Για την κρισιμότερη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης από την πρώτη εκλογική νίκη Μητσοτάκη το 2019 ετοιμάζεται το Μαξίμου

Ρεπορτάζ: Κατερίνα Κοκκαλιάρη
© ΕΘΝΟΣ [ethnos.gr]

Για την κρισιμότερη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης από την πρώτη εκλογική νίκη του Κ. Μητσοτάκη το 2019 ετοιμάζεται το Μαξίμου, σε μια περίοδο που πολλαπλά ανοιχτά μέτωπα ζητούν λύση. Με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν πως το ποσοστό της Ν.Δ. στην πρόθεση ψήφου δε φτάνει αυτό των περσινών ευρωεκλογών (όπου έτσι κι αλλιώς οι «γαλάζιοι» είχαν περάσει κάτω από τον πήχη και είχαν μείνει στο 28,3%) αναζητείται τρόπος για επανεκκίνηση. Η ψαλίδα βέβαια από τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν κλείνει, ωστόσο στο κυβερνών κόμμα θέλουν να προλάβουν νέες διαρροές ψηφοφόρων προς τη ζώνη των αναποφάσιστων και να «μιλήσουν» πρωτίστως στη μεσαία τάξη.

Κρίσιμο λοιπόν στοίχημα σε αυτή την προσπάθεια της κυβέρνησης είναι να παρουσιαστεί ένα πακέτο μέτρων, που να μπορεί να πείσει μεγάλες ομάδες – όπως οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι και ελεύθεροι επαγγελματίες – πώς θα δουν τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό να ενισχύεται. Η ακρίβεια αποτελεί άλλωστε το νούμερο ένα πρόβλημα των νοικοκυριών, ενώ την ίδια στιγμή οι νεότερες ηλικίες, και όχι μόνο, δοκιμάζονται και από το όλο και εντεινόμενο στεγαστικό πρόβλημα.

Το επόμενο δεκαήμερο σε ένα μπαράζ συσκέψεων θα μπουν οι τελευταίες πινελιές στο πακέτο που θα ανακοινώσει στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Από το Μαξίμου εστιάζουν σε τρία σημεία-κλειδιά:

◘ Πρώτον, τα μέτρα να είναι κοστολογημένα για να μην τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική ισορροπία.
◘ Δεύτερον, το πακέτο να είσαι όσο το δυνατόν πιο εμπροσθοβαρές, ώστε να δουν σύντομα οι πολίτες ζεστό χρήμα στο λογαριασμό τους.

◘ Τρίτον, το «καλάθι» να περιλαμβάνει ουσιαστικές φοροελαφρύνσεις που να καλύπτουν μεγάλες ομάδες του πληθυσμού.

Παρά το ό,τι αρχικές πληροφορίες μιλούσαν για ένα πακέτο κοντά στο 1,5 δισεκατομμύριο, τελικά φαίνεται πως οι ανακοινώσεις θα φτάσουν ή και θα ξεπεράσουν τα 2 δισεκατομμύρια. Από την κυβέρνηση θέλουν να εκπέμψουν το μήνυμα πως οι πολίτες θα δουν στην πράξη τα αποτελέσματα της οικονομικής πολιτικής.

Είναι χαρακτηριστικό πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε πρόσφατη ανάρτηση σημείωσε, πως το πρωτογενές πλεόνασμα για το διάστημα Ιανουαρίου – Ιουλίου είναι υψηλότερο από το στόχο που είχε τεθεί κατά 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ. «Αρχή μας είναι τα πλεονάσματα να επιστρέφονται στους πολίτες, κάθε διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος θα αξιοποιείται προς όφελος της κοινωνίας» σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ουσιαστικά η φετινή ΔΕΘ εξελίσσεται σε ένα κρίσιμο crash test για την κυβέρνηση, που καλείται να δείξει πως μπορεί να αλλάξει το κλίμα (που έχει βαρύνει μετά και τις αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ) και να επιχειρήσει μια φυγή προς τα εμπρός. Μέσα σε αυτό το τοπίο, κρίσιμο για τους «γαλάζιους» είναι το τι θα δείξουν οι επόμενες δημοσκοπήσεις, σε μια περίοδο που συνεχίζονται και τα σενάρια για τον εκλογικό νόμο.

Σε αυτή πάντως τη χρονική συγκυρία, για το Μαξίμου προέχει να κλειδώσει το τελικό πακέτο που θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός. Να επισημανθεί εδώ πως από το τραπέζι έχει βγει η επαναφορά του 13^ου και 14^ου μισθού στο δημόσιο και της 13^ης και 14^ης σύνταξης, με το επιχείρημα πως αθροιστικά κοστίζουν 8 δισεκατομμύρια ευρώ.

ΠΑΚΕΤΟ ΦΟΡΟΕΛΑΦΡΥΝΣΕΩΝ

ΜΕ «ΜΠΟΝΟΥΣ» ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

Το βασικό πακέτο μέτρων που θα ανακοινωθεί στη ΔΕΘ θα είναι εστιασμένο σε φοροελαφρύνσεις και προκρίνονται αλλαγές στη φορολογική κλίμακα, με έμφαση τα μεσαία εισοδήματα (που μένει να φανεί αν θα αφορούν και τα φετινά εισοδήματα). Μάλιστα «φορομπόνους» θα υπάρχουν για οικογένειες με παιδιά και φαίνεται πως οι πλέον κερδισμένοι από τα μέτρα θα είναι οι πολύτεκνοι. Ένα στίγμα των προθέσεων της κυβέρνησης έδωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, που σημείωσε πως η κυβέρνηση «πιστεύει στη μείωση των φόρων και αυτό θα εξακολουθεί να πράττει, όπως δικαιολογημένα ζητούν οι πολίτες, δίνοντας έμφαση στη μεσαία τάξη».

ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΜΕΤΡΑ

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥΣ

Μέτρα για τους συνταξιούχους – που αποτελούν ένα κοινό που ενδιαφέρει ιδιαιτέρως το κυβερνών κόμμα – θα περιλαμβάνει το «καλάθι»  της ΔΕΘ. Ένα από τα μέτρα στο πακέτο πιθανότατα θα είναι η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για περίπου 650.000 συνταξιούχους. Σε περίπτωση που τελικά αυτό κλειδώσει θα μπει σε εφαρμογή από την 1^η Ιανουαρίου 2026.

Ένα άλλο μέτρο που πέφτει στο τραπέζι είναι η επέκταση της ενίσχυσης των 250 ευρώ που θα δοθεί το Νοέμβριο ή η χορήγησή της  σε περισσότερους δικαιούχους. Όσον αφορά στο ύψος των αυξήσεων στις συντάξεις για το 2026, αυτό θα κλειδώσει προς το τέλος του χρόνου και με βάση τις πρώτες εκτιμήσεις θα είναι περίπου 2,5% με 2,7%.

ΤΟ «ΣΤΟΙΧΗΜΑ» ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΝ

Ένα από τα κομβικά θέματα για την κυβέρνηση είναι η αύξηση των μισθών, καθώς στόχος είναι το 2027 ο κατώτατος μισθός να φτάσει τα 950 ευρώ και ο μέσος μισθός τα 1500 ευρώ. Παράλληλα, μία μικρή αύξηση στους μισθούς θα φέρει η νέα μείωση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα στις ασφαλιστικές εισφορές, που θα μπει σε ισχύ μέχρι το 2027.

Με βάση τις πρώτες εκτιμήσεις, ο κατώτατος μισθός το 2026 θα προσεγγίσει τα 910 με 920 ευρώ, με τις αυξήσεις να μπαίνουν σε εφαρμογή την Άνοιξη. Να σημειωθεί πως και την επόμενη χρονιά – όπως και φέτος – η αύξηση στον κατώτατο μισθό στον ιδιωτικό τομέα θα συμπαρασύρει προς τα πάνω και τους μισθούς στο δημόσιο  τομέα.

Τέλος υπενθυμίζεται, πως τον Οκτώβριο θα δουν αυξήσεις από 13% έως 20% τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων ανάλογα με τη θέση ευθύνης και το βαθμό. Και αναμένεται να εφαρμοστεί το ίδιο μοντέλο αυξήσεων στα σώματα ασφαλείας, με τις ανακοινώσεις να γίνονται στη ΔΕΘ.

ΤΡΙΠΛΕΤΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ

ΣΤΟ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΟ

Ένα σύνθετο πλέγμα μέτρων θέλει να βάλει σε εφαρμογή η κυβέρνηση στο στεγαστικό, καθώς η εξεύρεση φτηνής στέγης αποδεικνύεται όλο και δυσκολότερη υπόθεση. Στο πλαίσιο αυτό προωθούνται οι εξής ρυθμίσεις:

► Κίνητρα για να ανοίξουν τα κλειστά σπίτια. Έμφαση θα δοθεί σε φορολογικά κίνητρα αλλά παράλληλα θα τρέξουν νέα προγράμματα, ενώ βελτιωτικές κινήσεις θα υπάρξουν και σε προγράμματα που ήδη «τρέχουν».

► Εφαρμογή της «κοινωνικής αντιπαροχής», με το σχετικό νομοσχέδιο να ψηφίζεται το φθινόπωρο. Σε πρώτη φάση, τουλάχιστον 10 ακίνητα και οικόπεδα του δημοσίου θα δοθούν προς αξιοποίηση μέσω του προγράμματος.

► Επιστροφή ενοικίου: Από το Νοέμβριο φέτος και κάθε χρόνο σε μόνιμη βάση, ένα ενοίκιο ετησίως (είτε αφορά την κύρια κατοικία, είτε / και τη φοιτητική) θα επιστρέφεται από το κράτος στον τραπεζικό λογαριασμό του ενοικιαστή. Το μέγιστο ποσό επιστροφής για την κύρια κατοικία θα είναι 800 ευρώ και θα αυξάνεται κατά 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο παιδί του ενοικιαστή, ενώ για την υπαγωγή στο μέτρο υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια (εισόδημα, περιουσία κ.α.).

Την πρόβλεψη ότι τις επόμενες τρεις δεκαετίες θα συνεχιστεί η μείωση του πληθυσμού τής Ελλάδας και η δημογραφική του γήρανση, ενώ το πρόσημο του ισοζυγίου γεννήσεων/θανάτων θα παραμείνει αρνητικό, διατυπώνει το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Στη σχετική ανάλυση με τίτλο «Δημογραφικό» και υπογεννητικότητα στην Ελλάδα σήμερα: δημογραφικές αδράνειες και κοινωνικές προκλήσεις», συντάκτης της οποίας είναι η Ιφιγένεια Κοκκάλη, επίκουρη καθηγήτρια και διευθύντρια του Εργαστηρίου, υπογραμμίζεται η κατάρρευση των γεννήσεων, που το 2023 έφτασαν τις 72,3 χιλ., δηλαδή ήταν περίπου οι μισές από αυτές που καταγράφηκαν ετησίως κατά μέσο όρο την εικοσαετία 1951-1970.

«Οι λόγοι που ευθύνονται γι’ αυτήν την κατάρρευση δεν εντοπίζονται μόνο εντός του πεδίου της δημογραφίας, αλλά αφορούν συνολικότερα τις κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες», σημειώνεται χαρακτηριστικά.

ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΚΑΤΑ ΣΧΕΔΟΝ 500 ΧΙΛ. ΑΤΟΜΑ

Μεταξύ των ετών 2011 και 2024, καταγράφονται σταθερά αρνητικά φυσικά ισοζύγια (γεννήσεις μείον θάνατοι), τα οποία -μαζί με τα επίσης αρνητικά μεταναστευτικά ισοζύγια της περιόδου- προκάλεσαν τη μείωση του πληθυσμού κατά σχεδόν 500 χιλ. άτομα.

Στην ανάλυση αναφέρεται, ότι σήμερα η Ελλάδα καταγράφει από τους χαμηλότερους ετήσιους δείκτες γονιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη διαγενεακή γονιμότητα να κινείται στα 1,3-1,4 παιδιά/γυναίκα (στις γενεές που γεννήθηκαν γύρω από το 1980), δηλαδή, υπολείπεται σημαντικά του ορίου αναπαραγωγής (2,07 παιδιά/γυναίκα). 

Παράλληλα, η Ελλάδα είναι μια σχετικά γερασμένη χώρα, αφού σχεδόν το 23% των κατοίκων της είναι άνω των 65 ετών, ενώ το 2023 οι πάνω των 65 ήταν σχεδόν 1 εκατ. περισσότεροι από τους νέους 0-14 ετών.

Την ίδια στιγμή παρατηρείται και προοδευτική αύξηση των ποσοστών ατεκνίας, τα οποία για τις γενεές γύρω από το 1980 αφορούν πλέον περίπου 1 στα 5 άτομα.

ΠΟΤΕ ΞΕΚΙΝΗΣΕ

Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

Στην ανάλυσή της, η κυρία Κοκκάλη υπενθυμίζει επίσης ότι «η μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας ξεκίνησε από το 2011, και όχι νωρίτερα, λόγω ακριβώς της μαζικής εισόδου αλλοδαπών μεταξύ 1991 και 2010, που είχε ως αποτέλεσμα ένα θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο κατά 795 χιλ. άτομα» και προσθέτει:«Η μαζική είσοδος νέων κυρίως ατόμων σε αναζήτηση εργασίας συνέτεινε, εκτός των άλλων, στην επιβράδυνση της γήρανσης του πληθυσμού της Ελλάδας, στην αύξηση της γεννητικότητάς του και στην τόνωση της δημογραφικής δυναμικότητάς του, δεδομένου ότι η αύξηση του πληθυσμού της χώρας μεταξύ 1991 και 2011 αποδίδεται σχεδόν αποκλειστικά στην αύξηση του αριθμού των αλλοδαπών. Η χρηματοπιστωτική κρίση άλλαξε τη φορά των ροών και το ισοζύγιο εισόδων-εξόδων έγινε και πάλι αρνητικό, όπως στην προ του 1990 εποχή. Κατά τη δεκαετία 2011-2021, οι έξοδοι συνεχίστηκαν, και αφορούν, αφενός, τους οικονομικούς μετανάστες που, έχοντας εγκατασταθεί στη χώρα κατά τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, τώρα επιστρέφουν στις χώρες τους – αφετέρου, αφορούν τους νέους Έλληνες και νέες Ελληνίδες (25-34 ετών αλλά και 35-45 ετών), οι οποίοι αποδημούν».

Στην ανάλυση επιχειρήθηκε να αναδειχθούν και «άλλες πτυχές του δημογραφικού ζητήματος που σχετίζονται μεν με την “υπογεννητικότητα” αλλά αφορούν λιγότερο τη δημογραφία και περισσότερο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα σήμερα στο πεδίο των κοινωνικών πολιτικών». Και εστιάζει στις αιτίες φυγής των νέων αλλά και στο στεγαστικό.

«ΦΥΓΗ» ΚΑΙ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΟ

«Στην ήδη βεβαρημένη πληθυσμιακή δομή της χώρας, θα μπορούσαμε να πούμε σχηματικά ότι το πλαίσιο ζωής στην Ελλάδα σήμερα φαίνεται πως είτε ωθεί τους νέους ανθρώπους στη φυγή, είτε στην ατεκνία. Και αυτά είναι πολύ βασικά διακυβεύματα, στην περίπτωση που θα θέλαμε να περιορίσουμε την υπογεννητικότητα και το εύρος της μείωσης του πληθυσμού της χώρας στις επόμενες δεκαετίες», αναφέρεται.

«Μια πρώτη διαπίστωση αφορά το γεγονός, ότι η φυγή από την Ελλάδα δεν οφείλεται μόνο στην οικονομική κρίση, αλλά κυρίως στην εύρεση εργασίας αντίστοιχης του επιπέδου σπουδών, με προοπτικές ανέλιξης, αντίστοιχες απολαβές και καλές εργασιακές συνθήκες. Η δεύτερη αιτία της φυγής αφορά σε χρόνιες παθογένειες, όπως η έλλειψη αξιοκρατίας. Η τρίτη αφορά ευρύτερα στους κοινωνικούς όρους διαβίωσης, όπως η ανοιχτή, ασφαλής, δυναμική και ανεκτική κοινωνία, αλλά και η γνωριμία με διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα», αναφέρεται στην ανάλυση.Τέλος, το ζήτημα της στέγασης, που αναδεικνύεται σε μείζον τα τελευταία χρόνια, έρχεται να προστεθεί στα παραπάνω.

«Γνωρίζουμε, ωστόσο», προστίθεται στην ανάλυση, «ότι η συμβίωση των νέων ζευγαριών αυξάνει τις πιθανότητες έλευσης του πρώτου παιδιού και επιταχύνει τη δημιουργία οικογένειας. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα αυξάνεται η ηλικία αποχώρησης από την οικογενειακή εστία, η μέση ηλικία στο γάμο και η αντίστοιχη στην απόκτηση των παιδιών. Αυτό, σωρευτικά, και σε συνδυασμό με άλλες αρνητικές παραμέτρους, έχει επιπτώσεις όχι μόνο στη δημιουργία οικογένειας και στην ηλικία τεκνοποίησης, αλλά και στον αριθμό των παιδιών που θα αποκτήσουν οι νεότερες γενεές».

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ

Σε ποιο κοινό στοχεύει η κυβέρνηση ◙ Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν πως ο πρωθυπουργός αναμένεται να εστιάσει στη μεσαία τάξη και στην ενίσχυση της οικογένειας, μακριά από τις λογικές των «λεφτόδεντρων»

Ρεπορτάζ: Κατερίνα Κοκκαλιάρη
Πηγή: ethnos.gr

Ο βασικός πυρήνας των μέτρων που θα ανακοινώσει στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκη ο πρωθυπουργός στις 6 Σεπτεμβρίου έχει κλειδώσει και μένει να μπουν οι τελευταίες «πινελιές». Το πακέτο θα είναι εστιασμένο στη μείωση των άμεσων φόρων, με έμφαση να δίνεται πρωτίστως σε νοικοκυριά που έχουν εισοδήματα από 10.000 έως 40.000 ευρώ και στις οικογένειες με παιδιά. Παράλληλα στο «καλάθι» μπαίνουν μέτρα που οδηγούν σε αύξηση συντάξεων και μισθών αλλά και συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του δημογραφικού και του στεγαστικού προβλήματος.

Το κόστος των παρεμβάσεων θα ξεπεράσει το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ και σε μεγάλο βαθμό το πακέτο θα είναι εμπροσθοβαρές. Παράλληλα, δεν αποκλείεται να υπάρξει και κάποιο μέτρο έκπληξη, σε μια περίοδο που η κυβέρνηση θέλει να εκπέμψει μήνυμα επανεκκίνησης μετά από μια δύσκολη πολιτικά περίοδο. Το βασικό πάντως «χαρτί» της κυβέρνησης αφορά τις αλλαγές στη φορολογική κλίμακα.

Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν πως ο πρωθυπουργός αναμένεται να εστιάσει στη μεσαία τάξη και στην ενίσχυση της οικογένειας «μακριά από τις λογικές των «λεφτόδεντρων», που υιοθετούν ξανά τα κόμματα της αντιπολίτευσης». Οι ίδιες πηγές αναγνωρίζουν πως το δημογραφικό είναι ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να λυθεί εύκολα, ωστόσο προσθέτουν πως στόχος είναι να μπει στον πυρήνα της πολιτικής η μέση ελληνική οικογένεια.

Στο πακέτο δεν αναμένεται να ενσωματωθούν ουσιαστικές παρεμβάσεις για τη μείωση της έμμεσης φορολογίας και οι όποιες κινήσεις στο πεδίο αυτό θα είναι περιορισμένης έκτασης. Για παράδειγμα, αναμένεται να επεκταθεί για μια ακόμα φορά ο μηδενικός φόρος στις νέες οικοδομές, σε μια περίοδο που το στεγαστικό είναι πλέον ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα.

Ο πρωθυπουργός θα ανακοινώσει και συγκεκριμένα μέτρα για τους συνταξιούχους και προκρίνεται η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για περίπου 650.000 άτομα από την 1^η Ιανουαρίου 2026. Ένα άλλο μέτρο που «ζυγίζεται» είναι η επέκταση της ενίσχυσης των 250 ευρώ που θα δοθεί το Νοέμβριο ή πιθανότερα η χορήγηση της σε περισσότερους δικαιούχους.

Στο πεδίο των μισθών τον Οκτώβριο θα δοθούν αυξήσεις από 13% έως 20% στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, ανάλογα με τη θέση ευθύνης και το βαθμό, και σύμφωνα με πληροφορίες θα ανακοινωθεί πως το ίδιο μοντέλο αυξήσεων θα εφαρμοσθεί στα σώματα ασφαλείας. Ειδική αναφορά θα κάνει ο πρωθυπουργός στο στόχο για αύξηση του κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ και του μέσου μισθού στα 1500, ενώ μέχρι τότε θα έχει μπει σε εφαρμογή και η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα.

Εκτός του καλαθιού της ΔΕΘ μένει η επαναφορά του 13^ου και 14^ου μισθού στο δημόσιο και της 13^ης και 14^ης σύνταξης, με το επιχείρημα πως είναι υψηλό το δημοσιονομικό κόστος. Από το στρατόπεδο της Ν.Δ. σημειώνουν πως τα όποια μέτρα ανακοινωθούν θα είναι κοστολογημένα και κατηγορούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης πως καταθέτουν ουτοπικές προτάσεις, χωρίς να λένε που θα βρουν τα λεφτά για να τις υλοποιήσουν.

ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΘΑ

ΕΚΠΕΜΨΕΙ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ

Σε δύο άξονες θα είναι δομημένη η ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ: Θα περιγράψει μια σειρά κινήσεων που έχουν δρομολογηθεί τα τελευταία χρόνια, εστιάζοντας κυρίως στο πεδίο της οικονομίας. Θα δώσει έμφαση στην επόμενη ημέρα και θα ανακοινώσει ένα ευρύ πακέτο μέτρων, υπογραμμίζοντας πως η καλή πορεία της οικονομίας δημιουργεί δημοσιονομικό χώρο για να στηριχτούν τα νοικοκυριά.

Παράλληλα, θα αναφερθεί στη σημασία της σταθερότητας σε μία εποχή πολλαπλών γεωπολιτικών προκλήσεων και θα τονίσει πως δεν πρέπει η χώρα να μπει σε νέες περιπέτειες. Από το στρατόπεδο της Ν.Δ. κατηγορούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης πως δεν καταθέτουν αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση για την επόμενη μέρα αλλά υιοθετούν μια λογική του «όχι σε όλα». Παράλληλα, δεν περνά απαρατήρητο, πως το τελευταίο διάστημα έχουν πυκνώσει τα «γαλάζια» πυρά προς τον Αλέξη Τσίπρα, σε μια περίοδο που έχουν φουντώσει τα σενάρια για το ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού.

Πάντως ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν πρόκειται να αφιερώσει σημαντικό κομμάτι της ομιλίας του για να ασκήσει κριτική στη στάση της αντιπολίτευσης αλλά θα εστιάσει σε ένα θετικό αφήγημα για την επόμενη μέρα. Μάλιστα αναμένεται να αναφερθεί όχι μόνο στον οδικό χάρτη μέχρι το 2027 αλλά ευρύτερα σε ένα σχέδιο, για το πως πρέπει να είναι η Ελλάδα το 2030 (καθώς έχει πει πως σκοπεύει να διεκδικήσει μία τρίτη τετραετία).

Η Eurostat εστιάζει επίσης και στις κοινωνικές ανισότητες που συνδέονται με τον κίνδυνο φτώχειας

Αποθαρρυντικά είναι τα στοιχεία που φέρνει στο «φως» η Eurostat για την έλλειψη ιατρικής φροντίδας, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση εκείνων που δήλωσαν πως δε δύνανται να λάβουν την απαραίτητη ιατρική φροντίδα.

Στα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στις 20 Αυγούστου, τουλάχιστον ένας στους 5 (σ.σ. ειδικότερα το 21,9%) δηλώνει την έλλειψη της απαραίτητης ιατρικής φροντίδας. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανεκπλήρωτων αναγκών υγείας βρίσκεται στο 3,6%, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της απόκλισης.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι η δεύτερη χώρα στη σχετική κατάταξη, η Φινλανδία, καταγράφει ποσοστό 12,4%, ενώ ακολουθεί η Εσθονία με 11,2%. Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στην Κύπρο (0,1%), τη Μάλτα (0,5%) και την Τσεχία (0,6%).

Η Eurostat εστιάζει επίσης και στις κοινωνικές ανισότητες που συνδέονται με τον κίνδυνο φτώχειας.

Σε επίπεδο ΕΕ, το 6% των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ανέφεραν ότι δεν είχαν πρόσβαση στις απαραίτητες ιατρικές υπηρεσίες, ενώ το ποσοστό για όσους δεν αντιμετωπίζουν τον ίδιο κίνδυνο ήταν στο 3,2%. Η Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων, με απόκλιση 12,7 ποσοστιαίων μονάδων. Αυτό σημαίνει, ότι περισσότερο από το 32% των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας δήλωσαν πως δεν έλαβαν την αναγκαία ιατρική φροντίδα. Αντίστοιχα μεγάλες διαφορές παρατηρούνται στη Ρουμανία (10,7 μονάδες) και στη Λετονία (9,9).

Η καταγραφή αυτών των στοιχείων αναδεικνύει το σημαντικό πρόβλημα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας που αντιμετωπίζουν οι πολίτες σε ορισμένα κράτη-μέλη. 

Του Νίκου Ιγγλέση*

Από τη δεκαετία του ’80 το Γενικό Επιτελείο της Τουρκίας σχεδίασε και διέταξε τις δυνάμεις του με τρόπο ώστε να μπορεί να διεξάγει αποτελεσματικά και νικηφόρα δυόμιση πολέμους ταυτοχρόνως. Ο πρώτος πόλεμος θα ήταν κατά της Ελλάδας και συνακόλουθα της ελεύθερης Κύπρου. Ο δεύτερος πόλεμος θα ήταν κατά της Συρίας και ο «μισός πόλεμος» κατά των Κούρδων μαχητών του PKK.

Η ΣΥΡΙΑ: Σήμερα, μετά 14 χρόνια εμφυλίου πολέμου και ξένων επεμβάσεων, το μεγαλύτερο μέρος της Συρίας βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Τουρκίας. Οι ομάδες των τζιχαντιστών υπό τον Αχμέντ αλ Σαράα, αφού εξοπλίστηκαν, εκπαιδεύτηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από την Τουρκία και ορισμένες αραβικές χώρες, κατέλαβαν τη Δαμασκό το Δεκέμβριο του 2024. Το καθεστώς του πρώην προέδρου Άσαντ, που στήριζαν η Ρωσία και το Ιράν μαζί με τον πληρεξούσιό του τη Χεσμπολάχ, κατέρρευσε. Το Ισραήλ είδε την άμεση ιρανική απειλή να απομακρύνεται από τα σύνορά του, ενώ οι ΗΠΑ και ΕΕ εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη γεωπολιτική αλλαγή.

Όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις, αλλά και τα σοβαρά κράτη, διακρίνονται στην εξωτερική πολιτική τους από ορθολογισμό και ρεαλισμό. Ο πρώην επικηρυγμένος τρομοκράτης αλ Σαράα έγινε δεκτός στο Παρίσι από τον πρόεδρο Μακρόν και συναντήθηκε με τον Ντόναλντ Τραμπ στη Σαουδική Αραβία. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ ανήγγειλαν την άρση των κυρώσεων, που είχαν επιβληθεί στο προηγούμενο καθεστώς ώστε να γίνει δυνατή η ανοικοδόμηση της Συρίας. Η στρατηγική της Τουρκίας στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία και νομιμοποιείται από τους διεθνώς δρώντες στην περιοχή. Μόνο το Ισραήλ, που βλέπει μια νέα απειλή να αναδύεται στα σύνορά του, εξακολουθεί να πραγματοποιεί στρατιωτικές επιχειρήσεις στο συριακό έδαφος.

ΟΙ ΚΟΥΡΔΟΙ: Από το 1984 το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) ξεκίνησε ένοπλο αγώνα κατά του τουρκικού κράτους με στόχο την εθνική αυτοδιάθεση των Κούρδων. Κατά διαστήματα οι συγκρούσεις ήταν έντονες με εκατοντάδες νεκρούς και από τις δύο πλευρές. Με τουρκικές πιέσεις το PKK χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική οργάνωση από την ΕΕ, τις ΗΠΑ και άλλες χώρες. Το 1999 η Κυβέρνηση των Σημίτη-Πάγκαλου παρέδωσε, στην ελληνική πρεσβεία στο Ναϊρόμπι, τον ηγέτη του PKK  Αμπντουλάχ Οτσαλάν σε πράκτορες των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (MIT). Επί 26 χρόνια ο Οτσαλάν βρίσκεται φυλακισμένος, με ποινή ισοβίων, στη φυλακή υψίστης ασφαλείας στη νησίδα Ιμραλί της Θάλασσας του Μαρμαρά.

Στις 12 Μαΐου 2025, το Συνέδριο του PKK, αφού είχε προηγηθεί δημόσια έκκληση του έγκλειστου Οτσαλάν, ανακοίνωσε την οριστική παύση της ένοπλης δράσης, εκτιμώντας ότι: «Ο αγώνας ολοκλήρωσε την ιστορική αποστολή του». Απομένει η κουρδική οντότητα στη βορειοανατολική Συρία (DYP/YPG) που έχει ήδη ανακοινώσει συμφωνία για την ένταξη των ενόπλων δυνάμεών της στον υπό σύσταση νέο στρατό της Δαμασκού του Αχμέντ αλ Σαράα. Η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας θα αποτελέσει την πλήρη εξουδετέρωση της κουρδικής απειλής για την τουρκική εδαφική ακεραιότητα. Άλλος ένας τουρκικός θρίαμβος.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Η ΚΥΠΡΟΣ: Τώρα πια έμεινε μόνο ένας από τους άλλοτε δυόμιση πολέμους για το πολιτικό και στρατιωτικό επιτελείο της νέο-οθωμανικής Τουρκίας, αυτός με τον Ελληνισμό. Το έδαφος προετοιμάζεται εδώ και δεκαετίες. Εισβολή και κατοχή της Βόρειας Κύπρου το 1974. Αμφισβήτηση του εναέριου χώρου των 10 ν.μ. από τη δεκαετία του ’70. Ανακήρυξη της κατεχόμενης ζώνης στην Κύπρο σε ανεξάρτητο κράτος το 1983. Αιτία πολέμου (casus belli) αν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 ν.μ. στο Αιγαίο το 1995. Ίμια το 1996. Ανακήρυξη της «Γαλάζιας Πατρίδας» που χωρίζει το Αιγαίο στη μέση. Τουρκολιβυκό Μνημόνιο το 2019. Διακήρυξη των Αθηνών το 2023 με την οποία η Ελλάδα ανέλαβε τη δέσμευση ότι δε θα προβεί σε καμία ενέργεια που θα ενοχλεί την Τουρκία στο Αιγαίο και την Α. Μεσόγειο και πολλά άλλα.

Άραγε το πολιτικό σύστημα σε Αθήνα και Λευκωσία έχει συναίσθηση του επερχόμενου κινδύνου ή απλά προσπαθεί να διαχειριστεί, για εσωτερικούς επικοινωνιακούς λόγους, τις κατά διαστήματα τουρκικές προκλήσεις; Άραγε αντιλαμβάνονται ότι ο χρόνος λειτουργεί για τα τουρκικά συμφέροντα; Η Τουρκία αναγνωρίζεται ήδη ως ισχυρή περιφερειακή δύναμη της πρόσω Ανατολής με καθοριστική επιρροή από τον Καύκασο, τον Εύξεινο Πόντο και τα Βαλκάνια, μέχρι τη Λιβύη και τη Σομαλία. Όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις και τα περιφερειακά κράτη είναι υποχρεωμένα να συνδιαλαγούν μαζί της, όπως επιβάλλει ο γεωπολιτικός ρεαλισμός. Ένα «δούναι και λαβείν» εξελίσσεται με τις ΗΠΑ, την ΕΕ, τη Ρωσία, τις αραβικές χώρες και πολλούς άλλους.

Το ερώτημα είναι αν ο Ελληνισμός διαθέτει «Υψηλή Στρατηγική» αν, δηλαδή, αντιλαμβάνεται το μέγεθος του κινδύνου και οργανώνει την άμυνά του. Αν διαθέτει εθνικό όραμα.

► Πώς εξηγείται ότι κηρύξαμε ουσιαστικά τον πόλεμο στη Ρωσία, στέλνοντας όπλα στην Ουκρανία, αλλά χαριεντιζόμαστε, σε κάθε ευκαιρία με τους Τούρκους, που κατέχουν το 37% της Κυπριακής Δημοκρατίας και μας απειλούν με πόλεμο;

► Πώς εξηγείται ότι δαπανούμε μόλις το 3% του ΑΕΠ μας για αμυντικές δαπάνες όταν η Πολωνία, μέλος του ΝΑΤΟ, που θεωρεί ότι απειλείται από τη Ρωσία, δαπανάει το 4,7% και το Ισραήλ το 5,6% του ΑΕΠ;

► Πώς εξηγείται ότι έχουμε στείλει μια πυροβολαρχία αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot στη Σαουδική Αραβία και όχι στην Κύπρο;

► Πώς εξηγείται ότι οι κυβερνήσεις σε Αθήνα και Λευκωσία επιδιώκουν τη λύση του Κυπριακού με τη μορφή μιας Διζωνικής-Δικοινωτικής Ομοσπονδίας (ΔΔΟ) που, μέσω του, με δικαίωμα veto, τουρκοκυπριακού συνιστώντος κρατιδίου, θα οδηγήσει όλη την Κύπρο υπό το γεωπολιτικό έλεγχο της Τουρκίας; Πέραν του ότι η Άγκυρα ζητάει την εκ των προτέρων αναγνώριση της κατεχόμενης περιοχής ως ανεξάρτητου κράτους (κυρίαρχη ισότητα).

► Πώς εξηγείται ότι δεν τολμούμε να κλείσουμε τους κόλπους με ευθείες γραμμές βάσης και να επεκτείνουμε τα χωρικά μας ύδατα στα 12 ν.μ. στο Αιγαίο και την Α. Μεσόγειο, όπως μας δίνει το δικαίωμα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας; Κατά τα άλλα δηλώνουμε ότι είμαστε υπέρ του Διεθνούς Δικαίου.

 ► Πώς εξηγείται ότι δεν τολμούμε να ανακηρύξουμε τη συνολική ελληνική ΑΟΖ και να την οριοθετήσουμε με αυτήν της Κυπριακής Δημοκρατίας, όταν η Τουρκία οριοθέτησε παράνομα υφαλοκρηπίδα με την κατεχόμενη ζώνη και υπέγραψε το παράνομο, κατά το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, τουρκολιβυκό Μνημόνιο;

► Πώς εξηγείται ότι δεν τολμάμε να προχωρήσουμε στην πόντιση του καλωδίου μεταξύ Κρήτης και Κύπρου;

► Πώς εξηγείται ότι η ελληνική Κυβέρνηση δεν έχει χαράξει θαλάσσια τεμάχια στην οριοθετημένη ΑΟΖ με την Αίγυπτο ώστε να τα δώσει, στη συνέχεια, προς έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων;

► Πώς εξηγείται ότι ανακοινώσαμε, μετά από πιέσεις της ΕΕ, ένα Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που πέραν των 6 ν.μ. στο Αιγαίο και την Α. Μεσόγειο περιλαμβάνει το βυθό (υφαλοκρηπίδα) αλλά όχι τη θάλασσα πάνω από αυτόν; Τι είδους θαλάσσια χωροταξία είναι αυτή χωρίς τη θάλασσα;

► Πώς εξηγείται ότι το ενιαίο θαλάσσιο πάρκο που ανακοινώθηκε στο Αιγαίο, στη συνέχεια κατακερματίστηκε ώστε να μην περιλαμβάνει θαλάσσιες περιοχές πέραν των χωρικών υδάτων;

Τι να πρωτοθυμηθεί και τι να καταγράψει κανείς;

Όλα τα ανωτέρω καταδεικνύουν όχι απλώς την πλήρη αποτυχία της ακολουθούμενης, μέχρι σήμερα, κατευναστικής πολιτικής, αλλά ότι μας έχουν οδηγήσει σε γεωπολιτική ανυπαρξία. Όπως επιτυχώς λέει ο καθηγητής της Σχολής Ευελπίδων, Κώστας Γρίβας, η Ελλάδα έχει γίνει ένα «γεωπολιτικό φάντασμα».

Η Τουρκία απαλλαγμένη πλέον από το συριακό και κουρδικό πρόβλημα, θα στρέψει όλη την ισχύ της κατά της Ελλάδας που αποτελεί το ισχυρότερο κράτος στα σύνορά της. Η αλυσίδα των ελληνικών νησιών από τη Σαμοθράκη μέχρι το Καστελλόριζο και την Κύπρο, είναι ήδη στο στόχαστρό της. Η Τουρκία πρέπει να σπάσει αυτή την αλυσίδα για να ελέγξει τις θάλασσες γύρω απ’ αυτήν. Τι δεν καταλαβαίνει το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα σε Αθήνα και Λευκωσία; Μόνο ενδοτικοί ή αφελείς μπορούν να προσδοκούν, ότι με συνομιλίες, διαπραγματεύσεις και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, θα καταλαγιάσει «η όρεξη του θηρίου». Απλώς απενοχοποιούν και άρα ισχυροποιούν την Τουρκία.

Υ.Γ. Η γεωπολιτική ανυπαρξία της Ελλάδας προβληματίζει και αποθαρρύνει τους όποιους εν δυνάμει συμμάχους. Κανένας δε θα μας συνδράμει αν εμείς δεν ξέρουμε τι ακριβώς επιδιώκουμε. Οι σύμμαχοι αξίζουν όσο αξίζουμε εμείς για τους συμμάχους.

*Ο Νίκος Ιγγλέσης είναι δημοσιογράφος, μέλος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ). Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1949. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στη Γαλλία και δημοσιογραφία στην Αθήνα. Άρχισε να εργάζεται ως συντάκτης στο Έψιλον, μηνιαίο περιοδικό για θέματα της ΕΟΚ, που εξέδιδε η εφημερίδα Ελευθεροτυπία. Αργότερα εργάστηκε ως οικονομικός συντάκτης στην τηλεόραση της ΕΡΤ, ως υπεύθυνος του οικονομικού ρεπορτάζ και στη συνέχεια ως αρχισυντάκτης του Γραφείου Ρεπορτάζ. Για μια περίοδο διετέλεσε Διευθυντής του Δ’ Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας (ΕΡΤ). Επίσης, για ένα διάστημα υπήρξε υπεύθυνος του Γραφείου Τύπου του Υπουργείου Οικονομικών.