Οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ και η Ουκρανία υπέγραψαν την Τετάρτη 30 Απριλίου στην Ουάσιγκτον συμφωνία ευρείας οικονομικής συνεργασίας, στο πλαίσιο της οποίας θα δημιουργηθεί ταμείο επενδύσεων στην ανοικοδόμηση της χώρας, που έχει υποστεί πελώριες καταστροφές εξαιτίας του πολέμου που μαίνεται για τρία χρόνια, ενώ θα δοθεί στους Αμερικανούς προνομιακή πρόσβαση στους ουκρανικούς φυσικούς πόρους. Η συμφωνία αυτή καταγράφεται με φόντο παράλληλες, ευρύτερες διπλωματικές διαπραγματεύσεις, προκειμένου να τερματιστεί η ένοπλη σύρραξη.
«Είμαι ευτυχής που ανακοινώνω την υπογραφή σήμερα ιστορικής συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης», δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, σε μήνυμά του καταγεγραμμένο σε βίντεο που διανεμήθηκε.
«Δημιουργούμε μαζί με τις ΗΠΑ αυτό το ταμείο που θα προσελκύσει παγκόσμιες επενδύσεις στη χώρα μας», ανέφερε από την πλευρά της η ουκρανή υπουργός Οικονομίας, Γιούλα Σβιριντένκο, σε επίσημη επίσκεψη στην Ουάσιγκτον για την υπογραφή του εγγράφου.
Η συμφωνία θα επιτρέψει να χρηματοδοτηθούν εξ ημισείας «έργα εξόρυξης ορυκτών, πετρελαίου και αερίου» στην ουκρανική επικράτεια, διευκρίνισε νωρίτερα σε μακροσκελές κείμενο που δημοσιοποίησε μέσω Facebook η υπουργός Σβιριντένκο.
Έσπευσε να συμπληρώσει, πως η Ουκρανία θα διατηρήσει «πλήρως» τόσο την «ιδιοκτησία» όσο και τον «έλεγχο» των φυσικών πόρων στο υπέδαφός της και θα είναι «το ουκρανικό κράτος αυτό που θα καθορίζει πού και τι θα εξορύσσετε».
Σύμφωνα με δελτίο Τύπου το οποίο δημοσιοποίησε το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, η συμφωνία κλείστηκε «σε αναγνώριση της σημαντικής οικονομικής και υλικής υποστήριξης που παρείχε ο λαός των ΗΠΑ στην άμυνα της Ουκρανίας μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας» – αυτή η τελευταία έκφραση σπανίως χρησιμοποιείται στην Ουάσιγκτον αφότου επέστρεψε στην εξουσία ο πρόεδρος Τραμπ. Οι ΗΠΑ παρείχαν επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν στρατιωτική βοήθεια αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Ουκρανία.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Βατικανό, στο περιθώριο της κηδείας του πάπα, «του είπα πως θα ήταν πολύ καλό πράγμα» αν υπογραφόταν αυτή η συμφωνία, καθώς «η Ρωσία είναι πολύ πιο μεγάλη και πολύ πιο ισχυρή», σημείωσε ο πρόεδρος Τραμπ, στο πλαίσιο συνέντευξης του στο NewsNation.
Το σχέδιο της συμφωνίας αυτής βρισκόταν για εβδομάδες στο επίκεντρο της έντασης ανάμεσα στο Κίεβο και την Ουάσιγκτον, η υποστήριξη της οποίας θεωρείται απόλυτα απαραίτητη για τον ουκρανικό στρατό.
Προηγούμενη εκδοχή αυτού του κειμένου επρόκειτο να υπογραφτεί κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Λευκό Οίκο το Φεβρουάριο, που όμως έμεινε στην ιστορία εξαιτίας της άνευ προηγουμένου λογομαχίας των δύο ανδρών, μπροστά στις κάμερες, που οδήγησε στην εσπευσμένη αποχώρηση της ουκρανικής αντιπροσωπείας και στην ακύρωση της τελετής υπογραφής.
Νέα εκδοχή, που είχε προταθεί από την Ουάσιγκτον το Μάρτιο, είχε χαρακτηριστεί επαχθής από βουλευτές και ΜΜΕ στο Κίεβο. Έπειτα από ενίοτε σκληρές διαπραγματεύσεις, το κείμενο τελικά τροποποιήθηκε σε βαθμό αποδεκτό από πλευράς Κιέβου, σύμφωνα με ουκρανικές πηγές. Δημοκρατικός πολιτικός ωστόσο, ο Γκρέγκορι Μιξ, στηλίτευσε τον «εκβιασμό» του προέδρου Τραμπ. Αντίθετα, ο ουκρανός πρωθυπουργός Ντένις Σμίχαλ έκανε λόγο για «αληθινά καλή διεθνή συμφωνία», «ισότιμη», για τις «κοινές επενδύσεις στην ανάπτυξη και στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας», μιλώντας στην κρατική τηλεόραση μετά την υπογραφή της.
«Κανένα χρέος» και «καμιά βοήθεια» που προσφέρθηκε προτού υπογραφτεί από την Ουάσιγκτον στο Κίεβο «δεν είναι μέρος αυτής της συμφωνίας», διαβεβαίωσε ο πρωθυπουργός Σμίχαλ.
Το κείμενο θα πρέπει να επικυρωθεί από το ουκρανικό κοινοβούλιο. Εξ όσων είναι γνωστά ως τώρα, δε μοιάζει να συμπεριλαμβάνει αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας στην Ουκρανία έναντι της Ρωσίας, παρότι επρόκειτο για ζήτημα στο οποίο επέμενε ο ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι.
«Η συμφωνία αυτή δείχνει καθαρά στη Ρωσία πως η κυβέρνηση Τραμπ είναι προσηλωμένη σε μια ειρηνευτική διαδικασία που έχει στο επίκεντρό της μια Ουκρανία ελεύθερη, κυρίαρχη και ευημερούσα μακροπρόθεσμα», ανέφερε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Μπέσεντ στο δελτίο Τύπου το οποίο δημοσιοποιήθηκε από τις υπηρεσίες του.
Η ποσότητα του ορυκτού πλούτου στο ουκρανικό υπέδαφος είναι κάθε άλλο παρά σαφής, καθώς οι πόροι αυτοί είτε παραμένουν ως σήμερα αναξιοποίητοι, είτε θα ήταν δύσκολο να εξορυχθούν, ή είναι υπό de facto ρωσικό έλεγχο, καθώς βρίσκονται σε εδάφη κατεχόμενα από το ρωσικό στρατό. / ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τα κόμματα επικεντρώνονται σε βάσεις και εξοπλισμό παρά σε θεμελιώδες ζήτημα

Τι θα χρειαστεί για να υπερασπιστεί ο Καναδάς τον εαυτό του χωρίς – ή ενδεχομένως εναντίον – των Ηνωμένων Πολιτειών; Οι Συντηρητικοί κυκλοφόρησαν την κοστολογημένη πλατφόρμα τους την Τρίτη 22/4 , η οποία περιλάμβανε ένα αμυντικό στοιχείο. Οι Φιλελεύθεροι εγκατέλειψαν το ελαφρώς πιο λεπτομερές σχέδιό τους, ως μέρος της παρουσίασης της πλατφόρμας τους το Σάββατο 19/4, ενώ πολλοί Καναδοί είτε ήταν ήδη στις προκαταρκτικές κάλπες, είτε προσπαθούσαν να απολαύσουν το Σαββατοκύριακο του Πάσχα.

Του Murray Brewster

Αυτό που είναι εντυπωσιακό, είναι οι ομοιότητες μεταξύ των δύο μερών, σχετικά με ορισμένες από τις συγκεκριμένες προτάσεις που σχετίζονται με την Αρκτική και τη βόρεια κυριαρχία και πώς φαίνεται να προσπαθούν να υπερβούν το ένα το άλλο, είπαν οι ειδικοί.
Κάθε κόμμα προσπαθούσε να ξεπεράσει το άλλο σε λεπτομέρειες, όπως πόσες βάσεις στην Αρκτική χρειάζονται και πόσο γρήγορα αγοράζουν αερομεταφερόμενα αεροπλάνα έγκαιρης παρακολούθησης. Οι φιλελεύθερες και συντηρητικές πολιτικές σανίδες, ωστόσο, είναι σημαντικές για όσα δε λένε και δεν κάνουν, τη στιγμή που, αναμφισβήτητα, τα θεμέλια της ασφάλειας του Καναδά έχουν αλλάξει.

ΟΙ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΑΤΟ
ΣΥΝΤΟΜΑ ΠΑΡΩΧΗΜΕΝΕΣ
Και οι δύο δεσμεύονται να εκπληρώσουν το στόχο αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ 2% του ΑΕΠ έως το 2030, να διορθώσουν στρατιωτικές στρατολογήσεις, να αγοράσουν νέα υποβρύχια, να κατασκευάσουν ή να αναβαθμίσουν βάσεις στην Αρκτική και, παραδόξως, να αγοράσουν βαριά στρατιωτικά παγοθραυστικά.
Οι Νέοι Δημοκράτες δημοσίευσαν ότι δεσμεύονται να ακυρώσουν το συμβόλαιο των μαχητικών F-35. Το Κόμμα των Πρασίνων δεσμεύτηκε επίσης, να ενισχύσει την ασφάλεια της Αρκτικής και να «παρέχει στις ένοπλες δυνάμεις μας τις συγκεκριμένες δυνατότητες που χρειάζονται για τις σημερινές απειλές», καθώς και να δημιουργήσει ένα εθνικό σώμα πολιτικής άμυνας.
Ο αμυντικός εμπειρογνώμονας Dave Perry συζητά, πώς οι Φιλελεύθεροι και οι Συντηρητικοί έχουν υποσχεθεί ο καθένας στον Καναδά ότι θα εκπληρώσει το στόχο αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ του 2% του ΑΕΠ έως το 2030. Είναι μόνο μία από τις μυριάδες ομοιότητες μεταξύ των μερών, όσον αφορά την εθνική άμυνα.
«Νομίζω ότι υπάρχει πολύ περισσότερη ομοιότητα παρά διαφορά», είπε ο πρόεδρος του Καναδικού Ινστιτούτου Παγκόσμιων Υποθέσεων. Είναι, είπε, σημαντικό το γεγονός, ότι τα δύο μεγάλα κόμματα συμφωνούν στην εκπλήρωση του σημείου αναφοράς του ΝΑΤΟ, για το οποίο οι σύμμαχοι, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά, δεσμεύτηκαν αρχικά να εργαστούν προς την κατεύθυνση του το 2014 μετά τη ρωσική εισβολή στην Κριμαία.
«Οι Καναδοί πρέπει να γνωρίζουν ότι τηρήσαμε πραγματικά το σύνολο των δεσμεύσεων που υποσχεθήκαμε να εκπληρώσουμε πριν από 11 χρόνια, όπως οι σύμμαχοί μας προχωρούν σε μια νέα σειρά δεσμεύσεων, όσον αφορά το μερίδιο της οικονομίας μας που επενδύουμε στην άμυνα».

3,5% ΤΟΥ ΑΕΠ
Στην επικείμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο, οι σύμμαχοι αναμένεται να εγκρίνουν ένα υψηλότερο όριο για επενδύσεις στην άμυνα – ίσως έως και 3,5% του ΑΕΠ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι θέλει να δει τους συμμάχους να ξοδεύουν έως και το 5% του ΑΕΠ.
Ο πολιτικός και αμυντικός εμπειρογνώμονας του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας, Michael Byers, είπε ότι το ερώτημα για το τι πιστεύουν οι σύμμαχοι, ιδιαίτερα ο Τραμπ, για τις υποσχέσεις είναι σχεδόν άσχετο, επειδή οι «αιτήσεις του Αμερικανού προέδρου συνεχίζουν να αλλάζουν».
Εκεί που οι σύμμαχοι, εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα είναι σημαντικοί είναι η μετεκλογική, είπε. Ο επόμενος πρωθυπουργός θα πρέπει να απευθυνθεί αμέσως στους Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, «για να καθορίσουν πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε ο ένας τον άλλον».
Αλλά κατά τη μέτρηση των δεσμεύσεων των πολιτικών κομμάτων πριν από την κάλπη, είπε ο Byers, οι Καναδοί πρέπει να αναρωτηθούν: «Τι χρειάζεται ο Καναδάς για να υπερασπιστεί τον εαυτό του, ειδικά στην απουσία ενός αξιόπιστου συμμάχου στο νότο;».

ΜΙΑ ΑΒΟΛΗ ΘΕΣΗ
Αυτό είναι ένα ερώτημα που κάθε ένα από τα δύο κόμματα απέφυγε επιμελώς, δήλωσε ο ειδικός στον τομέα της άμυνας και της Αρκτικής του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι, Rob Huebert.
Παρόλο που η ρητορική της αμερικανικής 51ης πολιτείας έχει αμβλυνθεί από το Λευκό Οίκο, είπε ο Huebert, η απειλή παραμένει και καθένα από τα μέρη φαίνεται να έχει επανέλθει στις αμυντικές του υποσχέσεις σε μια στάση σχεδόν όπως συνηθίζεται, εστιάζοντας σε συγκεκριμένα κομμάτια εξοπλισμού αντί να απευθύνεται στον ελέφαντα στο δωμάτιο.
«Η υπαρξιακή απειλή που αντιμετωπίζει ο Καναδάς είναι πώς αντιμετωπίζετε μια αναξιόπιστη Αμερική, ενώ αντιμετωπίζετε μια ολοένα πιο πυρηνικά οπλισμένη, επιθετική Ρωσία και μια ολοένα και πιο ισχυρή Κίνα» είπε ο Huebert, ο οποίος σημείωσε ότι οι ομοσπονδιακοί ηγέτες αφιέρωσαν λίγο χρόνο στις συζητήσεις γι’ αυτό το ζήτημα. «Λοιπόν, το ερώτημα είναι, θα έχουμε τρεις βάσεις ή μία βάση στο Βορρά; Μήπως είναι καιρός να σοβαρευτούμε για την προστασία του Καναδά;».
Υπάρχει λόγος, είπε ο Huebert, που οι ηγέτες και τα κόμματα απέφυγαν να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο μια τόσο άβολη ιδέα.
«Έχω την αίσθηση ότι κανένα από τα κόμματα δε θέλει πραγματικά να το αντιμετωπίσει σε κάποιο σοβαρό πλαίσιο, μόνο και μόνο επειδή δημιουργεί την πιθανότητα εκλογικής καταστροφής εάν ειπωθεί η λάθος λέξη», είπε.
Όλοι οι εμπειρογνώμονες στον τομέα της άμυνας ήταν επιφυλακτικοί, σχετικά με το πόσες από τις υποσχέσεις θα εφαρμόσει το καθένα από τα κόμματα εάν εκλεγόταν την επόμενη εβδομάδα. Είναι θέμα πολιτικής βούλησης, είπε ο Huebert.
«Μπορείτε να επιστρέψετε στο 2017 και να δείτε πόσο ολοκληρωμένες ήταν οι δηλώσεις περί άμυνας, και ποιες απ’ αυτές πραγματικά εφαρμόστηκαν… Ο Καναδάς έχει αναπτύξει αυτήν την τάση να μιλάει για ασφάλεια, αλλά να μην κάνει τίποτα», κατέληξε.

Το Κεμπέκ αποχαιρετά τον Πάπα που μίλησε στην καρδιά του

Βαθιά συγκίνηση και περίσκεψη προκάλεσε στον πληθυσμό του Κεμπέκ η είδηση του θανάτου του Πάπα Φραγκίσκου στις 21 Απριλίου 2025. Σε ηλικία 88 ετών, ο πρώτος Λατινοαμερικανός ποντίφικας άφησε πίσω του μια κληρονομιά, που ξεπερνά τα όρια της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και αγγίζει θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης, περιβαλλοντικής ευθύνης και διαθρησκευτικού διαλόγου.
Στο Κεμπέκ, μια επαρχία με έντονο καθολικό παρελθόν αλλά και σημαντική στροφή προς τον κοσμικό χαρακτήρα τα τελευταία 50 χρόνια, η επίδραση του Πάπα Φραγκίσκου υπήρξε πολυεπίπεδη και ουσιαστική.
Ο Πάπας Φραγκίσκος (κατά κόσμον Jorge Mario Bergoglio) ανέλαβε τον παπικό θρόνο το 2013, μετά την παραίτηση του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’. Η παπική του διαδρομή σημαδεύτηκε από μια έντονη προσπάθεια εξανθρωπισμού του παπικού αξιώματος, απορρίπτοντας τη χλιδή του Βατικανού και υιοθετώντας έναν προσιτό και ταπεινό τρόπο ζωής. Από τα πρώτα του βήματα ως Πάπας, προκάλεσε θετική εντύπωση για τη στάση του απέναντι στους φτωχούς, τους μετανάστες, τους φυλακισμένους και άλλες περιθωριοποιημένες ομάδες.
Για το Κεμπέκ, μια επαρχία που διαμόρφωσε τον κοινωνικό και πολιτικό της λόγο μέσα από μια σύγκρουση με την Εκκλησία κατά τη διάρκεια της «Ήσυχης Επανάστασης» της δεκαετίας του 1960, ο Πάπας Φραγκίσκος εκπροσώπησε μια νέα μορφή καθολικισμού. Αντί για την αυστηρή, τιμωρητική Εκκλησία του παρελθόντος, πρότεινε μια Εκκλησία ανοιχτή στο διάλογο, πρόθυμη να ακούσει, να κατανοήσει και να προσαρμοστεί στις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου. Δεν είναι τυχαίο, ότι πολλοί νέοι στο Κεμπέκ, ακόμα και μη θρησκευόμενοι, έδειξαν ενδιαφέρον για τις κοινωνικές του θέσεις και τη δράση του σε ζητήματα παγκόσμιας σημασίας.
Ιδιαίτερη απήχηση είχε στο Κεμπέκ η περιβαλλοντική του εγκύκλιος Laudato Si’, η οποία καλούσε σε ριζική αλλαγή στάσης απέναντι στη Γη, προβάλλοντας την έννοια της «ολοκληρωμένης οικολογίας». Σε μια επαρχία που έχει ενσωματώσει την περιβαλλοντική συνείδηση στις δημόσιες πολιτικές και στην κουλτούρα της καθημερινότητας, η φωνή του Πάπα Φραγκίσκου λειτούργησε ενισχυτικά προς το υπάρχον ρεύμα. Ο ίδιος μίλησε ανοιχτά για τις ευθύνες των πολιτικών και οικονομικών ελίτ στην καταστροφή του πλανήτη, κάτι που εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τους πολίτες του Κεμπέκ, όπου ο λόγος περί κοινωνικής ισότητας και περιβαλλοντικής δικαιοσύνης είναι ιδιαίτερα ισχυρός.
Η στάση του Πάπα Φραγκίσκου απέναντι στους ομοφυλόφιλους, τους διαζευγμένους και άλλες κοινωνικές ομάδες, που παραδοσιακά βρίσκονταν στο περιθώριο της καθολικής διδασκαλίας, αντιμετωπίστηκε στο Κεμπέκ με σεβασμό, ακόμη και από προοδευτικούς κύκλους που διατηρούν απόσταση από τη θρησκεία. Με δηλώσεις όπως «Ποιος είμαι εγώ να κρίνω;» έδωσε το στίγμα μιας ποιμαντικής προσέγγισης που θέτει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και όχι τον κανόνα. Αν και δεν προχώρησε σε θεσμικές αλλαγές που θα άλλαζαν την επίσημη γραμμή του Βατικανού, έδειξε ένα πρόσωπο Εκκλησίας λιγότερο δογματικό και πιο ανθρωποκεντρικό.
Αξιοσημείωτη ήταν και η σχέση του με τις ιθαγενείς κοινότητες του Καναδά, ιδίως με αφορμή τα σχολεία-οικοτροφεία που είχαν λειτουργήσει με ευθύνη της Καθολικής Εκκλησίας. Η συγγνώμη που απηύθυνε το 2022 κατά την ιστορική του επίσκεψη στον Καναδά, και συγκεκριμένα στο Maskwacis της Αλμπέρτα, βρήκε απήχηση και στο Κεμπέκ, όπου η συμφιλίωση με τις Πρώτες Εθνότητες παραμένει ανοιχτή πληγή. Πολλοί Κεμπεκουά είδαν σ’ αυτήν τη συμβολική πράξη μια ειλικρινή πρόθεση επανόρθωσης και αναγνώρισης της ιστορικής αδικίας.
Η τοπική Εκκλησία του Κεμπέκ, αν και δοκιμάζεται από την πτώση της προσέλευσης στα μυστήρια και τη γενικότερη απαξίωση του θρησκευτικού λόγου, βρήκε στον Πάπα Φραγκίσκο ένα πρότυπο ποιμενάρχη που επανάφερε τον πνευματικό προβληματισμό στην καθημερινή ζωή. Πολλοί ιερείς και θεολόγοι στο γαλλόφωνο Καναδά αναγνώρισαν την ανάγκη να εμπνευστούν από το παράδειγμά του, ώστε να επαναπροσδιορίσουν το ρόλο τους σε μια κοσμική κοινωνία που, παρ’ όλα αυτά, αναζητεί απαντήσεις σε υπαρξιακά και ηθικά ερωτήματα.
Ο θάνατός του αφήνει ένα κενό, όχι μόνο στο Βατικανό, αλλά και σε όλες εκείνες τις γωνιές του κόσμου –όπως το Κεμπέκ– όπου το μήνυμά του βρήκε καρποφόρο έδαφος. Η επόμενη ημέρα φέρνει μαζί της ερωτήματα για τη συνέχιση της παρακαταθήκης του: θα μπορέσει ο διάδοχός του να συνεχίσει στον ίδιο δρόμο του διαλόγου, της προσέγγισης και της ταπεινότητας; Θα διατηρηθεί η γραμμή της ανοιχτής Εκκλησίας σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο πολωμένος;
Αναμφίβολα, ο Πάπας Φραγκίσκος κατέκτησε το σεβασμό, πέρα από τα όρια του Καθολικισμού. Στο Κεμπέκ, τον θυμούνται ήδη ως έναν ηγέτη που μίλησε με ειλικρίνεια, που δε δίστασε να ζητήσει συγγνώμη, να υψώσει φωνή υπέρ των κατατρεγμένων, και που λειτούργησε ως γέφυρα μεταξύ πίστης και σύγχρονης κοινωνίας. Σε μια εποχή όπου οι θεσμοί αμφισβητούνται, η ηγεσία του Πάπα Φραγκίσκου έδειξε ότι ακόμη και ένας θεσμός αιώνων μπορεί να ανανεωθεί, να ζητήσει συγχώρεση και να προσφέρει ελπίδα.
Ο Κεμπεκουά πληθυσμός, βαθιά επηρεασμένος από τη σχέση του με την Εκκλησία, δε θρήνησε μόνο έναν Πάπα. Θρήνησε έναν άνθρωπο που κατανόησε τη ρευστότητα της εποχής μας και τόλμησε να σταθεί δίπλα στο σύγχρονο άνθρωπο, ακόμη κι όταν αυτό σήμαινε να πάει κόντρα στην παράδοση. Και αυτό, για πολλούς στο Κεμπέκ, είναι ο ορισμός της αληθινής πίστης.