνθρωποι σε 165 χώρες επιτρέπεται να κάνουν τις δικές τους επιλογές. Οι 12 τομείς περιλαμβάνουν τόσο προσωπικές ελευθερίες, όπως η ελευθερία της θρησκείας και η ελευθερία της έκφρασης, όσο και οικονομικές ελευθερίες, όπως η ελευθερία από οικονομικές ρυθμίσεις και φορολογία. Τώρα έχουμε δεδομένα από σχεδόν κάθε χώρα της Γης, που εκτείνονται από το 2000 έως το 2023 (το τελευταίο έτος για το οποίο έχουμε συγκρίσιμα δεδομένα). Είναι το πιο ολοκληρωμένο μέτρο της παγκόσμιας ανθρώπινης ελευθερίας μέχρι σήμερα, δίνοντάς μας μια απλή κλίμακα από το 0 έως το 10, με την οποία μπορούμε να παρακολουθούμε την ανθρώπινη ελευθερία με την πάροδο του χρόνου και να συγκρίνουμε τις χώρες μεταξύ τους.

Ενώ οι προσωπικές και οικονομικές ελευθερίες είναι εννοιολογικά διακριτές, διαπιστώνουμε ότι αυτές οι δύο ευρείες σφαίρες ελευθερίας τείνουν να συμβαδίζουν. Όπως φαίνεται από την έρευνα, τα μέρη όπως η Συρία που στερούν από τους πολίτες τους προσωπικές ελευθερίες τείνουν επίσης να τους στερούν οικονομικές ελευθερίες. Και στο άλλο άκρο του φάσματος, μέρη όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Ελβετία, τείνουν να επιτρέπουν στους πολίτες τους έναν ευρύ βαθμό προσωπικής και οικονομικής ελευθερίας.

Η Αργεντινή είναι μια εξαίρεση, στο ότι επιτρέπει μεγάλη προσωπική ελευθερία, αλλά από το 2023 εξακολουθεί να περιορίζει την οικονομική ελευθερία. Το Χονγκ Κονγκ και η Σιγκαπούρη είναι ακραίες προς την άλλη κατεύθυνση, περιορίζοντας ορισμένες προσωπικές ελευθερίες, ενώ επιτρέπουν άφθονη οικονομική ελευθερία.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το πιο ελεύθερο μέρος στη Γη είναι η Ελβετία. Ακολουθούν η Δανία, η Νέα Ζηλανδία, η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο.

Η Συρία βρίσκεται στο κάτω μέρος της λίστας, με το Ιράν, την Υεμένη, το Σουδάν και τη Μιανμάρ να είναι οι επόμενες χαμηλότερες χώρες. Ο Καναδάς κατατάσσεται στη 12^η θέση και οι ΗΠΑ στη 15^η.

Ενώ πολλοί από εμάς πιστεύουμε ότι η ανθρώπινη ελευθερία είναι πολύτιμη για χάρη της, αποδεικνύεται ότι η ελευθερία είναι συχνά το εισιτήριο για άλλα πράγματα που ενδιαφέρουν τους ανθρώπους. Για παράδειγμα, σε πιο ελεύθερα μέρη, οι άνθρωποι αναφέρουν ότι είναι πιο ικανοποιημένοι με τη ζωή τους. Είναι επίσης πλουσιότερες, λιγότερο πιθανό να φτωχοποιηθούν, τείνουν να ζουν περισσότερο και παράγουν περισσότερες επιστημονικές ανακαλύψεις.

ΠΡΟΣΔΟΚΙΜΟ ΖΩΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΑΝΑ

ΤΕΤΑΡΤΗΜΟΡΙΟ ΔΕΙΚΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Δεδομένης της εγγενούς αξίας του, καθώς και της συσχέτισής του με άλλα πράγματα που κάνουν τη ζωή καλύτερη, είναι τραγωδία όταν κάποιος στερείται την ανθρώπινη ελευθερία. Ωστόσο, από το 2007, οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο κάνουν ακριβώς αυτό. Η αργή και σταθερή συμπίεση της ελευθερίας μετατράπηκε σε… στένωση το 2019, καθώς οι κυβερνήσεις περιόρισαν την ελευθερία μετακίνησης, ύψωσαν εμπόδια στο εμπόριο και στη συνέχεια επέκτειναν το μέγεθος και το εύρος της κυβέρνησης.

Εννέα στους 10 ανθρώπους στη Γη ζουν σε μια χώρα που περιόρισε την ανθρώπινη ελευθερία από το 2019 έως το 2023. Και για κάθε 1 χώρα που αύξησε την ελευθερία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, υπήρχαν σχεδόν 3 που την περιόρισαν. Από τις χώρες που περιόρισαν περισσότερο την ελευθερία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Μιανμάρ, η Αϊτή και η Ρωσία βρίσκονται στην κορυφή της λίστας.

Καθώς εξελισσόταν η πανδημία, άλλαξαν οι τρόποι με τους οποίους οι κυβερνήσεις περιόρισαν την ελευθερία. Από νωρίς, οι κυβερνήσεις περιόρισαν σοβαρά την ελεύθερη κυκλοφορία και την ελευθερία του εμπορίου. Επέκτειναν επίσης το μέγεθος της κυβέρνησης και άρχισαν να περιορίζουν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθε, του συνέρχεσθε και της κοινωνίας των πολιτών, και να καταστέλλουν την ελευθερία της έκφρασης και της πληροφόρησης. Αυτοί οι περιορισμοί στη συναναστροφή και την ομιλία επιταχύνθηκαν μόνο το δεύτερο έτος της πανδημίας, ειδικά στις λιγότερο ελεύθερες γωνιές του πλανήτη.

Το 2022, το τρίτο έτος της πανδημίας, οι κυβερνήσεις χαλάρωσαν τους περιορισμούς στις μετακινήσεις. Στη συνέχεια, όμως, προέκυψαν νέα προβλήματα, καθώς ο πληθωρισμός διάβρωσε τις υγιείς βαθμολογίες χρήματος παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, πολλές κυβερνήσεις περιόρισαν περαιτέρω την ελευθερία του συνεταιρίζεσθε και του συνέρχεσθε.

Ακόμη χειρότερα, προέκυψε ένα ανησυχητικό μοτίβο. Οι πιο ελεύθερες χώρες συνέχισαν να ανοίγονται σταδιακά, ενώ οι λιγότερο ελεύθερες συνέχισαν να διολισθαίνουν. Το 2023 περισσότερες από τις μισές χώρες στο κάτω τεταρτημόριο περιόρισαν περαιτέρω τη νομική προστασία και περιόρισαν τις ελευθερίες του συνεταιρίζεσθε και της έκφρασης.

Ενώ το πιο ελεύθερο τεταρτημόριο των εθνών είναι τώρα λιγότερο από 1% κάτω από το προ πανδημίας επίπεδο ελευθερίας του, το λιγότερο ελεύθερο τεταρτημόριο παραμένει σχεδόν 5% κάτω από το προ πανδημίας επίπεδο. Και φαίνεται να οδεύει προς τη λάθος κατεύθυνση. Αυτό είναι ακόμη πιο ενοχλητικό, αν σκεφτούμε ότι το 76% των ανθρώπων στη Γη ζουν σε μια χώρα στο κάτω μισό του δείκτη.

Αλλά όσοι από εμάς έχουμε την τύχη να ζούμε σε ελεύθερες χώρες, δεν μπορούμε να εφησυχάζουμε. Οι ανοιχτές, ανεκτικές και ευημερούσες κοινωνίες μας, είναι χτισμένες στα θεμέλια της ανθρώπινης ελευθερίας. Και αυτή η ελευθερία μπορεί γρήγορα να διαβρωθεί. Σε κανένα μέρος δεν είναι αυτό πιο εμφανές από το Χονγκ Κονγκ. Μόλις το 2011 η ειδική διοικητική περιοχή της Κίνας ήταν το 3^ο πιο ελεύθερο μέρος στον κόσμο. Αλλά από το 2020, το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα άρχισε να αθετεί την υπόσχεσή του για «μία χώρα, δύο συστήματα». Περιόρισε την ελευθερία της έκφρασης και κατέστειλε την ελευθερία του συνεταιρίζεσθε και του συνέρχεσθε. Τώρα το Χονγκ Κονγκ είναι 53^ο στο δείκτη μας και πέφτει γρήγορα. Καθώς ο υπόλοιπος κόσμος αρχίζει να ανακάμπτει από την ύφεση της ελευθερίας, ας ελπίσουμε ότι θα θυμηθούμε την αξία της.

*Πηγή: www.fraserinstitute.org/commentary/freedom-recession-gripping-globe

Η συμφωνία με την Ουάσιγκτον προβλέπει την ανακατεύθυνση εξαγωγών πετρελαίου ◘ Σύμφωνα με τον Τραμπ, έχει συμφωνηθεί προμήθεια 30-50 εκατ. βαρελιών ◘ Μόνο η Chevron μπορεί να εξάγει πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα

Σε συμφωνία για την εξαγωγή αργού πετρελαίου αξίας έως και 2 δισ. δολάρια προς τις ΗΠΑ κατέληξαν το Καράκας και η Ουάσιγκτον. Η κίνηση θεωρείται ότι αποτυπώνει ευθέως τις βλέψεις και τις επιδιώξεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από τη στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, που κατέληξε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, το Σάββατο 3 Ιανουαρίου.
Κι ενώ δεν έχουν περάσει παρά λίγες ημέρες από τη στρατιωτική επιχείρηση, η συμφωνία των δύο πλευρών προβλέπει την εκτροπή προμηθειών από την Κίνα, ενώ θα βοηθήσει τη Βενεζουέλα να αποφύγει μεγαλύτερες περικοπές στην παραγωγή πετρελαίου.

Ο ΤΡΑΜΠ ΘΕΛΕΙ ΠΛΗΡΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ
Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία είναι μια ισχυρή ένδειξη ότι η κυβέρνηση της Βενεζουέλας ανταποκρίνεται στο αίτημα του Ντόναλντ Τραμπ να ανοίξει σε αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, ειδάλλως θα αντιμετωπίσει κίνδυνο μεγαλύτερης στρατιωτικής παρέμβασης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει, ότι η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες θα πρέπει να δώσει στις ΗΠΑ και σε ιδιωτικές εταιρείες «πλήρη πρόσβαση» στη βιομηχανία πετρελαίου της Βενεζουέλας. Η χώρα έχει εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ήδη φορτωμένα σε δεξαμενόπλοια και σε δεξαμενές αποθήκευσης, τα οποία δεν κατάφερε να αποστείλει λόγω του εμπάργκο στις εξαγωγές που επέβαλε ο Τραμπ από τα μέσα Δεκεμβρίου.
Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, η Βενεζουέλα θα παραδώσει στις ΗΠΑ από 30 έως 50 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που βρίσκεται σε καθεστώς κυρώσεων, ενώ ο ίδιος θα ελέγχει τα χρήματα. «Αυτό το πετρέλαιο θα πουληθεί στην τιμή της αγοράς και τα χρήματα θα ελέγχονται από εμένα, ως πρόεδρος των ΗΠΑ, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα χρησιμοποιηθούν προς όφελος του λαού της Βενεζουέλας και των Ηνωμένων Πολιτειών!», έγραψε στο Truth Social.
Την εκτέλεση της συμφωνίας έχει αναλάβει ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ. Το πετρέλαιο θα ληφθεί από πλοία και θα σταλεί απευθείας στα αμερικανικά λιμάνια.

ΑΝΑΚΑΤΑΝΟΜΗ ΦΟΡΤΙΩΝ

ΜΕ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΚΙΝΑ

Σύμφωνα με δύο πηγές του Reuters, η διάθεση του πετρελαίου προς τις ΗΠΑ θα μπορούσε αρχικά να απαιτήσει ανακατανομή φορτίων με αρχικό προορισμό την Κίνα, που ήταν και ο μεγαλύτερος αγοραστής της Βενεζουέλας την τελευταία δεκαετία και ιδιαίτερα μετά την επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ το 2020 σε εταιρείες που μετείχαν στο εμπόριο πετρελαίου με τη Βενεζουέλα. «Ο Τραμπ θέλει να γίνει αυτό νωρίς ώστε να μπορεί να πει ότι είναι μια μεγάλη νίκη», δήλωσε πηγή της πετρελαϊκής βιομηχανίας.

ΣΤΗ CHEVRON Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΡΟΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΗ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΗΠΑ
Η συμφωνία αναμένεται ότι θα αυξήσει τον όγκο των εξαγωγών πετρελαίου από τη Βενεζουέλα προς τις ΗΠΑ. Η ροή ελέγχεται σήμερα εξ ολοκλήρου από τη Chevron, το βασικό εταίρο της PDVSA σε κοινοπραξίες, βάσει αμερικανικής εξουσιοδότησης. Η Chevron, η οποία εξάγει καθημερινά μεταξύ 100.000 και 150.000 βαρελιών πετρελαίου από τη Βενεζουέλα και τις ΗΠΑ, είναι η μόνη εταιρεία που μεταφέρει αργό χωρίς διακοπή τις τελευταίες εβδομάδες.
Ασαφές παραμένει ο τρόπος με τον οποίο η Βενεζουέλα θα έχει πρόσβαση στα έσοδα από την προμήθεια. Οι κυρώσεις σημαίνουν ότι η PDVSA είναι αποκλεισμένη από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι τραπεζικοί της λογαριασμοί είναι «παγωμένοι» και δεν μπορεί να εκτελεί συναλλαγές σε δολάρια ΗΠΑ.

ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ ΓΙΑ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΕΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ
Παράλληλα, αξιωματούχοι από τη Βενεζουέλα και τις ΗΠΑ συζήτησαν αυτή την εβδομάδα, πιθανούς μηχανισμούς πώλησης. Μεταξύ άλλων, συζητήθηκε το ενδεχόμενο δημοπρασιών για να υπάρξουν προσφορές από Αμερικανούς αγοραστές. Παράλληλα, συζητήθηκε η έκδοση αμερικανικών αδειών προς επιχειρηματικούς εταίρους της PDVSA, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμβάσεις προμήθειας, ανέφεραν δύο πηγές στο Reuters.
Στο παρελθόν, τέτοιες άδειες έχουν επιτρέψει σε κοινοπραξίες και πελάτες της PDVSA να αποκτούν πρόσβαση σε  πετρέλαιο είτε για διύλιση είτε για μεταπώληση σε τρίτους. Ορισμένες από αυτές τις εταιρείες άρχισαν τις προετοιμασίες για να παραλάβουν ξανά φορτία από τη Βενεζουέλα.

Επίσης, Καράκας και Ουάσιγκτον συζήτησαν αν το πετρέλαιο της Βενεζουέλας μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον στο Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ, είπε μία από τις πηγές. Ο Τραμπ δεν αναφέρθηκε σε αυτό το ενδεχόμενο.

© ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

Γράφει ο Δημήτρης Σταθακόπουλος*
© slpress.gr

Το ξεκίνημα του 2026 βρίσκει τον κόσμο σε έντονη γεωπολιτική αναταραχή, με πρωτοχρονιάτικες δηλώσεις ηγετών να στέλνουν μηνύματα ισχύος και προειδοποιήσεις που δύσκολα μπορούν να αγνοηθούν.
➥ ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ, ο Πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, επανέλαβε τη δέσμευσή του για την «επανένωση της πατρίδας μας», με έμφαση στους δεσμούς αίματος που συνδέουν τους πολίτες στις δύο πλευρές των Στενών της Ταϊβάν. Η ρητορική αυτή, πέρα από συμβολική, ενισχύει την πίεση στην Ταϊβάν, ενώ εγείρει ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική κλιμάκωση. Η Κίνα δείχνει αποφασισμένη να διατηρήσει την πολιτική της «μιας Κίνας» και οι στρατηγικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι η οικονομική και στρατιωτική πίεση στην Ταϊβάν θα ενταθεί μέσα στο 2026.
➥ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ, ο Βλαντιμίρ Πούτιν χρησιμοποίησε το πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του για να ενισχύσει το αίσθημα εθνικής ενότητας, δηλώνοντας ότι «πιστεύουμε στη νίκη μας» στην Ουκρανία. Η ρητορική αυτή υποδηλώνει ότι η Μόσχα δεν προτίθεται να υποχωρήσει, παρά τις διεθνείς κυρώσεις και την οικονομική πίεση. Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν, ότι η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει τη στρατιωτική της εκστρατεία με σταδιακή αύξηση έντασης, ειδικά σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος και οι συνέπειες για την Ευρώπη και την παγκόσμια οικονομία μπορεί να είναι σοβαρές.
➥ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ, οι εντάσεις γύρω από το Ιράν βρίσκονται στο επίκεντρο. Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου συζήτησαν πιθανές «δεύτερες επιθέσεις» εναντίον του Ιράν, αν διαπιστωθεί επανεξοπλισμός με πυρηνικά όπλα. Παράλληλα, το Ισραήλ ανακοίνωσε την απαγόρευση εισόδου στη Γάζα για 37 ΜΚΟ, που δε δηλώνουν τα στοιχεία των Παλαιστινίων υπαλλήλων τους, προκαλώντας ανησυχίες για ανθρωπιστική κρίση. Η ένταση αυτή δημιουργεί ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό τρίγωνο, όπου η στρατιωτική προετοιμασία και οι πολιτικές προκλήσεις παραμένουν υψηλές.
➥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ, ο Ταγίπ Ερντογάν έστειλε σαφές μήνυμα ότι η Τουρκία δε θα ανεχθεί «τετελεσμένα, αρπακτικές πρακτικές ή πειρατεία» στη «Γαλάζια Πατρίδα» της. Η ρητορική αυτή συνδέεται με τις αυξανόμενες ενεργειακές και γεωπολιτικές φιλοδοξίες τής Άγκυρας, που δείχνει έτοιμη να προστατεύσει με κάθε μέσο τα συμφέροντά της, ενώ οι κινήσεις της θα επηρεάσουν τις σχέσεις με την Ελλάδα, την Κύπρο και τις διεθνείς δυνάμεις στην περιοχή.
➥ ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ, ο Τραμπ ανακοίνωσε και πραγματοποίησε πλήγμα στη Βενεζουέλα, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ «χτύπησαν εκεί όπου φορτώνονται τα σκάφη» και ότι θα κρατήσουν ή θα πουλήσουν το πετρέλαιο που κατασχέθηκε. Η ενέργεια αυτή καταδεικνύει την επιθετική εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ στον ενεργειακό χώρο, και οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα αυξήσει την ένταση με το Καράκας και τους συμμάχους του στην περιοχή. Συνολικά, το 2026 ξεκινά με έντονη γεωπολιτική αβεβαιότητα.

ΤΙ ΠΡΟΜΗΝΥΕΙ ΤΟ 2026
Η Κίνα και η Ρωσία προβάλλουν μηνύματα ισχύος και αποφασιστικότητας, η Μέση Ανατολή παραμένει πυριτιδαποθήκη συγκρούσεων, ενώ οι ΗΠΑ και η Τουρκία ενισχύουν στρατηγικές κινήσεις που μπορούν να αλλάξουν τις ισορροπίες δυνάμεων. Η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να παρακολουθεί στενά αυτές τις εξελίξεις, καθώς οι στρατηγικές επιλογές των μεγάλων δυνάμεων στο πρώτο τρίμηνο του έτους θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία των συγκρούσεων και των οικονομικών ροών.
Αν οι εντάσεις στην Ταϊβάν, η ρωσική στρατιωτική επιμονή, οι πιθανές αμερικανο-ισραηλινές επιχειρήσεις στο Ιράν, οι κινήσεις της Τουρκίας και οι επεμβάσεις στη Βενεζουέλα συνεχιστούν, το 2026 μπορεί να σηματοδοτήσει μια χρονιά όπου οι περιφερειακές συγκρούσεις θα αποκτήσουν παγκόσμια διάσταση.
Η διπλωματία, η προσεκτική στρατηγική και η συνεργασία μεταξύ μεγάλων και μικρότερων δυνάμεων θα είναι κρίσιμα εργαλεία, για να αποφευχθεί η κλιμάκωση σε ανοιχτές πολεμικές συγκρούσεις. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί και η ισορροπία του κόσμου το 2026 θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα.

*O Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι οθωμανολόγος-τουρκολόγος, συγγραφέας αρκετών σχετικών βιβλίων. Διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου και συνεργάτης του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά. Είναι παράλληλα δικηγόρος στον Άρειο Πάγο και διπλωματούχος Βυζαντινής Μουσικής – μουσικολόγος.