Χρυσές και… γκρίζες στιγμές της περιόδου 1996-2004, που σημάδεψαν τη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας

Ο Κώστας Σημίτης που έφυγε από τη ζωή στις 5 Ιανουαρίου 2025, υπήρξε ένας από τους πρωθυπουργούς που άφησαν βαρύ αποτύπωμα στην ιστορία της Ελλάδας, με «σταθμούς» στην πολιτική ζωή του τόπου, που θα μείνουν ανεξίτηλοι με το πέρασμα των χρόνων.
Από την κρίση των Ιμίων, μέχρι τους Ολυμπιακούς Αγώνες, την είσοδο στο Ευρώ, τα μεγάλα έργα εκσυγχρονισμού της Αθήνας και συνολικά της χώρας (Μετρό, Αττική Οδός, Αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου κ.α.), το Κυπριακό και το Χρηματιστήριο, η παρουσία του εκλιπόντα πρώην προέδρου του ΠΑΣΟΚ στον κυβερνητικό θώκο, συνδυάστηκε με ορόσημα.

ΜΕΡΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΣΗΜΙΤΗ ΩΣ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ
Η ΞΑΦΝΙΚΗ ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΟ… ΘΡΟΝΟ: Τον Ιανουάριο του 1996 ανέλαβε Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Στο 5ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, το Μάρτιο του 1999, επανεκλέχθηκε Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Στις Κοινοβουλευτικές Εκλογές της 9ης Απριλίου 2000 επανεκλέχθηκε Πρωθυπουργός, με αύξηση του ποσοστού του ΠΑΣΟΚ και στο 6ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ που ακολούθησε, τον Οκτώβριο του 2001, εκλέχθηκε για τρίτη φορά Πρόεδρος του Κινήματος.
Η ΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΙΜΙΩΝ: Με το «καλημέρα» της πρωθυπουργικής θητείας του, ήρθε αντιμέτωπος με μία από τις πιο σοβαρές κρίσεις στην ιστορία των σύγχρονων ελληνοτουρκικών σχέσεων. Από τις 25 Δεκεμβρίου, με αφορμή ένα ναυτικό ατύχημα, είχε αρχίσει να εξελίσσεται η κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Τη Δευτέρα 29 Ιανουαρίου 1996 η Άγκυρα δήλωσε ότι τα Ίμια ανήκουν στην Τουρκία και μια τουρκική φρεγάτα πλησίασε τις βραχονησίδες. Το απόγευμα της Τρίτης συνεχίζεται στη Βουλή η συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, οι πληροφορίες λένε ότι ο τουρκικός στόλος βγήκε από τα Δαρδανέλια, και ο Μπιλ Κλίντον καλεί τον Έλληνα Πρωθυπουργό. Την Τετάρτη ενημέρωσε τη Βουλή και ευχαρίστησε τους Αμερικανούς για τη συμβολή τους, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων ακόμα και από ένα κομμάτι του ΠΑΣΟΚ, που αμφισβήτησε την ικανότητα της κυβέρνησης να χειρίζεται τα εθνικά θέματα.
Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΡΓΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ: H Ελλάδα εντάχθηκε το 2000 στην Οικονομική Νομισματική Ένωση, επιτυγχάνοντας έναν στρατηγικής σημασίας εθνικό στόχο. Μετά την αντικατάσταση της δραχμής από το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα, ακολούθησε η επιτάχυνση των πολιτικών για την πραγματική και κοινωνική σύγκλιση. Προχώρησαν μεγάλα έργα και ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν το αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, η Αττική Οδός, η Γέφυρα Ρίου Αντιρρίου, το Μετρό της Αθήνας, η Εγνατία Οδός. Από την 1η Ιανουαρίου του 2002, η Ελλάδα εισερχόταν σε μια νέα εποχή, αφήνοντας πίσω της το εθνικό νόμισμα, τη δραχμή. Στις 19 και 20 Ιουνίου του 2000, η Ελλάδα εντάσσεται στην ευρωζώνη. Το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECOFIN), στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην Πορτογαλία, αποφάσισε την ένταξη τη Ελλάδος στο ευρώ. Την 1η Ιανουαρίου του 2001, η Ελλάδα εντάχθηκε στη ζώνη του ευρώ και η αμετάκλητη ισοτιμία μετατροπής της δραχμής σε ευρώ ορίστηκε σε: 1 ευρώ = 340,750 δραχμές. Η Τράπεζα της Ελλάδος έγινε μέλος του Ευρωσυστήματος, το οποίο αποτελείται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες των χωρών που έχουν υιοθετήσει το ευρώ.
ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΚΑΙ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΕ: Το αίτημα της Κύπρου για ένταξη που εκκρεμούσε επί χρόνια έγινε δεκτό προς εξέταση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κέρκυρας τον Ιούνιο του 1994. Η τελευταία νύχτα των διαπραγματεύσεων στη Χάγη ήταν μακρά και γεμάτη αγωνία. Έπρεπε να αποφευχθεί η επίρριψη, έστω και μέρους της ευθύνης, για την αποτυχία στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Η επικείμενη υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησης, μαζί με την αποκλειστική ανάληψη της υπαιτιότητας για τη μη λύση από την τουρκική πλευρά, θα δημιουργούσε τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την επίλυση μετά την ένταξη της Κύπρου, με ιδιαίτερα ενισχυμένες τις θέσεις μας.
ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ: Στις 23 Σεπτεμβρίου 1999 έγινε το κραχ στο ελληνικό χρηματιστήριο και χιλιάδες επενδυτές είδαν τις οικονομίες και τις περιουσίες τους να εξανεμίζονται. Το ελληνικό χρηματιστηριακό κραχ του ‘99 είναι η ξαφνική και απότομη πτώση που σημείωσαν οι τιμές των περισσότερων μετοχών του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών. Το κραχ επηρέασε μεγάλο μέρος των Ελλήνων, καθώς οι ενεργοί επενδυτές είχαν φτάσει τα 1,5 εκατομμύρια, και οδήγησε σε πολυετείς δικαστικές διαμάχες για την εύρεση και την τιμωρία πιθανών ενόχων, γι’ αυτό και έγινε γνωστό ευρέως ως το «σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου», παρόλο που εν τέλει όλοι οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν.
ΠΗΓΗ: ΕΘΝΟΣ

Τέταρτος ο ΣΥΡΙΖΑ σε Βουλή 10 κομμάτων ◙ Σύμφωνα με τα ευρήματα του γκάλοπ ως κορυφαίο πρόβλημα καταγράφεται η ακρίβεια με 57% και τρίτο οι μισθοί με 24%, ενώ ψηλά βρίσκονται η Υγεία, η Παιδεία και η ασφάλεια

Προβάδισμα καταγράφει η Νέα Δημοκρατία έναντι του ΠΑΣΟΚ στη δημοσκόπηση της Palmos Analysis για τον «Ελεύθερο Τύπο». Η δημοσκόπηση δείχνει 10κομματική βουλή, με τον ΣΥΡΙΖΑ να βρίσκεται στην τέταρτη θέση.

Ειδικότερα, στην εκτίμηση ψήφου, τα ποσοστά των κομμάτων διαμορφώνονται ως εξής: Νέα Δημοκρατία: 31,3% / ΠΑΣΟΚ: 16,3% / ΚΚΕ: 9% / ΣΥΡΙΖΑ: 8,6% / Ελληνική Λύση: 8,1% / Πλεύση Ελευθερίας: 4,9% / Φωνή Λογικής: 4,7% / Κίνημα Δημοκρατίας: 3,7% / ΜέΡΑ25: 3,5% / Νίκη: 3% / Σπαρτιάτες: 2,3% / Νέα Αριστερά: 1,9%.

Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να κλειδώνει τη δεύτερη θέση με 16,3%, ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει 21% θετικές γνώμες και βρίσκεται στην τρίτη θέση, κάτω από τη Ζωή Κωνσταντοπούλου.
Στη συνέχεια διαφαίνεται μια μάχη για την τρίτη θέση, με το ΚΚΕ στο 9%, τον ΣΥΡΙΖΑ στο 8,6% και την Ελληνική Λύση στο 8,1%.
Αντιθέτως, η Πλεύση Ελευθερίας συνεχίζει την ανοδική πορεία και φτάνει στο 4,9% και από κοντά ακολουθεί η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου με 4,7%. Ο Στέφανος Κασσελάκης πιάνει 3,7%, την ώρα που ο Γιάνης Βαρουφάκης ισχυροποιείται και ανεβαίνει στο 3,5%, ενώ η Νίκη περνάει οριακά τον πήχη του 3%. Οι Σπαρτιάτες με 2,3% και η Νέα Αριστερά με 1,9% μένουν εκτός βουλής.
Στα ποιοτικά στοιχεία για την κυβέρνηση, παρουσιάζει συσπείρωση στο 63% και σχεδόν ισόποσες διαρροές προς τα δεξιά και τα αριστερά. Στις ηλικίες άνω των 60 ετών κυριαρχεί με 40%, αλλά το πρόβλημα παρουσιάζεται στους νέους 17-37 ετών, με μόλις 14%, και στην ηλικιακή ομάδα 35-44 ετών, όπου βρίσκεται στο 21%, ενώ δεύτερο κόμμα είναι η Φωνή Λογικής με 13%. Η Ν.Δ. φαίνεται πως παραμένει κυρίαρχη στο Κέντρο, με 27% έναντι 22% του ΠΑΣΟΚ.

ΑΚΡΙΒΕΙΑ
Σύμφωνα με τα ευρήματα του γκάλοπ, ως κορυφαίο πρόβλημα καταγράφεται η ακρίβεια με 57% και τρίτο οι μισθοί με 24%, κάτι που αποδεικνύει πως το «κλειδί» βρίσκεται στην αγοραστική δύναμη των πολιτών, ενώ ψηλά βρίσκονται η Υγεία, η Παιδεία και η ασφάλεια.
Στην αρνητική αξιολόγηση και την απαισιοδοξία πρωταγωνιστούν οι ηλικίες 35-44 ετών, κάτι που προφανώς εξηγείται από το γεγονός ότι στη δεκαετία των μνημονίων βρίσκονταν μεταξύ 20-30 ετών και έχουν ζοριστεί περισσότερο από όλες τις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες.
Για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 44% των πολιτών θέλει μη πολιτικό πρόσωπο. Το 53% θεωρεί σημαντικό το ρόλο και το θεσμό, ενώ το 46% έχει αντίθετη άποψη. Το 44% προτιμά ένα πρόσωπο εκτός πολιτικής και το 36% κάποιον πολιτικό. Όσον αφορά την ανάλυση του ερωτήματος, οι ψηφοφόροι της Ν.Δ., του ΣΥΡΙΖΑ, των δεξιών και αριστερών κομμάτων προτιμούν πρόσωπο εκτός πολιτικής, ενώ μόνο οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ επιθυμούν πολιτικό πρόσωπο.
Στα υπόλοιπα ευρήματα της δημοσκόπησης, αναφορικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος, το 60% θέλει κατάργηση μονιμότητας των δημόσιων υπαλλήλων, ενώ το 36% τάσσεται κατά. Επίσης, το 52% τάσσεται υπέρ της αναθεώρησης του Άρθρου 16 για τα δημόσια πανεπιστήμια, ενώ το 41% λέει όχι.
Όσον αφορά στη διαχείριση του προβλήματος του εθισμού των εφήβων από το Διαδίκτυο, η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί πως πρέπει να ληφθούν μέτρα. Το 46% είναι υπέρ της απαγόρευσης και το 42% υπέρ του περιορισμού της χρήσης, για τους ανήλικους κάτω των 15 ετών. Η κυβέρνηση, όπως φάνηκε από τις πρόσφατες ανακοινώσεις, επιλέγει την οδό του περιορισμού σε συνεννόηση πάντοτε με τις οικογένειες των εφήβων.
Τέλος, το 51% των πολιτών θεωρεί πως μια ενδεχόμενη επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα θα αποτελέσει ένα κορυφαίο γεγονός στην ιστορία της Ελλάδας, ενώ το 40% ένα σημαντικό γεγονός, αλλά όχι από τα κορυφαία.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΚΚΑΛΙΑΡΗ
© ETHNOS.GR

Να ενισχύσει τη θέση του στην ευρύτερη περιοχή επιδιώκει ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που στέλνει διπλά μηνύματα. Από τη μία πλευρά δείχνει πως θέλει να ενισχύσει τη σχέση του με τη Δύση και να παίξει ρόλο –μετά τις τελευταίες εξελίξεις στη Συρία– μεσολαβητή στη «γειτονιά» και από την άλλη πλευρά, με συγκεκριμένες κινήσεις του δείχνει πως δεν εγκαταλείπει το αναθεωρητικό του αφήγημα.
Είναι χαρακτηριστικό πως τουρκικά μέσα μεταδίδουν σενάρια για μια ενδεχόμενη τουρκο-συριακή συμφωνία για την οριοθέτηση ΑΟΖ. Υπενθυμίζεται πως, πρόσφατα ο «πατέρας» της «Γαλάζιας Πατρίδας» Τζιχάτ Γιαϊτζί ξαναθυμήθηκε το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και ανέφερε «μπορούμε να υπογράψουμε με τη Συρία μια συμφωνία καθορισμού Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, όπως είχαμε κάνει με τη Λιβύη». Στο μεταξύ, σύμφωνα με μέσα ενημέρωσης της γείτονος, αναφορά σε μία συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας με τη Συρία έκανε και ο Τούρκος υπουργός Μεταφορών.
Σαφή μηνύματα στέλνει η Αθήνα και αυτό που τονίζουν διπλωματικές πηγές είναι, πως πρόκειται για μια μεταβατική κατάσταση στη Συρία, που δε νομιμοποιεί οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν επίσης, πως είμαστε σε διαρκή επικοινωνία με την Κύπρο, τις γειτονικές χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα τεκταινόμενα παρακολουθεί στενά και η Λευκωσία και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης ανέφερε σε δήλωσή του, ότι «η όποια πρόθεση σύναψης συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας – Συρίας, ως χώρες με παρακείμενες ακτές, θα πρέπει να βασίζεται στο Διεθνές δίκαιο και δη στο εθιμικό διεθνές δίκαιο της θάλασσας, όπως αυτό αντανακλάται στην UNCLOS, και να λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην περιοχή». Επίσης, σημείωσε ότι: «οποιαδήποτε απόπειρα αμφισβήτησης, επηρεασμού ή παραγνώρισης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και η Κυπριακή Δημοκρατία θα λάβει όλα τα διαθέσιμα μέτρα σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο».
Υπενθυμίζεται πως μετά το πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, επεσήμανε πως «προφανώς και εγώ και ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ενημερώσαμε τους ομολόγους μας γι’ αυτές τις συζητήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, ότι θα μπορούσε να καθοριστεί κάποιου είδους Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη μεταξύ Τουρκίας και Συρίας, η οποία να παραγνωρίζει τα αναμφισβήτητα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου». Υπογράμμισε δε πως κατά την άποψη της Ελλάδος αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο.

ΠΩΣ ΠΡΟΧΩΡΑ Ο ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ
Με βάση τον οδικό χάρτη που έχει χαραχθεί, τη νέα χρονιά θα γίνει το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας των δύο χωρών. Στην Αθήνα πάντως δεν έχουν αυταπάτες, πως ο Τούρκος πρόεδρος θα ξεχάσει από τη μία στιγμή στην άλλη το αναθεωρητικό του αφήγημα, και στο πλαίσιο αυτό έχουν μπει με σαφήνεια οι κόκκινες γραμμές της χώρας.
Σε αυτή τη συγκυρία εκτιμάται πως δεν μπορεί να περάσει η συζήτηση σε μια πιο βαριά ατζέντα, ωστόσο στόχος είναι να συνεχιστεί η συζήτηση για τα λεγόμενα εύκολα θέματα (όπως η συνεργασία στην οικονομία, στο περιβάλλον, στην πολιτική προστασία κ.α.). Κρίσιμο επίσης θεωρείται να διατηρηθεί η συνεργασία και στο μεταναστευτικό, καθώς ακόμα δεν μπορεί να γίνουν με ασφάλεια προβλέψεις για το πώς οι εξελίξεις στη Συρία θα επηρεάσουν τις ροές.
Αναλυτές εκτιμούν πως ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους, καθώς εξακολουθεί να έχει στραμμένο το βλέμμα προς τη Δύση. Ωστόσο, παράλληλα είναι εμφανές, πως σε κρίσιμα θέματα, όπως το Κυπριακό, επιμένει στη σκληρή γραμμή και μένει να φανεί πως θα κινηθεί το επόμενο διάστημα.